30 Απρ 2008

"Εstravagario" - Pablo Neruda (1958)

Αναρωτιέμαι αν τούτη την ευδαιμονία
Πρέπει να την πληρώσω πως και πότε.
Απ΄ όσα πράγματα έχω δει
Μονάχα εσένα θέλω να εξακολουθώ να βλέπω,
Απ’ ότι έχω αγγίξει,
Μονάχα το δέρμα σου θέλω να αγγίζω.
Αγαπώ το πορτοκαλένιο γέλιο σου,
Μου αρέσεις την ώρα που κοιμάσαι.
Πώς να γίνει αγάπη, αγαπημένη,
Δεν ξέρω οι άλλοι πως αγαπάν
Δεν ξέρω πως αγαπήθηκαν άλλοτε,
Εγώ σε κοιτάζω και σε ερωτεύομαι, κι έτσι ζω,
Φυσικότατα ερωτευμένος.
Μου αρέσεις κάθε βράδυ και πιο πολύ.
Που είναι; Όλο ρωτάω
Αν λείψουν μια στιγμή τα μάτια σου.
Πόσο αργεί! Σκέπτομαι και με πειράζει.
Αισθάνομαι φτωχός, ανόητος και θλιμμένος,
Και φτάνεις εσύ και είσαι θύελλα
Που φτερούγισε μέσα από τις βερικοκιές.
Γι’ αυτό σ’ αγαπώ κι όχι γι’ αυτό,
Για τόσα πράματα και τόσα λίγα,
Κι έτσι πρέπει να είναι ο έρωτας
Μισόκλειστος και ολικός,
Ιδιάζων και τρομαχτικός,
Σημαιοστόλιστος και πενθοφορεμένος,
Λουλουδιασμένος σαν τ’ αστέρια Και χωρίς μέτρο – όριο σαν το φιλί.


[Aγάπη]

*Από τις πολυδιαβασμένες συλλογές του μεγαλύτερου Χιλιανού ποιητή όλων των εποχών, ενός γίγαντα της λατινοαμερικάνικης αλλά και της παγκόσμιας ποίησης. Ο Πάμπλο Νερούντα, ψευδώνυμο του Νεφταλί Ρικάρδο Ρέγιες Μπασσάλτο (1904 - 1973), Χιλιανού διπλωμάτη σε χώρες της Ασίας, της Αργεντινής, της Ισπανίας (όπου και εντάχθηκε στο παράνομο Κ.Κ. κατά τον Εμφύλιο), της Γαλλίας κ.ά θεωρείται -κι όχι άδικα- ένας παγκόσμιος βεληνεκούς ποιητής που ο στίχος και ο ρυθμός του συνεχίζει και "ταρακουνά" εκατομμύρια καρδιές ανά τον κόσμο. Το 1953 του απονεμήθηκε το Βραβείο Λένιν και το 1971 το Βραβείο Νόμπελ, ύψιστες διακρίσεις για έναν λογοτέχνη του 20ου αιώνα. Η συλλογή "Εστραβαγάριο" γραφτηκε και δημοσιεύτηκε στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής το 1958, κατά την εργασία του Νερούντα, εκεί. Στα ελληνικά μεταφράστηκε -μετρίως- από τις Εκδόσεις Δαμιανός ("Ποιήματα"), ένα πλήθος γνωστών ποιημάτων συνολικού όγκου 160 σελίδων. Επίσης τόσο η συλλογή αυτή όσο και άλλα βιβλία του Νερούντα έχουν μεταφραστεί πολλάκις στα ελληνικά.

Βιογραφία Πάμπλο Νερούντα
(από την αγγλική Βίκι-παιδεία)

Pablo Neruda (July 12, 1904September 23, 1973) was the pen name and, later, legal name of the Chilean writer and politician Neftalí Ricardo Reyes Basoalto.
With his works translated into manifold languages, Pablo Neruda is considered one of the greatest and most influential poets of the 20th century. Neruda was accomplished in a variety of styles ranging from erotically charged love poems like his collection
Twenty Poems of Love and a Song of Despair, surrealist poems, historical epics, and overtly political manifestos. In 1971 Neruda won the Nobel Prize for Literature, a controversial award because of his political activism. Colombian novelist Gabriel García Márquez once called him "the greatest poet of the 20th century in any language".[1]
On July 15, 1945 at Pacaembu Stadium in São Paulo, Brazil, he read to 100,000 people at a reading in honor of Communist revolutionary Luís Carlos Prestes.[2] Upon returning to Chile after his Nobel Prize acceptance speech, Salvador Allende invited Neruda to read at the Estadio Nacional before 70,000 people[citation needed].
During his lifetime, Neruda occupied many diplomatic posts and served a stint as senator for the Chilean Communist Party. When Conservative Chilean President
González Videla outlawed communism in Chile, a warrant was issued for Neruda's arrest. Friends hid him for months in a basement of a home in the Chilean port of Valparaíso. Neruda then escaped into exile through a mountain pass near Maihue Lake into Argentina. Years later, Neruda was a close collaborator to socialist President Salvador Allende.
Hospitalized with cancer at the time of the Chilean coup d'état led by
Augusto Pinochet, Neruda died of heart failure twelve days later. Already a legend in life, Neruda's death became charged with an intense symbolism that reverberated around the world. Pinochet had denied permission to transform Neruda's funeral into a public event, but thousands of grieving Chileans disobeyed the curfew, flooding the streets in tribute[citation needed]. Neruda's funeral became the first public protest against the Chilean military dictatorship.
Neruda's pen name was derived from
Czech writer and poet Jan Neruda; it later became his legal name.

Early years

Ricardo Eliezer Neftalí Reyes y Basoalto was born in Parral, a city in Linares Province in the Maule Region, some 400 km south of Santiago. His father, José del Carmen Reyes Morales, was a railway employee; his mother, Rosa Basoalto, was a school teacher who died two months after he was born. Neruda and his father soon moved to Temuco, where his father married Trinidad Candia Marverde, a woman with whom he had had a child nine years earlier, a boy named Rodolfo. Neruda also grew up with his half-sister Laura, one of his father's children by another woman.
The young Neruda was christened "RAMBO", his late mother's middle name. His father was opposed to Neruda's interest in writing and literature, but Neruda received encouragement from others, including future Nobel Prize winner
Gabriela Mistral, who headed the local girls' school. His first published work was an essay he wrote for the local daily newspaper, La Mañana, at the age of thirteen: Entusiasmo y perseverancia ("Enthusiasm and Perseverance"). By 1920, when he adopted the pseudonym of Pablo Neruda, he was a published author of poetry, prose, and journalism.

Veinte poemas

In the following year (1921), he moved to Santiago to study French at the Universidad de Chile with the intention of becoming a teacher, but soon Neruda was devoting himself full time to poetry. In 1923 his first volume of verse, Crepusculario ("Book of Twilights"), was published, followed the next year by Veinte poemas de amor y una canción desesperada ("Twenty Poems of Love and a Song of Despair"), a collection of love poems that was controversial for its eroticism, especially considering its author's young age. Both works were critically acclaimed and were translated into many languages. Over the decades, Veinte poemas would sell millions of copies and become Neruda's best-known work.
Neruda's reputation was growing both inside and outside of
Chile, but he was plagued by poverty. In 1927, out of desperation, he took an honorary consulship in Rangoon, then a part of colonial Burma and a place of which he had never heard before. Later, he worked stints in Colombo (Ceylon), Batavia (Java), and Singapore. In Java he met and married his first wife, a tall Dutch bank employee named Maryka Antonieta Hagenaar Vogelzang. While on diplomatic service, Neruda read large amounts of poetry and experimented with many different poetic forms. He wrote the first two volumes of Residencia en la tierra, which included many surrealistic poems, later to become famous.

Spanish Civil War

After returning to Chile, Neruda was given diplomatic posts in Buenos Aires and then Barcelona, Spain. He later replaced Gabriela Mistral as consul in Madrid, where he became the center of a lively literary circle, befriending such writers as Rafael Alberti, Federico García Lorca, and the Peruvian poet César Vallejo. A daughter, Malva Marina Trinidad, was born in Madrid in 1934; she was to be plagued with health problems, especially Hydrocephalus, for the whole of her short life. During this period, Neruda became slowly estranged from his wife and took up with Delia del Carril, an Argentine woman who was twenty years his senior and who would eventually become his second wife. He divorced from his Dutch wife in 1936, who moved to the Netherlands with his only child; this child died in 1943.
As Spain became engulfed in civil war, Neruda became intensely politicized for the first time. His experiences of the Spanish Civil War and its aftermath moved him away from distinctive, privately focused labor in the direction of collective obligation and better cohesion. Neruda became an ardent
communist, and remained so for the rest of his life. The radical leftist politics of his literary friends, as well as that of del Carril, were contributing factors, but the most important catalyst was the execution of García Lorca by forces loyal to Francisco Franco. By means of his speeches and writings, Neruda threw his support behind the Republican side, publishing a collection of poetry called España en el corazón ("Spain in My Heart"). Neruda’s wife and child moved to Monte Carlo; he was never to see either of them again. After leaving his wife, he took up full time with del Carril in France.
Following the election in 1938 of President
Pedro Aguirre Cerda, whom Neruda supported, he was appointed special consul for Spanish emigration in Paris. There Neruda was given responsibility for what he called "the noblest mission I have ever undertaken": shipping 2,000 Spanish refugees, who had been housed by the French in squalid camps, to Chile on an old boat called the Winnipeg. Neruda is sometimes charged with only selecting Communists for emigration while excluding others who had fought on the side of the Republic[citation needed]; others deny these accusations, pointing out that Neruda chose only a few hundred of the refugees personally; the rest were selected by the Service for the Evacuation of Spanish Refugees, set up by Juan Negrín, president of the Spanish Republican government-in-exile.

Mexico

Neruda's next diplomatic post was as Consul General in Mexico City, where he spent the years 1940 to 1943. While in Mexico, he divorced Hagenaar, married del Carril, and learned that his daughter had died, age eight, in the Nazi-occupied Netherlands from her many health problems. He also became a friend of the Stalinist assassin Vittorio Vidali [1].
After the failed 1940 assassination attempt against
Leon Trotsky, Neruda arranged a Chilean visa for the Mexican painter David Alfaro Siqueiros who was accused of having been one of the conspirators. Neruda later said he did it at the request of Mexican President Manuel Ávila Camacho. This enabled Siqueiros, then jailed, to leave Mexico for Chile, where he stayed at Neruda's private residence. In exchange for Neruda's assistance, Siqueiros spent over a year painting a mural in a school in Chillán. Neruda's relationship with Siqueiros attracted criticism and Neruda dismissed the allegations that his intent had been to help an assassin as "sensationalist politico-literary harassment".

Return to Chile

In 1943, following his return to Chile, Neruda made a tour of Peru, where he visited Machu Picchu. The austere beauty of the Inca citadel later inspired Alturas de Macchu Picchu, a book-length poem in twelve parts which he completed in 1945 and which marked a growing awareness and interest in the ancient civilizations of the Americas: themes he was to explore further in Canto General. In this work, Neruda celebrated the achievement of Machu Picchu, but also condemned the slavery which had made it possible. In the Canto XII, he called upon the dead of many centuries to be born again and to speak through him. Martin Espada, poet and professor of creative writing at the University of Massachusetts, has hailed the work as a masterpiece, declaring that "there is no greater political poem".

Neruda and Stalinism

Bolstered by his experiences in the Spanish Civil War, Neruda, like many left-leaning intellectuals of his generation, came to admire the Soviet Union of Joseph Stalin, partly for the role it played in defeating Nazi Germany (poems Canto a Stalingrado (1942) and Nuevo canto de amor a Stalingrado (1943)). In 1953 Neruda was awarded the Stalin Peace Prize. On Stalin's death that same year, Neruda wrote an ode to him, as he also (during World War II) wrote praise of Fulgencio Batista (Saludo a Batista, i.e Salute to Batista) and later of Fidel Castro [2].
His fervent Stalinism eventually drove a wedge between Neruda and longtime friend
Octavio Paz who commented that "Neruda became more and more Stalinist, while I became less and less enchanted with Stalin". Their differences came to a head after the 1939 Nazi-Soviet Ribbentrop-Molotov Pact when they almost came to blows in an argument over Stalin. Although Paz still considered Neruda "the greatest poet of his generation", in an essay on Aleksandr Solzhenitsyn he wrote that when he
thinks of … Neruda and other famous Stalinist writers I feel the gooseflesh that I get from reading certain passages of Dante’s Inferno. No doubt they began in good faith, but insensibly, commitment by commitment, they saw themselves becoming entangled in a mesh of lies, falsehoods, deceits and perjuries, until they lost their souls.
In the ode written on the occasion of
Stalin's death, Neruda wrote: “To be men! That is the Stalinist law! . . ./We must learn from Stalin/ his sincere intensity/ his concrete clarity. . . . [...] And Stalin, the giant,/ Carried her at the heights of his forehead. . . ./A wave beats against the stones of the shore./But Malenkov will continue his work.”(full English translation [3])
Neruda also called
Lenin the "great genius of this century". Another speech (June 5, 1946) is a tribute to the late Soviet leader Mikhail Kalinin, who for Neruda was "man of noble life", "the great constructor of the future", "a comrade of arms of Lenin and Stalin". [4]
Neruda later came to rue his support of the Soviet leader; after Nikita Khrushchev's famous Secret Speech 20th Party Congress in 1956, in which he denounced the "cult of personality" that surrounded Stalin and accused him of committing crimes during the Great Purges, Neruda wrote in his memoirs "I had contributed to my share to the personality cult," explaining that "in those days, Stalin seemed to us the conqueror who had crushed Hitler's armies". Of a subsequent visit to China in 1957, Neruda would later write: "What has estranged me from the Chinese revolutionary process has not been Mao Tse-tung but Mao Tse-tungism", which he dubbed Mao Tse-Stalinism: "the repetition of a cult of a Socialist deity". However, despite his disillusionment with Stalin, Neruda never lost his essential faith in communism and remained loyal to "the Party". Anxious not to give ammunition to his ideological enemies, he would later refuse publicly to condemn the Soviet repression of dissident writers like Boris Pasternak and Joseph Brodsky: an attitude with which even some of his staunchest admirers disagreed.

Senator

On March 4, 1945 Neruda was elected a Communist party senator for the northern provinces of Antofagasta and Tarapacá in the arid and inhospitable Atacama Desert. He officially joined the Communist Party of Chile four months later.
In 1946, Radical Party presidential candidate
Gabriel González Videla asked Neruda to act as his campaign manager. González Videla was supported by a coalition of left-wing parties and Neruda fervently campaigned on his behalf. Once in office, however, González Videla turned against the Communist Party. The breaking point for Senator Neruda was the violent repression of a Communist-led miners' strike in Lota in October 1947, where striking workers were herded into island military prisons and a concentration camp in the town of Pisagua. Neruda's criticism of González Videla culminated in a dramatic speech in the Chilean senate on 6 January 1948 called Yo acuso ("I accuse"), in the course of which he read out the names of the miners and their families who were imprisoned at the concentration camp.

Exile

A few weeks later, Neruda went into hiding and he and his wife were smuggled from house to house, hidden by supporters and admirers for the next thirteen months. While in hiding, Senator Neruda was removed from office and in September 1948 the Communist Party was banned altogether under the Ley de Defensa Permanente de la Democracia (Law for the Permanent Defense of Democracy), called by critics the Ley Maldita ("Accursed Law"), which eliminated over 26,000 people from the electoral registers, thus stripping them of their right to vote. Neruda's life underground ended in March 1949 when he fled over the Andes Mountains to Argentina on horseback, nearly drowning while crossing the Curringue River. He would dramatically recount his escape from Chile in his Nobel Prize lecture.
Once out of Chile, he spent the next three years in exile. In
Buenos Aires a friend of Neruda, the future Nobel winner and novelist Miguel Ángel Asturias, was cultural attaché to the Guatemalan embassy. There was some slight resemblance between the two men, so Neruda went to Europe using Asturias's passport. Pablo Picasso arranged his entrance into Paris and Neruda made a surprise appearance there to a stunned World Congress of Peace Forces, the Chilean government meanwhile denying that the poet could have escaped the country.
Neruda spent those three years traveling extensively throughout
Europe as well as taking trips to India, China, and the Soviet Union. His trip to Mexico in late 1949 was lengthened due to a serious bout of phlebitis. A Chilean singer named Matilde Urrutia was hired to care for him and they began an affair that would, years later, culminate in marriage. During his exile, Urrutia would travel from country to country shadowing him and they would arrange meetings whenever they could. Matilde Urrutia was the muse for "Los versos del Capitán", which he published anonymously in 1952.
While in Mexico Neruda also published his lengthy epic poem
Canto General, a Whitmanesque catalog of the history, geography, and flora and fauna of South America, accompanied by Neruda's observations and experiences. Many of them dealt with his time underground in Chile, which is when he composed much of the poem. In fact, he had carried the manuscript with him on his escape on horseback. A month later, a different edition of five thousand copies was boldly published in Chile by the outlawed Communist Party based on a manuscript Neruda had left behind. In Mexico, he was granted honorary Mexican citizenship.
His 1952 stay in a villa owned by
Italian historian Edwin Cerio on the island of Capri was fictionalized in the popular film Il Postino ("The Postman", 1994).

Return to Chile

By 1952, the González-Videla government was on its last legs, weakened by corruption scandals. The Chilean Socialist Party was in the process of nominating Salvador Allende as its candidate for the September 1952 presidential elections and was keen to have the presence of Neruda—by now Chile's most prominent left-wing literary figure—to support the campaign.
Neruda returned in August of that year and rejoined
Delia del Carril, who had traveled ahead of him some months earlier, but the marriage was crumbling. Del Carril eventually learned of his torrid affair with Matilde Urrutia and left him in 1955, moving back to Europe. Now united with Urrutia, Neruda would spend the rest of his life in Chile, many foreign trips notwithstanding and a stint as Allende's ambassador to France from 1970 to 1973.
By this time, Neruda enjoyed worldwide fame as a poet, and his books were being translated into virtually all the major languages of the world. He was also vocal on political issues, vigorously denouncing the U.S. during the
Cuban missile crisis (later in the decade he would likewise repeatedly condemn the U.S. for the Vietnam War). But being one of the most prestigious and outspoken leftwing intellectuals alive also attracted opposition from ideological opponents. The Congress for Cultural Freedom, an anti-communist organization covertly established and funded by the U.S. Central Intelligence Agency, adopted Neruda as one of its primary targets and launched a campaign to undermine his reputation, reviving the old claim he had been an accomplice in the attack on Trotsky in Mexico City in 1940[citation needed]. The campaign became more intense when it became known that Neruda was a candidate for the 1964 Nobel prize, which was eventually awarded to Jean-Paul Sartre.

In 1966, Neruda was invited to attend an International PEN conference in New York City. Officially, he was barred from entering the U.S. because he was a communist, but the conference organizer, playwright Arthur Miller, eventually prevailed upon the Johnson Administration to grant Neruda a visa. Neruda gave readings to packed halls, and even recorded some poems for the Library of Congress. Miller later opined that Neruda's adherence to his communist ideals of the 1930s was a result of his protracted exclusion from "bourgeois society". Due to the presence of many East Bloc writers, Mexican writer Carlos Fuentes later wrote that the PEN conference marked a "beginning of the end" of the Cold War.

Upon Neruda's return to Chile, he stopped off in Peru, where he gave readings to enthusiastic crowds in Lima and Arequipa and was received by President Fernando Belaúnde Terry. However, the visit prompted an unpleasant backlash. The Peruvian government had come out against the government in Cuba of Fidel Castro, and in July 1966 retaliation against Neruda came in the form of a letter signed by more than one hundred Cuban intellectuals who charged Neruda with colluding with the enemy, and called him an example of the "tepid, pro-Yankee revisionism" then prevalent in Latin America. The affair was particularly painful for Neruda because of his previous outspoken support for the Cuban revolution, and he never visited the island again, even after an invitation in 1968.
After the death of
Che Guevara in Bolivia in 1967, Neruda wrote several articles regretting the loss of a "great hero".[citation needed]

Final years

In 1970, Neruda was nominated as a candidate for the Chilean presidency, but ended up giving his support to Salvador Allende, who later won the election and was inaugurated in 1970 as the first democratically elected socialist head of state. Shortly thereafter, Allende appointed Neruda the Chilean ambassador to France (lasting from 1970-1972; his final diplomatic posting). Neruda returned to Chile two and half years later due to failing health.
In 1971, having sought the prize for years, Neruda was finally awarded the
Nobel Prize. This decision did not come easily, as some of the committee members had not forgotten Neruda's past praise of Stalinist dictatorship. But his Swedish translator, Artur Lundkvist, did his best to ensure the Chilean the prize.[3] *Ν.Ι.Π.

Περιοδικό Βακχικόν - Ρ/Σ Arch Stanton : Από 15 Ιούνιου 2008 ΑΝΑΝΕΩΜΕΝΟΙ κοντά σας..




Γαλέρα Τεύχος 32 [Μάιος 2008] Κυκλοφόρησε..


Bang Τεύχος 11 [Μάρτιος - Απρίλιος 2008] Κυκλοφόρησε..


18 Απρ 2008

"H Aλεπού... Ξανασταυρώνεται" [Οι Πρεμιέρες της Εβδομάδας]

Με μια πολύ έξυπνη κίνηση, η Seven Films ανέσυρε τις ξεχασμένες κόπιες του πρόσφατα εκλιπόντος Ζυλ Ντασέν και τις μέρες της Μεγάλης Εβδομάδας θα μας κρατάει συντροφιά στις αίθουσες το μικρό διαμαντάκι του 1957 «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται», μια συνάντηση σημαντικών ανθρώπων της τέχνης : της Μελίνας Μερκούρη, του Νίκου Καζαντζάκη, του Μάνου Χατζιδάκι και του Γιάννη Τσαρούχη. Συνοδοιπόρος της η καινούρια ταινία για τους μικρούς μας φίλους «Το Παιδί και η Αλεπού» του Λυκ Ζακέ, που μας εξέπληξε με το οσκαρικό «Ταξίδι του Αυτοκράτορα» λίγα χρόνια πριν. Κι όλα αυτά σε μια εβδομάδα που κάνουν έξοδο 9 παραγωγές!

Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται : με την Μελίνα Μερκούρη, σε σκηνοθεσία του Ζυλ Ντασέν.
«Οι κάτοικοι μιας μικρής πόλης ετοιμάζονται να ανεβάσουν μια θεατρική παράσταση με θέμα τα πάθη του Χριστού. Την ίδια στιγμή μια ομάδα προσφύγων καταφεύγει στη πόλη, ταράσσοντας την ισορροπία μεταξύ των κατοίκων και των Τούρκων».
Η μοναδική μεταφορά του σπουδαίου μυθιστορήματος του Νίκου Καζαντζάκη από τον Ζυλ Ντασέν, ο οποίος στην πρώτη του επαφή με την Ελλάδα κατανόησε αμέσως το ύφος και το κλίμα του βιβλίου και απέδωσε περίφημα στο πανί, την πραγματικότητα της εποχής. Λίγα χρόνια μετά, ο Κακογιάννης στον περιβόητο «Ζορμπά» ακολούθησε απλά και πιστά την τεχνική του Ντασέν.
Βαθμολογία : 4/5

Το Παιδί και η Αλεπού : με την Ιζαμπέλ Καρέ, σε σκηνοθεσία Λυκ Ζακέ.
«Η ιστορία ενός κοριτσιού και η φιλία του με μια αλεπού. Μια σχέση τόσο έντονη, που διαχέεται από τέτοια αγάπη, ώστε μπορούμε να δούμε τη ζωή του ενός μέσα από τα μάτια του άλλου».
Ερχόμενος με φόρα από την εξαιρετική απόδοση της ζωής των πιγκουΐνων στη μεγάλη οθόνη και την επιτυχία που σημείωσε παγκοσμίως, ο Ζακέ επιστρέφει με μια ακόμη ιστορία σχέσης ανθρώπου με ζώου, επιχειρώντας να επαναπροσδιορίσει τους χαμένους δεσμούς τους.
Βαθμολογία : 3/5

Υπόλοιπες Πρεμιέρες :

Η Εξουσία της Νύχτας (2/5) : με τον Κιάνου Ρηβς, σε σκηνοθεσία του Ντέιβιντ Άγιερ. Αστυνομική ταινία δράσης στα πρότυπα του παλιού καλού ιταλικού poliziottesco του ’70, σε σενάριο του συγγραφέα Τζέιμς Ελρόι.
Μάρτυρες : του Αντρέ Τεσινέ. Δράμα καταγγελίας για την αντιμετώπιση της ομοφυλοφιλίας από έναν άλλοτε κραταιό σκηνοθέτη του γαλλικού κινηματογράφου.
Η Δεύτερη Πνοή : του Αλαίν Κορνό. Αστυνομικό φιλμ στα πρότυπα του Μελβίλ, χωρίς ιδιαίτερες αξιώσεις.

Επίσης : Περιουσιακά στοιχεία (ντοκιμαντέρ για τον Νικηφόρο Βρεττάκο), Το όνομά της είναι Σαμπίν (ντοκιμαντέρ για τον αυτισμό), Η μέρα που άρχισα να ζω, Προσεχώς.. ζάμπλουτοι (πότε;)

Νέστορας Πουλάκος - Εφημερίδα Το Παρασκήνιο (18-4-08)

17 Απρ 2008

"Ποιήματα" - Ντενίς Λέβερτοφ (2007 - Ελληνική Έκδοση)

Στρίβεις τον λαιμό του κύκνου, αναζητώντας
μια τόση δα γλώσσα από ρανίδες αίμα.

Πώς να μιλήσουμε για αίμα, ο ουρανός
έχει μ' αυτό εμποτιστεί.

Ολίγη γλώσσα
της ομίχλης, λοιπόν.

Αυτή στεγνώνει.

Μια γλώσσα
των φύλλων κάτω από τα πόδια.
Τα δέντρα πάνω στο δέντρο, τρέμουν
στην ομιλία. Οι λεύκες
τρέμουν και μιλούν
αν πας κοντά τους.

[Ο Πόθος]

*Σπουδαία αμερικανίδα ποιήτρια του 20ου αιώνα, ισάξια του διαμετρήματος μιας Ντίκινσον, μας Ντούλιτλ. μιας Γκέστ ή μιας Πλαθ. Η Λέβερτοφ έλαβε πολλά και μεγάλα βραβεία, μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες, συμπεριλήφθηκε σε πάμπολες ανθολογίες και πέθανε πλήρης ημερών, το 1997 στο Σηάτλ. Τα ποιήματα αυτού του τόμου επιλέχτηκαν από την περίοδο 1940-1982, από τις εκδόσεις: Collected Earlier Poems 1940-1960 (New Directions 1979), Poems 1960-1967 (New Directions 1983, Poems 1968-1972 (New Directions 1987), και Candles of Babylon (New Directions 1982). Αποτελεί τον 7ο από τους συνολικά 10 τόμους της σειράς "Αμερικάνοι Ποιητές", που έχει αναλάβει να φέρει εις πέρας ο ποιητής και μεταφραστής Γιάννης Λειβαδάς, για τις Εκδόσεις Ηριδανός το 2007-8. Μια σειρά που περιλαμβάνει μεταξύ των άλλων, ε.ε. κάμμινγκς, Τζακ Κέρουακ, Ουίλλιαμς Κάρλος Ουίλλιαμς, Τσαρλς Μπουκόφσκι, Γκρέγκορυ Κορσό κ.ά. Η μοναδική προγενέστερη μετάφραση ποιημάτων της Λέβερτοφ στα ελληνικά, είναι και πάλι από τον Γιάννη Λειβαδά και τις Εκδόσεις Άκρον, αυτή τη φορά, το 2000.

Βιογραφικό Ντενός Λέβερτοφ

Denise Levertov was born in Ilford, Essex, England. Her mother, Beatrice Spooner-Jones Levertoff, was Welsh. Her father, Paul Levertoff, immigrated to England from Germany, was a Russian Hassidic Jew who, after converting to Christianity, became an Anglican parson. While being educated at home, Levertov showed an enthusiasm for writing from an early age, even claiming later in life that, when she was five years old, she had declared she would be a writer. At the age of 12, she sent some of her poems to T. S. Eliot, who replied with a two-page letter of encouragement. In 1940, when she was 17, Levertov published her first poem.
During the
Blitz, Levertov served in London as a civilian nurse. Her first book, The Double Image, was published six years later. In 1947 she married American writer Mitchell Goodman and moved with him to the United States in the following year. Although Levertov and Goodman would eventually divorce, they had a son, Nickolai, and lived mainly in New York City, summering in Maine. In 1955, she became a naturalized American citizen.
Levertov's first two books had concentrated on traditional forms and language. But as she accepted the U.S. as her new home, she became more and more fascinated with the American idiom. She began to come under the influence of the
Black Mountain poets and most importantly William Carlos Williams. Her first American book of poetry, Here and Now, shows the beginnings of this transition and transformation. Her poem “With Eyes at the Back of Our Heads” established her reputation.

During the 1960s and 70s, Levertov became much more politically active in her life and work. As poetry editor for The Nation, she was able to support and publish the work of feminist and other leftist activist poets. The Vietnam War was an especially important focus of her poetry, which often tried to weave together the personal and political, as in her poem "The Sorrow Dance," which speaks of her sister's death. Also in response to the Vietnam War, Levertov joined the War Resister’s League.
Much of the latter part of Levertov’s life was spent in education. After moving to
Massachusetts, Levertov taught at Brandeis University, MIT and Tufts University. On the West Coast, she had a part-time teaching stint at the University of Washington and for 11 years (1982-1993) held a full professorship at Stanford University. In 1984 she received a Litt. D. from Bates College. After retiring from teaching, she traveled for a year doing poetry readings in the U.S. and England.
In 1997, Denise Levertov died at the age of 74 from complications due to lymphoma.

Both politics and war are a big part of Levertov's poetry. Levertov was published in the Black Mountain Review during the 1950s, but denied any formal relations with the group. She began to develop her own lyrical style of poetry through those influences. She felt it was part of a poet's calling to point out the injustice of the Vietnam War, and she also actively participated in rallies, reading poetry at some. Some of her war poetry was published in her 1971 book To Stay Alive, a collection of anti-Vietnam War letters, newscasts, diary entries, and conversations. Complementary themes in the book involve the tension of the individual vs. the group (or government) and the development of personal voice in mass culture. In her poetry she promotes community and group change through the imagination of the individual and emphasizes the power of individuals as advocates of change. She also links personal experience to justice and social reform.
Suffering is another major theme in Levertov’s war poetry. The poems “Poetry, Prophecy, Survival”, “Paradox and Equilibrium”, and “Poetry and Peace: Some Broader Dimensions” revolve around war, injustice, and prejudice. In her “Life at War” Denise Levertov attempts to use imagery in her poetry to show the disturbing violence of the Vietnam War. Throughout these poems, she addresses violence and savagery, yet tries to bring grace into the equation. She attempts to mix the beauty of language and the ugliness of human horror. The themes of her poems, especially “Staying Alive” focus on both the cost of war and the pain the Vietnamese were suffering because of it. In her prose work, The Poet in the World, she writes that violence is an outlet. Levertov’s first successful Vietnam poetry was her book Freeing of the Dust. Some of the themes of this book of poems are the experience of the
North Vietnamese, and distrust of people. She attacks the United States pilots in her poems for dropping bombs. Overall, her war poems incorporate suffering to show that violence has become an everyday occurrence. After years, of writing such poetry, Levertov eventually comes the conclusion that beauty and poetry and politics can’t go together (Dewey). This opened the door wide for her religious themed poetry in the later part of her life.

From a very young age Levertov was influenced by her religion and when she began writing, it was a major theme in her poetry. From her father she was exposed to both Judaism and Christianity. Levertov always believed her culture and her family roots had inherent value to herself and her writing. She also believed that she and her sister had always had a destiny pertaining to this. When Levertov moved to the United States, she became influenced by the Black Mountain Poets, especially William Carlos Williams, the experimentation of Ezra Pound, and the mysticism of Charles Olson. She was also exposed to the Transcendentalism of Thoreau and Emerson. Although all of these things shaped her poetry, her conversion to Christianity in 1984 was the main influence in her religious writing. She became a Roman Catholic in the last decade of her life.

Denise Levertov wrote many poems with religious themes throughout her career. These poems range from religious imagery to implied metaphors of religion. One particular theme had been developed progressively throughout her poetry. This was the pilgrimage/spiritual journey of Levertov. Her earlier poems progress into deep spiritual understanding and truth in her recent poems.
One of her earlier poems is “A Tree Telling of Orpheus”, from her book Relearning the Alphabet. This poem uses the metaphor of a tree. The tree changes and grows when it hears the music of
Orpheus. This is a metaphor to spirituality. Levertov was incorporating the growing to show how the tree is like faith, and as the tree goes through life we also go through life on a spiritual journey. Much of Levertov’s religious poetry was concerned with respect for nature and life. A lot of her themes were also about nothingness and absence.
In her earlier poems something is always lacking, searching, and empty. In “Work that Enfaiths” Levertov begins to confront this “ample doubt” and her lack of “burning surety” in her faith
[1]. The religious aspect of this is the doubt vs. light debate. Levertov cannot find a balance between faith and darkness. She goes back and forth between the glory of God and nature, and has that doubt that constantly plagues her.
Her earlier religious poems are searching for
meaning in life. She explores God as he relates to nothing, yet everything. As her poetry becomes more recent, a shift can be seen.
Some of her more recent books, A Door in the Hive, and Evening Train are full of poems that start to show a change. In these works cliffs, edges, and borders are all used to push for change in life. Once again, Levertov packs her poetry with metaphors. She explores the idea that there can be peace in death. She also begins to tie together that nothing is a part of God. "Nothingness" and darkness are no longer just reasons to doubt and agonize over. “St. Thomas Didymus” and “Mass” show this growth, as they are poems that lack her former nagging wonder and worry.
In Evening Train, Levertov’s poetry is highly religious. She writes about experiencing God. These poems are breakthrough poems for her
[1]. She writes about a mountain. This mountain becomes a metaphor for life and God. When clouds cover a mountain, it’s still huge and massive and in existence. God is the same way, even when He is clouded, she says we know this. Her poems tend to shift away from constantly questioning religion and simply accepting it. In her most recent work, in “The Tide” Levertov writes about accepting faith and that not knowing answers is okay. She uses many paradoxes about faith in her poetry here. It marks the end of her "spiritual journey"[1].
Another way to look at Denise Levertov’s religious poetry is to reflect on her views on life and religion. Levertov’s heavy religious writing began at her conversion to Christianity in 1984. She writes a lot of metaphysical poetry to show her religious views. Denise begins to use Christianity to link culture and community together. In her poem “Mass” she writes about how the Creator is defined by His creation. She talks a lot about nature and individuals. In her most recent works, Levertov uses Christianity as a bridge in society. She sees that individuals and the public are related. She explores these relations in her poetry as they relate to Christians. She believes that the hostile environment of community can be changed by Christian values
[2]. Levertov works this into her poems.

Poetry

The Double Image (1946)
The Sharks (1952)
Here and Now (1956)
Overland to the Islands (1958)
With Eyes at the Back of Our Heads (1959)
The Jacob's Ladder (1961)
O Taste and See: New Poems (1964)
The Sorrow Dance (1967)
Life At War (1968)
Relearning the Alphabet (1970)
To Stay Alive (1971)
Footprints (1972)
The Freeing of the Dust (1975)
Life in the Forest (1978)
Wedding-Ring (1978)
Collected Earlier Poems 1940-1960 (1979)
Candles in Babylon (1982)
The May Mornings(1982)
Poems 1960-1967 (1983)
Oblique Prayers: New Poems (1984)
Selected Poems (1986)
ISBN 0906427851
Poems 1968-1972 (1987)
Breathing the Water (1987)
A Door in the Hive (1989)
Evening Train (1992)
A Door in the Hive / Evening Train (1993)
ISBN 1852241594
The Sands of the Well (1996)
The Life Around Us: Selected Poems on Nature (1997)
The Stream & the Sapphire: Selected Poems on Religious Themes (1997)
What Were They Like?
Living

Prose

The Poet in the World (1973)
Light Up the Cave (1981)
New & Selected Essays (1992)
Tesserae: Memories & Suppositions (1995)
The Letters of Denise Levertov and
William Carlos Williams, edited by Christopher MacGowan (1998).
The Letters of
Robert Duncan and Denise Levertov, edited by Robert J. Bertholf & Albert Gelpi. Stanford, CA: Stanford University Press, 2004.

Translations

In Praise of Krishna: Songs From the Bengali (1967)
Selected Poems by Eugene Guillevic (1969)
Black Iris: Selected Poems by Jean Joubert (1989) * Ν.Ι.Π.

16 Απρ 2008

"Δ" - Μιχάλης Παπαντωνόπουλος (2006)

Άνοιγε κόκκινο στη μνήμη :
μία ρωγμή στο τρυφερό
κουφάρι ενός κορυδαλλού.

*

Λίγο τα πριν μεσάνυχτα
και πίσω απ’ την κουρτίνα
ντυνότανε χοντρό κόκκινο δέρμα,
χτένιζε τα μαλλιά
κι άνοιγε το παράθυρο στο μέσα σπίτι
κ’ έτρεχε νύχτα.
«Τίποτα δεν είναι τυχαίο», μονολογούσα,
«τίποτα» και σηκωνόμουν το πρωί
με πόνους στο σαγόνι.

*

Κ’ έπρεπε τα χέρια μου ν’ απλώνω διαρκώς
διστακτικός εξίσου να πηγαίνω
στο πλήρες του φωτός ή και στο πλέον φυσικό
σκοτάδι γιατί δεν ξέρεις πότε θα χαθεί
το μέσα της απόστασης από μπροστά σου
και πώς η τύφλωση ανάγειτο θύμα της σε άγιο· βραχνός
εκείνος, όρθιος κοντά στο ξύλο
με το πρόσωπο, την ίδια κίνηση τη μία
μιλούσε πεπρωμένο
και μόλις άνοιγε σταυρό
το σώμα του, μαύρες, υπέθετα,
άναβαν οι φλέβες του βαθιά.
Και μάτωνα στον ιδρώτα,
πάγωνα, «φάσμα» ξεσπούσα
«φ ά σ μ α» τη φωνή μου
κι όπως το μέρος του παράφορος ερχόμουν :
ο τοίχος, ο κρυφός διάδρομός του·
βήματα κι άλλα βήματα ανέβαιναν,
έπαιρναν το κεφάλι.
[Το κρεμασμένο στόμα του,
που τύφλωση επανέλαβε
και χαμογέλασε τα δόντια μια σειρά,
κρατούσε τώρα έναν ρυθμό μεταλλικό
κ’ έγραφε σχήματα πουλιά
στον πυρετό ουρανό: το λιγοστό ταβάνι

*Και για να μην ευλογούμε τα γένια μας, αλλά πως να το κάνουμε, η αλήθεια να λέγεται, ο Μιχάλης Παπαντωνόπουλος, ο 28χρονος κύριος μεταφραστής, επιμελητής αλλά και ποιητής, με περγαμηνές και πολύ καλές μάλιστα, ο άνθρωπος έξω από τις λογοτεχνικές παρέες και του "γνωστούς - άγνωστους" κύκλους, θα το δείτε, πόσο αλλά και πώς θα μας εκπλήσει ποιητικά τα επόμενα χρόνια. [Το παρόν υμνολόγιο γράφεται γιατί ο Μιχάλης μου το έχει απαγορέψει μπροστά του, όπως και με φίμωσε στην εκδήλωση του Nosotros - ποιημά του διάβασα όμως]. Με δάσκαλο και οδηγό [αδόκιμοι όροι] τον "δικό μας" Γιώργο Μπλάνα -τι άλλο θα 'θελε, δηλαδή, ένας νέος ποιητής- ο Μιχάλης Παπαντωνόπουλος, εσώκλειστος στα γραφεία της Ηλέκτρας, κυκλοφόρησε στον "παρανοϊκό" Μανουσάκη των Εκδόσεων Ερατώ, το "Δ" δυο χρόνια πριν (2006). Μια επιμελήμενη έκδοση, καλαίσθητη και -επαγγελματικώς- ποιητική, με 14 ποιήματα που δίνουν το στίγμα τους. Στη δεύτερη ποιητική συλλογή του, με έτοιμες κι άλλες κι άλλες, ο Παπαντωνόπουλος, αναμεμειγμένος σε πολλά ποιητικά, όμορφα και καθαρά "κόλπα" των καιρών μας δείχνει τον δρόμο.. Τι είναι ποιητής, κύριοι/ες; Η απάντηση μπροστά σας..

Ο Μιχάλης Παπαντωνόπουλος γεννήθηκε το 1980 και ζει στην Αθήνα. Έχει σπουδάσει Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ποιήματά του έχουν δημοσιευθεί σε πολλά περιοδικά, τόσο έντυπα -π.χ. Μανδραγόρας, Ποίηση- όσο και ηλεκτρονικά -π.χ. Ποιείν, Έλογος, Λέξημα, Διαπολιτισμός-. Η πρώτη συλλογή του "Πλάσματα της Νύχτας" κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Δωδώνη το 2001. Εργάζεται ως επιμελητής εκδόσεων αλλά και μεταφραστής. *Ν.Ι.Π.

"Πέρα απ' τη Μέρα" - Νίκος Βιολάρης (2005)

Περπατάω πάνω απ' τη μέρα
περπατάω κάτω απ' τη μέρα
μέσα στη μέρα
αφήνω
το σώμα μου

Και διασκεδάζω

*

Φύλλα ραγίζοντας γυρίζουν στον αγέρα
φύλλα γυρίζοντας ραγίζουν τον αγέρα
φύλλα χορεύοντας διαγράφουν την άνοιξη
την άνοιξη γδύνοντας δείχνοντας
πάλι το γυμνό
πεπερασμένο σώμα.

*

Μονάχα τα μη αποδημητικά πουλιά
γνωρίζουν το φθινόπωρο
την εντός εξορία.
Όχι ανάλαφρα πάσχοντας την ερήμωση
παρά πενθώντας
πενθώντας
θνητή πια την άνοιξη.

*Ο Νίκος Βιολάρης, ετών 23, θεωρείται -κι όχι αδίκως- από τους φερέλπιδες νέους ποιητές των Εκδόσεων Γαβριηλίδης. Μάλιστα, θα συμμετάσχει, οσονούπω, σε μια ανθολογία νέων ποιητών του 21ου αιώνα, που θα κυκλοφορήσει από τις ίδιες εκδόσεις. Εν αναμονή της δεύτερης συλλογής του, διαβάσαμε το πρώτο εκδοτικό εγχείρημα του Βιολάρη, εξ αφορμής της ποιητικής βραδιάς που διεξήχθη στο Nosotros στις 11/4/2008 [Ζ.Δ. Αϊναλής, Μιχάλης Παπαντωνόπουλος, Ν.Ι. Πουλάκος]. Ο στίχος του Βιολάρη, λιτός και απέριττος, δείχνει στιγμές-στιγμές το νεαρό της ηλικίας αλλά και το φρέσκο νιότης, στην ουσία του όμως απογυμνώνεται αυτοβούλως και "μεγαλοδείχνει", και μάλιστα με ιδιαίτερη επιτυχία. Σίγουρα, ο Βιολάρης έχει να δείξει πολλά ακόμα ποιητικά, κι ο ίδιος το έχει καταλάβει αυτό. Και συνεχίζει..

Ο Νίκος Βιολάρης γεννήθηκε το 1985 και ζει στην Αθήνα. Σπουδάζει Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί στα περιοδικά Ακτή και Ποίηση. Η συλλογή "Πέρα απ' τη μέρα" κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Γαβριηλίδης (2005). *Ν.Ι.Π.

15 Απρ 2008

"Αγαπημένα Κείμενα : ΧΙV. Έρωτας και Αλκοόλ Ενάντια στον Πόλεμο" - Ίκαρος Μπαμπασάκης


ΕΡΝΕΣΤ ΧΕΜΙΝΓΟΥΕΙ Αποχαιρετισμός στα όπλα ΜΤΦΡ.: ΕΛΕΝΗ ΡΟΥΦΑΝΗ «ΕΡΑΤΩ»

Ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ ήταν μεγάλος συγγραφέας. Και, παρ' όλα όσα λένε -εκείνοι που δεν ξέρουν να γράψουν επειδή δεν ξέρουν να διαβάσουν και δεν ξέρουν να διαβάσουν επειδή δεν ξέρουν να ζήσουν- ήταν μεγάλος συγγραφέας ακριβώς επειδή ήταν μεγάλος άνθρωπος. Πάντα εν κινήσει και πάντα σε αναζήτηση ενός χαμένου χρόνου, που όφειλε να τον ξανακερδίσει δίνοντας αλλεπάλληλες μάχες με τη φθορά, ο Χέμινγουεϊ δεν θέλησε να κάνει παραχωρήσεις, δεν θέλησε να κολακέψει, δεν θέλησε να απαρνηθεί τη μοίρα (και τις υποχρεώσεις) του μεγάλου ανθρώπου και μεγάλου συγγραφέα. Η ζωή και το γράψιμο έσμιξαν, το πάθος και το ταλέντο σφιχταγκαλιάστηκαν και τα λιτά, αδρά, γεροδεμένα και συναρπαστικά αριστουργήματα κατέφθαναν το ένα μετά το άλλο, δώρισμα σε πάνω από δέκα γενιές γερών αναγνωστών.

Ο «Αποχαιρετισμός στα όπλα» αντλεί το υλικό του από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, από το Πρώτο Παγκόσμιο Μακελειό, όπως θα έλεγε και ο άλλος μεγάλος, ο Σελίν. Ο Χέμινγουεϊ βρέθηκε στην Ιταλία, εθελοντής στον Ιταλικό Ερυθρό Σταυρό, οδηγός ασθενοφόρου. Τον Ιούλιο του 1918, ενώ βρίσκεται με αποστολή στην περιοχή Φοσάλτα ντι Πιάβε, στο ιταλο-αυστριακό μέτωπο, τραυματίζεται στα πόδια. Νοσηλεύεται επί τρεις μήνες στο Μιλάνο, όπου ερωτεύεται μια νοσοκόμα, την Αγκνες φον Κουρόφσκι. Η Κουρόφσκι, όπως πολλές γυναίκες, θα φανεί δύσπιστη απέναντι στην ιδιοφυΐα και ο Χέμινγουεϊ, όπως πολλοί άντρες, θα πνίξει στο ποτήρι του ουίσκι άλλον έναν ανεκπλήρωτο, άλλον ένα ματαιωμένο έρωτα. Αυτό το περιστατικό θα τον σημαδέψει ανεξίτηλα και θα αποτελέσει τον κεντρικό πυρήνα του θαυμάσιου «Αποχαιρετισμού στα όπλα».

Ηρωας του μυθιστορήματος είναι ο Αμερικανός Φρέντερικ Χένρι, ένας έντιμος, καλοζωιστής, καλότροπος νέος άντρας, επίσης εθελοντής στον Ιταλικό Ερυθρό Σταυρό, υπολοχαγός και υπεύθυνος ενός μικρού στόλου ασθενοφόρων. Περνάει τις όποιες ελεύθερες ώρες του παρέα με Ιταλούς συναδέλφους του, πίνοντας και σουλατσάροντας, συχνάζοντας σε κάποια γοητευτικά κακόφημα στέκια. Θα γνωρίσει την Εγγλέζα νοσοκόμα Κάθριν Μπάρκλεϊ, εξαιρετικά ευαίσθητη, ντελικάτη και μια ιδέα ιδιόρρυθμη - και ύστερα από μια-δυο προπαρασκευαστικές συναντήσεις, εκείνη θα ενδώσει στον έρωτά του· και στην ευπρόσδεκτη -για την Κάθριν, όπως και για όλους μας- καλή συνήθειά του να πίνει και να ξέρει καλά να πίνει.

Με σκηνικό καθημαγμένες συνοικίες, αντιαεροπορικά πυρά, προβολείς ανίχνευσης, βομβαρδισμούς, συσκοτίσεις και συναγερμούς, οι δύο νέοι προσπαθούν να ζήσουν όσο πιο έντονα μπορούν τον έρωτά τους, απολαμβάνουν με ένα συνδυασμό γαλήνης και μανίας την κάθε τους στιγμή, καβγαδίζουν, φιλιώνουν, απομακρύνονται και σμίγουν, πιστοί στη χορογραφία που εμπνεύστηκε ειδικά γι' αυτούς ο μεγάλος συγγραφέας.

Κάποια στιγμή, ο Χένρι τραυματίζεται από ένα βλήμα όλμου, συντρίβεται το γόνατό του, μεταφέρεται σ' ένα νοσοκομείο, χειρουργείται και νοσηλεύεται. Η Κάθριν θα βρεθεί στο πλευρό του. Θα του φέρνει κρυφά από τους γιατρούς κονιάκ, κρασί και γκράπα και θα περνάνε τις νύχτες τους μαζί στο θάλαμο του νοσοκομείου.

Μετά την ανάρρωσή του, ο Χένρι φεύγει πάλι για το μέτωπο. Ο ιταλικός στρατός υποχωρεί και ο νεαρός Αμερικανός θα εμπλακεί σε ένα περιπετειώδες περιστατικό μιλιταριστικής βαναυσότητας, ακατανοησίας και χάους. Οι άντρες της στρατιωτικής αστυνομίας θέλουν να τον εκτελέσουν, αυτός το σκάει την τελευταία στιγμή, ρίχνεται στα παγωμένα νερά ενός ποταμού, ενώ οι σφαίρες βουίζουν γύρω του, περιπλανιέται στα δάση, κυνηγημένος. Λίγο πριν, έπινε και συνομιλούσε παρέα πότε με σοσιαλιστές και πότε με αναρχικούς Ιταλούς, που εξέφραζαν με τον καλύτερο τρόπο τα αντιπολεμικά τους αισθήματα:

«Μα τον Θεό, είναι ωραίο μέρος, κύριε υπολοχαγέ. Ελάτε μετά τον πόλεμο και θα σας δείξουμε όλη την περιοχή».«Είστε όλοι σοσιαλιστές;».«Ολοι».«Είναι όμορφη πόλη;».«Υπέροχη. Δεν έχετε ξαναδεί τέτοια πόλη».«Πώς γίνατε σοσιαλιστές;».«Είμαστε όλοι σοσιαλιστές. Ολοι. Πάντα ήμασταν».«Να 'ρθείτε, κύριε υπολοχαγέ. Θα σας κάνουμε κι εσάς σοσιαλιστή».

Και ακολουθεί μία από τις καλύτερες, από τις πιο λιτές και αδρές παραγράφους του μυθιστορήματος, το απόγειο του στιλ για το οποίο έγινε πασίγνωστος ο Χέμινγουεϊ. Ιδού: «Μπροστά μας ο δρόμος έστριβε αριστερά. Αντικρίσαμε ένα μικρό λόφο κι έναν κήπο με μηλιές πίσω από μια πέτρινη μάντρα. Μόλις ο δρόμος άρχισε να σκαρφαλώνει στο λόφο σταματήσαμε την κουβέντα. Συνεχίσαμε να περπατάμε όλοι μαζί προχωρώντας γρήγορα ενάντια στο χρόνο».

Αυτό είναι το απόλυτο κλίμα που κατάφερνε ο Χέμινγουεϊ, με την εύστοχη επιλογή απλών λέξεων και με τον πότε μελαγχολικό και πότε καταιγιστικό συνδυασμό τους, να μεταφέρει στον αναγνώστη και να τον καθηλώνει έως ότου διαβάσει και την τελευταία του σελίδα.

Ο ήρωας του «Αποχαιρετισμού», αφού συνειδητοποιήσει τη φρίκη, την ανοησία και τον παραλογισμό του πολέμου και αφού παραδοθεί ολότελα στον έρωτα για την Κάθριν -έναν έρωτα που βλέπουμε να μετασχηματίζεται γοργά σε βαθιά αγάπη- αποφασίζει να εγκαταλείψει την εμπόλεμη ζώνη και να διαφύγει, μαζί με την αγαπημένη του, στην ουδέτερη Ελβετία. Πράγματι, το εγχείρημα πετυχαίνει. Ο Χέμινγουεϊ δεν παραλείπει ούτε τώρα να παρεμβάλει αντιπολεμικές νύξεις στις σελίδες του, χωρίς ωστόσο να ξεπέσει σε έναν ανόσιο και ελάχιστα πειστικό, πομπώδη και ψευτοπροπαγανδιστικό τόνο. Τα λόγια των ηρώων του ακούγονται αβίαστα, φυσικά, και γι' αυτό ακριβώς βαθιά ανθρώπινα. Ο αφηγητής μιλάει για τον έρωτα και για το αλκοόλ, μιλάει για τις ωραίες χαρές της ζωής, κάνοντας έτσι να τονιστεί πιο αποκρουστικά ακόμη η φρίκη του αλληλοσκοτωμού.

Ο Φρέντερικ και η Κάθριν έχουν πια καταφύγει σ' ένα φιλόξενο ξενοδοχείο, στην Ελβετία. Απολαύστε πάλι τον αβίαστο λόγο του Χέμινγουεϊ:

«Η Κάθριν βγήκε από το δωμάτιο κι έκλεισε την πόρτα. Ξαναγύρισα στις εφημερίδες και στις ειδήσεις για τον πόλεμο ρίχνοντας αργά τη σόδα πάνω στον πάγο μες στο ποτήρι με το ουίσκι. Ας τον έφερναν χωριστά. Μόνον έτσι μπορείς να καταλάβεις πόσο ουίσκι υπάρχει στο ποτήρι και δεν κινδυνεύεις να το νερώσεις περισσότερο απ' όσο πρέπει με τη σόδα. Θα αγόραζα ένα μπουκάλι ουίσκι και θα τους ζητούσα να μου σερβίρουν πάγο και σόδα από δω κι εμπρός. Αυτό ήταν το σωστότερο. Ενα ουίσκι είναι πολύ ευχάριστο πράγμα. Είναι μια από τις απολαύσεις της ζωής».

Αυτός ήταν -αυτός είναι- ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ. Ξέρουμε ότι θανάτωσε τον ίδιο του το θάνατο, πριν από σαράντα χρόνια. Στις 2 Ιουλίου του 1961. Εμείς ακόμη συγκλονιζόμαστε από τα μυθιστορήματά του. Ακόμη συγκλονιζόμαστε από τον «Αποχαιρετισμό στα όπλα».

14 Απρ 2008

"Ανέκδοτα Ποιήματα" - Γιώργος Μπλάνας


Ο ΑΠΟΣΠΕΡΙΤΗΣ, σαν σκυλί
που έφυγε τη μετέωρη αυλή σου και γυρίζει
στις γειτονιές των αστεριών, μια φλούδα
φεγγάρι εργατικό μυρίζει.
Είναι γλυκά, είναι όμορφα
(συν το συν μεθυστικό του γιασεμιού).
Καλά πού φώλιασες το εξοχικό σου εκεί πάνω!
Έτρεξα δυο και τρεις ζωές απελπισία·
ούτ' ένα δέντρο στη βροχή δεν έχω κατορθώσει.
Νυχτώνει· ο αποσπερίτης σου αγριεύει. Δε γαυγίζει...
*
ΣΥΓΧΩΡΕΣΕ τους, πορφυρέ, με τη μεγάλη δύση των βουνών σου.
Νεκρώνονται κατάσπλαχνα, όταν χυμούν σε σπλάχνα άλλων.
Γυρίζουν από τη σφαγή, να ξαποστάσουν νικητές τον όλεθρό τους.
Καθένας ζει πολλούς νεκρούς, για να μη θάψει το νεκρό του.

Συγχώρεσέ τους, δροσερέ, με το βαθύ γαλάζιο των νερών σου.
Ξεσχίζονται κατάσαρκα, όταν χυμούν στις σάρκες άλλων.
Γυρίζουν από τη σφαγή, για να σαπίσουν παρατημένοι στα πεδία των ονείρων.
Καθένας ξενυχτάει πολλούς νεκρούς, για να μην κλάψει το νεκρό του.

Συγχώρεσέ τους, ανθηρέ, με το μεγάλο ίσκιο των δασών σου.
Από τη μάχη των εμπόρων, κανείς δε βγαίνει ζωντανός.
Νεκρό το θύμα και ο θύτης δυο ζωντανές φορές νεκρός.
*
ΠΕΦΤΟΥΝ ΒΥΘΙΖΟΝΤΑΙ αποχωρούν,
ψάχνουν μες στο σκοτάδι
ένα δέντρο να χάσουν τα ρούχα τους,
ένα δάσος ν' απαλλαγούν τη σάρκα τους,
μια γωνιά να πυρώσουν τα σπλάχνα τους.
Πέφτουν, βυθίζονται, αποχωρούν, τελειώνουν.

Α, ρε μπουρδέλο γη· πόσο μαύρο διανυκτερεύεις.

Σηκώνονται, αναδύονται, προσέρχονται,
ζητούν μέσα στο φως
λίγον αέρα να κερδίσουν τα φύλλα τους,
μια θύελλα ν' αποκτήσουν τη φλούδα τους,
μια γωνιά να δροσίσουν τις ρίζες τους.
Σηκώνονται, αναδύονται, προσέρχονται, αρχίζουν.

Α, ρε μπουρδέλο γη· πόσο πράσινο εφημερεύεις.

Άνθρωποι και πλατάνια.
*
ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΙΔΕΡΟ αλλά τρελαίνονται σκουριά,
όταν ο θάνατος ισχύει ανάμεσά τους,
ορθώνοντας ατσάλινες προβλέψεις,
προτείνοντας ορείχαλκες επενδύσεις,
αποφέροντας θάνατο, θάνατο, προσεκτικά
καθαρισμένα γυαλιά, επιμελείς
γραβάτες, άψογα
σιδερωμένα πουκάμισα, σάβανα,
σάβανα, σκουριά ο λάκκος που χορταίνει
την ξύλινη φιλοδοξία.

Καύσιμα θηλαστικά σε κατάσταση αποσύνθεσης.
*
ΠΑΡΕ ΤΑ ΔΩΡΑ σου χρόνε
κι εκείνο το ξυλάλογο της προσδοκίας,
εκείνο το ξυλάλογο γνώριμο τέχνασμα,
σχεδόν απρέπεια, σχεδόν ασχήμια
και οπωσδήποτε αλητεία.

Η μια ψυχή ζητάει το γίγαντά της,
η άλλη ρωτάει καθρέφτες την ψυχή της.
Τρίτη αφήνει όνειρα σημάδια
για να επιστρέψει δυσανάγνωστη
στο φτωχοκείμενό της.

Με παραμύθια λιγοστεύουμε μεγάλοι,
με παραμύθια αυξάνουμε παιδιά.
Συμμορφώσου, συμμορφώσου,
χρόνε αδέξιε παραμυθά.

Σηκώνεται, πλένει το πρόσωπο,
ντύνεται κατάσαρκα τον κήπο
και διεκδικεί το θάνατο
με άνθη και πάθη και σώμα και ψυχή.

Χρόνε παράδοξε φονιά, η φτώχια ζώο παραφυλάει.

13 Απρ 2008

"Sunday Morning" - Wallace Stevens (1923)

Η απολαυστική γαλήνη της μέσα στο neglige
τα πορτοκάλια κι ο καφές, το ηλιόλουστο δωμάτιο
κι η ολοπράσινη ελευθερία του παπαγάλου
πάνω στο χαλί, διώχνουν μακριά
τις άφωνες σκιές του αρχαίου μαρτυρίου.
Όμως ξανά΄ονειροπολεί και τότε νιώθει μέσα της
ν’ απλώνεται το ρίγος της παλιάς καταστροφής
όπως όταν το πέλαγος έξαφνα σκοτεινιάζει.
Τα πορτοκάλια, ευωδιαστά, τα πράσινα λαμπρά φτερά
μοιάζουν ν’ ανήκουν σε μια ακολουθία νεκρών
που ξετυλίγεται πάνω από θάλασσα πλατιά και χωρίς ήχο.
Η μέρα είναι μια θάλασσα πλατιά και χωρίς ήχο
σταματημένη για να τη διασχίσει μέσα στ’ όνειρό της
και να ‘ρθει
στην Παλαιστίνη τη βουβή
τον τόπο του αίματος, τον τάφο.

*Από τους μεγαλύτερους αμερικανούς ποιητές του 20ου αιώνα, ο Γουάλας Στήβενς σημάδεψε με τον στίχο του πολλούς σύγχρονους του αλλά και μεταγενέστερους ποιητές της αμερικανό-αγγλικής ποίησης και όχι μόνο. To ποιήμα "Κυριακή Πρωί", από τα διασημότερα της βιβλιογραφίας της, δημοσιεύτηκε στην πρώτη συλλογή του Στήβενς, το "Harmonium" του 1923. Οι Εκδόσεις Άγρα, συνεχίζοντας τη "ζωντανή" σειρά ποιησής της, μεταφέρει το "Κυριακή Πρωί" στα ελληνικά, σε μετάφραση του ποιητή Στάθη Καββαδά. Η έκδοση, σελίδων 63, περιλαμβάνει το ποιήμα δίγλωσσο (αγγλικά - ελληνικά), υπόμνημα του μεταφραστή αλλά και ένα διαφωτιστικό επίμετρο του αμερικανού λογίου, διανοουμένου και ακαδημαϊκού Χάρολντ Μπλουμ για τον Στήβενς, όπως αυτό δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του πρώτου "Wallace Stevens : The Poems of Our Climate" του 1977.

Ο Wallace Stevens γεννήθηκε το 1879 ατο Ρέντινγκ της Πενσυλβανίας. Σπούδασε στο Χάρβαρντ και στη Νομική Σχολή της Νέας Υόρκης. Έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του (1916-1955) στο Χάρτφορντ του Κοννέκτικατ, όπου ήταν νομικός σύμβουλος σε ασφαλιστική εταιρεία. Η ποίησή του αντλεί στοιχεία από τον Ουίτμαν, τον Έμερσον, τους Άγγλους ρομαντικούς και τους σύγχρονούς του εικονιστές. Η πρώτη δημιουργική περίοδος του Στήβενς ξεκινά γύρω στα 1914 και κλείνει το 1923, με τη δημοσίευση της πρώτης του ποιητικής συλλογής, του Αρμονίου . Το «Κυριακή πρωί», το πιο γνωστό του ποίημα, ανήκει σ’ αυτή την περίοδο. Η δεύτερή του δημιουργική περίοδος ξεκινά γύρω στα 1934 και φτάνει ως το τέλος της ζωής του, το 1955. Στα χρόνια αυτά έγραψε μεταξύ άλλων τα συνθετικά ποιήματα «Ο άνθρωπος με τη γαλάζια κιθάρα» (1937), «Σημειώσεις για έναν υπέρτατο μύθο» (1942), «Καταφάσεις του καλοκαιριού» (1946), «Σελαγισμοί του φθινοπώρου» (1947), «Μια συνηθισμένη βραδιά στο Νιού Χέηβεν» (1949) καθώς και μια σειρά δοκιμίων γύρω από τη θεωρία της ποίησης που συγκεντρώθηκαν σ’ έναν τόμο με τίτλο Ο αναγκαίος Άγγελος (1951). Τιμήθηκε με τα βραβεία Bollingen (1950) και Pulitzer (1955). *Ν.Ι.Π.

Διαβάζοντας Γ.Ι. Μπαμπασάκη : Το Άστρο του Πρωινού Υπερρεαλισμός και Μαρξισμός [Ερατώ - 2005]/ Bobby Fischer Αυτοδίδακτη Μεγαλοφυία [Διόπτρα, 2004]


«Ας προσκολλούνται άλλοι στην οικογένειά τους, στην πατρίδα τους, ακόμα και στη γη τους· εγώ δεν νιώθω τούτο το είδος άμιλλας. Συμπάθησα στον εαυτό μου μονάχα όσα έρχονταν σε ζωηρή αντίθεση μ' αυτούς τους εξωτερικούς διαπληκτισμούς, και ποτέ δεν ένιωσα άβολα σχετικά με την εσωτερική μου ισορροπία. Αυτός είναι ο λόγος που ακόμα δέχομαι να ενδιαφερθώ για τη δημόσια ζωή και να θυσιάσω ένα μέρος του χρόνου μου στο γράψιμο.» [Andre Breton]

Ό,τι και αν λένε, από τα πρώτα του σκιρτήματα (τα τόσο εμπρηστικά άλλωστε), ο υπερρεαλισμός παρατάχθηκε στη μεριά της εξέγερσης επιμένοντας, σε πολλές και ποικίλες περιπτώσεις, ότι δεν πρόκειται τόσο για ένα ακόμη λογοτεχνικό ή καλλιτεχνικό διάβημα όσο για μια συστηματική απόπειρα επαναπροσδιορισμού του ίδιου του ζην, του επιτηδεύματος της ζωής -εντέλει για ένα ανατρεπτικό κίνημα που θέλησε να εναντιωθεί στον καπιταλισμό, και, αργότερα, να συνδεθεί με τον Μαρξισμό. [Γ.Ι. Μπαμπασάκης]

*Το "Άστρο του Πρωϊνού" είναι ένα από τα αρτιότερα και αντιπροσωπευτικότερα δοκίμια - μελέτες για τον Υπερρεαλισμό και τη σχέση του με τον Μαρξισμό. Στα ελληνικά κυκλοφορεί από το 2005 σε μετάφραση του Θανάση Παπαδόπουλου και τις Εκδόσεις Ερατώ. Ο Γ.Ι. Μπαμπασάκης επιμελήθηκε το βιβλίο αλλά και τον 10σέλιδο πρόλογο του, ο οποίος φέρει τον τίτλο "Από τον Αντρέ Μπρετόν στον Γκυ Ντεμπόρ".
- Ο Γ.Ι. Μπαμπασάκης έχει συνολικά επιμεληθεί ή προλογίσει έξι βιβλία : Μαργαρίτα Μαντά : Η Μνήμη Ακίνητη (Μεταίχμιο, 2002) [επιμέλεια], Μάικλ Λόουθ : Το Άστρο του Πρωινού (Ερατώ, 2005) σε μτφρ Θ. Παπαδόπουλου [επιμέλεια - πρόλογος], Αν Τσάρτερς : Τζακ Κέρουακ (Printa, 2002) σε μτφρ Γ. Λειβαδά [επιμέλεια], Αλεξάντερ Τρόκι : Αλεξάντερ Τρόκι (Φωτοβολίδα ΙV) (Οξύ, 2000) σε μτφρ Λ. Καβιέρη [επιμέλεια-πρόλογος], Διάφανα Κρίνα : Ο Γύρος της Μέρας σε Ογδόντα Κόσμους (Ίνδικτος, 2005) [πρόλογος], Λέοναρντ Κοέν : Το Αγαπημένο Παιχνίδι (Μελάνι, 2005) σε μτφρ. Χ. Παπαδημητρίου [πρόλογος].

**
Οι παρτίδες κάθε παγκόσμιου πρωταθλητή αποτελούν πραγματικά σκακιστικό σχολείο. Η εξέλιξη της ζωής τους, οι επιτυχίες και απογοητεύσεις, οι κορυφώσεις και η παρακμή τους, συνιστούν παράδειγμα προς μίμηση και ενίοτε προς αποφυγή!Η ιστορική εξέλιξη της σκακιστικής θεωρίας γράφεται από τους παγκόσμιους πρωταθλητές, τους γίγαντες στους ώμους των οποίων πατάμε για να κατανοήσουμε τις αλήθειες που κρύβονται στα 64 μαύρα και άσπρα τετράγωνα.

*To 2004 oι Εκδόσεις Διόπτρα και ο διεθνούς φήμης έλληνας σκασκιστής Ηλίας Κουρκουνάκης ξεκίνησαν μια σειρά βιβλίων για παγκόσμιες προσωπικότητες στο χώρο του σκάκι. Αρωγός σε αυτή την προσπάθεια ο συγγραφέας Γ.Ι. Μπαμπασάκης, ο οποίος υπέγραψε τα βιογραφικά μέρη των 200σέλιδων βιβλίων. Η αρχή έγινε με τον πασίγνωστο αμερικανό σκασκιστή Μπόμπυ Φίσερ το 2004.
- Το 2005 και πάλι από τις Εκδόσεις Διόπτρα ο Γ.Ι. Μπαμπασάκης και ο Η. Κουρκουνάκης έγραψαν το βιβλίο "Jose Raul Capablanca Διαισθητικό Ταλέντο". Αυτά τα δύο βιβλία για τους σκασκιστές προστίθονται μαζί με την "Έρημη Γη" του Ηλία Λάγιου [Ερατώ, 1996] και τη "Μαύρη Κούρσα του Κυρίου Καρούζου" του Γ. Κακουλίδη [Καστανιώτης, 1992], στα οποία ο Γ.Ι. Μπαμπασάκης συνεργάστηκε με τους συγγραφείς. *Ν.Ι.Π.

12 Απρ 2008

"Μικρά Ικαρία" - Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος

Τα προηγούμενα μέρη εδώ : http://vakxikon.blogspot.com/2008/04/blog-post_05.html

ΣΚΝΙΠΑ BAR

Μετά από δύο εβδομάδες κραιπάλης μεθοδικά απροετοίμαστης (από την Έφεσο παραχορτάσαμε, μα από την Ικαρία αντέχουμε λίγες αντιφάσεις ακόμη), ξανακαθίζω τον εαυτό μου μπροστά στον υπολογιστή, για να συνδέσω όπως – όπως δύο εποχές, κοντινές μεταξύ τους εξάλλου, και να συντάξω ένα σύντομο κι ανεπαρκές χρονικό μιας παρέας, που – με ποικίλες προσχωρήσεις και αποχωρήσεις, διασπάσεις και μεταλλάξεις – σχηματίστηκε και διατηρήθηκε για κάμποσους μήνες στη σειρά, και έναν ύμνο συγχρόνως (ή, μάλλον, μιαν ωδή) στον χώρο εκείνο που φιλοξένησε τα ακανόνιστα βήματά μας. Και ήδη μαζεύτηκαν ένα σωρό φιλοδοξίες για ένα τόσο μικρό κείμενο – ευτυχώς προηγήθηκαν ένα depon, δυο καφέδες, μια χορταστική ομελέτα και μια ασπιρίνη, οπότε ας ξεκινήσουνε τα δάχτυλα να καταγράφουν την αφήγηση κι όπου μας βγάλει η γραφή κι η ελαφριά ζαλάδα. Και αν μάλιστα θελήσω, παρακινημένος από κάποια απροσδιόριστη διάθεση που όμως σπάνια με εγκαταλείπει, να χειροτερέψω λίγο ακόμη τα πράγματα, θα προσθέσω στα προηγούμενα και τον παράγοντα του τυχαίου με τη συνήθη μορφή που αυτό παίρνει στα γραπτά μου τον τελευταίο καιρό, δηλαδή με την απροσχεδίαστη παρεμβολή ξένων αποσπασμάτων στη ροή του κειμένου μου κι ό,τι γίνει.

Τη συνδρομή της τύχης δεν την αρνούμαι, μα επειδή τις τελευταίες λίγες μέρες δεν της έχω την απεριόριστη εμπιστοσύνη που συνήθιζα παλαιότερα, γι’ αυτό θα περιορίσω κάπως την εξουσία της εργαζόμενος σήμερα ως εξής: από τη βιβλιοθήκη μου διαλέγω σκόπιμα ένα βιβλίο που να μην έχει καμία, πρόδηλη τουλάχιστον, συνάφεια με όσα πρόκειται να καταγράψω και συνεπώς το αποτέλεσμα να είναι περισσότερο απρόβλεπτο και η έκπληξη ακόμη μεγαλύτερη αν μεταξύ τους δημιουργηθεί κάποια σύνδεση. Επιλέγω λοιπόν τον Λόγο περί της Μεθόδου του Descartes (αμφιταλαντεύτηκα ανάμεσα σε αυτό και τις Φιλοσοφικές έρευνες του Wittgenstein, μα προτίμησα τελικά τον γάλλο φιλόσοφο, γιατί έχω στην κατοχή μου ένα αντίτυπο της μετάφρασης του Χριστόφορου Χρηστίδη, έκδοση του 1948 από το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών, το οποίο είχα βρει κατά τύχη σ’ ένα βιβλιοπωλείο μια βροχερή φθινοπωρινή μέρα προ αμνημονεύτων ετών, που για διάφορους λόγους έχει χαραχτεί βαθιά στη μνήμη μου) κι αποφασίζω να ανοίγω σε μια σελίδα να τη διαβάζω στα πεταχτά και να επιλέγω λίγες σειρές για να τις αντιγράφω στο γραπτό μου. Επίσης, ευθύς εξαρχής αποφασίζω πως τις τελευταίες σειρές του βιβλίου του Descartes, που το περιεχόμενό τους δεν το θυμάμαι αυτή τη στιγμή, θα της προσθέσω ως επίλογο στο τέλος και του δικού μου κειμένου. Περιορίζοντας έτσι, σε κάποιο βαθμό τουλάχιστον, τον ρόλο του τυχαίου ξεκινάω την αφήγηση, δηλαδή ξεκινάει ο Descartes.

Ομολογώ όμως πως χρειάζεται πολύχρονη άσκηση και συχνά επαναλαμβανόμενος στοχασμός για να συνηθίσει κανένας να τα βλέπει όλα με τέτοιο μάτι. Και νομίζω πως αυτό κυρίως ήταν το μυστικό των φιλοσόφων εκείνων που κατόρθωσαν άλλοτε ν’ απαλλαγούν από την κυριαρχία της τύχης και παρόλα τα βάσανα και τη φτώχεια τους, να παραβγαίνουν στην ευδαιμονία με τους θεούς τους.

Όπως και να ‘χει, όλοι τελικά θα καταλήξουμε στο σκνίπα bar. Μπορεί να ξεκινάμε από τα Κύμματα (ορθογραφημένα με δύο μ, για να είναι υποθέτω περισσότερο ευανάγνωστη η παρουσία τους καθώς εισέρχεται το πλοίο στο λιμάνι του νησιού, όπως έχω ήδη εξηγήσει αλλού ή όπως θα το ξανακάνω κάποτε), μπορεί λοιπόν να ξεκινάμε από εκεί, όπου παίζουμε τάβλι ή χαρτιά και συζητάμε πίνοντας ούζα ή καφέδες, μπορεί να συνεχίσουμε με ποτό και μουσική Στο περίπου ή να περάσουμε ενδιαμέσως από το μαγειρείο της χήρας ή το καφε-ταβερνάκι του Ζαχαριά, μπορεί να βρεθούμε στο Κασμίρ, για ν’ ακούσουμε Led Zeppelin, Deep Purple και άλλα αρχαιοπρεπή ακούσματα, μπορεί ν’ απέχει δεκαπέντε σχεδόν χιλιόμετρα από τη βάση μας, μπορεί να είναι ανηφορικός και γεμάτος στροφές ο δρόμος και να απαιτούνται ποικίλοι διακανονισμοί μεταξύ οδηγών και επιβατών για την εκεί μετάβασή μας, μα, όπως και να ‘χει, όλοι τελικά θα καταλήξουμε στο Σκνίπα bar. Εκεί μας οδηγούνε πάντοτε τα βήματά μας και από εκεί σπανίως φεύγουμε προτού να ξημερώσει.

1.00 π.μ. Με τη Σωτηρία κινούμαστε ήδη γύρω από το τραπέζι και κάνουμε πως παίζουμε μπιλιάρδο, ενώ ο Μιχάλης με ένα μικρό τμήμα του μυαλού του μάς υπολογίζει χτυπήματα, γωνίες και φάλτσα και με το υπόλοιπο σχεδιάζει τις κινήσεις που, πριν περάσει πολύς καιρός, θα τον οδηγήσουν σε μια γωνία να φιλιέται με τη Σωτηρία ενώ το τσιγάρο του θα καίγεται μόνο του ακουμπισμένο στο τασάκι. Η Σύλια και η Βίλμα μόλις έφτασαν και προσπαθούν να ζεσταθούν με τα χέρια απλωμένα μπροστά στο τζάκι – ο καιρός είναι ήδη Νοέμβριος, μα πιο πολύ θυμίζει Φεβρουάριο. Ο Φίλιππος όρθιος συζητάει με τη Χριστίνα και την Κωνσταντίνα, που κάθονται στα ψηλά καθίσματα της μπάρας, για την απουσία νοήματος στον πολιτισμό μας. Πλησιάζω, με μια φράση του Μπάροουζ στα χείλη, για να συνεισφέρω στη διαπραγμάτευση του θέματος, η ηρωίνη κερδίζει το παιχνίδι πάντοτε ελλείψει αντιπάλου, κι αμέσως κάνω στροφή εκατόν ογδόντα μοιρών για να παρακολουθήσω μια όμορφη κίνηση της Σωτηρίας, δια της οποίας άδειασε το αλκοολούχο περιεχόμενο ενός ποτηριού επάνω στην τσόχα του μπιλιάρδου. Ο Βαγγέλης και η Σταυρούλα ειδοποιούν από το τηλέφωνο ότι καταφθάνουν όπου να ‘ναι, ο Νίκος, ο Κυριάκος και η Ευγενία είναι ήδη εδώ και πίνουνε συζητώντας. Η πόρτα ανοίγει και μπαίνει η Βούλα με τον Λευτέρη (συστάσεις κτλ). Ο Γιάννης και η Μαίρη ήταν εδώ ήδη από τις δώδεκα κι είναι κιόλας αρκετά πιωμένοι.

Για τούτο, μόλις η ηλικία μου μού επέτρεψε να χειραφετηθώ από τους παιδαγωγούς μου, παράτησα ολότελα τη σπουδή των γραμμάτων. Και παίρνοντας την απόφαση να μην αναζητήσω πια άλλη επιστήμη εκτός από κείνη που θα μπορούσε να βρεθεί μέσα μου, ή μέσα στο μεγάλο βιβλίο του κόσμου, χρησιμοποίησα τα υπόλοιπα νιάτα μου στο να ταξιδεύω, στο να βλέπω αυλές και στρατούς, να συναναστρέφομαι ανθρώπους διάφορων ιδιοσυγκρασιών και καταστάσεων, ν’ αποκτώ διάφορες εμπειρίες, να δοκιμάζω τον εαυτό μου στις διάφορες συναντήσεις που η τύχη έφερνε μπρος μου, και παντού να κάνω τέτοιους στοχασμούς πάνω στα πράματα που μου παρουσιάζονταν, ώστε να μπορώ κάτι να ωφεληθώ απ’ αυτά.

2.00 π.μ. Ο Φίλιππος με τον Βαγγέλη έχουν αναλάβει πια τη μουσική: Animals, Rolling Stones, Doors, Janis Joplin, Bob Dylan είναι ό,τι πρέπει για την αρχή, αρκεί να είναι δυνατά και κανείς να μην κάθεται. Ο Φίλιππος εξάλλου κάνει ό,τι μπορεί γι’ αυτό: χορεύει με τα χέρια απλωμένα σαν να πετάει, γυρίζει γύρω από το μπιλιάρδο, κουνάει τα φώτα (εύκολο με το ύψος που έχει), τραβάει απ’ το χέρι όποιον δεν χορεύει μαζί του, φωνάζει, χειροκροτεί, τρέχει πίσω στα πικάπ να δώσει οδηγίες στον Βαγγέλη (λες και τις είχε ανάγκη αυτός), πίνει ακόμη μια μεγάλη γουλιά από την μπίρα του, τραγουδάει, δεν σταματάει να χορεύει με το τεράστιο γέλιο του ν’ ακούγεται παντού και το δερμάτινο μαύρο σακάκι του ν’ ανεμίζει στον αέρα, ώσπου να καταλήξει τελικά σε μια καρέκλα στη γωνία (το σακάκι του, όχι ο ίδιος που σπανίως κάθεται εξάλλου). Στο μεσοδιάστημα μπορεί ν’ ακούσεις από τα χείλη του μια φράση του Προυντόν, ένα ερώτημα για την επικαιρότητα του Νίτσε ή μια κρίση για την κατάσταση του συνδικαλιστικού κινήματος.

Έτσι, το μεγαλύτερο κέρδος που αποκόμισα ήταν πως, βλέποντας πολλά πράματα που, όσο κι αν σ’ εμάς φαίνουνται εξωφρενικά και γελοία, δεν παύουν ωστόσο να τα παραδέχουνται και να τα επιδοκιμάζουν άλλοι μεγάλοι λαοί, μάθαινα να μη δίνω υπερβολική πίστη σε τίποτα από κείνα για τα οποία με είχαν πείσει μονάχα με το παράδειγμα και το έθιμο, κι έτσι απαλλασσόμουν σιγά –σιγά από πολλές πλάνες που μπορούν να σκοτίζουν το φυσικό μας φως και να μας κάνουν λιγότερο ικανούς να λογικευόμαστε.

3.00 π.μ. Ούτε ξέρω πια τι μουσική ακούγεται, αρκεί που είναι ροκ και όλοι τραγουδάνε τους στίχους δυνατά – κάθε τόσο κάποιος σηκώνεται και φέρνει από το αυτοκίνητο κάποια κασέτα ή εμφανίζει ως εκ θαύματος από τις τσέπες του παλτού του ολόκληρο μάτσο με cd· ο Φίλιππος και ο Βαγγέλης ευτυχώς τα βολεύουν μια χαρά εκ περιτροπής μπροστά στα πικάπ, ο κύριος Σταύρος πίσω από το μπαρ δεν προλαβαίνει να βάζει ποτά και νερά, το κρύο έξω δεν περιγράφεται, η πόρτα ανοίγει κάθε τόσο και μπαίνει κάποιος από μας (πότε είχε βγει άραγε;) κουβαλώντας μιαν αγκαλιά ξύλα για το τζάκι, μπροστά στο τζάκι η εναλλαγή προσώπων και χεριών που στρέφονται προς τη φωτιά είναι τόσο συχνή, ώστε η συζήτηση που διεξάγεται έχει απολέσει πια κάθε ειρμό, μα κανείς δεν φαίνεται να το αντιλαμβάνεται, ούτε καν η Ελένη που είναι σχεδόν μονίμως καθισμένη μπροστά στη φωτιά. Η φωτιά καίει τόσο δυνατά, τινάζοντας σπίθες παντού, στα ρούχα, στα μαλλιά μας, στο πάτωμα, μες στα ποτήρια μας, που ελπίζουμε και περιμένουμε να κάψει όλα μας τα υπάρχοντα.



Εν τω μεταξύ ο Νοέμβριος έδωσε τη θέση του στις πρώτες μέρες της άνοιξης κι ανοίγει η πόρτα άλλη μια φορά για να ξαναμπεί η Βούλα με άσπρο παντελόνι και ροζ κολλητό μπλουζάκι, με δυο κεραίες εντόμου στα μαλλιά της και δυο μαύρα, κατάμαυρα και λαμπερά, φτερά ανάμεσα στους λεπτούς της ώμους. Ο χορός της, γύρω απ’ το μπιλιάρδο, που η λάμπα του σπρωγμένη από αόρατα χέρια δεν παύει να πηγαινοέρχεται, μπροστά στο μπαρ, ανάμεσα στις καρέκλες, γύρω από τα φώτα, είναι ο χορός του λεπιδόπτερου που έλκεται από το φως και που συγχρόνως τρέχει να ξεφύγει από τον Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ που με την απόχη του στο χέρι και με το πάθος της επιστήμης και την υπομονή της ποίησης το κυνηγά για να το προσθέσει στην ήδη πλούσια συλλογή του.

Πίσω της, από την ίδια πόρτα, μπαίνει ξανά και η Σύλια με ρούχα μαύρα μάγισσας και όψη δαιμονικής νεράιδας και με το ραβδί της απειλεί να μας μεταμορφώσει όλους σε βατράχια και να κάνουμε βρεκεκέξ κουάξ κουάξ (όπως ο Νικόλας κάνει πηδώντας πάνω κάτω), ώσπου τελικά μια ευφυής πρωτοβουλία τοποθετεί ανάμεσα στα δάχτυλα με τα μακριά μαύρα νύχια το ποτό της, μια βότκα με κάτι, οτιδήποτε, και αποφασίζει να μετατρέψει εμάς σε αείμαχους ροκάδες και το ραβδί της, που ήτανε συγχρόνως και ιπτάμενη σκούπα, σε ηλεκτρική κιθάρα, για να συνοδεύσει τους Ten Years After που χύνονται τώρα από τα ηχεία, περνάνε πάνω από τους ώμους μας και τη λάμψη της φωτιάς που κατατρώει τα μάγουλά μας και καταλήγουνε στα ψηλά σκαμπό του μπαρ, εκεί που κάθεται μεταξύ άλλων και ο Χριστόφορος και κοιτάζει γύρω του μ’ επιμονή προσπαθώντας κάτι ν’ ανακαλύψει.

Από τότε όμως, είχα άλλους λόγους που μ’ έκαναν ν’ αλλάξω γνώμη και να σκεφτώ πως έπρεπε αλήθεια να εξακολουθήσω να γράφω όλα όσα θα έκρινα κάπως σημαντικά, ενόσω θ’ ανακάλυπτα την αλήθεια γι’ αυτά, και να το κάνω με την ίδια επιμέλεια που θα έβαζα αν ήθελα να τα τυπώσω. Τόσο για να έχω περισσότερη ευκαιρία να τα εξετάσω καλά – γιατί αναμφίβολα κοιτάζει πάντα κανένας από πιο κοντά ό,τι πιστεύει πως πρόκειται να το δουν πολλοί παρά ό,τι κάνει μονάχα για τον εαυτό του, και συχνά όσα μου φάνηκαν αληθινά όταν άρχισα να τα διανοούμαι, μου φάνηκαν ψεύτικα όταν θέλησα να τα βάλω στο χαρτί.

4.00 π.μ. Ο μόνος που είχε ακόμη τσιγάρα, ο Χριστόφορος, δεν μπορεί να τα βρει. Εδώ και ώρα έχουμε εξαντλήσει ό,τι καπνό υπήρχε στο μαγαζί, χύμα για στριφτό ή σε τσιγάρο, με φίλτρο ή χωρίς, και τώρα βρισκόμαστε όλοι να ψάχνουμε για το γεμάτο πακέτο του Χριστόφορου, από το οποίο είναι σίγουρος ότι μόνο ένα τσιγάρο είχε καπνίσει και ότι κάπου θα έχουν παραπέσει τα υπόλοιπα. Πάνω στην ώρα, αφού δηλαδή πέρασε σχεδόν μισή ώρα ερευνών, που σημαίνει ότι χωρίς να σταματήσουμε ό,τι κάναμε ως εκείνη τη στιγμή δεν πάψαμε επίσης, συζητώντας και χορεύοντας, πίνοντας και παραγγέλνοντας ξανά ποτά και νερά, δεν πάψαμε ούτε λεπτό να ρίχνουμε ματιές στον γύρω χώρο, στις τσέπες όποιου ρούχου βρίσκαμε ακουμπισμένου, κάτω από τα τραπέζια και τις καρέκλες, πίσω από τα ηχεία, στις τρύπες του μπιλιάρδου, στην τουαλέτα και στα δυο πικάπ, πάνω στην ώρα μπουκάρισε ο Στέφανος (είναι η ακριβής έκφραση, που χρησιμοποιείται πάντα όταν μιλάμε γι’ αυτόν) φέρνοντας μαζί του ένα πακέτο με δύο τσιγάρα κι ακόμη ένα γεμάτο, που πολύ γρήγορα, χωρίς καμία πρόνοια για το μέλλον, κάηκαν όλα μπροστά στα χείλη μας.

Κι έτσι, δίχως να ζω, φαινομενικά τουλάχιστον, με τρόπο διαφορετικό από κείνους που, μη έχοντας άλλη ασχολία από το να περνούν ζωή ήσυχη κι αθώα, πασχίζουν να ξεχωρίζουν τις απολαύσεις από τις ακολασίες, και που, για να χαρούν δίχως ανία τον ελεύθερο καιρό τους, χρησιμοποιούν όλες τις τίμιες διασκεδάσεις, δεν έπαυα να εμμένω στον σκοπό μου και να προκόβω στη γνώση της αλήθειας, περισσότερο ίσως παρά αν είχα περιοριστεί να διαβάζω βιβλία ή να συναναστρέφομαι ανθρώπους των γραμμάτων.

5.00 π.μ. Αν είναι η ενεργητικότητα, όπως λένε τα λεξικά, η τάση για διοχέτευση ή εκτόνωση των φυσικών, ψυχικών και πνευματικών δυνάμεων του ανθρώπου, τότε η πέμπτη πρωινή είναι η ώρα που πάντα παρατηρείται, ανάμεσα στους τελευταίους εναπομείναντες, μια μικρή πτώση αυτής της τάσης, η ώρα που ακόμη και ο αεικίνητος Φίλιππος, για λίγο έστω, κάθεται και κοιτάζει τη φωτιά, τον τοίχο επάνω από το μπαρ ή έξω από το παράθυρο τη νύχτα που, το ξέρουμε, θ’ αρχίσει να υποχωρεί, για να δώσει τη θέση του στο γαλαζωπό ξημέρωμα. Όχι ακόμη πάντως· γιατί είμαστε ακόμη εκεί όπου πάντοτε μας οδηγούν τα βήματά μας κι από εκεί σπανίως φεύγουμε προτού να ξημερώσει. Είναι η ώρα που από τα ηχεία θα ξεχυθεί και θα φτάσει μέχρι εμάς, γλιστρώντας αργά επάνω στο μπαρ, στο ξύλινο πάτωμα και στους τοίχους, ένα κύμα funky jazz και θα σηκώσει πρώτα τη Βούλα, ύστερα τη Σύλια και στη συνέχεια όλον τον κόσμο για μια τελευταία ώρα χορού, όπου θ’ ανακατευτεί τελικά ακόμα και ο Manu Chao με τον Bob Marley – και τα κινήματά της, που ξεκινάνε από χαμηλά και υψώνουν το κορμί της προς το φως, στέλνουνε σκοτεινά μηνύματα στον νου μου, που στα όνειρά μου αργότερα θα τα αποκρυπτογραφώ.

Και να μιμηθώ σ’ αυτό τους ταξιδιώτες που, όταν χαθούν μέσα στο δάσος, δεν πρέπει να περιπλανιόνται τριγυρνώντας πότε από τη μια μεριά και πότε από την άλλη, μήτε ακόμα λιγότερο να σταματούν στην ίδια θέση, αλλά πρέπει να τραβούν αδιάκοπα όσο μπορούν ολόισια προς την ίδια κατεύθυνση και να μην την αλλάζουν για ασήμαντους λόγους, έστω κι αν στην αρχή η τύχη μονάχα τους έκανε ίσως να τη διαλέξουν. Γιατί μ’ αυτό τον τρόπο, αν δεν πάνε εκεί ακριβώς όπου επιθυμούν, τουλάχιστον θα φτάσουν στο τέλος κάπου, όπου θα είναι πιθανότατα καλύτερα παρά στη μέση ενός δάσους.

6.00 π.μ. Το τελευταίο cd έφτασε στο τέλος του κι αυτό και πέρασε πολλή ώρα προτού κάποιος σηκωθεί για να το αλλάξει και να βάλει το επόμενο, χαμηλώνοντας συγχρόνως την ένταση. Αμετάκλητα χωρίς τσιγάρα πια και δίχως διάθεση για άλλο ποτό, με ποτήρια γεμάτα νερό να πηγαίνουν και να έρχονται και κανείς πια να μη βγαίνει έξω για να φέρει ξύλα για τη φωτιά που και αυτή σβήνει σιγά – σιγά, χαιρετάμε και βγαίνουμε έξω στα ψυχρά χαράματα για να μοιραστούμε όπως – όπως στα αυτοκίνητα και να πάρουμε τον δρόμο της επιστροφής. Είκοσι λεπτά διαδρομή, κατήφορος με στροφές και τον ήλιο στο πρόσωπο που μόλις ανατέλλει, κλειστά παντζούρια στο δωμάτιο και τραβηγμένες τις κουρτίνες μέχρι το μεσημέρι. Το ραντεβού της επομένης, που δεν χρειάζεται να το ορίσουμε, είναι στα Κύμματα, με ζεστό καφέ, τοστ και τυρόπιτες, παυσίπονα για τον πονοκέφαλο και χθεσινές εφημερίδες στο χέρι, όπως πάντοτε σε τούτο το νησί.

Και θα προσθέσω πως η κλίση μου με απομακρύνει τόσο πολύ από κάθε είδους άλλα σχέδια – προπάντων από κείνα που δεν θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα σε μερικούς δίχως να ζημιώσουν τους άλλους – που αν ορισμένες περιστάσεις μ’ εξανάγκαζαν να καταγίνω με τέτοια, δεν πιστεύω καθόλου πως θα ήμουν ικανός να τα καταφέρω. Κάνω έτσι εδώ μια δήλωση που, το ξέρω, δεν μπορεί να συντείνει στο να με κάνει σπουδαίο στον κόσμο, ούτε όμως κι έχω καμιάν όρεξη να γίνω σπουδαίος. Και θα θεωρώ πάντα τον εαυτό μου περισσότερο υποχρεωμένο σε κείνους που θα μου κάνουν τη χάρη να μ’ αφήσουν να χαίρουμαι ανεμπόδιστα τον καιρό που διαθέτω, παρά σε κείνους που θα μου προσφέρουν τα τιμητικότερα αξιώματα του κόσμου.

[Τα αποσπάσματα του μυθιστορήματος "Μικρά Ικαρία" είναι ευγενικές παραχωρήσεις στο "Βακχικόν" του συγγραφέα, ποιητή και μεταφραστή Χαράλαμπου Γιαννακόπουλου. Η "Μικρά Ικαρία" κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ηλέκτρα από τον Σεπτέμβριο του 2005.]