21 Ιαν 2010

"Tι δεν πρέπει να (ξανα)κάνουνε"

του Νέστορα Πουλάκου
npoulakos@apogevmatini.gr


Λίβανος


Δραματική, ισραηλινής/ γερμανικής/ γαλλικής/ λιβανέζικης παραγωγής, σε σκηνοθεσία Σάμιουελ Μαόζ, με τους Ρέιμοντ Αμσάλεμ, Μάικλ Μοσόνοφ, Όσρι Κοέν.


Ιούνιος 1982 : Ο πρώτος πόλεμος στο Λίβανο. Ένα τανκ, με πλήρωμα τέσσερις 20χρονους φαντάρους, και μια διμοιρία στρατιωτών είναι προς αναζήτηση μιας εχθρικής πόλης που έχει ήδη βομβαρδιστεί από τις Ισραηλιτικές Δυνάμεις.


Η κόλαση του θανάτου είναι μια πραγματικότητα. Για τη γαλήνη του, αμφιβάλουμε πολύ. Ο άνθρωπος πριν εκπνεύσει αγωνιά για την τελευταία ρουφηξιά αέρα που θα πάρει. Και πονά, που μετά δεν έχει άλλη. Όπου κι αν πάει μετά, ότι κι αν δει. Σημασία έχει το ατέρμονο “τέλος” του. Εκεί, που δεν βγάζει πουθενά. Κοιτάει γύρω του και υπάρχει μόνο σκοτάδι. Το φως, το ένα το μοναδικό, το αληθινό, είναι μια ουτοπία. Είναι το τέλος του κόσμου για το ον. Και τα ρέστα του θα τα “παίξει” στο υπέργειο “παράδεισο” του.
Πόσω μάλλον, όταν υπάρχει ο πόλεμος στο προσκήνιο. Ο προθάλαμος της κόλασης. Η αυτοκαταστροφή του ανθρώπινου γένους. Όταν βγαίνει ο φασίστας μέσα από την ψυχή του ζώντος, τότε δεν λογαριάζεται τίποτα. Η θολούρα της επιβολής είναι η ματαιότητα της ζωής. Η νεφελώδης δυσλειτουργία του μυαλού φέρνει την τρικυμία, τον όνειδο, την τρέλα, τον ίδιο τον θάνατο. Υπάρχουν, σε τούτο τον πλανήτη, γένη ανθρώπων που δεν καταλαβαίνουν ή, μάλλον, κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν. Δεν είναι χαζοί, για χίλιους δυο λόγους. Ούτε αιμοδιψείς. Γιατί τότε παύουν την ουμανιστική τους ταυτότητα. Είναι ανεγκέφαλοι, όμως, γιατί το αίμα και ο πόνος δεν είναι πράγματα απλά. Αλλά περίπλοκα και πάνω απ' όλα απευκταία. Όταν ρίχνεις στη μάχη εικοσάχρονα αγόρια για να πολεμήσεις τους “αιώνιους” τρομοκράτες του Λιβάνου, τι ακριβώς αποζητάς; Αν δεν “τους” σκοτώσεις, τότε θα τους τρελάνεις, θα τους οδηγήσεις στη φρενίτιδα και το διαχρονικό “γαμώτο”. Οι λίγοι απ' αυτούς που καταφέρνουν να επιβιώσουν, σωματικά και ψυχικά, ίσως, να κάνουν μια ταινία σαν τον “Λίβανο”. Μπορεί για εξιλέωση, πιθανότατα για διαμαρτυρία ή παραδειγματισμό. “Τι δεν πρέπει να (ξανα)κάνουμε”, θα έπρεπε να είναι ο τίτλος με παχιά γράμματα. Φευ. Το ξανάκαναν, ήδη. Ο “Λίβανος” διαδραματίζεται μέσα σ' ένα τανκ και, τρόπον τινά, ψυχολογεί τέσσερις νεαρούς στρατιώτες, οι οποίοι αντί να σπουδάζουν, να δουλεύουν, αντί να κοιμούνται με τις οικογένειες τους, να φροντίζουν τα παιδιά ή τους γονείς ή τα αδέρφια τους, πολεμάνε. Και σκοτώνουν αδιακρίτως. Για την πατρίδα. Ο Μαόζ ήταν ανάμεσά τους. Επιβίωσε και κατάφερε μετά από 25 χρόνια, καταπολεμώντας τις χίμαιρες του, όπως μας είπε χαρακτηριστικά στο πρόσφατο ΦΚΘ, να κάνει μια ταινία. Και όταν την είδε στο σελιλόϊντ δάκρυσε. “Τι έκανα;”, προσφώνησε. Κέρδισε, όμως, το Χρυσό Λιοντάρι στην πρόσφατη Μόστρα της Βενετίας.

Το κορίτσι που έπαιζε με τη φωτιά


Μυστηρίου, σουηδικής/ δανέζικης/ γερμανικής παραγωγής, σε σκηνοθεσία Ντάνιελ Άλφρεντσον, με τους Νοόμι Ράπας, Μίκαελ Νίκβιστ, Σοφία Λεντάρπ.


Η Λίσμπετ Σαλάντερ, ιδιοφυΐα στους υπολογιστές, μπλέκεται, άθελά της σε μια διπλή δολοφονία, ενώ η αστυνομία την κυνηγά και για έναν τρίτο φόνο. Εκείνη, όμως, σε συνεργασία με τον δημοσιογράφο Μίκαελ Μπλούμκβιστ, θα προσπαθήσει ν' ανακαλύψει τους πραγματικούς ενόχους.


Τα καλά κρυμμένα μυστικά, οι άρρωστες ενδοοικογενειακές σχέσεις, οι δόλιες και επιπλέον ύπουλες ενέργειες αστυνομίας και κράτους, το δουλεμπόριο, η σωματεμπορία, τα ναρκωτικά, οι απάτες... Και στο επίκεντρο, η πανέξυπνη χάκερ και ο δαιμόνιος δημοσιογράφος, έτοιμοι να ξεσκεπάσουν έναν κόσμο βρώμικο, λεκιασμένο, σκοτεινό, παράφορα σιχαμερό. Το σουηδικό νέο-νουάρ επανέρχεται, το σίκουελ της ταινίας/ του βιβλίου “Το κορίτσι με το τατουάζ” έχει την ίδια ένταση, παρόμοιο πάθος, αφάνταστη αγωνία. Το σασπένς εμμένει στο ακέραιο, και η λύση του μυστηρίου, που αυτή τη φορά δεν είναι τόσο σοκαριστικό ή δύσκολο, οδηγεί σε μια μεγάλη εξιλέωση. Το “Κορίτσι που έπαιζε με τη φωτιά”, χωρίς να έχει τη σπινταριστή σπιρτάδα της πρώτης ταινίας, είναι μια ακόμη ιδιοφυή παράθεση κινηματογραφικών εικόνων, που στοιχειοθετούν ένα παράξενο παιχνίδι του ανθρώπινου συμπεριφορικού οικοδομήματος.


Άλλες ταινίες

Η “Αμέλια” σε σκηνοθεσία Μίρα Ναίρ, αμερικανικής παραγωγής, με τους Χίλαρι Σουάνκ, Ρίτσαρντ Γκιρ και Γιούαν ΜακΓκρέγκορ, είναι μια κλασική βιογραφία με έντονα χολιγουντιανά κλισέ, απαραίτητα για τη μελό διάσταση της πραγματικής ιστορίας. Τα όνειρα, η ζωή και οι εντυπωσιακές επιδόσεις της Αμέλια Έρχαρτ, της πρώτης γυναίκας αεροπόρου που διέσχισε τον Ατλαντικό, που έγινε σύμβολο στην Αμερική του '30 και που έχασε άδοξα τη ζωή της στον τελευταίο αεροπορικό της άθλο. Χαρακτηριστικές οι ερμηνείες των διάσημων ηθοποιών, άχρωμη η σκηνοθεσία της ταλαντούχας κατά τα άλλα Ινδής σκηνοθέτιδας, σε μια δραματική ταινία μόνο για multiplex. To “Στη χώρα των μαγικών πλασμάτων” σε σκηνοθεσία Σπάικ Τζονζ, αμερικανικής παραγωγής, με τις φωνές των Φόρεστ Γουίτακερ, Κάθρην Κήνερ, Τζέιμς Γκαντολφίνι, είναι μια πολύχρωμη περιπέτεια φαντασίας που βασίζεται στο βραβευμένο παιδικό βιβλίο “Where the wild things are”. H ιστορία του Μαξ, ενός ατίθασου και ευαίσθητου παιδιού, που επειδή νιώθει ότι στο σπίτι του δεν τον καταλαβαίνει κανείς, βρίσκει καταφύγιο στον κόσμο των Μαγικών Πλασμάτων. Φαντασμαγορική ταινία για την παιδική ηλικία, όμορφα κατασκευασμένη, που απευθύνεται στους ονειροπόλους σινεφίλ. Το “Κελί 211” σε σκηνοθεσία Ντανιέλ Μονζόν, γαλλικής/ ισπανικής παραγωγής. είναι μια περιπέτεια φυλακών, με πολιτικά μηνύματα, που είναι υποψήφια για 16 (!) βραβεία Γκόγια. Όταν ξεσπά εξέγερση των κρατουμένων στα κελιά υψίστης ασφάλειας με τους πιο επικίνδυνους εγκληματίες, ένας νεαρός δεσμοφύλακας μπλέκει σε μια κατάσταση πέρα από κάθε έλεγχο. Δυναμική μα συνάμα ανούσια ιστορία φυλακών, αρκούντως διασκεδαστική. Αποκλειστικά για τους λάτρεις του είδους. Οι “Γερόλυκοι” σε σκηνοθεσία Γουόλτ Μπέκερ, αμερικανικής παραγωγής, με τους Τζον Τραβόλτα, Ρόμπιν Γουίλιαμς, Ματ Ντίλον, είναι μια τυπική αμερικανική κομεντί για την οικογένεια, κατασκευής Disney. Δύο κολλητοί φίλοι, o χωρισμένος και άτυχος στον έρωτα Νταν και ο ταγμένος στη διασκέδαση ορκισμένος εργένης Τσάρλι, βλέπουν να έρχονται τα πάνω-κάτω στη ζωή τους όταν ξαφνικά αναλαμβάνουν τη φροντίδα δύο επτάχρονων διδύμων. To “Ταχαάν, το παιδί με τη χειροβομβίδα” σε σκηνοθεσία Σάντος Σίβαν, ινδικής παραγωγής, κέρδισε το μεγάλο βραβείο στο περυσινό -11ο- διεθνές φεστιβάλ της Ολυμπίας. Κοινωνική ταινία, που απευθύνεται σε μικρούς και μεγάλους, με περίσσια ανθρωπιά και αγάπη. Ο Ταχάαν, που ζει σ' ένα ταραγμένο οικογενειακό περιβάλλον, ξεκινά μια περιπέτεια για να φέρει πίσω τον αγαπημένο του γάιδαρο. Αυτός γίνεται σύντομα σκοπός της ζωής του.


Το κορίτσι που έπαιζε με τη φωτιά ***

Λίβανος ****

Αμέλια **

Στη χώρα των μαγικών πλασμάτων **

Κελί 211 **

Γερόλυκοι *
Ταχαάν, το παιδί με τη χειροβομβίδα **


*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην καθ. εφημερίδα "Απογευματινή" (φύλλο 21-1).