7 Μαΐ 2008

"Τα Γραπτά της Α-νοησίας" - Edward Lear (2007 - Ελληνική Έκδοση)

Edward Lear, «Τα Γραπτά της Α-νοησίας(Ποιήματα-Ιστορίες-Συνταγές Μαγειρικής)», Μτφρ. Νίκος Σταμπάκης, Ποίηση, Εκδ. Φαρφουλάς, Σελ. 93, Έτος 2007.

Πριν από χρόνια πολλά
Το Ντονγκ ήταν όλο χαρά,
Μέχρις ότου ερωτεύτηκε μια Φυρδημυγδή
Που ‘χε έλθει στα μέρη αυτά.

(από το ποίημα «Το Ντονγκ που ‘χει μύτη φωτεινή», σελ. 25)

Σε σαράντα τρία χρόνια
Του ‘χαν φύγει τα κορδόνια,
Κι ως πλανιόταν στα βουνά,
Με ανία ή μ’ ελπίδα, -
Έφτασε στη Μερλοβίδα,
Που ‘χε ιδιαίτερη πατρίδα, -
(Μα παπούτσια είχε στενά).

(από το ποίημα «Συμβάντα από το βίον του θείου μου Άρη», σελ. 49)

Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του έργου του Edward Lear είναι το χιούμορ: χιούμορ καταστάσεων με έντονο φραστικό στοιχείο, παρωδία, σάτιρα, χιούμορ παραλόγου. Στην παρούσα έκδοση επιχειρείται μια παράθεση των σημαντικότερων «nonsense» (α-νόητων, όρος που χαρακτηρίζει την lear-ική γραφή) πεζών, εκτεταμένων ποιημάτων και αστείων συνταγών μαγειρικής του άγγλου ζωγράφου, τοπιογράφου και συγγραφέα που ταξίδευε σε όλη τη ζωή του και λάτρεψε την Ελλάδα (έμεινε για χρόνια στην Κέρκυρα). Γραφή κωμική, ρυθμική με διάθεση «ελαφρά» και καθημερινή, έχει επηρεάσει πολλούς μεταγενέστερους συγγραφείς, σαφώς τους υπερρεαλιστές αλλά και κωμικούς της αγγλικής σκηνής, όπως οι Goons. Με όχημα το χιούμορ και πλούσια φαντασία οργανώνει μια ποιητική της ανατροπής, αφού ανατρέπει τις συμβατικές χρήσεις των λέξεων και των αντικειμένων και, περαιτέρω, πλήττει τη σοβαροφάνεια ή ορισμένες στερεότυπες αντιλήψεις.

«Κρύα τα καβούρια που σέρνονται στους λόφους
Πιο κρύα τα’ αγγούρια π’ από κάτω στέκουν,
Πιότερο ακόμη οι τσεκουριές που πλέκουν
Των φιλοσοφικών χαπιών πληχτικούς ζόφους.»

Η μετάφραση στην ελληνική γλώσσα αποτυπώνει καθαρά το πνεύμα του Lear, πάνω απ’ όλα τη διάθεση του, με την οποία παίζει για να πειράζει και να διακωμωδεί τα πράγματα και τους ανθρώπους γύρω του. Ο Edward Lear ιδιαίτερα γνωστός στην εποχή του, με σημαντικότατο έργο και αναγνώριση, δεν είχε απήχηση έξω από τα βρετανικά σύνορα, παρά τις αναφορές στο όνομα του από τους Beatles και τους Le Fleur de Lys. Η συγκεκριμένη έκδοση είναι η πρώτη ολοκληρωμένη παρουσίαση και καταγραφή της ποίησης και του πεζού λόγου του Edward Lear, κυριότερου προγόνου του αγγλο-σαξωνικού υπερρεαλισμού που έζησε στο μέσον του 19ου αιώνα. Οι μοναδικές προγενέστερες αναφορές ήταν ένα μεταφρασμένο ποίημα του Γιώργου Σεφέρη και ορισμένα δοκίμια του Νάνου Βαλαωρίτη την δεκαετία του ’80.


Nέστορας Ι. Πουλάκος

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 38 του λογοτεχνικού περιοδικού "Μανδραγόρας".