11 Οκτ 2009

Συνέντευξη του Παντελή Βούλγαρη..


Συνέντευξη στον Νέστορα Πουλάκο
nespoulakos2000@yahoo.gr

«Στα σχεδόν πενήντα χρόνια που παιδεύομαι με την κινηματογραφική τέχνη το ενδιαφέρον μου για τα πολιτικά παραμένει αμείωτο».
Αντί προλόγου, αποφάσισα να παραθέσω την πιο χαρακτηριστική κουβέντα του 69χρονου διακεκριμένου σκηνοθέτη. Άλλωστε, τα πολλά λόγια είναι περιττά για τον Παντελή Βούλγαρη, «ξέρεις, βγάζω “σπυριά” με τις συνεντεύξεις», μου ανέφερε στην αρχή της κουβέντας μας. Και δεν έχει άδικο. Γιατί, όπως όλοι γνωρίζουμε, η εικόνα αξίζει όσο χίλιες λέξεις, και για τον δημιουργό μιας ταινίας δεν έχει μεγαλύτερη αξία τίποτε άλλο από την ίδια του την ταινία.
Η «Ψυχή Βαθιά» είναι μια κατάθεση ψυχής για τον ελληνικό Εμφύλιο. «Ακολουθώ τον 14χρονο Βλάση του Δημοκρατικού Στρατού και τον 17χρονο αδελφό του Ανέστη που δείχνει περάσματα στον Εθνικό Στρατό», εξηγεί ο σκηνοθέτης, «πιστεύω ότι οι μικροϊστορίες των ταπεινών, των θυμάτων, των “αποκάτω”, όπως εικονοποιούνται στην ταινία θα συμβάλουν στο στοχασμό και αναστοχασμό πάνω στα γεγονότα της τριετίας 1946-1949 και τις πολλαπλές και πολύχρονες συνέπειες».
Όταν ρώτησα τον Παντελή Βούλγαρη για το πώς συνέλαβε την ιδέα της ταινίας αποκάλυψε ότι την είχε στο μυαλό του τουλάχιστον δώδεκα χρόνια, «άργησα να “συνδεθώ” με το δράμα του Εμφυλίου. Το ’97 προετοιμάζοντας τις “Νύφες”, γύρισα την Ελλάδα ψάχνοντας για τα έρημα χωριά των κοριτσιών. Ανέβηκα και στις κορυφές του Γράμμου και του Βιτσίου». Για τον πολυβραβευμένο δημιουργό αυτή η ιστορία έχει ακόμη πολλά να διδάξει το λαό μας, «ο Εμφύλιος είναι θέμα μέγιστο, συνταρακτικό. Θα μπορούσαν να έχουν γίνει και δέκα και είκοσι ταινίες για τις μεγάλες μάχες, τις ατέρμονες πορείες, για τους κορυφαίους στρατιωτικούς ηγέτες, για τους αμάχους».
Κατά τον Παντελή Βούλγαρη ο κόσμος «περιμένει» να δει ταινίες, όποτε αυτές κι αν γίνουν, για το δράμα του Εμφυλίου. Κι όπως σωστά τονίζει «για την τέχνη ποτέ δεν είναι αργά. Δεν είναι δέσμια της επικαιρότητας. Άλλωστε δουλειά των καλλιτεχνών είναι ν’ ανιχνεύουν τη μνήμη, τη διαχρονικότητά της ανθρώπινης περιπέτειας». Όντως, οι ελληνικές παραγωγές για το γεγονός που σημάδεψε τη χώρα μας είναι μηδαμινές. Και παρόλο που υπήρξαν κάποιοι που δεν ενθουσιάστηκαν στο άκουσμα της νέας κινηματογραφικής ιδέας του σκηνοθέτη των «Πέτρινων Χρόνων» και του «Όλα είναι δρόμος» -προ διετίας, θα πρέπει επιτέλους να σπάσει αυτό το κοινωνικό ταμπού. «Ο Εμφύλιος είναι ακόμη θέμα ταμπού. Οι σημερινοί νέοι δεν ξέρουν. Και είναι ανοιχτή πρόκληση για τη νεότερη γενιά να μάθει, να προβληματιστεί, να σκεφτεί, να κουβεντιάσει το ιστορικό αυτό γεγονός. Θα είναι πράξη αντίστασης στην “κουλτούρα” της εποχής, στ’ αναλώσιμα της μιας χρήσης, που δεν σηκώνουν την εμβάθυνση, την τεκμηρίωση, την υπομονετική κριτική ματιά, την αποφυγή της εύκολης και, εν τέλει, κομφορμιστικής συνθηματολογίας». Και όταν η συζήτηση οδήγησε αναπόφευκτα στα Δεκεμβριανά της εποχής μας, ήταν ιδιαίτερα καυστικός, «οι αγώνες του παρόντος και του μέλλοντος θα πάνε καλύτερα με τη γνώση της Ιστορίας. Στους νέους του περυσινού Δεκέμβρη είδα και άκουσα οργή, θυμό, πόνο, φόβο, απόγνωση αλλά όχι διχαστικά κίνητρα. Οι πολύ νέοι είναι πάντοτε οι αθώοι του αίματος».
Στην «Ψυχή Βαθιά» ο Παντελής Βούλγαρης παίρνει ξεκάθαρη πολιτική θέση στην Ιστορία : τοποθετεί στο επίκεντρο τον άνθρωπο κι όχι κάποια από τις δυο αντιμαχόμενες πλευρές. Αυτός τον ενδιαφέρει, εν προκειμένω. «Σφαχτήκαμε μεταξύ μας. 70.000 νέα παιδιά, στην πλειοψηφία τους φτωχοί αριστεροί αγωνιστές και φτωχοί φαντάροι που κλήθηκαν για υποχρεωτική θητεία την πιο καταραμένη στιγμή, άφησαν την τελευταία τους πνοή πάνω στα βουνά. Γι’ αυτούς κάνω την ταινία. Με συγκλόνισε η μοίρα των “αποκάτω”. Αυτή είναι η θέση μου. Κάτω τα χέρια από τα νιάτα. Σείω το πιο τρομερό, για μένα, ντοκουμέντο, τον αριθμό των νεκρών στα πεδία των μαχών : 70.000 εικοσάχρονοι… Συνυπολογίζω αντάρτες και φαντάρους γιατί δεν είμαι από τους αριστερούς που μονοπωλούν το πένθος. Οι ιστορικοί αποκαλύπτουν τα μοιραία έγγραφα και επιμερίζουν ευθύνες. Εμένα, ως καλλιτέχνη, μου αναλογεί το ανθρώπινο δράμα».Η «Ψυχή Βαθιά», σε σκηνοθεσία και σενάριο του Παντελή Βούλγαρη, μουσική του Γιάννη Αγγελάκα, και πρωταγωνιστές τους Χρήστο Καρτέρη, Γιώργο Αγγέλκο, Βαγγέλη Μουρίκη, Γιώργο Συμεωνίδη, Βικτώρια Χαραλαμπίδου, Θανάση Βέγγο, θα κάνει πρεμιέρα στις κινηματογραφικές αίθουσες της χώρας μας στις 22 Οκτωβρίου.

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο τεύχος 48 του μηνιαίου περιοδικού "Γαλέρα" (Οκτώβριος 2009).