7 Σεπ 2009

Ο Ιπποκράτης στη μεγάλη οθόνη..


“Ο βίος βραχύς, η δε τέχνη μακρή, ο δε καιρός οξύς, η δε πείρα σφαλερή, η δε κρίσις χαλεπή”, αναφέρει σε κείμενο του ο Ιπποκράτης προσπαθώντας με αυτόν τον τρόπο να συν ταιριάξει την τέχνη με την επιστήμη και την ανθρώπινη φύση.
Πάντως ο σπουδαίος ιατρός της αρχαιότητας κατάφερε να μπει στο επίκεντρο της κινηματογραφικής κοινότητας. Εν έτει 2009, η ελληνική πραγματικότητα υποδέχεται το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου για θέματα Υγείας “Ιπποκράτης” - που αλλού;, στην ιστορική πατρίδα του αρχαίου μας προγόνου, στο νησί της Κω. Από 1η έως 6 Σεπτεμβρίου πραγματοποιείται ο πρώτος κινηματογραφικός θεσμός παγκοσμίως, ο οποίος ασχολείται αμιγώς με θέματα υγείας. Η παραπάνω κίνηση είναι μια ιδέα του Δήμου της Κω, την οποία υλοποιεί η πολύπειρη καλλιτεχνική διευθύντρια αλλά και γνωστή σκηνοθέτις Λουκία Ρικάκη (βλ. Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ρόδου Ecofilms) και τελεί υπό την αιγίδα των Υπουργείων Πολιτισμού και Υγείας.
Μάλιστα, κατά την παρουσίαση του φεστιβάλ στην πρώτη συνέντευξη τύπου που παραχωρήθηκε προς τα τέλη της άνοιξης στο αμφιθέατρο του Υπουργείου Πολιτισμού, ειπώθηκε ότι “μακάρι το Φεστιβάλ της Κω, να γίνει οι Κάννες της Ιατρικής”, από τον πρόεδρο του Διεθνούς Ιπποκράτειου Ιδρύματος Κω, καθηγητή ιατρικής κ. Στέφανο Γερουλάνο.

“Υγεία είναι ο βαθμός ελευθερίας τον οποίον βιώνουμε στη ζωή μας”

Με τον παραπάνω τίτλο, το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου για θέματα Υγείας Κως “Ιπποκράτης” ευελπιστεί ν' αποτελέσει μια κινηματογραφική “γωνιά” αναμόχλευσης ιδεών, συζήτησης πρακτικών θεμάτων αλλά και κέντρο λήψης αποφάσεων σημαντικών, που θα καλυτερέψουν τόσο τη ζωή μας όσο και τον τόπο μας.
Το φεστιβάλ διαρκεί πέντε ημέρες, έχει διαγωνιστικό χαρακτήρα και προβάλει περισσότερες από 70 ταινίες πρόσφατης παραγωγής από τουλάχιστον 30 χώρες του κόσμου, επικεντρωμένες κυρίως στην υγεία και τον άνθρωπο. Οι ταινίες διαγωνίζονται για τα βραβεία Χρυσός Ιπποκράτης, Αργυρός Ιπποκράτης και Χάλκινος Ιπποκράτης.
Σύμφωνα με το κριτικό σημείωμα των ιθυνόντων του φεστιβάλ “τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια μεγάλη παραγωγή ταινιών απ' όλο τον κόσμο που προσεγγίζουν με ήθος και σεβασμό τα θέματα υγείας, οι οποίες όμως σπάνια φθάνουν στο κύκλωμα διανομής ή ακόμη και στην τηλεόραση. Είναι λοιπόν απαραίτητο αυτές οι πολύ σοβαρές εργασίες με άξονα την ηθική και τον ανθρωπισμό να προβάλλονται σε όσο μεγαλύτερη κλίμακα γίνεται. Υπό αυτό το πρίσμα, επεξεργαστήκαμε την ιδέα της δημιουργίας του πρώτου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου για θέματα Υγείας”.
Με σαφή προσανατολισμό και γνώμονα την έκθεση μιας προβληματικής αρκούντως σημαντικής για μια συζήτηση επί θεμάτων υγείας, κινούμενη όμως σε μια ευρύτερη κλίμακα αναφορικά με την ανθρώπινη ζωή, η κ. Ρικάκη παρουσιάζει ένα “γεμάτο” πρόγραμμα ταινιών, που καταδεικνύουν ποικίλα ζητήματα της σύγχρονης κοινωνίας. Παρακάτω αναφέρουμε χαρακτηριστικά τις σημαντικότερες ταινίες του φεστιβάλ, που κατά τη γνώμη μας ξεχωρίζουν :
Ο “Άγγλος Χειρουργός” είναι ένα συγκινητικό δράμα, το οποίο ανοίγει το πρώτο φεστιβάλ της Κω. Μάλιστα οι δημιουργοί του θα είναι παρόντες για μια συζήτηση με το κοινό. Ένας Άγγλος χειρουργός, επί 15 χρονιά βοηθά τον Ουκρανό συνάδελφο του στην αντιμετώπιση ασθενών με όγκο στον εγκέφαλο. Του προμηθεύει ιατρικά όργανα και χειρουργεί μαζί του σε μια προσπάθεια να δώσει ελπίδα στους ασθενείς που ζουν σ' αυτήν τη δοκιμαζόμενη οικονομικά χώρα.
Στην ταινία “Να ο Τζώνυ!”, παρακολουθούμε τη ζωή ενός επιτυχημένου σκιτσογράφου κόμικς, που βιώνει καθημερινά τις επιπτώσεις της ασθένειάς του, της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Ακόμη και στα έργα του αποτυπώνονται οι δύσκολες στιγμές του.
Στις ταινίες “Διάφανος Χρόνος” και “Έλλεν τεν Ντάμμε”, πρωταγωνιστούν γυναίκες που βιώνουν τον καρκίνο του μαστού, η κάθε μία με το δικό της τρόπο.
Η σπάνια νόσος lyme προβάλλεται στην ταινία “Κάτω από το Δέρμα μας”, ενώ στο “Πετώντας με έναν Κινητήρα”, ταξιδεύουμε στην Ινδία, όπου ένας υποψήφιος για Νόμπελ Αμερικανό-Ινδός ιατρός κάνει μαραθώνια χειρουργεία, με πλαστικές επεμβάσεις για τις υπερωιοσχιστίες.
Η νοητική υστέρηση είναι το θέμα της ταινίας “Η Ραχήλ είναι…”, ενώ στο “Λώρα και Ανν για Πάντα”, μια έφηβη χάνει την καλύτερή της φίλη από λευχαιμία.
Στις “Τυφλές Αγάπες” παρακολουθούμε τον έρωτα μεταξύ τυφλών, μια τρυφερή προσέγγιση των ανθρώπων που ζουν στο σκοτάδι.
Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει μια πολύ επίκαιρη ταινία, κυρίως επειδή ο Πρόεδρος των Η.Π.Α. Μπαράκ Ομπάμα υπέγραψε την άδεια για τη συνέχιση των χορηγιών για την έρευνα των βλαστοκυττάρων. Το “Χαρτογραφώντας τα βλαστοκύτταρα – Ανεξερεύνητη Γη”, καταδεικνύει ένα ανθρώπινο πρόσωπο στην έρευνα βλαστοκυττάρων, μέσα από την προσωπική ιστορία του νεύρο-βιολόγου και ερευνητή Δρ. Τζακ Κέσσλερ.
Η ταινία “Παθώς Μαθώς” κινείται ανάμεσα σε ανθρώπινες ζωές, που έχουν διαγνωσθεί ως κατατονικές ή μελαγχολικές, και στις οποίες γίνονται πειραματικές θεραπείες με ηλεκτροσόκ.
Η σκηνοθέτις Χάλα Αλαμπντάλα με την ταινία “Ε, μην ξεχάσεις το Κύμινο!”, προσπαθεί να σκιαγραφήσει την κυκλική σχέση μεταξύ ζωής, πατρίδας, εξορίας, φωνής, κειμένου, τέχνης, τρέλας, αυτοκτονίας, θανάτου. Ένα, ομολογουμένως, δύσκολο εγχείρημα!
Στην “Καταιγίδα Ψυχής” παρακολουθούμε μέσα από τα μάτια της αδελφής του, την νοητική αποκατάσταση ενός άνδρα που υπέστη σοβαρή εγκεφαλική κάκωση ύστερα από αυτοκινητιστικό ατύχημα. Στην προσπάθειά του να ανασκευάσει χαμένα κομμάτια της μνήμης του, αρχίζει να ζωγραφίζει εκφράζοντας με αυτόν τον τρόπο, τον πόνο που συσσωρεύεται μέσα του.
H “Ύπαρξη” είναι ένα ντοκιμαντέρ που παρακολουθεί “στενά” τον κ. Νόβακ να παίρνει την ύστατη και σημαντικότερη απόφαση της ζωής του, αποκαλύπτοντας τα δικά του διλήμματα και σκέψεις γύρω από τον θάνατο και δωρίζοντας το σώμα του στην ιατρική επιστήμη.
Η ταινία “Τουρίστας Αυτοκτονίας” αναφέρεται στο δικαίωμά του ανθρώπου στην υποβοηθούμενη αυτοκτονία. Ο Λούντβιχ Μινέλι, ιδρυτής της Ελβετικής οργάνωσης Ντίγκνιτας, πιστεύει ότι η επιλογή ενός ανώδυνου και αξιοπρεπούς θανάτου, είναι βασικό ανθρώπινο δικαίωμα. Στη συγκεκριμένη παραγωγή παρακολουθούμε δύο ζευγάρια που κατέφθασαν στην Ελβετία από τον Καναδά και τις Η.Π.Α., αναζητώντας τον λυτρωτικό -για τους ίδιους- θάνατο.
Τέλος, σημαντικές είναι κι οι ταινίες Ελλήνων σκηνοθετών. Γνωρίζατε, λοιπόν, ότι υπάρχει εγχώρια φιλμογραφία επί θεμάτων Υγείας; Τουλάχιστον δέκα είναι οι ταινίες που υπογράφουν σκηνοθέτες όπως η Eύα Στεφανή, ο Ανδρέας Θωμόπουλος, ο Σταύρος Ψυλλάκης, η Καλλιόπη Λεγάκη, η Μαριάννα Οικονόμου, ο Νίκος Ζωϊόπουλος, και ο Νίκος Αλευράς, όπου θα παρουσιαστούν σε όλα τα τμήματα κι αγγίζουν θεματικές όπως η από-ασυλοποίηση των ψυχικά ασθενών, η ψυχολογική υποστήριξη των θυμάτων τροχαίων ατυχημάτων, η δωρεά οργάνων και οι μεταμοσχεύσεις, η επάνοδος στη ζωή από το κώμα, οι ψυχικές Διαταραχές, η νοητική υστέρηση, οι ιαματικές εναλλακτικές θεραπείες κά.

“Ο Ιπποκράτης υπήρξε υπόδειγμα ανιδιοτελούς δημόσιας προσφοράς και φιλάνθρωπος”

Ως επιστέγασμα όλων των παραπάνω, ας αρκεστούμε στις χαρακτηριστικές δηλώσεις της καλλιτεχνικής διευθύντριας του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου για θέματα Υγείας Κως “Ιπποκράτης”, κ. Λουκίας Ρικάκη : “Αποτελεί πολιτική πράξη η δημιουργία αυτού του φεστιβάλ. Οι επισκέπτες του αλλά κι οι κάτοικοι του νησιού έχουν την ευκαιρία ν' απολαύσουν και ν' ανακαλύψουν το φετινό Σεπτέμβριο, ένα εντυπωσιακό υφαντό δημιουργιών. Η άμεση ύφανση δημιουργών του κινηματογράφου, γενναίων ανθρωπιστών και φιλοσόφων γιατρών, θα συγκεντρωθεί σ' ένα υπέροχο ύφασμα όλων αυτών των ερεθισμάτων. Ένα ύφασμα που συνέχει απόψεις, προσεγγίσεις, ηθική και δημιουργία. Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Κω συνυφαίνει την τέχνη του κινηματογράφου με το λειτούργημα της Ιατρικής.

Νέστορας Πουλάκος

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 47 του μηνιαίου περιοδικού "Γαλέρα" (Σεπτέμβριος 2009).