16 Σεπ 2008

"Συμπτώματα μιας κοινωνίας που νοσεί" - Ν.Ι. Πουλάκος

Στη νέα του ταινία, ο Ροδρίγο Πλα αποτυπώνει την ωµή πραγµατικότητα µιας φουτουριστικής εποχής που έφτασε.

Στο κέντρο τής πόλης τού Μεξικού βρίσκεται µια περιοχή γεµάτη βίλες και µεγάλα πάρκα, που προστατεύεται από ιδιωτική αστυνοµία και χωρίζεται από τις φτωχογειτονιές µε ένα υψηλό τείχος. Η εν λόγω περιοχή αποκαλείται «Ιδιωτική Ζώνη» και όταν ένα βράδυ µε ισχυρή κακοκαιρία τρεις νεαροί πέρα από το τείχος βρουν ευκαιρία να εισχωρήσουν σε ένα από τα σπίτια της, θα δροµολογηθούν αναπάντεχες εξελίξεις. Το επόµενο πρωί, 4 άτοµα θα κείτονται νεκρά και οι κάτοικοι της «Ζώνης» θα δηλώσουν αποφασισµένοι να υπερασπιστούν τα κεκτηµένα τους, παίρνοντας τον νόµο στα χέρια τους…

Μεταξύ µυθοπλασίας και ωµού ρεαλισµού κινείται το φουτουριστικό θρίλερ τού Ροδρίγο Πλα, ο οποίος, επιβεβαιώνοντας την άνθηση του µεξικανικού κινηµατογράφου, προσφέρει υψηλή έβδοµη τέχνη, εντρυφώντας στην κοινωνική αδικία, την ουµανιστική αταξία και την ωµή πραγµατικότητα µιας εποχής που έρχεται, είναι πολύ κοντά… Οι έλληνες θεατές, ίσως παρακολουθήσουν µια ιστορία τραβηγµένη από τα µαλλιά, σκεπτόµενοι, όµως, λίγο παραπάνω, θα διαπιστώσουν ότι τα τείχη των τάξεων, είτε είναι ορατά (τσιµέντο, κάµερες, ιδιωτική αστυνοµία, ειδικό καθεστώς) είτε νοητά, είναι υπαρκτά και αληθινά. Στην πόλη τού Μεξικού, όπου η φτώχεια, η αλητεία, η περιθωριοποίηση είναι ορατά σηµάδια µιας κοινωνίας που νοσεί, κι όπου η οικονοµικά ανώτερη τάξη κάνει τα πάντα για να διαχωρίσει τη θέση της και τη ζωή της από τον υπόλοιπο λαό, η συγκεκριµένη ταινία τού Ουρουγουανού, υπέρ-βραβευµένου, σκηνοθέτη Ροδρίγο Πλα, πέτυχε διάνα. Διεφθαρµένοι αστυνόµοι και δικαστές, µπρος στη θέα τού χρήµατος και της άνετης ζωής, υποθάλπουν εγκληµατίες «υψηλού» –τάχα µου– επιπέδου, οι οποίοι, για να προστατεύσουν το τοµάρι τους από τα «µιάσµατα» της υπόλοιπης πόλης, µετατρέπονται σε δολοφόνους κατά συρροή, είτε σκοτώσουν είτε όχι. Με την άνεση των ειδικών προνοµίων, των καµερών, των αυξηµένων αρµοδιοτήτων ιδιωτικών αστυνοµικών που υποσκελίζουν το έργο µιας αδύναµης αστυνοµίας, γιατροί, δικηγόροι, επιχειρηµατίες κάθε είδους, ανώτεροι δικαστικοί και στρατιωτικοί χάνουν κάθε είδος ανθρωπιάς, βοήθειας, αίσθησης της κοινωνικής ισότητας.

Δεν σας περιγράφουµε την ταινία. Σας περιγράφουµε την καθηµερινότητα και την κουλτούρα πολλών λαών πολλών χωρών πολλών περιοχών τού κόσµου. Όλα πολλά, λοιπόν, αν όχι καθολικά... Και αυτό γιατί υπάρχουν κράτη και λαοί που έχουν, έστω, την «ευγένεια» να τα υπονοούν όλα αυτά προς χάρη της πολιτικο-κοινωνικής ισότητας, και άλλες χώρες που δεν έχουν κανένα πρόβληµα, όπως το Μεξικό, η Βραζιλία ή άλλες «χαµηλού επιπέδου κοινότητες ανθρώπων», να τονίζουν και να δείχνουν στους φτωχούς ποιοι είναι, τι κάνουν σε τούτη την έρηµη γη και ποιος είναι ο προορισµός των ζωών τους. Οι διαφορές, λοιπόν, δεν είναι χαοτικές, είναι µικρές. Και η ταινία τού οσκαρούχου Πλα (για την περσινή µικρού µήκους ταινία του), που βραβεύτηκε στα φεστιβάλ τού Τορόντο, της Βενετίας αλλά και στις δικές µας «Νύχτες Πρεµιέρας», είναι µια µελλοντολογική γροθιά στο στοµάχι κάθε κατεστηµένου, µε την ελπίδα ότι µέσα από κάθε τέχνη –όπως αυτή του κινηµατογράφου– τα πράγµατα µπορούν να αλλάξουν, οι νοοτροπίες µπορούν να καµφθούν, οι αλαζονείες και εκλεκτικές συγγένειες να απαλειφθούν ή –έστω– να αµβλυνθούν. Και µη νοµίζετε, δεν ζείτε σε µια χώρα αγγελικά πλασµένη: µπορεί να λείπουν τα τείχη, να λείπουν οι εξόφθαλµες αδικίες, αλλά οι κάµερες δεν λείπουν (συγγνώµη, έχετε δει πολλές κάµερες στα δυτικά προάστια;), η αστυνοµία αφήνει «ήσυχα» τα δάση τής Φιλοθέης (για παράδειγµα) –ή µάλλον κάνουν καλά τη δουλειά τους οι εκατοντάδες security... Κι άλλα πολλά στο κάστρο τής ταξικής αδικίας. Παρεµπιπτόντως, η ταινία έπαιξε µόνο µερικές καλοκαιρινές εβδοµάδες σε περιφερειακούς κινηµατογράφους, και δεν προωθήθηκε όσο–καταφανέστατα– θα έπρεπε από µέσα και κριτικούς. Γιατί άραγε;
*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 36 του μηνιαίου περιοδικού ΓΑΛΕΡΑ (Σεπτέμβριος 2008).