8 Απρ 2010

Η ανάγκη του θαύματος

του Νέστορα Πουλάκου
npoulakos@apogevmatini.gr


Προσκύνημα στη Λούρδη


Δραματική, αυστριακής/ γαλλικής/ γερμανικής παραγωγής, σε σκηνοθεσία Τζέσικα Χάουσνερ, με τη Ζιλέτ Μπαρμπιέ.


Η Κριστίν έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της πάνω σε μια αναπηρική πολυθρόνα. Όταν αποφασίζει να επισκεφτεί τη Λούρδη, θρυλικό τόπο προσκυνήματος στην καρδιά των Πυρηναίων, το κάνει περισσότερο για να ξεφύγει απ' την απομόνωσή της, παρά από πίστη σ' ένα θαύμα. Ένα πρωί, όμως, ξυπνάει θεραπευμένη, μπορεί ξανά να περπατήσει.


Το θαύμα το θεϊκό, το θρησκευτικό, το μυστηριακό, το τελετουργικό. Η πίστη σε έναν Θεό, σε κάτι ανώτερο, σε μια δύναμη άϋλη, που μπορεί να χειρίζεται ανθρώπους, συνειδήσεις, καταστάσεις, να υποτάσσει το κακό, ν’ ανάγει το καλό, να θεραπεύει το χωλό.
Ο άνθρωπος έχει ανάγκη, ως φαίνεται, το θαύμα. Σε όλες τις θρησκείες, σε όλες τις φυλές, σε ολόκληρο τον κόσμο εν γένει. Η ανθρωπότητα αποδεικνύεται μια μηδαμινή οντότητα, παρόλο που «λέγεται» ότι είναι η καλύτερη κατασκευή, η πιο ευφάνταστη δημιουργία αυτής της δύναμης της ουράνιας. Σαν τίποτα στέκεται εμπρός της και περιμένει το θαύμα. Όπως και στην πατρίδα μας, που σε πάμπολες περιοχές υπάρχουν τόποι προσκυνήσεως για ανθρώπους «αμαρτωλούς», άρρωστους, αναξιοπαθούντες, αλλά κι εκείνους που έχουν ανάγκη την κατάνυξη την εσωτερική, της ψυχής ξέρετε, που θέλει κάπου να αφιερωθεί, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την Παναγιά της Τήνου και τα τάματά της, το Προσκύνημα στη Λούρδη, στο κέντρο των Πυρηναίων, στης Ευρώπης την καρδιά, είναι ένας προορισμός χρόνιος, παγκόσμιος, ατέρμονος επίσης. Η ταινία της έμπειρης και βαθιά σινεφιλικής δημιουργού Χάουσνερ, είναι απλή, απέριττη, επικεντρωμένη αυτή καθ’ αυτή στην ουσία της ανθρώπινης συνείδησης : η αμφιταλάντευση μεταξύ του σωματικού πόνου και της πίστης στο θείο, η ανάγκη του θαύματος παρά το κυμαινόμενο άπιστο της ανθρώπινης συνείδησης, η ζήλια, ο φθόνος, η εκδίκηση, η εκμετάλλευση του «δώρου» μπρος στο βωμό του κέρδους, της φήμης, της δίψας για ζωή. Η Χάουσνερ εξετάζει την έσχατη ανάγκη του ανθρώπου για σωτηρία σε κάτι μεγαλύτερο από αυτόν μετά τις αρνητικές ιατρικές διαβεβαιώσεις. Πιστεύει σε αυτό ή κάνει πως πιστεύει; Έχει ανάγκη τον Θεό ή προσποιείται προς ιδίον όφελος; Τα αέναα ερωτήματα, οι προαιώνιες φιλοσοφικές αναζητήσεις, το –επί του πρακτέου- αδιέξοδο. Σε ήχους φυσικούς και κινηματογράφηση μινιμάλ, η –φεστιβαλικού κοινού- ταινία της Χάουσνερ, που πολυβραβεύτηκε στην περυσινή Μόστρα της Βενετίας, βάζει το δικό της λιθαράκι στη, ανοιχτή συζήτηση μεταξύ Θεού και ανθρώπου.

Όμορφη ζωή


Δραματική, χιλιανής/ ισπανικής/ βρετανικής/ γαλλικής παραγωγής, σε σκηνοθεσία Αντρές Γουντ, με τους Αλίνε Κούπενχάϊμ, Μανουέλα Μαρτέλι, Εδουάρδο Πασέκο, Ρομπέρτο Φαρίας.


Μερικοί διαφορετικοί χαρακτήρες, με χαρακτηριστικές διαφορετικές οικογενειακές ιστορίες, όπως αυτές λαμβάνουν χώρα στη σύγχρονη Χιλή και σε κάποια χρονική στιγμή τέμνονται.


Ξεφεύγοντας από τα έθνικ στερεότυπα του λατινοαμερικάνικου σινεμά, ο πολύπειρος και βραβευμένος Αντρές Γουντ (γνωστός στη χώρα μας για την ταινία του «Machuca»), απαθανατίζει στιγμιότυπα ανθρωπίνων αναγκών που εκτυλίσσονται στην πρωτεύουσα της Χιλής. Σε παράλληλο σύμπαν, οι πορείες των χαρακτήρων καταδεικνύουν τη διαφορετικότητα του ανθρώπινου συμπεριφορισμού αναφορικά με το κυνήγι της απόλυτης ευτυχίας και, φυσικά, την ανάγκη επίτευξής της. Η διάχυση του φωτεινού μηνύματος πολλές φορές διακόπτεται από την απογοήτευση, την κούραση ή τον εκνευρισμό όταν ο ορατός ή αόρατος (φαντασιακός) στόχος δεν πετυχαίνεται. Ο Αντρες Γουντ, εμφανώς επηρεασμένος από το σινεμά του Ιναρίτου, επιδίδεται σε ένα διδακτικό παιχνίδι εικόνων, λέξεων, φράσεων, για τη ζωή, την ανθρώπινη ύπαρξη και την πορεία της διαμέσου του χρόνου. Πρόκειται για ένα σινεμά, όχι και τόσο διαφορετικό, που λειτουργεί όμως ψυχαναλυτικά για τις βασικές και διαχρονικές φιλοσοφήσεις όλων μας.


Άλλες ταινίες


Η «Υποψία» σε σκηνοθεσία Ατόμ Εγκογιάν, αμερικανικής/ καναδικής/ γαλλικής παραγωγής, με τους Λίαμ Νίσον, Τζούλιαν Μουρ, Αμάντα Σίφριντ, είναι ένα ατμοσφαιρικό ερωτικό θρίλερ, ριμέικ της ταινίας «Ναταλί» σε σκηνοθεσία Αν Φοντέιν (2003). Όταν ο σύζυγος της Κάθριν, Ντέιβιντ, χάνει την πτήση του και το πάρτι- έκπληξη για τα γενέθλιά του, η Κάθριν, υποψιαζόμενη ότι την απατά, αναθέτει στη Χλόη να τον σαγηνεύσει ερωτικά, ώστε να δοκιμάσει τις αντοχές του συζύγου της. Είτε φέρνει στον «Εξολοθρευτή άγγελο» του Μπουνιουέλ ή στο «Θεώρημα» του Παζολίνι είτε στην «Ολέθρια σχέση» του Λάιν, αυτό το αισθησιακό τρίγωνο του πολυβραβευμένου Εγκογιάν, παρά τα όποια κλισέ και τις σεναριακές ευκολίες του, καταφέρνει να σαγηνεύσει. Ειδικώς οι ερωτικές σκηνές των Μουρ-Σίφριντ είναι χάρμα ιδέσθαι.
Ο «Χάρι Μπράουν» σε σκηνοθεσία Ντάνιελ Μπάρμπερ, βρετανικής παραγωγής, με τους Μάικλ Κέιν, Έμιλι Μόρτιμερ, είναι ένα αστυνομικό θρίλερ για τη βία, τα ναρκωτικά και την αλητεία των φτωχογειτονιών της Αγγλίας. O Χάρι Μπράουν είναι ένας έντιμος άνθρωπος που παρακολουθεί την πόλη του να πνίγεται στα ναρκωτικά, το έγκλημα και τη βία. Το ερμηνευτικό εκτόπισμα του Κέιν με την υποβλητικότητα της κινηματογραφικής εκδίκησης σε πρώτο φόντο, δε συνάδει με το ακραίο, παράλογο και κυρίως λαϊκίστικο του θέματος. Αν ήταν έτσι, να πέρναμε όλοι τα όπλα και να καθαρίζαμε κόσμο, βρε παιδιά…
Το «Ζητείται γαμπρός» σε σκηνοθεσία Άναντ Τάκερ, αμερικανικής/ ιρλανδικής παραγωγής, με τους Έιμι Άνταμς, Μάθιου Γκουντ, είναι μια αισθηματική κομεντί που απευθύνεται στο γυναικείο κοινό. Μετά από τέσσερα χρόνια σχέσης, χωρίς την πολυπόθητη πρόταση γάμου, η Άννα Μπρέιντι, διακοσμήτρια διαμερισμάτων προς ενοικίαση, αποφασίζει να πάρει την κατάσταση στα χέρια της. Ταινία για multiplex με απώτερο σκοπό να προσφέρει ένα ευχάριστο, πλην γλυκανάλατο, διασκεδαστικό βράδυ.
Το «Σινεμά γυμνό» των Βάσου Γεώργα, Δημήτρη Κολιοδήμου, ελληνικής παραγωγής, είναι ένα ντοκιμαντέρ για το εγχώριο ερωτικό σινεμά που διαπερνά το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Προορισμένο για την τηλεόραση (σειρά 12 επεισοδίων), συμπτύχθηκε για την κινηματογραφική αίθουσα, άρεσε στο 12ο ΦΝΘ, και τον επόμενο μήνα θα το δούμε και σε dvd. Για σκοπούς αρχειακούς/ ιστορικούς και μόνο.
Επανέκδοση : Το «Nick’s film Αστραπή πάνω στο νερό» των Νίκολας Ρέι, Βιμ Βέντερς, σουηδικής/ γερμανικής παραγωγής του 1980, είναι ένα δύσκολο, πεισιθάνατο πλην φιλοσοφημένο ντοκιμαντέρ πάνω στη ματαιότητα της ίδιας της ζωής όπως και της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Ο ανερχόμενος –τότε- Βέντερς συμπράττει με τον σπουδαίο Ρέι, φιλμάροντας τις τελευταίες μέρες πριν τον θάνατο του μεγάλου Αμερικανού δημιουργού. Για τους λάτρεις ή τους περίεργους του κινηματογραφικού γίγνεσθαι, αυτή η πρώτη επανέκδοση της θερινής σεζόν που μόλις ξεκίνησε.


Υποψία ***

Χάρι Μπράουν **

Προσκύνημα στη Λούρδη ***

Το σινεμά γυμνό **

Ζητείται γαμπρός *

Όμορφη ζωή **

Nick’s film Αστραπή πάνω στο νερό (1980) **


*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην καθ. εφημερίδα "Απογευματινή" (φύλλο 8-4).