11 Φεβ 2010

Αν σου κάτσει η μπίλια κάνε την προσευχή σου..

του Νέστορα Πουλάκου
poulakos@apogevmatini.gr

Σταυροδρόμια ζωής


Δραματική, ισραηλινής/ γερμανικής παραγωγής, σε σκηνοθεσία Σκαντάρ Κόπτι και Γιαρόν Σανί.


Η γειτονιά Ατζαμί στην Γιάφα χαρακτηρίζεται από το έντονο πολυπολιτισμικό στοιχείο, που πολλές φορές οδηγεί σε συγκρούσεις ανάμεσα σε Εβραίους, Άραβες και Χριστιανούς. Η τραγική ευθραυστότητα της ανθρώπινης ύπαρξης μελετάται στην περιφραγμένη κοινότητα Ατζαμί, όπου οι εχθροί πρέπει να ζουν σαν γείτονες.


Όταν παίζεις το κεφάλι σου κορώνα-γράμματα μόνο και μόνο γιατί υπάρχεις, γιατί κινείσαι, γιατί ζεις. Όταν δεν είσαι και τόσο σίγουρος αν την επόμενη μέρα θα ξυπνήσεις πλάι στη σύζυγο σου, θα δεις τα παιδιά σου ή τους γονείς σου, θα πας στη δουλειά σου ή θα βγεις με τους φίλους σου. Όταν μπαίνεις στη διαδικασία να αναρωτηθείς γιατί σε επέλεξε ο θεός να είσαι χριστιανός ή μουσουλμάνος, να ζεις στη Γιάφα ή την Αθήνα, να είσαι παιδί εργάτη ή γκάνγκστερ, να είσαι κυνικός ή ρομαντικός, να είσαι σκληρός ή απλός. Ένας απλός άνθρωπος.

Όταν πολλάκις αναφέρεσαι στο ανθρώπινο δράμα, τότε αυτό, μπορεί, να γίνει κουραστικό. Για σένα και για τους άλλους. Τα δεδομένα δεν… υφίσταντο. Ανατρέπονται εν ριπή οφθαλμού. Διαλύονται, εξανεμίζονται. Καταστρέφονται, λοιδορούνται, απανθρωπίζονται.

Τι σημασία έχει αν είσαι άνθρωπος ή ζώο. Με ένα πιστόλι στο χέρι όλοι ίσα είναι. Νεκρός ή ζωντανός, ούτε καν αυτό δεν επιλέγεις. Αν σου κάτσει η μπίλια κάνε την προσευχή σου και… οψόμεθα. Ποτέ, δεν ξέρεις. Μην είσαι βέβαιος για το οτιδήποτε.

Ένας Ισραηλινός και ένας Παλαιστίνιος σκηνοθέτης αποφάσισαν να χαρτογραφήσουν την πλέον αχαρτογράφητη συνοικία του κόσμου. Εκεί, όπου οι «πολιτισμοί» τα έχουν μπουρδουκλώσει τόσο, ώστε αδιαφορούν για την ύπαρξη εν γένει. Φόνοι, φόνοι και πάλι φόνοι. Βεντέτες και ναρκωτικά, πορνεία και λαθρεμπόριο. Σε μια γειτονιά, τη Γιάφα, με οικογένειες και μικρά παιδιά, που έχουν όνειρα για να ζήσουν. Ποιος άραγε ενδιαφέρεται για όλα αυτά; Με μοναδικό μότο «ζήσε τη στιγμή» άπαντα εκμηδενίζονται στην τρομοκρατία του κρότου εξαλείφοντας κάθε ανθρώπινο στοιχείο από το χάρτη.
Τα «Σταυροδρόμια ζωής» είναι η ταινία για σένα. Να κάτσεις να τη δεις, να ξεστραβωθείς μπας και συνέλθεις και πάψεις να μισείς, να πονάς τον άλλον, να σκοτώνεις. Να βγάλεις τον μισάνθρωπο από μέσα σου. Ο ευτελισμός της ύπαρξης ας σταματήσει. Μέσω της τέχνης, εν προκειμένω, δεν υπάρχει άλλος τρόπος φαίνεται.
Η ταινία απέσπασε τον Χρυσό Αλέξανδρο στο 50ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, επίσης πήρε δυο βραβεία στις περυσινές Κάννες και ένα στο Λονδίνο. Μπράβο!

Ο δρόμος


Δραματική, αμερικανικής παραγωγής, σε σκηνοθεσία Τζον Χίλκοουτ, με τους Σαρλίζ Θερόν, Βίγκο Μόρτενσεν, Γκάι Πιρς, Ρομπέρτ Ντυβάλ.


Ένας πατέρας διασχίζει με τον γιο του την κατεστραμμένη Αμερική. Προορισμός τους είναι η ακτή, αν και δεν γνωρίζουν τι θα βρουν εκεί. Μαζί τους έχουν μόνο ένα πιστόλι, για να μπορούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους από τις συμμορίες που παραμονεύουν στον δρόμο, τα ρούχα που φοράνε, ένα καροτσάκι με τροφή και, βέβαια, ο ένας τον άλλον.


Μελλοντολογική εσχατολογία μέσα από την ανθρώπινη επιβίωση, την πατρική αγάπη, την παιδική σκληρότητα. Σε έναν κατεστραμμένο κόσμο, οι «καλοί» χάνονται και οι «κακοί» στήνουν τα πάρτι. Όχι, βέβαια, ότι κάτι παρόμοιο δεν συμβαίνει και σε αποσαρθρωμένες κοινωνίες επιφανειακού καθωσπρεπισμού. Όπου όλα είναι στη θέση τους, στην εντέλεια, λαμπερά και απαστράπτοντα, οι ανθρώπινες σάρκες όμως καίγονται στα ενδότερα, τσουρουφλίζονται και εν τέλει ξεφτιλίζονται στην αδικία και την πονηριά των ανώτερων.
Τον διαλυμένο κόσμο που… στήνει ο Κόρμακ ΜακΚάρθι («Καμιά πατρίδα για τους μελλοθάνατους) στο βιβλίο του και μεταφέρει επιτυχώς ο Χίλκοουτ στην οθόνη, κάπου κάπως κάποτε τον έχουμε φανταστεί όλοι μας. Μπορεί να μην καταλήξουμε ποτέ εκεί ως ανθρωπότητα, πιθανότατα όμως να τον ζούμε μέσα μας στιγμές στιγμές.
Η ταινία αξίζει όσο χίλιες λέξεις με την εικόνα της ερμηνευτικής δεινότητας του Μόρτενσεν σε συνδυασμό με τη μελωδία του Νικ Κέιβ να συμπληρώνει το γκριζαρισμένο σκηνικό.


Άλλες ταινίες


Το «Μαύρο λιβάδι» σε σκηνοθεσία Βαρδή Μαρινάκη, ελληνικής παραγωγής, με τους Σοφία Γεωργοβασίλη, Χρήστο Πασσαλή και Δέσποινα Μπεμπεδέλη, είναι ένα αλληγορικό δράμα εποχής από έναν ταλαντούχο σύγχρονο δημιουργό. Το 1654, στην Ελλάδα υπό την Οθωμανική κατοχή, σ’ ένα απομακρυσμένο γυναικείο μοναστήρι, ένας γενίτσαρος σωριάζεται βαριά τραυματισμένος στην πύλη του. Καθώς τον περιθάλπουν οι μοναχές, ερωτεύεται τη νεαρή Ανθή, η οποία όμως δεν τολμάει αρχικά να του αποκαλύψει το μεγάλο της μυστικό. Εικαστικό αριστούργημα, σεναριακά ελλειμματικό, μιλά για τον έρωτα χωρίς ταμπού μες στις μεγάλες μυστικιστικές περιόδους της ανθρωπότητας. Ο βραβευμένος «μικρομηκάς» Μαρινάκης τολμά στην κινηματογράφησή του χωρίς να πετυχαίνει απόλυτα, δίνει όμως ελπίδες για τη συνέχειά του.
Το «Βουνό μπροστά» σε σκηνοθεσία Βασίλη Ντούρου, ελληνικής παραγωγής 2008, είναι μια κοινωνική ταινία με έκδηλο μήνυμα περί ξενοφοβίας, ρατσισμού, μισανθρωπισμού. Ο Αλβανός εργάτης Λουάν στην προσπάθειά του να αγοράσει πυροτεχνήματα στον 7χρονο γιο του, έρχεται αντιμέτωπος με τους κατοίκους ενός ορεινού χωριού αφού αναζωπυρώνεται μια παλιότερη έχθρα. Ιστορία προβληματισμού και βαθιάς ουμανιστικής ενδοσκόπησης. Φαινόμενο γνωστό για τα ελληνικά δεδομένα, μιας κοινωνίας που δεν έχει ακόμη «χωνέψει» το καυτό ζήτημα το μεταναστευτικό.
Το «Valentine’s day» σε σκηνοθεσία Γκάρι Μάρσαλ, αμερικανικής παραγωγής, με τους Τζούλια Ρόμπερτς, Αν Χάθαγουεϊ, Μπράντλεϊ Κούπερ, Τζέσικα Άλμπα, Τζέσικα Μπίελ, Πάτρικ Ντέμπσι, Τζένιφερ Γκάρνερ, Άστον Κάτσερ, είναι μια αισθηματική κομεντί χαρακτήρων εξ αφορμής της ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου. Ιστορίες μιας ετερόκλητης ομάδας ανθρώπων στο Λος Άντζελες οι οποίοι γνωρίζουν τον έρωτα και την απογοήτευση κατά τη διάρκεια της ημέρας των ερωτευμένων. Με αυτό το πολυάστερο καστ στη διάθεσή του ο έμπειρος Μάρσαλ φτιάχνει μια εντυπωσιακή παραγωγή για multiplex και μπόλικα εισιτήρια.
Η «Πριγκίπισσα και ο βάτραχος» σε σκηνοθεσία Ρον Κλέμεντς και Τζον Μάσκερ, αμερικανικής παραγωγής, με τις φωνές μεταξύ άλλων του Τέρενς Χάουαρντ και της Όπρα Γουίνφρι, είναι ένα καλοστημένο κινούμενο σχέδιο της Ντίσνεϊ, που επανέρχεται στα παλιά πρότζεκτ της πριν την έλευση των υπολογιστών (στο χέρι, δηλαδή). Όμορφο κορίτσι από τη Νέα Ορλεάνη φιλάει έναν βάτραχο, πράγμα που σηματοδοτεί την αρχή για μια περιπέτεια στους βαλτότοπους της Λουϊζιάνα. Κλισέ σκηνοθεσία, ανατρεπτικό σενάριο (μαύρη πριγκίπισσα!), ρετρό διάθεση, για όλες τις ηλικίες, μεταγλωττισμένο στα ελληνικά (με φωνές π.χ. του Γιάννη Ζουγανέλη ή του Σταμάτη Κραουνάκη).
Δεν είδαμε : Τον «Λυκάνθρωπο» σε σκηνοθεσία Τζο Τζόνστον, αμερικανικής παραγωγής, με τους Μπενίσιο Ντελ Τόρο, Άντονι Χόπκινς, Έμιλι Μπλαντ, που επαναφέρει τον μύθο του λυκανθρώπου στην αρχική του διάσταση, προσεγγίζοντας την κλασική ταινία της δεκαετίας του ‘40.


Ο λυκάνθρωπος -

Valentine’s day **

Η πριγκίπισσα και ο βάτραχος **

Ο δρόμος ***

Μαύρο λιβάδι **

Το βουνό μπροστά **

Σταυροδρόμια ζωής ****


*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην καθ. εφημερίδα "Απογευματινή" (φύλλο 11-2).