6 Ιουν 2009

Συνέντευξη του Αλέξη Τσάφα...


Συνέντευξη στον Νέστορα Πουλάκο

“Πάντοτε μου άρεσε να ταξιδεύω. Από μικρό παιδί όταν ήμουν όποτε έβρισκα χρόνο ή χρήματα γυρνούσα τον κόσμο. Πλέον έχει γίνει συνήθεια, άλλωστε ζω στο Πράσινο Ακρωτήρι τα τελευταία δέκα χρόνια και σύντομα θα αποκτήσω την υπηκοότητα του συγκεκριμένου κρατιδίου”. Με αυτές τις κουβέντες πρωτοξεκινήσαμε τη συνομιλία μας με τον σκηνοθέτη Αλέξη Τσάφα, ο οποίος βρίσκεται αυτές τις μέρες στη χώρα μας αφού το 73λεπτο κοινωνικό ντοκιμαντέρ του, “Μιντέλο – Πίσω από τον ορίζοντα”, θα προβληθεί στο 9ο Διεθνές Φεστιβάλ Οικολογικών Ντοκιμαντέρ και Εικαστικών Τεχνών Ρόδου, ή αλλιώς Ecofilms, που διεξάγεται από τις 23 έως τις 28 Ιουνίου. Μάλιστα, πρόκειται για τη μοναδική ελληνική παρουσία (έστω και συμπαραγωγή με το Σάο Βισέντε) από τις 16 συνολικά ταινίες του επίσημου διαγωνιστικού τμήματος του φεστιβάλ. Το ντοκιμαντέρ “Μιντέλο - πίσω από τον ορίζοντα” παρουσιάζει την καθημερινή ζωή των κατοίκων της πόλης Μιντέλο, του λιμανιού του νησιού Σάο Βισέντε, και καταγράφει τη μοναδική κρεολέζικη κουλτούρα του Πράσινου Ακρωτηρίου που έχει προκύψει από την πολιτισμική του ιδιαιτερότητα, τις δυσκολίες που προκαλεί το άγονο και άνυδρο φυσικό περιβάλλον καθώς και την απομόνωση που επιβάλλει ο ωκεανός που το περιβάλλει. Το Μιντέλο βρίσκεται κρυμμένο στην καρδιά του Ατλαντικού και είναι ένα από τα δέκα ηφαιστειογενή νησιά που αποτελούν τη χώρα του Πράσινου Ακρωτηρίου (Κάμπο Βέρντε). Τα νησιά αυτά ήταν ακατοίκητα μέχρι τον εποικισμό τους από τους Πορτογάλους τον 16ο αιώνα. Οι σημερινοί κάτοικοι, αποτέλεσμα της ανάμειξης Ευρωπαίων με Αφρικανούς σκλάβους, δημιούργησαν μια δική τους μικτή πολιτισμική ταυτότητα. Ο 53χρονος Αλέξης Τσάφας μίλησε στη “Γαλέρα” για την ταινία του, παραγωγής του 2008 που ταξιδεύει αυτή την περίοδο σε φεστιβάλ ανά τον κόσμο, τις εμπειρίες του από τη διαμονή του στο νησί Μιντέλο, τα άμεσα κινηματογραφικά σχέδια του ενώ εξηγεί τι τον τράβηξε να φύγει από την Ελλάδα. Κινηματογραφιστής από το 1976 έχει πραγματοποιήσει τέσσερις μικρού μήκους και άλλες τόσες μεγάλου μήκους ταινίες, ενώ σύντομα ετοιμάζει τις πρώτες παραγωγές μυθοπλασίας της καριέρας του.

- Στο σημείωμα του σκηνοθέτη αναφέρετε ότι δεν ήταν στόχος σας να πραγματοποιήσετε ένα ντοκιμαντέρ δημοσιογραφικής ή επιστημονικής έρευνας, πόσο μάλλον τουριστικού ενδιαφέροντος. Τι ακριβώς θέλατε να πετύχετε με το “Μιντέλο – Πίσω από τον ορίζοντα”;
- Κύριος σκοπός μου ήταν να παρουσιάσω την καθημερινή ζωή των κατοίκων του νησιού. Δεν με ενδιέφερε κάτι περισσότερο. Άλλωστε αυτή ήταν και η συνεννόηση που έκανα με τις αρχές του Σάο Βισέντε : δεν θα πραγματοποιούσα ένα ιστορικό ντοκιμαντέρ (βέβαια κάνω νύξεις της ιστορίας του νησιού κατά τη διάρκεια του), ούτε δημοσιογραφικό με παράλληλη αφήγηση και λαογραφικά ή ηθογραφικά στοιχεία, ούτε βέβαια ένα ντοκιμαντέρ για τουριστικούς σκοπούς διότι έτσι θα έπεφτε η ποιότητα του εγχειρήματος. Το “Μιντέλο – Πίσω από τον ορίζοντα” θα το χαρακτήριζα μια ρεαλιστική, κοινωνική καταγραφή της ζωής των κατοίκων ενός νησιού, χωρίς τίποτε το στημένο.

- Πλην της καθημερινής ζωής, όμως, καταγράφετε τις καλλιτεχνικές τους ανησυχίες και τα ποικίλα δρώμενα που λαμβάνουν χώρα εκεί.
- Ακριβώς. Διότι η τέχνη ενυπάρχει στην καθημερινή ζωή τους. Η κουλτούρα τους είναι έτσι. Είναι άνθρωποι που ζουν μες από την τέχνη, τη μουσική, τα γηγενή δρώμενα. Όποτε τους δίνεται η ευκαιρία, όταν τους προκύπτει η παραμικρή αφορμή τότε αμέσως το γλεντάνε και, μάλιστα, με τρόπο διονυσιακό.

- Γιατί θεωρείτε ότι ένα ντοκιμαντέρ τέτοιου είδους μπορεί να παρουσιάσει ενδιαφέρον σε χώρες δυτικού πολιτισμού;
- Για τον απλούστατο λόγο ότι οι θεατές θα δουν κάτι διαφορετικό, κάτι που δεν έχουν συνηθίσει, που τους είναι εντελώς ξένο και θα θελήσουν να το γνωρίσουν, να το ανακαλύψουν.

- Άρα προκύπτει τουριστικός σκοπός στο ντοκιμαντέρ σας.
- Δεν θα το έλεγα ακριβώς έτσι. Οι θεατές που θα ενδιαφερθούν για το Μιντέλο ή για τα άλλα μέρη του συμπλέγματος του Κάμπο Βέρντε, σίγουρα, δεν θα ανήκουν στην κατηγορία εκείνη των τουριστών που “μαζεύονται” στο ένα και μοναδικό τουριστικό νησί του συμπλέγματος χωρίς να τους γεννηθεί ποτέ η επιθυμία να γνωρίσουν τα υπόλοιπα. Άλλωστε οι ξένοι που έρχονται στα νησιά αυτά έχουν συγκεκριμένους στόχους : είτε θέλουν να βιώσουν την καθημερινότητα του πληθυσμού είτε επιθυμούν να μελετήσουν ένα είδος σπάνιου πουλιού της περιοχής κ.ά. Αυτούς του ξένους θα τους χαρακτήριζα ταξιδιώτες, όχι τουρίστες.

- Σε ποια φεστιβάλ έχει ταξιδέψει το ντοκιμαντέρ σας;
- Λόγω του ιδιαίτερου του θέματος αλλά και της γλώσσας, αρχικώς ενδιαφέρθηκαν πορτογαλόφωνα φεστιβάλ. Σίγουρα ήταν μεγάλη τιμή που το “Μιντέλο – Πίσω από τον ορίζοντα” προβλήθηκε στο 36ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Γκραμάντο, στη Βραζιλία, που είναι από τα μεγαλύτερα της χώρας και της ηπείρου. Επίσης συμμετείχε στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Mostrlingua της Πορτογαλίας, στο Διεθνές Φεστιβάλ Εθνογραφικού Ντοκιμαντέρ του Πουέρτο Ρίκο, στο φεστιβάλ ταινιών που διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο και, τέλος, στο 24ο Διεθνές Φεστιβάλ Black Berlin, στη Γερμανία. Υπολογίζω σε ακόμη 4-5 έως το τέλος του 2009 για να κλείσει ο κύκλος του.

- Και μετά; Θα “κυνηγήσετε” διανομή σε αίθουσες, τηλεόραση και dvd;
- Θεωρώ ότι αυτές οι κινήσεις είναι αναπόφευκτες. Βέβαια, όπως καταλαβαίνετε, δύσκολα ένα τέτοιο ντοκιμαντέρ βρίσκει διανομή σε κινηματογραφικές αίθουσες ειδικώς σε χώρες που και το θέμα δεν είναι ντόπιο και η γλώσσα δυσκολεύει. Σίγουρα θα προκύψει διανομή στο Κάμπο Βέρντε και την Πορτογαλία, έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον η Βραζιλία ενώ έχω, ήδη, δυο προτάσεις από Ελλάδα. Όσον αφορά την τηλεόραση έχουν ενδιαφερθεί η Γερμανία και η Γαλλία, αναμένοντας στο μέλλον περισσότερες χώρες.

- Είστε σε περίοδο αγρανάπαυσης ή έχετε στα σκαριά κάτι καινούριο;
- Για την ακρίβεια έχω στα σκαριά δυο καινούρια πρότζεκτ. Για πρώτη φορά σε παραγωγή μεγάλου μήκους θα ασχοληθώ με ταινία fiction (μυθοπλασίας). Έχω ήδη εξασφαλίσει την παραγωγή και τη στήριξη ντόπιων παραγόντων του Κάμπο Βέρντε, οι οποίοι φυσικά είναι κοντά μου και λόγω του θέματος που αναφέρεται και πάλι στον τόπο τους.

- Δηλαδή;
- Αναμιγνύω ντόπιους θρύλους από περασμένους αιώνες σε ιστορία που διαδραματίζεται στην εποχή μας. Τα γυρίσματα και η όλη παραγωγή θα πραγματοποιηθεί στα νησιά του Πράσινου Ακρωτηρίου.

- Σας εύχομαι καλή επιτυχία, κε Τσάφα.
- Σας ευχαριστώ.

*H συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο τεύχος 45 του μηναίου περιοδικού "Γαλέρα" (Ιούνιος 2009).