22 Μαρ 2009

11ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης x 2


Μια γιορτή του σινεμά που εξελίσσεται σε θεσμός, φαίνεται ότι πραγματοποιείται με την προσέλευση του κόσμου και με την, ολοένα, και αρτιότερη διοργάνωση, το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, που κινείται παράλληλα με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης κάθε άνοιξη, μόλις λίγους μήνες μετά την ολοκλήρωση του τελευταίου.
Για ενδέκατη χρονιά, από τις 13 έως τις 22 Μαρτίου, θα πραγματοποιηθεί το φεστιβάλ που δίνει χώρο για ανήσυχη και διαρκή αναμόρφωση της τέχνης του ντοκιμαντέρ, των ταινιών τεκμηρίωσης εν προκειμένω, με τον υπότιτλο «Εικόνες του 21ου αιώνα» να δεσπόζει ως επισκόπηση της κοινωνικής, ιστορικής, πολιτικής και ανθρώπινης πραγματικότητας του νέου αιώνα, γεμάτος με περιπετειώδεις κινηματογραφικές περιπλανήσεις.
Το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης περιλαμβάνει όλα εκείνα τα στοιχεία που συντελούν στη διαμόρφωση μιας αληθινής γιορτής του κινηματογράφου : άφθονες ταινίες, αφιερώματα για την ανάδειξη εθνικών κινηματογραφιών, τιμητικές εκδηλώσεις και παρουσιάσεις του συνόλου των έργων σημαντικών σκηνοθετών που έχουν ασχοληθεί με το ντοκιμαντέρ, σεμινάρια και διαλέξεις, ψυχαγωγικές εκδηλώσεις, συζητήσεις κι εκθέσεις εικαστικών.
Τη φετινή χρονιά το πρόγραμμα θα κινηθεί σε τρεις θεματικές χωρών που αναπτύσσονται ραγδαία στο ντοκιμαντέρ : στο αφρικανικό ντοκιμαντέρ, με ταινίες σκηνοθετημένες εξ ολοκλήρου από Αφρικανούς δημιουργούς, που ρίχνουν φως στα άλυτα ζητήματα και τα μείζονα θέματα που χαρακτηρίζουν τους κοινωνικό-πολιτικούς ιστούς των αφρικανικών λαών. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το «Iron ladies of Liberia» της Σιάτα Σκοτ Τόμσον, το «Victims of our Riches» του Καλ Τουρέ και το «The dancing forest» του Μπράις Λέιν. Στο σύγχρονο αυστριακό ντοκιμαντέρ, που τείνει να εξελιχθεί σε Μέκκα των ταινιών τεκμηρίωσης στην εποχή μας, με παραδείγματα το «7915 km» του Νικολάους Γκέιχάλτερ και το «A road to Mekka» του Τζορτζ Μισκ. Τέλος, στο μεξικανικό ντοκιμαντέρ, μια χώρα με πλούσια πολιτιστική κληρονομιά και έντονες κοινωνικές αντιθέσεις, με χαρακτηριστικές ταινίες το «Born without» της Έυα Νόρβιντ και το «Ex voto para tres animas» του Ντιέγκο Ριβέρα.
Τέλος, η καλλιτεχνική διεύθυνση του φεστιβάλ θα τιμήσει για το σύνολο του έργου τους, δυο σημαντικούς σκηνοθέτες ντοκιμαντέρ του παγκόσμιου κινηματογράφου. Ο πρώτος είναι Έλληνας και είναι ο Φώτος Λαμπρινός, που έχει πραγματοποιήσει τουλάχιστον 25 ταινίες τεκμηρίωσης, με σημαντικότερες το «100 ώρες Μάη» (1964), το «Άρης Βελουχιώτης – Το δίλημμα» (1981) και το «Σεργκέι Παρατζάνοφ, ο εξόριστος» (1990). Ο έτερος είναι ο γνωστός Ελβετός σκηνοθέτης Stefan Schwietert, που ασχολήθηκε επισταμένως με έθνικ παραδόσεις από τη Λατινική Αμερική μέχρι το Ισραήλ.

Νέστορας Πουλάκος
nespoulakos2000@yahoo.gr

*To κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 42 του μηνιαίου περιοδικού "Γαλέρα" (Μάρτιος 2009).

+

Σε ένα θεσμό που διαφημίζει την ποιότητα της ελληνικής κουλτούρας για τις ταινίες τεκμηρίωσης και την προβολή τους παγκοσμίως, εξελίσσεται το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, που συνεχίζει το έργο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου του περασμένου Νοεμβρίου. Στην 11η του χρόνια, όντως πρόκειται να αναδείξει για μια ακόμη φορά τις “Εικόνες του 21ου αιώνα”, όπως διατείνεται ο τίτλος του, από τις 13 έως τις 22 Μαρτίου του 2009 σε ολόκληρη την πόλη της Θεσσαλονίκης.
Φετινά τιμώμενα πρόσωπα του φεστιβάλ είναι ένας αειθαλής Έλληνας ντοκιμαντερίστας κι ένας εκ των σημαντικότερων δημιουργών ντοκιμαντέρ για τη μουσική στον κόσμο. Ο Φώτος Λαμπρινός, ο οποίος έχει ξεπεράσει τα 250 ντοκιμαντέρ στην καριέρα του (και μόλις μια ταινία μυθοπλασίας), επανέρχεται με το “Καπετάν Κεμάλ, ο σύντροφος”. Από τους σπουδαιότερους κινηματογραφιστές της ιστορικής μνήμης της Ελλάδας κι ερευνητής αρχειακού υλικού θα προβληθούν 11 από τα πιο γνωστά ντοκιμαντέρ του. Ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης και παραγωγός Στέφαν Σβίτερτ έχει ταξιδέψει όλο τον κόσμο σε άγνωστα μουσικά μονοπάτια, χτίζοντας παράλληλα πορτρέτα προσωπικοτήτων, όπως του Κολομβιανού Πάτσο Ράντα και τους αδελφούς Απστάιν, που αναμιγνύουν παλιές εβραϊκές μουσικές παραδόσεις. Συνολικά πέντε ντοκιμαντέρ του Σβίτερτ θα προβληθούν στο φεστιβάλ, με τον ίδιο να δίνει το παρόν και να συζητάει με το κοινό. Τέλος θα παρουσιαστεί ένα spotlight στον Καναδό σκηνοθέτη, παραγωγό ντοκιμαντέρ και πολιτικό ακτιβιστή Πίτερ Ουιντόνικ, με δυο ντοκιμαντέρ μέσα από τα οποία ταξιδεύει τους θεατές στην ιστορία του κινηματογράφου και στο μέλλον των μίντια, συνομιλώντας με τον γνωστό γλωσσολόγο και διανοούμενο Νόαμ Τσόμσκι.
Κι ενώ την τιμητική τους θα έχουν για μια ακόμη χρονιά τα ελληνικά ντοκιμαντέρ, που έχουν χωριστεί σε τρία τμήματα (Επίσημο Πρόγραμμα, Πανόραμα, Ελληνική Τηλεόραση), θα συνεχίσει το έργο του το τμήμα “Ανθρώπινα Δικαιώματα”, ενώ εγκαινιάζεται η ενότητα “Δραματοποιημένα Ντοκιμαντέρ”, φιλοξενώντας έργα που πειραματίζονται με τις διαφορετικές φορμαλιστικές πτυχές του είδους του ντοκιμαντέρ. Κατά τα άλλα τα υπόλοιπα τμήματα του φεστιβάλ εξακολουθούν να υφίστανται : Όψεις του κόσμου, Η καταγραφή της μνήμης, Πορτρέτα-Ανθρώπινες διαδρομές, Μικρές αφηγήσεις, Μουσική και κοινωνία και περιβάλλον.
Στο κύριο μενού του, το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης θα κινηθεί μεταξύ τριών θεματικών : σύγχρονα αφρικανικά ντοκιμαντέρ, με ταινίες σπάνιες, αποκλειστικά γυρισμένες από Αφρικανούς δημιουργούς, στις οποίες έχει την ευκαιρία να διεισδύσει ο δυτικός κόσμος. Αφιέρωμα στο μεξικάνικο ντοκιμαντέρ, που θα εστιάζει σε ανθρώπινες ιστορίες, σε απόκληρους, σε ονειροπόλους, σε ανθρώπους της διπλανής πόρτας που περιμένουν ένα θαύμα. Τέλος, θα πραγματοποιηθεί αφιέρωμα στα αυστριακά ντοκιμαντέρ, μια εθνική κινηματογραφία που τα τελευταία χρόνια κερδίζει έδαφος στον διεθνή φεστιβαλικό χάρτη, προσελκύοντας το ενδιαφέρον του κοινού, αλλά και την αναγνώριση των ειδικών του χώρου.
Φυσικά οι παράλληλες εκδηλώσεις θα υπάρχουν και σε αυτό το κομμάτι του φεστιβάλ. Ημερίδες θα διεξαχθούν με θέματα που αφορούν τα μίντια, την Αφρική, τον Ερυθρό Σταυρό, masterclasses από γνωστούς ντοκιμαντερίστες όπως ο Βίλμος Ζίγκμοντ κι ο Αρίκ Μπέρνστάϊν. Τέλος θα διοργανωθούν εκθέσεις ζωγραφικής, σκίτσου και γελοιογραφίας καθώς και φωτογραφίας από τον Τούρκο Τουρχάν Σελτσούκ, τη Βάσια Πελεγράτη και τον Καναδό Μπάμπακ Σαλαρί.
Κι ενώ οι συνοδοιπόροι πληθαίνουν το ταξίδι στην “αλήθεια” των ταινιών τεκμηρίωσης συνεχίζεται με ολοένα κι αυξανόμενο ενδιαφέρον, που σκοπό έχει να ενημερώνει, να κινητοποιεί αλλά και να συγκινεί το σινεφίλ κοινό.

Νέστορας Πουλάκος
npoulakos@apogevmatini.gr

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην καθ. εφημερίδα "Απογευματινή" (φύλλο 14-3).