24 Ιουλ 2008

"Καρέ του Κινηματογράφου" - Ν.Ι. Πουλάκος


Ένα ξεχασµένο αριστούργηµα, ο µετρ τού σασπένς, ένα ανάλαφρο µιούζικαλ και το ελληνικό τέκνο τής σύγχρονης ψηφιακής εποχής στον καµβά τού Ιουλίου.

Εν µέσω καύσωνα και λοιπών θερµικών επεισοδίων, το σινεµά πρωτοστατεί στις προτιµήσεις µας είτε µε ανάλαφρες µουσικοχορευτικές παραστάσεις χολιγουντιανού βεληνεκούς είτε µε ταινίες τής underground κουλτούρας, που αποδεικνύουν την αγάπη νέων ανθρώπων για το σελιλόιντ. Ο Σπύρος Σταθουλόπουλος µε το πειραµατικό του µονοπλάνο… εκ Κολοµβίας, έχει κάνει τον γύρο τού κόσµου και έχει αποθεωθεί σε όποιο φεστιβάλ έχει παραβρεθεί. Το «PVC – 1» έρχεται να ταράξει τα λιµνάζοντα νερά τής χώρας µας, καταδεικνύοντας την αδυναµία τού ελληνικού κινηµατογράφου να απορροφήσει τα δικά του παιδιά. Από την άλλη πλευρά, όπως και σε κάθε καλοκαιρινό µήνα, δεν λείπουν σηµαντικές επανεκδόσεις τού παρελθόντος, οι οποίες προκαλούν νοσταλγία στους παλιούς και µαθαίνουν στους νέους τι εστί σινεµά, διά χειρός Άλφρεντ Χίτσκοκ και Χιρόσι Τεσιγκαχάρα. Ο «Σιωπηλός Μάρτυρας», ή αγγλιστί «Rear Window», είναι η ταινία που διέλυσε την οποιαδήποτε αµφιβολία τού καθενός για τη σκηνοθετική µαεστρία τού «Χιτς», ενώ η «Γυναίκα στους Αµµόλοφους» είναι το ξεχασµένο αριστούργηµα ενός σηµαντικού Ιάπωνα σκηνοθέτη, ο οποίος –δυστυχώς –έµεινε άγνωστος στη Δύση για πολλές δεκαετίες, εξαιτίας της πρωτοκαθεδρίας του Κουροσάβα, του Όζου και του Μιγιογκούτσι.

«Mamma Mia!» (2008)

Διανθισµένη από τη µουσική και τα τραγούδια των ΑΒΒΑ, η ταινία «Mamma Mia!» αφηγείται την ιστορία της Σόφι Σέρινταν (Αµάντα Σέιφριντ), ενός νεαρού κοριτσιού που προσπαθεί να ανακαλύψει τον πραγµατικό της πατέρα. Η αλήθεια για την καταγωγή της κρύβεται στο καλοκαιρινό περιβάλλον ενός ελληνικού νησιού, στο οποίο η µητέρα της Ντόνα Σέρινταν (Μέριλ Στριπ) είχε ζήσει είκοσι χρόνια πριν, στις αρχές τής δεκαετίας τού ’80. Ο Πιρς Μπρόσναν (Σαµ), ο Στέλαν Σκάρσγκαρντ (Μπιλ) και ο Κόλιν Φέρθ (Χάρι) υποδύονται τους τρεις πιθανούς πατέρες τής Σόφι.Η ταινία βασίζεται στο επιτυχηµένο µιούζικαλ «Mamma Mia!», τη διάσηµη θεατρική παράσταση που παίζεται από τις αρχές Μαΐου στο Θέατρο Μπάντµιντον στην Αθήνα, σε σκηνοθεσία τής Φιλίντα Λόιντ που σκηνοθέτησε το µιούζικαλ και στο θέατρο.Από τα απολαυστικότερα σηµεία τού φιλµ είναι ότι η Μέριλ Στριπ και ο Πιρς Μπρόσναν θα τραγουδήσουν οι ίδιοι µαζί µε τους υπόλοιπους συντελεστές τις µεγαλύτερες επιτυχίες των Σουηδών ΑΒΒΑ. Ανάµεσά τους και τα τραγούδια: «Dancing Queen», «Super Trouper», «Gimme, Gimme, Gimme», «Chiquitita» κ.ά.Να υπενθυµίσουµε ότι τα γυρίσµατα της ταινίας είχαν γίνει το περσινό καλοκαίρι, εν µέσω των µεγάλων πυρκαγιών, στη Σκόπελο, τη Σκιάθο και το Πήλιο.
Το «Mamma Mia!» βγαίνει στις αίθουσες στις 3/7 από την UIP.

«PVC – 1» (2007)

Γυρισµένο εξ’ ολοκλήρου µε µία λήψη, η ταινία «PVC-1» είναι εµπνευσµένη από µια αληθινή ιστορία: το 2000, σε µια αγροτική περιοχή της Κολοµβίας, µια γυναίκα και η οικογένειά της έπεσαν θύµατα µιας ασυνήθιστης τροµοκρατικής ενέργειας για λύτρα 7.000 δολαρίων. Τροµοκράτες, πιστεύοντας ότι η οικογένεια είναι πλούσια, παγιδεύουν τα µέλη της και απαιτούν τα χρήµατα. Τοποθετούν στον λαιµό τής µητέρας έναν εκρηκτικό µηχανισµό µε αποτέλεσµα η µητέρα να γίνει κυριολεκτικά µια ωρολογιακή βόµβα και να βρεθεί παγιδευµένη σε ασύλληπτες συνθήκες ψυχολογικής και σωµατικής πίεσης. Η γυναίκα και η οικογένειά της κάνουν δραµατικές προσπάθειες να απενεργοποιήσουν τη βόµβα καθώς ο χρόνος µετρά αντίστροφα και η ένταση κορυφώνεται.Το φιλµ «PVC-1» πήρε το όνοµα του από τον τύπο τής βόµβας, στην οποία ήταν εγκλωβισµένη η γυναίκα. Η κάµερα του Σταθουλόπουλου έχει ως επίκεντρό της τον ωρολογιακό µηχανισµό γύρω από τον οποίο περιστρέφονται όλοι οι ήρωες-τραγικά πρόσωπα της ιστορίας. Η ταινία γυρίστηκε στη µικρή πόλη Κουντιναµάρκα της Βιλέτα στην Κολοµβία, µε επαγγελµατίες και ερασιτέχνες ηθοποιούς. Πρόκειται για ένα τολµηρό εγχείρηµα, αφού είναι όλο γυρισµένο µε µία λήψη 85 λεπτών. Ο Σταθουλόπουλος, γνωρίζοντας τους περιορισµούς που έχει το γύρισµα σε φιλµ 35mm, αποφάσισε να γυρίσει την ταινία σε miniDV, όπως ακριβώς έκανε λίγα χρόνια πριν ο σηµαντικός Ρώσος σκηνοθέτης Αλεξάντερ Σοκούροφ µε τη «Ρωσική Κιβωτό» –άρα, λοιπόν, έχουµε τις δυο και µοναδικές ταινίες-µονοπλάνα τής σύγχρονης ψηφιακής εποχής.Ο Σπύρος Σταθουλόπουλος, ο οποίος γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη αλλά µετανάστευσε σε νεαρή ηλικία στην Κολοµβία, κάνοντας εκεί τις πρώτες του ταινίες, παρακολούθησε για τρεις µήνες εντατικά προγράµµατα εκγύµνασης για να µπορέσει να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις τού γυρίσµατος. Αυτήν την εποχή βρίσκεται στα studios της Warner στο Χόλιγουντ και δουλεύει επάνω στην επόµενη ταινία του. Το «PVC – 1», ένα κατόρθωµα της σύγχρονης εποχής, έκανε παγκόσµια πρεµιέρα στις Κάννες του 2007, στο Δεκαπενθήµερο Σκηνοθετών, ενώ απέσπασε πέντε βραβεία στα Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και Σόφιας.
Το «PVC – 1» βγαίνει στις αίθουσες στις 10/7 από τη Filmtrade.

«Γυναίκα στους Αµµόλοφους» (1964)

Μια από τις σηµαντικές στιγµές τής ιαπωνικής κινηµατογραφίας στη δεκαετία τού ’60, και παράλληλα η αποκάλυψη στη Δύση τής σουρεαλιστικής, ιδιοσυγκρασιακής θεώρησης του κόσµου από τον Χιρόσι Τεσιγκαχάρα. Ένας ερασιτέχνης εντοµολόγος αφήνει το Τόκιο για να µελετήσει ένα αταξινόµητο είδος σκαθαριού που ζει σε µια µακρινή, αχανή έκταση ερήµου. Όταν χάνει το λεωφορείο για να επιστρέψει στο σπίτι του στην πόλη, αποφασίζει να περάσει τη νύχτα στην καλύβα µιας χήρας που βρίσκεται στον πυθµένα ενός αµµόλοφου. Το αποτέλεσµα είναι µια από τις πιο δυνατές στιγµές µάχης των δύο φύλων στην ιστορία του σινεµά, και συνάµα και µια δραµατική παραβολή τού αγώνα για ζωή.Ενώ η Δύση αγιοποιούσε επί δεκαετίες την ιερή τριάδα τού ιαπωνικού κινηµατογράφου (Κουροσάβα – Όζου – Μιγιογκούτσι), τα ιαπωνικά στούντιο έκρυβαν καλά στους κόλπους τους έναν σπουδαίο µεταπολεµικό σκηνοθέτη µε ήθος, ύφος και σκηνοθετική µαεστρία που σπανίζουν. Ο Χιρόσι Τεσιγκαχάρα (µαζί µε τον Μίκιο Ναρούσε) δούλεψε στο στούντιο της Toho. Η «Γυναίκα στους Αµµόλοφους» (1964) του χάρισε δύο υποψηφιότητες για Όσκαρ και το Ειδικό Βραβείο τής επιτροπής στις Κάννες, καταθέτοντας µία από τις πιο ενδιαφέρουσες δουλειές για την πυρετώδη διαµάχη των δύο φύλων. Εκεί, όµως, που η avant-garde µατιά αυτού του σπάνιου σκηνοθέτη γίνεται ακόµη πιο έντονη είναι τόσο στην πρώτη µεγάλου µήκους ταινία του («Ο Λάκκος», 1962) όσο και στην επόµενη της «Γυναίκας…» ταινία του («Το Πρόσωπο ενός Άλλου», 1967), όπου η κάµερά του περιπλανιέται σε σκοτεινά τοπία και µυστηριώδεις διαπροσωπικές σχέσεις.
Η «Γυναίκα στους Αµµόλοφους» βγαίνει στις αίθουσες στις 3/7 από τη New Star.

«Σιωπηλός Μάρτυρας» (1954)

Αν ο θεατής µπορούσε να επέµβει µέσα στην ταινία για να σώσει την κατάσταση, θα το έφτιαχνε ο τροµερός Άλφρεντ Χίτσκοκ. Ο άρχοντας του τρόµου έχει τον θεατή στο χέρι, µπορεί να τον κάνει ό,τι θέλει: να τον ζαλίσει, να τον τρελάνει, να τον αγχώσει, να τον τροµάξει, να τον φέρει σε κατάσταση πανικού. Ένας ριψοκίνδυνος φωτορεπόρτερ βρίσκεται ακινητοποιηµένος, µε το πόδι στο γύψο, και για να περάσει την ώρα του παρακολουθεί τους γείτονές του. Ώσπου γίνεται αυτόπτης µάρτυρας του φόνου που διέπραξε ένας από τους ενοίκους τής απέναντι πολυκατοικίας. Με τη βοήθεια της αγαπηµένης του συντρόφου, προσπαθεί να εξιχνιάσει το έγκληµα. Η Γκρέις Κέλυ και ο Τζέιµς Στιούαρτ δίνουν σπουδαίες ερµηνείες, σε µια ταινία που τιµήθηκε µε τέσσερις υποψηφιότητες Όσκαρ.Η σηµαντική χιτσκοκική κληρονοµιά τής ηδονοβλεψίας και του σασπένς είναι εδώ όπου ο δηµιουργός συνθέτει επιδέξια την αγωνία µε τον λεπτό ιστό τού αδηφάγου τρόµου. Ο φωτορεπόρτερ πείθεται ότι είναι ο αυτόπτης µάρτυρας του φόνου που διέπραξε ένας από τους απέναντι ενοίκους, στη µεγάλη αυλή του Μεγάλου Αδελφού, όπου περικλείει τους προσωπικούς φόβους σε δηµόσιους χώρους, κατά την άποψη του γάλλου κινηµατογραφιστή Αλέν Ρενέ. Ο ευνουχισµός τού θεατή εγγράφεται σε αυτόν του πρωταγωνιστή, η µετωνυµία για τον ίδιο τον κινηµατογράφο ολοκληρώνεται, και ο Χίτσκοκ καταλήγει σε µια σύνθετη πραγµατεία πάνω στην αδιέξοδη και περιορισµένη φύση τής αναπαράστασης. Η δοµή τής ταινίας, η φόρµα τής παραγωγής, το κεντρικό της µοτίβο εντέλει, ήταν σίγουρα συστατικά δόµησης ταινιών και παραγωγής νοσηρών ρυθµών ακραιφνών καταστάσεων στη «Συνοµιλία» του Κόπολα, στο «Blow Up» του Αντονιόνι, στα θρίλερ τού Ντάριο Αρτζέντο.
Ο «Σιωπηλός Μάρτυρας» βγαίνει στις αίθουσες στις 3/7 από τη Seven Films.

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 34 του περιοδικού Γαλέρα (Ιούλιος 2008).