2 Οκτ 2009

Καιρός για κινηματογράφο..


Όπως συνηθίζουµε να λέµε στην κινηµατογραφική αγορά, ο Οκτώβριος είναι µήνας «φεστιβαλικός», µια και συνωστίζονται πολλά και ενδιαφέροντα φεστιβάλ της 7ης τέχνης στη χώρα µας. Βέβαια, η ιδιαιτερότητα της Ελλάδας έγκειται στο γεγονός ενός διαρκούς... φεστιβάλ: τόσο τον Σεπτέµβριο όσο και τον Νοέµβριο υπάρχουν επίσης µπόλικες κινηµατογραφικές διοργανώσεις (π.χ. φεστιβάλ Δράµας, Θεσσαλονίκης, Νύχτες Πρεµιέρας, Λαυρίου), τους υπόλοιπους µήνες τα θεµατικά αφιερώµατα και οι ρετροσπεκτίβες δίνουν και παίρνουν, οι επανεκδόσεις είναι πλούσιες, ενώ οι πρεµιέρες των ταινιών µπορεί να φτάνουν ακόµη και τον διψήφιο αριθµό εβδοµαδιαίως στις κινηµατογραφικές αίθουσες. Αν µη τι άλλο, δεν πρέπει να έχουµε παράπονο. Έχουµε µια χώρα που τη διέπει ένας οργασµός σινεφιλικός. Γιατί, κατά τα άλλα, «µάλε βράσε».

Πριν παραθέσουµε αναλυτικά τις φεστιβαλικές διοργανώσεις, να επισηµάνουµε µερικές ιδιαίτερες καταστάσεις αλλά και ακυρώσεις που έχουν προκύψει για εφέτος αναφορικά και µε την επερχόµενη εκλογική αναµέτρηση της 4ης Οκτωβρίου.
Το πλέον σηµαντικό ζήτηµα είναι εκείνο του «αντιφεστιβάλ» που έχει ανακοινωθεί ότι θα πραγµατοποιήσουν οι 34 «κοµµένοι» σκηνοθέτες από το 50ό Φεστιβάλ Κινηµατογράφου Θεσσαλονίκης. Για να µην παρεξηγηθώ, το «κοµµένοι» σε εισαγωγικά, µια και οι ίδιοι... έκοψαν τους εαυτούς τους από την επετειακή διοργάνωση του κορυφαίου φεστιβάλ της χώρας. Οι συγκεκριµένες ταινίες που αποτελούν παραγωγές φετινές αποφάσισαν να µη συµµετάσχουν στο ΦΚΘ αφού δεν ικανοποιήθηκε το κύριο αίτηµα τους από το υπουργείο Πολιτισµού: οι «Κινηµατογραφιστές στην οµίχλη», µε συµµετοχή 100 και πλέον εγχώριων σκηνοθετών και παραγωγών, ζητούσαν επανειληµµένως από τον Ιούνιο τη θεσµοθέτηση νέου κινηµατογραφικού νόµου από τον Αντώνη Σαµαρά ή εφαρµογή της πρότασης της Επιτροπής Γαβρά–Δοξιάδη (που είχε οριστεί επί Λιάπη), διαφορετικά θα έπαιρναν ανάλογα µέτρα. Ο Σαµαράς τους άφησε να περιµένουν µέχρι που... ορίστηκαν εκλογές την καταλυτική ηµεροµηνία που είχαν θέσει οι ίδιοι στο ΥΠΠΟ. Ως εκ τούτου, η νοµοθεσία ήταν αδύνατον ν’ αλλάξει µέχρι τη διοργάνωση του ΦΚΘ τον Νοέµβρη. Έτσι κι εκείνοι αποφάσισαν την οριστική αποχή τους για φέτος. Ανάµεσα στις αποφάσεις τους είναι κι η διοργάνωση «Εβδοµάδας Ελληνικού Κινηµατογράφου» µες στον Οκτώβριο. Ηµεροµηνία συγκεκριµένη δεν είχαµε την ώρα που γράφονται αυτές οι γραµµές (σ.σ. ανεπίσηµα ακόµη έχει οριστεί η πρώτη εβδοµάδα του Νοεµβρίου), οπότε αναµένουµε. Πάντως, οι 34 αυτοί σκηνοθέτες αποτελούν σίγουρα την αφρόκρεµα του ελληνικού σινεµά: Περάκης, Βούλγαρης, Γαβράς, Τσίτος, Λάνθιµος, Χαραλαµπίδης κ.ά.

Λυπηρό, επίσης, είναι το γεγονός της αναβολής (ή ακύρωσης;) ενός φεστιβάλ που είχε αναδειχθεί πέρυσι από τη ΓΑΛΕΡΑ. Η δεύτερη διοργάνωση του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηµατογράφου Κορίνθου «Γέφυρες» αναβλήθηκε ελέω εκλογών από τη δηµοτική αρχή, όπως µας ανακοίνωσε η υπεύθυνη κ. Πέτρα Τερζή, παρά το γεγονός ότι είχε αποφασιστεί ότι θα διεξαγόταν 14 µε 18 Οκτωβρίου. Πιθανολογούµενη έλλειψη χρηµατοδότησης µάς µυρίζει το όλο ζήτηµα. Το θέµα όµως είναι ότι χάθηκε µια κινηµατογραφική διοργάνωση σηµαντική για την ελληνική περιφέρεια.

Τέλος, σηµειώστε δυο ηµεροµηνίες στις οποίες θα επαναπροβληθούν ταινίες από φεστιβάλ του Σεπτεµβρίου: 9, 10 & 11 Οκτωβρίου στο σινεµά «Αλέξανδρος», απέναντι από τον Λευκό Πύργο, θα παίξουν οι πλέον σηµαντικές ταινίες του 03 Thess International Short Film Festival (πρώην AZA). Ενώ 29 Οκτωβρίου µε 4 Νοεµβρίου θα παρουσιαστεί ο βασικός κορµός ταινιών του 32ου Φεστιβάλ Ελληνικών Ταινιών Μικρού Μήκους Δράµας, στην αίθουσα «Τριανόν» στην Αθήνα.

11ο Διεθνές Πανόραµα Ανεξάρτητων Δηµιουργών Φιλµ και Βίντεο Πάτρας (2-10/10)

Το πλέον ιδιαίτερο φεστιβάλ της ελληνικής περιφέρειας, το οποίο συνοψίζει στο πρόγραµµα του κάθε ταινία που κατατίθεται απ’ όλο το φάσµα της σύγχρονης κινηµατογραφίας. Καλλιτεχνικός διευθυντής παραµένει ο σωφρονιστικός υπάλληλος Παναγιώτης Χιονίδης, ο οποίος εµµένει στη διατήρηση µιας αθώας, βαθιά σινεφιλικής, σχεδόν ερασιτεχνικής χροιάς στη διοργάνωσή του. Έχοντας περάσει τόσο από τη Θεσσαλονίκη όσο και από την Αθήνα, τα τελευταία χρόνια έχει εγκατασταθεί στην Πάτρα, φιλοξενώντας οποιαδήποτε ανεξάρτητη φωνή το επιθυµεί. Σε συνοµιλία µας µε τον κ. Χιονίδη και ρωτώντας τον για ενδεχόµενη αναβολή του φεστιβάλ λόγω εκλογών, µας είπε χαρακτηριστικά «πολύ φοβάµαι ότι ακόµη και σεισµός δεν αναβάλλει το Πανόραµα, πόσο µάλλον οι εκλογές». Το φετινό πρόγραµµα φιλοξενεί 232 ταινίες από 62 χώρες, συνολικά 77 ώρες συνεχόµενων προβολών. Θα προβληθούν επίσης οι βραβευµένες ταινίες του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηµατογράφου Νέων Λάρισας, τα αρχαιολογικά ντοκιµαντέρ της 7ης Διεθνούς Συνάντησης Αρχαιολογικής Ταινίας του Μεσογειακού Xώρου, ενώ χαιρετισµό θα απευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης µε την προβολή ντοκιµαντέρ για τη ζωή του. Όλες οι προβολές θα γίνουν στην αίθουσα «Ιντεάλ», ενώ να τονίσουµε ότι οι βραβευµένες ταινίες του συγκεκριµένου φεστιβάλ κάνουν το γύρο της Ελλάδας όλο τον υπόλοιπο χρόνο.

3ο Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιµαντέρ Docfest Χαλκίδας (7-11/10)


Σηµαντικός φορέας για την προβολή του εγχώριου ντοκιµαντέρ τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό είναι αυτή η διοργάνωση του έµπειρου σκηνοθέτη Σταύρου Ιωάννου. Όπως µας πληροφόρησε, υποβλήθηκαν συνολικά 50 ντοκιµαντέρ φετινής παραγωγής, 20 µεγάλου και 30 µικρού µήκους, µε την τελική επιλογή ν’ αναµένεται στα τέλη Σεπτεµβρίου.
Στις παράλληλες εκδηλώσεις masterclass θα παραχωρήσει ο σηµαντικός κινηµατογραφιστής Δηµήτρης Βερνίκος, ενώ το «Μονοπλάνο» θα δώσει τη δυνατότητα σε οποιονδήποτε επιθυµεί να οπτικοποιήσει µια ιδέα του σε διάρκεια ενός λεπτού. Επίσης, θα υπάρξουν αφιερώµατα στη νεότερη ελληνική ιστορία, στο αµερικανικό ντοκιµαντέρ, σε ταινίες που έχουν γυριστεί για την Εύβοια, αλλά και στον Θόδωρο Αγγελόπουλο, θα παρουσιαστούν βιβλία, ενώ θα γίνουν εκθέσεις µηχανηµάτων ήχου και εικόνας της ΕΡΤ και του Φωτογραφικού Αρχείου Πουλίδη. Όλες οι προβολές θα λάβουν χώρα στο θέατρο «Παπαδηµητρίου», ενώ στην τελετή λήξης θα παρουσιαστεί το ντοκιµαντέρ «Αθήνα» του Θόδωρου Αγγελόπουλου.

6ο Φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηµατογράφου (12-20/10)


Η πρωτοβουλία της Ταινιοθήκης της Ελλάδας έχει φτάσει αισίως στην έκτη χρονιά της, φέτος όµως έχει µια ιδιαιτερότητα: θα διεξαχθεί στις νέες εγκαταστάσεις της Ταινιοθήκης, στο διατηρητέο κτίριο «Λαΐς» στον Κεραµεικό, επί της Ιεράς Οδού. Λόγω των εθνικών εκλογών τα εγκαίνια του κτηρίου µετατέθηκαν για την περίοδο 9-11 Οκτωβρίου, ενώ την αµέσως επόµενη ηµέρα ξεκινά το φεστιβάλ.
Φέτος θα προβληθούν ρετροσπεκτίβες του βρετανού εικαστικού και πρωτοποριακού κινηµατογραφιστή Κεν Μακ Μάλεν και του Πρύτανη της Ακαδηµίας Τεχνών της Φρανκφούρτης Πήτερ Κουµπέλκα, ο οποίος θα είναι στην Αθήνα. Στην κατηγορία της Ψηφιοποίησης Κινηµατογραφικών Αρχείων θα προβληθεί αφιέρωµα στις άγνωστες ντίβες του ιταλικού βωβού κινηµατογράφου, ενώ στο νέο τµήµα του φεστιβάλ «Πορτρέτα γυναικών» θα παρουσιαστεί η γαλλίδα ηθοποιός Ντελφίν Σεϊρίνγκ. Το τµήµα για την ολλανδική πρωτοπορία θα προβάλλει το κινηµατογραφικό έργο της Μπάρµπαρα Μέτερ και του Φραντς Σβάρτιες. Επιπλέον, σε ειδικές προβολές θα προβληθούν έργα του Βρετανού Τζον Σµιθ, της Μαργκότ Μπενασέραφ από τη Βενεζουέλα, του Γάλλου Γκυ Ντεµπόρ και του Γερµανού Τόµας Χέις. Τέλος, θα παρουσιαστούν ταινίες πειραµατικές, ντοκιµαντέρ και fiction από τον ευρωπαϊκό χώρο φετινής παραγωγής σε δυο παράλληλα τµήµατα, ενώ θα δοθεί έµφαση στο ελληνικό σινεµά, µε αφιερώµατα όπως αυτό στον Κώστα Σφήκα, παραγωγές πρόσφατης εσοδείας και ταινίες νέων δηµιουργών.

21ο Πανόραµα Ευρωπαϊκού Κινηµατογράφου (22/10–1/11)


Για πρώτη φορά έπειτα από είκοσι χρόνια διοργάνωσης του «Πανοράµατος Ευρωπαϊκού Κινηµατογράφου» από την εφηµερίδα «Ελευθεροτυπία» οι δρόµοι τους χώρισαν, και τουλάχιστον για φέτος το φεστιβάλ, µε καλλιτεχνικό διευθυντή τον δηµοσιογράφο Νίνο Φένεκ Μικελίδη, τέθηκε υπό την αιγίδα του Πολιτισµικού Οργανισµού του Δήµου Αθηναίων. Πάντως το πρόγραµµα του φεστιβάλ παρουσιάζεται για ακόµη µια χρονιά ιδιαίτερα πλούσιο: παραγωγές άγνωστες στο ελληνικό κοινό από διάφορες χώρες της Ευρώπης, που δεν έχουν βρει ακόµη διανοµή, ταινίες πρώτης προβολής όπως το «Vincere» του Μάρκο Μπελόκιο, το «Cloud 9» του Αντρέας Ντρέσεν, το «The Limits of Control» του Τζιµ Τζάρµους και το «Adoration» του Ατόµ Εγκογιάν, µε τους δηµιουργούς τους να έχουν προσκληθεί στη χώρα µας. Μεγάλη έµφαση έχει δοθεί στα αφιερώµατα, τα οποία συνδυάζονται µε φωτογραφικές και εικαστικές εκθέσεις. Το πρώτο, µε θέµα «Τα χρόνια της οργής: Το µεγάλο οικονοµικό κραχ στον κινηµατογράφο», περιλαµβάνει ταινίες βασισµένες στη δεκαετία του 1920 όπως τα «Σταφύλια της οργής» του Τζον Φορντ, το «Μπόνι και Κλάιντ» του Άρθουρ Πεν, το «Heroes for sale» του Γουίλιαµ Γουέλµαν. Στη συνέχεια, υπάρχει το αφιέρωµα στα «50 χρόνια της Nouvelle Vague», µε προβολές όπως τα «400 χτυπήµατα» του Φρανσουά Τρυφώ και το «Ο θείος µου από την Αµερική» του Ζακ Τατί. Το αφιέρωµα «Η µουσική τζαζ στον ευρωπαϊκό κινηµατογράφο» διαθέτει ταινίες όπως το «Round Midnight» του Μπερτράν Ταβερνιέ και το «Ασανσέρ για δολοφόνους» του Λουί Μαλ. Ενώ, τέλος, στη θεµατική «Ο ελληνικός κινηµατογράφος της δεκαετίας του 1970», µε ταινίες όπως η «Ανατολική περιφέρεια» του Βασίλη Βαφέα, «Οι τεµπέληδες της εύφορης κοιλάδας» του Νίκου Παναγιωτόπουλου κ.ά. θα βραβευθεί ο Θόδωρος Αγγελόπουλος για τη συµβολή του στην κινηµατογραφική τέχνη, παράλληλα µε τα σαραντάχρονα της πρώτης του ταινίας «Αναπαράσταση». Στις ειδικές βραδιές του φεστιβάλ αξίζει να σηµειώσουµε τη νέα ταινία του Βασίλη Μαζωµένου «Guilt», όπου θα προβληθεί στην τελετή έναρξης µε την παρουσία υψηλών προσκεκληµένων από την Κύπρο όπως και την προβολή στο θέατρο Παλλάς της σπουδαίας βωβής ταινίας του Άλφρεντ Χίτσκοκ «Ο ένοικος» (1927), µε ζωντανή εκτέλεση µουσικής ειδικά γραµµένης για την εκδήλωση από τον γνωστό µουσικοσυνθέτη µας Νίκο Πλάτανο. Όλες οι κινηµατογραφικές προβολές θα πραγµατοποιηθούν στους κινηµατογράφους «Ιντεάλ» και «Τριανόν», καθώς και στο Ίδρυµα Μιχάλη Κακογιάννη.

Κινηµατογραφικό τριήµερο «Σινεµά στο δρόµο» (30/10–1/11)


Η πετυχηµένη διοργάνωση του περιοδικού ΓΑΛΕΡΑ, που έλαβε χώρα στο Σινέ Φιλίπ της Πλατείας Αµερικής το τελευταίο τριήµερο του Μαΐου, µε προβολές ελληνικών και ξένων ταινιών µεγάλου και µικρού µήκους όπως και ντοκιµαντέρ, και επίκεντρο τους άστεγους του κόσµου ενάντια στον κοινωνικό αποκλεισµό, επαναλαµβάνεται.
Αυτή τη φορά το Μουσείο Κινηµατογράφου Θεσσαλονίκης θα προβάλει στους φιλόξενους χώρους του αυτή την πρωτοβουλία της ΓΑΛΕΡΑΣ, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο της εκστρατείας «Γκολ στη φτώχεια».

Νέστορας Πουλάκος

nespoulakos2000@yahoo.gr


*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 48 του μηνιαίου περιοδικού "Γαλέρα" (Οκτώβριος 2009).