7 Ιαν 2010

H αξία του ανθρώπου πάνω απ' όλα..

Του Νέστορα Πουλάκου
npoulakos@apogevmatini.gr


Ένας σοβαρός άνθρωπος


Κομεντί, αμερικανικής/ βρετανικής/ γαλλικής παραγωγής, σε σκηνοθεσία Ίθαν και Τζόελ Κοέν, με τους Μάικλ Στάλμπαργκ, Ρίτσαρντ Κάιντ, Κάθριν Μπόροβιτς


Ο Λάρι Γκρόπνικ είναι ένας καλός άνθρωπος. Είναι ένας στοργικός σύζυγος, ένας αφοσιωμένος πατέρας κι ένας αξιόλογος καθηγητής που πάντα επιλέγει τον σωστό δρόμο όταν έρχεται αντιμέτωπος με διάφορους πειρασμούς. Μια μέρα όμως όλα αρχίζουν να πηγαίνουν στραβά για τον Λάρι…


Τα πάντα στη ζωή είναι δούναι και λαβείν. Τελεία και παύλα. Τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο. Όπως στρώνεις έτσι κοιμάσαι. Ότι κάνεις θα το λουστείς. Κι ας αφήνεις τη ζωή σου -ενίοτε- στη σφαίρα του αβέβαιου, στην τύχη των πραγμάτων, στη μοίρα εν γένει.
Ένας καλός άνθρωπος. Ένας σοβαρός άνθρωπος. Τι είναι τελικά καλό ή κακό; Τι είναι σοβαρό και τι γελοίο; Και ποιος είναι αυτός ή καλύτερα τι είναι αυτό που τα ορίζει όλα τα παραπάνω; Υπάρχει κάποια ανώτερη δύναμη ή ας αφήσουμε τα γεγονότα, τους ανθρώπους και τις καταστάσεις να τα καθοδηγήσει η ίδια η ζωή, η δύναμη της καθημερινότητάς της, όπως εκείνη μόνο ξέρει ή θέλει; Ο κινηματογράφος των ευφυέστατων αδελφών Κοέν είναι πάνω απ’ όλα μια διαλεκτική πάνω στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Οι Κοέν έχουν την άχαρη δυνατότητα και την ζηλευτή ικανότητα να διυλίζουν το αξιακό σύστημα του όντος, να το αποδομούν στη σχέση του με την κοινωνία, με τους συνανθρώπους του, με τον ίδιο του τον εαυτό εντέλει, και στη συνέχεια να το φέρουν ως «πρόβατο επί σφαγή» στο κοινό τους για να το συζητήσουν μαζί του. Τι είναι τελικά η ταινία «Ένας σοβαρός άνθρωπος»; Μια ακόμη πανέξυπνη φάρσα για το γίγνεσθαι της εποχής μας ή ένα κλείσιμο του ματιού στη σοβαροφάνεια της κοινωνίας στην οποία ζούμε; Από την άλλη μεριά, μήπως έχουμε να κάνουμε με ένα δοκίμιο για την αξία του ανθρώπου πάνω και πέρα από τις όποιες θρησκείες, δόγματα, κοινότητες και εργασίες, συζυγικές σχέσεις και απιστίες, παιδικές «αρρώστιες» και αδελφικά ψέματα, πατρικά ένστικτα και γονεϊκά τεχνάσματα; Πρόσφατα άκουσα, ότι πιθανότατα να είναι η καλύτερη ταινία των αδελφών Κοέν. Δεν θα διαφωνήσω, αλλά και δεν θα μπω σε αυτή τη διαδικασία. Γιατί αυτοί οι καλλιτέχνες έχουν το μυαλό και, κυρίως, τον οίστρο να σε διασκεδάζουν και να σε προβληματίζουν, να σε εξυψώνουν και να σε προσβάλουν, παντοιοτρόπως. Με ότι και να κάνουν. Είτε μιλάμε για ακραιφνή δράματα και μπουρλέσκ κωμωδίες. Είτε βλέπουμε σουρεαλιστικές ιστορίες και κοινωνικές σάτιρες. Είτε, στο τέλος τέλος, παρακολουθούμε ένα αμάλγαμα όλων των παραπάνω σε μια ταινία. Η ταινία «Ένας σοβαρός άνθρωπος» αξίζει γιατί είναι ένα σινεμά που δεν έχουμε συνηθίσει. Και απευθύνεται σε όλους και όχι μόνο στους σινεφίλ. Μα πάνω απ’ όλα είναι ένα γεγονός κινηματογραφικό αρκούντως εντυπωσιακό, με ένα σενάριο που δύσκολα συναντάς στο σινεμά πλέον.

Γουέντι και Λούσι

Δραματική, αμερικανικής παραγωγής, σε σκηνοθεσία Κέλυ Ράιχαρντ, με τους Μισέλ Γουίλιαμς, Λούσι, Ντέιβιντ Κόπελ, Μαξ Κλέμεντ


Η Wendy Caroll κατευθύνεται οδικώς στο Ketchikan της Αλάσκα για να μπορέσει να βρει μια επικερδή εργασία και να ξεκινήσει μια καινούρια ζωή μαζί με το σκυλί της, τη Lucy. Όταν το αυτοκίνητο της παθαίνει βλάβη στο Όρεγκον, συλλαμβάνεται για μικροκλοπή σε ένα τοπικό σουπερμάρκετ, προσπαθώντας να βρει τροφή για το σκυλί της. Αναγκάζεται να αφήσει την Lucy δεμένη έξω από το σουπερμάρκετ. Όμως όταν πλέον απελευθερώνεται, η Lucy έχει γίνει άφαντη. Η Wendy απελπισμένη προσπαθεί να τη βρει, ενώ ταυτόχρονα βιώνει διάφορες ανθρώπινες καταστάσεις κατά την παραμονή της στη μικρή κωμόπολη.


Αυτό είναι το σινεφίλ σινεμά το αμερικανικό. Μακριά από τις χολιγουντιανές φανφάρες και τα εφετζίδικα τεχνάσματα. Απλό, γήινο, στρωτό στην αφήγησή του, εξυπηρετεί τους σκοπούς του άμεσα. Όπως άλλωστε και η καλλιτεχνική ματιά της ταλαντούχας σκηνοθέτιδας Κέλυ Ράιχαρντ. Ή καλύτερα η πολύ μεστή και συνάμα περιεκτική ερμηνεία της Μισέλ Γουίλιαμς, της οποίας το μέλλον διαφαίνεται ευοίωνο. Σινεμά καλλιτεχνικό, λοιπόν. Ένα road movie βαθιά υπαρξιακό, με ματιά ανθρωποκεντρική, που εστιάζει στη σχέση ανθρώπου-ζώου. Μακριά από τις συνήθεις οπτικές των οικογενειακών ταινιών της Αμερικής, που έχουμε δει με το τσουβάλι. Εδώ, όμως, έχουμε μια ταινία κοινού φεστιβαλικού. Το επονομαζόμενο και σινεμά για λίγους. Όχι ελιτίστικό αλλά δύσκολο, δύσπεπτο και τραχύ. Το «Γουέντι και Λούσι» προβληματίζει, σκέπτεται, αλλά στιγμές στιγμές είναι φλύαρο, ίσως και μονότονο. Μολοντούτο αποτελεί μια εναλλακτική πρόταση κινηματογράφου. Ένα άλλο είδος οπτικής του σύγχρονου σινεμά.


Άλλες ταινίες


Το «Τα μάθατε για τους Μόργκαν;», σε σκηνοθεσία Μαρκ Λόρενς, αμερικανικής παραγωγής, με τους Χιου Γκραντ και Σάρα Τζέσικα Πάρκερ, είναι μια κλασικού τύπου χολιγουντιανή κομεντί, με προφανή στόχο τη διασκέδαση και τα εισιτήρια, που τέτοιες έχουμε δει τόσες και τόσες στα multiplex όλα αυτά τα χρόνια. Η Μέριλ και ο Πολ Μόργκαν είναι το απόλυτα επιτυχημένο ζευγάρι του Μανχάταν, αν και οι σχεδόν αψεγάδιαστες ζωές τους κρύβουν μια μικρή αποτυχία : τον ίδιο τους το γάμο, που σιγά-σιγά διαλύεται. Σύντομα όμως, το ρομαντικό τους δράμα έρχεται σε δεύτερη μοίρα, από τη στιγμή που γίνονται μάρτυρες σε ένα φόνο και μπαίνουν στο στόχαστρο ενός επαγγελματία δολοφόνου. Για την προστασία τους, η ομοσπονδιακή αστυνομία απομακρύνει τους Μόργκαν από τη λατρεμένη τους Νέα Υόρκη και τους εγκαθιστά σε μια μικρή πόλη στο Γουαϊόμινγκ. Μακριά από τα BlackBerry τους και τους έντονους ρυθμούς ζωής, οι Μόργκαν έχουν μια ιδιόρρυθμη ευκαιρία να αναθερμάνουν τη σχέση τους – αν φυσικά το θέλουν… Μια ταινία χωρίς ουσία αν και το κοινό της θα το βρει σίγουρα. Θα συμφωνήσω ότι δεν έχει καμιά αισθητική καθώς και ένα θέμα όχι και τόσο συγκλονιστικό, τα όποια τρικ όμως που διαθέτει καθώς και το ερμηνευτικό εκτόπισμα των πρωταγωνιστών της, της δίνουν ένα πόντο παραπάνω για να τρέξει ο κόσμος χαλαρά και όμορφα στις αίθουσες των σινεμά για να τη δει. Καλό θα είναι λοιπόν να μην «φωνάζουμε» για κάτι τέτοιες επιλογές των εταιρειών διανομής, καθώς εξυπηρετούν κι αυτές οι ταινίες τους στόχους τους. Άλλωστε, το έχουμε ξαναπεί, σινεμά δεν είναι μόνο προβληματισμός αλλά και διασκέδαση, όπως ο καθένας από τους θεατές την επιλέγει.

Ένας σοβαρός άνθρωπος ***

Γουέντι και Λούσι **

Τα μάθατε για τους Μόργκαν; *


*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην καθ. εφημερίδα "Απογευματινή" (φύλλο 7-1).