22 Ιουν 2006

"Η Χαμηλή Φωνή - Τα Λυρικά Μιας Περασμένης Εποχής Στους Παλιούς Ρυθμούς" - Μια Προσωπική Ανθολογία του Μανόλη Αναγνωστάκη - Μέρος Γ' (1990)


Λέων Κουκούλας (1894-1967)

Βρέχει...

(...)
Καί βρέχει, βρέχει δίχως τελειωμό
Κι ανατριχιάζω με της γης τα ρίγη.
Νιώθω της πολιτείας τον παιδεμό
Σαν αγωνία δική μου, που με πνίγει.

Κι όπως ακούω να πέφτει το νερό,
Τα βέλη του το χώμα να τρυπούνε.
Τα μάτια, που βασίλεψαν, θαρρώ
Απόψε τη ζωή πως νοσταλγούνε.

Γ. Σταυρόπουλος (1898-1969)

Δρόμοι

(...)
Νάναι ο θλιμμένος γυρισμός της ψυχής πούχουν συντρίψει
οι μάταιοι αγώνες για να βρει ότι έχει πλάσει η σκέψη,
κι ήρθε σε σας, δρόμοι παλιοί, για να σας πει με θλίψη,
ότι ήταν ψέμα τόνειρο κοντά σας πουχε θρέψει;
(...)

Tέλλος Άγρας (1899-1944)

Ήρθες...

Ήρθες, γλυκό παιδί, κι αγέρισες το σπίτι.
Κ' είσαι τα γειτονίστικα, τ' απλά ντυμένη,
μοσκοβολάει απάνω σου το φρέσκο τσίτι,
που αρχίζει στις γραμμές σου ανάρια και βαθαίνει.

Της νειότης νειότη, το γυμνό, γλυκοπροβάλλει
το χέρι, αναβρυτό απ' το νώμο σου και κάτω.
Δυο ισόμετρες κολόνες που έχουν το κεφάλι -
πλασμένες με κερί, μέλι γλυκό γεμάτο.

Μέλι, γλυκό παιδί, που ήρθες κι ολόρθη στέκεις,
κεφάλι, κόρφοι, γόνατα, στέρεες πατούσες,
μαλλιά κυματερά, που πίσω τ' αναπλέκεις,
και μάτια, που απ' το στόμα κάλλιο θα λαλούσες,

είσαι να σ' αγαπούν με της νειότης την τρέλλα,
με τον τρεχούμενο τον ήλιο απά στα στάχυα,
με το γαρύφαλλο ψιλή-ψιλή νταντέλλα,
με του Μαγιού το σύννεφο στα βράχια.

Μα εγώ; πούναι η χαρά μου, η δύναμη κ' η νίκη;
Τα μάτια, τα μαλλιά, το τραγούδι, το πάθος;
Αχ, τι ντροπή, τι πόλεμος, τι καταδίκη,
αχ, άφταιγο παιδί, δικό μου είναι το λάθος!

Την αλήθεια, την ξέρω - όμως δεν κάνω βήμα.
Θα τη μάθης κ' εσύ : μα ακούς; με δίχως βιάση.
Απονήρευτη εσύ, στο λαιμό μου το κρίμα
- να σ' αγαπώ μ' εκείνα που έχω χάσει.

Μήτσος Παπανικολάου (1900-1943)

Μέσα στη Βουή του Δρόμου

Μέσα στη βουή του δρόμου
ήταν να βρω τ' όνειρό μου,
να το βρω και να το χάσω
κι ούτε πια που θα το φτάσω.

Μια στιγμή πέρασε μπρος μου
κι ήταν η χαρά του κόσμου,
η χαρά που μας ματώνει
σαν οι πιο μεγάλοι πόνοι.

Πέρασε όπως περνούνε
όσα δε θα ξαναρθούνε -
πουλιά που 'χουν φτερουγίσει
σύννεφα μέσα στη δύση.

Κι άφησε στο πέρασμά του
- πέρασμα ζωής, θάνάτου -
στην καρδιά μου σα σφραγίδα
ω... την πεθαμένη ελπίδα.

Μιαν ελπίδα πεθαμένη
που μας ζει και μας πεθαίνει
κι όλο μας τραβάει εδώ κάτου
ως την πόρτα του θανάτου.

Όνειρο γλυκό και ξένο
και παντοτινά χαμένο,
σε κρατώ στο νου μου ακόμα
σαν τριαντάφυλλο στο στόμα.

Όταν πέρασες με πήρες
κι όλες μου άνοιξες τις θύρες
με το μαγικό κλειδί σου
του χαμένου παραδείσου.

Λευτέρης Αλεξίου (1890-1964)

Ενδεχόμενα

(...)
Θα ψάξουν τα βιβλία μου, τα χαρτιά μου,
τη μούχλα απ' τα παλιά μου ημερολόγια
κάθε λογής πηγές θα βάλουν χάμου,

τον άνθρωπο και το έργο για να κρίνουν.
Θα πουν, θα γράψουν λόγια, λόγια, λόγια,
μα βέβαια, τ' άδυτα, άδυτα θα μείνουν.

Νίκος Χάγερ-Μπουφίδης (1899-1950)

Πλάσματα Αιθέρια...

Πλάσματα αιθέρια, τόσο απλά,
παραλλαγές αστέρων, όλο φως και γέλιο,
με ύφος δήθεν μοιράιο, φανταχτερό
- το μακιγιάζ (όλη η σοφία) στην μορφή -
και με ομιλία δήθεν ξενική...

γεμίσατε, ωστόσο, κάποτε,
όταν ο ήλιο ήταν πιο γλυκός
κι ο ελαφρός αέρας σαν μεθούσε,
γεμίσατε ωστόσο κάποτε
με πόθους την ανέφελη ψυχή μου,
με όνειρα, με φαντασίες, με καημούς
την ύπαρξή μου...

Και είστε συνυφασμένες με
τους πρώτους, τους παιδιάτικούς μου πόνους,
σεις, δήθεν πυργοδέσποινες ονείρων,
αινίγματα ευκοδιάλυτα, εσείς,
πλάσματα αιθέρια, απλοϊκές
γόησσες των νεανικών μου χρόνων...

Μαρία Πολυδούρη (1902-1930)

Μόνο γιατί μ' αγάπησες

(...)
Μόνο γιατί τα μάτια σου με κύτταξαν
με την ψυχή στο βλέμμα,
περήφανα στολίστηκα το υπέρτατο
της ύπαρξης μου στέμμα,
μόνο γιατί τα μάτια σου με κύτταξαν.

Μόνο γιατί μ' αγάπησες γεννήθηκα
γι' αυτό η ζωή μου εδόθη
στην άχαρη ζωή την ανεκπλήρωτη
μένα η ζωή πληρώθη.
Μόνο γιατί μ' αγάπησες γεννήθηκα.
(...)

Μιχ. Δ. Στασινόπουλος (1903-...)

Τα έρημα Κέντρα

(...)
Έμεινε το φθινόπωρο μοναχικό θαμώνας
στο πέλαγος το σιωπηλό των άδειων καθισμάτων
και στην απόμερη γενιά τριγύρω στο τραπέζι,
βουβοί, στο λευκό μάρμαρο, στηρίζουν τον αγκώνα
και κλαιν' οι εφήμεροι έρωτες του περασμένου θέρους.

Γιώργος Κοτζιούλας (1909-1956)

Μοναξιά

(...)
Αχ, δεν περνάει απόψε η στενοχώρια ετούτη
που να πάω να βρω το βαθύτερο γκρεμό;
Η μάνα μου θα γνέθει για σαμαροσκούτι
κι εγώ έχω μιας αρχοντοπούλας τον καημό.

Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη (1905-1977)

Στο Φάληρο

(...)
Έκανε, αλήθεια, κρύο τσουχτερό
στ' ακροθαλάσσι τη βραδιάν εκείνη.
Μα το ζευγάρι τ' άλλο είχε απομείνει...

Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος (1901-1982)

Αποχωρισμός

(...)
Τώρα όλα πέρασαν. Στη δύση
φαιδρό ζυγιάζεται πουλί
τ' άσπρο πανάκι. Δεν αργεί
σε βάθη ονείρου η γης να σβύσει.

Καίσαρ Εμμανουήλ (1912-1970)

Η Δυναστεία των Χιμαιρών ΧΙ

Έκλυτη, ένα γρανίτινον όραμα, είναι πλασμένη
για των αισθήσεων τις μακρές, δεινές επιληψίες.
(...)

Γιάννης Σκαρίμπας (1892-1984)

Το Γράμμα

(...)
Κι ας μη ρχόταν! Γω θάκανα σαν ναχ' έρθει και σάμπως
τόχω λάβει και μούγραφες λόγια -κει- αγαπημένα,
και -σαν τότε- γω θάγραφα στο απόσπερνο θάμπος
ένα γράμμα σε σένα.
(...)

Νίκος Καββαδίας (1910-1975)

Σταυρός του Νότου

Έβραζε το κύμα του γαρμπή.
Είμαστε σκυφτοί κ' οι δύο στο χάρτη
γύρισες και μου πες πως το Μάρτη
σ' άλλους παράλληλους θα 'χεις μπει.
(...)

Γιώργος Καρατζάς (1912-1940)

Στερνό

(...)
Ακόμα μια, προσμονής, μέρα χαμένη.
Πουλί κυνηγημένο απ' τα παιδιά.
Να πέφτει, δίχως έλεος, στην καρδιά,
ο ίσκιος που στο δρόμο κατεβαίνει.
(...)

Φώτος Πασχαλινός (1913-1943)

Φθινόπωρο

(...)
Άτονα τα χείλη για ομιλία...
Πόσος κόπος μέσα στη βροχή
να 'βρει λίγο φως τούτη η ψυχή
που σπαράζει από την αγωνία!

"Με την παρουσίαση άλλων 16 ελάσσονων ποιητών από τον Μανόλη Αναγνωστάκη, κλείνει αυτή η θεματική που ανοίξαμε λίγο καιρό πριν. Συνολικά 32 ποιητές, στιχοπλόκοι λυρικών αριστουργημάτων, που συγκλόνισαν αλλά και σημάδεψαν την εποχή του Μεσοπολέμου. Σε αυτή την τελευταία παρουσίαση, διαβάζουμε σπουδαίους έλληνες ποιητές που έμειναν στην λογοτεχνική ιστορία όπως ο Άγρας, ο Καββαδίας, ο Σκαρίμπας, ο Πασχαλινός κ.ά. Διαβάζουμε επίσης τραγικούς ποιητές που ύμνησαν τον έρωτα και την αγάπη ψυχή και σώμα όπως η Μάρια η Πολυδούρη. Διαβάζουμε τέλος ποιήματα που έγιναν ροκ μπαλάντες στην εποχή μας, και ανφέρομαι "Μέσα στη βουή του δρόμου" του Παπανικολάου, που μελοποιήθηκε δύο χρόνια πριν από τους "Domenica"! Και εις άλλην ποίηση με υγείαν.." Ν.Ι.Π.