8 Μαρ 2009

"Ο Δον Κιχώτης στη Λατινική Αμερική" - Νέστορας Πουλάκος


- «Πες μου ποιον καταδιώκεις, για να σου πω ποιος είσαι»,
- «Το να πεθάνει πολεμώντας είναι καλύτερο για έναν στρατιώτη από το να είναι ελεύθερος και λιποτάκτης», «Ένας άντρας χωρίς τιμή, είναι χειρότερο από έναν άντρα νεκρό»,
- «Η ελευθερία είναι το δώρο το πιο πολύτιμο, που οι ουρανοί χάρισαν στους ανθρώπους».

Από τον «Δον Κιχώτη» του Θερβάντες, το αγαπημένο βιβλίο του Ούγκο Τσάβες, από το οποίο –λέει ο ίδιος- εμπνεύστηκε το όραμα της Μπολιβαριανής Επαναστατικής Διαδικασίας, που άλλαξε τα τεκταινόμενα της Βενεζουέλας από το 1992, που έφερε τον ίδιο στο τιμόνι της χώρας στις αρχές του 1999, που μύρισε αέρα επαναστατικό στη Λατινική Αμερική κι άγγιξε τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής αλλά και ολόκληρο τον κόσμο. Η επανάσταση του κόκκινου μπερέ, που θέλει να φέρει τα πάνω κάτω στη Βενεζουέλα, ο πρόεδρος με το κόκκινο πουκάμισο και τη σκληρή γλώσσα που δεν φοβάται να τα βάλει με κανέναν από τους ισχυρούς του G 8, έχοντας βέβαια στα πόδια του τα πετρέλαια και τα άφθονα χρήματα που φέρουν αυτά στη χώρα, οι «κόκκινοι» του Τσάβες σαν άλλοι Μπολσεβίκοι, που προσπαθούν να εξαλείψουν την κοινωνική αδικία, την οικονομική ανισότητα, την ανθρώπινη εκμετάλλευση στη χώρα τους, αυτή την περίοδο γιορτάζουν με διαδηλώσεις, πορείες, συναυλίες, ομιλίες και… ταινίες.
Το «Revolucion» είναι το ντοκιμαντέρ, εκ Βενεζουέλας, που φέρνει το μήνυμα της αλλαγής σε όλο τον κόσμο, έχει ταξιδέψει σε πολλά φεστιβάλ, και από τα τέλη Φεβρουαρίου προβάλλεται στη χώρα μας. Στη σκηνοθεσία και το σενάριο ο Σαρλ Γκεβραί, στην αφήγηση ο Λουίς ντε Κεσπέδες, ένα ντοκιμαντέρ στα γαλλικά και τα ισπανικά, διάρκειας μιάμισης ώρας.
«Από τα τέλη του 1998 μια μικρή χώρα με μεγάλο πλούτο σε πετρέλαια, αλλά ένα πληθυσμό εξαθλιωμένο, ακολούθησε ένα ριζοσπαστικό, επαναστατικό μονοπάτι. Ο ηγέτης της προκαλεί την κατεστημένη τάξη πραγμάτων, οδηγώντας το λαό του στην πάλη για την αλλαγή του κόσμου. Ήρωες από το παρελθόν τον εμπνέουν : όχι μόνο επαναστάτες, όπως ο Σιμόν Μπολιβάρ και ο Τσε Γκεβάρα, αλλά και ο Δον Κιχώτης, ο θρυλικός διεκδικητής του δικαίου που πολεμούσε τους ανεμόμυλους. Ο πρόεδρος της Βενεζουέλα, Ούγκο Τσάβες, προκαλεί ισχυρές αντιδράσεις σε όλες τις πλευρές. Η στενή προσωπική του σχέση με τον Φιντέλ Κάστρο και οι οξύτατες επιθέσεις του ενάντια στον Τζορτζ Μπους τον μετατρέπουν σε μια φιγούρα συμπαθητική και ταυτόχρονα τρομακτική. Σαν τον αρχιτέκτονα της νέας Μπολιβαριανής Επανάστασης, ο Τσάβες όχι μόνο θέλει να απελευθερώσει το λαό της Βενεζουέλας, αλλά να βοηθήσει και τον κόσμο να απαλλαχτεί από τον βόρειο-αμερικάνικο ιμπεριαλισμό».
Ο Ούγκο Τσάβες δηλώνει : «Είμαι απλώς ένας επαναστάτης. -Ζούμε σε μια κρίσιμη στιγμή για τη ζωή της Βενεζουέλα. -Προχωράμε προς τον σοσιαλισμό, κανείς και τίποτα δεν θα μπορέσει να μας εμποδίσει. -Αφήστε τους σκύλους να γρυλίζουν, αυτή είναι η δουλειά τους. Η δική μας είναι να πολεμήσουμε για να πετύχουμε την πραγματική απελευθέρωση του λαού μας. -Ας τελειώνουμε με την αμερικανική αυτοκρατορία, ας σώσουμε την ανθρωπότητα».

Τι έγινε το 1992

Στις 27 Φεβρουαρίου 1989, δεκάδες χιλιάδες κάτοικοι της Βενεζουέλα από τις παραγκουπόλεις ενώθηκαν με ομάδες της μεσαίας τάξης και κατέβηκαν στους δρόμους της πρωτεύουσας για να διαδηλώσουν ενάντια στα νεοφιλελεύθερα και αντιλαϊκά μέτρα, που είχε επιβάλει η κυβέρνηση του Κάρλος Αντρές Πέρεζ. Ο λαός ξέσπασε βγάζοντας στην επιφάνεια την καταπιεσμένη οργή και την απογοήτευση χρόνων απαλλοτριώνοντας από καταστήματα και σούπερ μάρκετ προϊόντα, που τους ήταν απαραίτητα και δεν θα μπορούσαν ποτέ να αγοράσουν. Η κυβέρνηση επέβαλε καθεστώς έκτακτης ανάγκης και δε δίστασε να χρησιμοποιήσει τις Ένοπλες Δυνάμεις για να καταστείλει το λαό.
Αργότερα, ο «κομαντάντε» Ούγκο Τσάβες αναγνώρισε ότι εκείνη η μέρα ήταν καθοριστική για την εξέγερση της 4ης Φεβρουαρίου 1992. Στις 4 Φεβρουαρίου 1992 ο λαός ξύπνησε βλέποντας στις οθόνες της τηλεόρασης τον πρόεδρο Κάρλος Αντρές Πέρεζ, που από το Προεδρικό Μέγαρο «Μιραφλόρες» είχε πάει στο ιδιωτικό κανάλι «Βενεβιζιόν», να λέει στο λαό ότι μια ομάδα λοχαγών που συμμετείχαν στο «MBR» (Μπολιβαριανό Επαναστατικό Κίνημα) είχε πραγματοποιήσει απόπειρα πραξικοπήματος.
Οι λόγοι που επικαλέστηκε το «Μπολιβαριανό Επαναστατικό Κίνημα» για το πραξικόπημα ήταν οι ακόλουθοι : 1. Τα επιβλαβή οικονομικά και πολιτικά μέτρα που επέβαλε η κυβέρνηση Πέρεζ. 2.Η δυσαρέσκεια των κατώτερων και μεσαίων στρωμάτων των Ενόπλων Δυνάμεων λόγω της διαφθοράς στα ανώτερα στρατιωτικά στρώματα. 3. Η υποταγή των Ενόπλων Δυνάμεων σε μια πολιτική ηγεσία ανίκανη και διεφθαρμένη. 4. Η χρήση των Ενόπλων Δυνάμεων στην καταστολή της εξέγερσης της 27ης Φεβρουαρίου 1989. 5. Η διφορούμενη τοποθέτηση του προέδρου Πέρεζ στις διαπραγματεύσεις για τον προσδιορισμό των συνόρων με τη γειτονική Κολομβία. 6. Η επιδείνωση των οικονομικό-κοινωνικών συνθηκών.
Με την ήττα της εξέγερσης, ο τότε λογαχός Ούγκο Τσάβες Φρίας ανέλαβε τις ευθύνες του απέναντι στη χώρα και είπε στην τηλεόραση: «Σύντροφοι, δυστυχώς δεν καταφέραμε να πάρουμε την εξουσία. Τώρα ήρθε η ώρα να αναλογιστούμε πώς θα καταφέρει η χώρα να κατακτήσει ένα καλύτερο μέλλον. Σας συγχαίρω για τη γενναιότητα και την πίστη σας και εγώ ενώπιον της χώρας και ενώπιόν σας αναλαμβάνω την ευθύνη για το Μπολιβαριανό Επαναστατικό Κίνημα».

10 χρόνια Ούγκο Τσάβες

Στις 2 Φεβρουαρίου 2009 συμπληρώθηκαν 10 χρόνια από τότε που ο Ούγκο Τσάβες ανέλαβε την προεδρία της Βενεζουέλα και ξεκίνησε τη λεγόμενη «Βενεζουελάνικη Επαναστατική Διαδικασία», που ο ίδιος περιγράφει ως «τη χαραυγή μιας καινούριας εποχής απελευθέρωσης και ανάπτυξης της Λατινικής Αμερικής».
Ο κεντρικός άξονας όλης της επαναστατικής δυναμικής του Τσάβες υπήρξε το νέο Σύνταγμα της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας της Βενεζουέλα. Σ’ αυτό ορίζονται οι κυριότερες αρχές, καθώς και η προαίρεση θεμελίωσης μιας κοινωνίας δημοκρατικής, συμμετοχικής, πολυεθνικής και πολυπολιτισμικής. Τεκμαίρονται, επίσης, οι αξίες της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας, της ειρήνης, της αλληλεγγύης, της εθνικής κυριαρχίας και εξασφαλίζεται το δικαίωμα στη ζωή, την εργασία, τον πολιτισμό, την εκπαίδευση, στην κοινωνική δικαιοσύνη και την ισότητα.
Αυτά τα επαναστατικά αξιώματα έστρεψαν τις προσπάθειες των «κόκκινων» του Τσάβες στην κατεύθυνση της εξάλειψης πρακτικών διακρίσεων και κοινωνικού αποκλεισμού, δίνοντας παράλληλα ώθηση στην προσπάθεια που κάνουν για να αλλάξουν το status quo στους τομείς της οικονομίας, της επιστήμης, του πολιτισμού, του αθλητισμού, της εκπαίδευσης και της δικαιοσύνης.

Revolucion

To ντοκιμαντέρ του Γκεβραί περιγραφεί όλα τα παραπάνω κι άλλα πολλά. Μιλάει για την κοινωνική, οικονομική, πολιτική κατάσταση από την δεκαετία του ’80 κι έπειτα. Προβάλει επίκαιρα από την «Μπολιβαριανή Επανάσταση» του 1992. Περιγράφει, από τη «δική» του σκοπιά, την διακυβέρνηση Τσάβες, χωρίς να παραλείπει να αναφέρει και όσα αρνητικά μπορεί να πει γι’ αυτήν (όχι απόλυτα). Επίσης μιλάει για την αντιπολίτευση, τα κινήματα που βρίσκονται ενάντια στους «κόκκινους» του Τσάβες. Το «Revolucion» είναι ένα ντοκιμαντέρ που βλέπει φιλικά όλη αυτή την επαναστατική διαδικασία, που υποστηρίζει τον «κομαντάντε» Ούγκο Τσάβες, χωρίς παράλληλα να του χαϊδεύει τα αυτιά σε υπερβολικό βαθμό. Άλλωστε οι ταινίες τεκμηρίωσης σπάνια δεν παίρνουν το μέρος κάποιας πλευράς. Γεννήθηκαν μες στο σινεμά για να φέρουν την αλήθεια, την όποια αλήθεια…

Νέστορας Πουλάκος
nespoulakos2000@yahoo.gr

*Tο κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 42 του μηνιαίου περιοδικού "Γαλέρα" (Μάρτιος 2009).