18 Αυγ 2010

Ταινίες 5ης Αυγούστου

του Νέστορα Πουλάκου
npoulakos@apogevmatini.gr


Η περιφρόνηση

Δραματική, γαλλικής παραγωγής του 1963, σε σκηνοθεσία Ζαν Λυκ Γκοντάρ, με τους Μπριζίτ Μπαρντό, Μισέλ Πικολί, Τζακ Πάλανς, Φριτς Λανγκ.

Ο Αμερικανός παραγωγός Τζέρεμι Πρόκος προσλαμβάνει τον γνωστό Αυστριακό σκηνοθέτη Φριτς Λανγκ προκειμένου να μεταφέρει στον κινηματογράφο την Οδύσσεια του Ομήρου. Δυσαρεστημένος με την «καλλιτεχνική» προσέγγιση που ακολουθεί ο σκηνοθέτης, προσλαμβάνει τον Πωλ Ζαβάλ, συγγραφέα αστυνομικών ιστοριών και θεατρικών έργων, για να επεξεργαστεί το σενάριο.

Να ξεκαθαρίσω ευθύς εξαρχής κάποια πράγματα : στην πρακτική μου όσον αφορά το κύριο άρθρο της κριτικής κινηματογράφου, όπως θα έχετε καταλάβει, δεν περιλαμβάνεται επανέκδοση κλασικής ταινίας. Θεωρώ ότι αυτή η παραγωγή, αν και διαχρονική, ανήκει στο παρελθόν, έχει εκτιμηθεί από προκατόχους μου, επομένως δική μου δουλειά είναι οι καινούριες ταινίες, οι πρώτες προβολές που λέμε. Αυτή την πρακτική την καταστρατηγώ σήμερα για δυο λόγους, και ελπίζω να κατανοήσετε. Αφενός διότι δεν υπάρχει αξιόλογη πρεμιέρα ώστε να σας μιλήσω γι’ αυτή, αφετέρου διότι –όλος τυχαίως;- αυτή την εβδομάδα συνωστίζονται μερικά πραγματικά θαύματα του παγκόσμιου κινηματογράφου, στα οποία οφείλω την αγάπη μου για το σινεμά, και φυσικά το ίδιο σινεμά οφείλει την ύπαρξή του σε αυτά. Αρχικώς ήταν να γράψω για την αθάνατη «Περιπέτεια» του Αντονιόνι, αλλά τελευταία στιγμή βγήκε από το προγραμματισμό των αιθουσών. Έτσι, έπρεπε να επιλέξω μεταξύ Γκοντάρ και Μπουνιουέλ… Προτιμώ την «Περιφρόνηση», όχι γιατί είναι ανώτερη από το σουρεαλιστικό διαμάντι του Μπουνιουέλ, αλλά διότι είναι ένα ολοκληρωτικό κινηματογραφικό κατασκεύασμα. Καλοκαιρινή –διαδραματίζεται ως επί το πλείστον στο Κάπρι της Ιταλίας-, συγκέντρωσε κορυφαία αστέρια της εποχής –Μπαρντό, Πικολί, Πάλανς-, σε μια art house ιστορία του αρχιερέα της Nouvelle Vague Ζαν Λυκ Γκοντάρ, ο οποίος δεν έκανε μια υπερπαραγωγή όπως φαντάζονταν οι μεγαλοπαραγωγοί του –Πόντι, Λέβιν, De Beauregard-, αλλά ένα δυναμικό, ειρωνικό, καυστικό και συνάμα τραγικό σχόλιο στην κοινωνία του θεάματος, όχι αυτή του Ντεμπόρ αλλά αυτή του Χόλιγουντ, που δεν σέβεται τον δημιουργό και το –εν γένει- καλλιτεχνικό έργο. Στα πρώτα χρόνια της καριέρας του ο Γκοντάρ, με ήδη σημαντικό έργο και το γαλλικό Νέο Κύμα στα ντουζένια του, απέδωσε έναν φόρο τιμής στο σινεμά του δημιουργού, τοποθετώντας τον σπουδαίο Γερμανό σκηνοθέτη Φριτς Λανγκ («Νοσφεράτου», «Μ») στο ρόλο της ζωής του, στη δύση της καριέρας του, στα χρόνια που απολάμβανε τη φήμη του. «Το σινεμα υποκαθιστά έναν κόσμο που ανταποκρίνεται στις επιθυμίες μας», είχε πει ο Μπαζέν, το οποίο χρησιμοποιεί ο Γκοντάρ αυτούσιο, ενώ εναλλάσσει σε κόκκινο-κίτρινο-μπλε τη σεκάνς της ολόγυμνης Μπαρντό, επιδιδόμενος σε ατέλειωτα τράβελινγκ στο χώρο της Τσινετσιτά. Τέτοιες ταινίες αποδόμησης του σινεμά δεν ξαναβγαίνουν. Δυστυχώς!

Ειδικότης μας το έγκλημα

Αστυνομική, γαλλικής παραγωγής, σε σκηνοθεσία Πασκάλ Τομά, με τους Κατρίν Φροτ, Αντρέ Ντιζολιέ, Κλοντ Ρις, Κιάρα Μαστρογιάννι, Μελβίλ Πουπό.

Ο Μπελισάρ και η Προυντένς Μπέρεσφορντ περνούν ξεκούραστες μέρες στον μικρό τους πύργο που έχει θέα σε ολόκληρη τη λίμνη του Μπουρζέ. Ο Μπελισάρ νιώθει ευτυχισμένος, αλλά η δαιμόνια Προυντένς πλήττει. Όταν η Βελγίδα θεία τους, η Μπαμπέτ, γίνεται μάρτυρας ενός φρικτού εγκλήματος, η Προυντένς ξεκινάει με σκοπό να αναζητήσει το πτώμα.

Σήριαλ έχει γίνει η μεταφορά των ιστοριών της Αγκάθα Κρίστι στα γαλλικά, και ειδικώς ο Πασκάλ Τομά το έχει θέσει σε αυτοσκοπό του. Τρίτη μεταφορά αυτή, μετά το «Στα ίχνη του δολοφόνου» (2005) και το «Ώρα μηδέν» (2007), άπασες έχουν ένα κάποιο ενδιαφέρον. Για να εξηγηθώ : στην αισθητική, στην ατμόσφαιρα ο Τομά πετυχαίνει διάνα, όλα όμως χάνονται στις ερμηνείες, όχι ότι οι ηθοποιοί είναι κακοί αλλά πρόκειται γι’ αυτό το διαβολεμένο βρετανικό φλέγμα, εκείνη η πινελιά η νησιωτική που δίνει το κάτι διαφορετικό, το κάτι παραπάνω. Δηλαδή, δεν θα δείτε βρετανική κινηματογραφική ή έστω τηλεοπτική μεταφορά βιβλίων της Κρίστι που να είναι χειρότερη των ταινιών του Τομά. Οι τελευταίες όμως είναι μέτριες διότι δεν πιάνουν το πνεύμα. Κι έτσι η ταινία βγαίνει μες στο κατακαλόκαιρο, που θα την δουν ελάχιστοι, για να πάει στο dvd. Άλλωστε είναι παραγωγή διετίας, και στην Ελλάδα πρωτοπροβλήθηκε στο 10ο Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου του 2009.

Επανεκδόσεις

Ο «Ωραίος και σέξι» σε σκηνοθεσία Χέρμπερτ Ρος, αμερικανικής παραγωγής του 1972, με τους Γούντι Άλεν, Ντάϊαν Κίτον, είναι μια αισθηματική κωμωδία, ευθεία αναφορά στην κλασική «Καζαμπλάνκα» και τον Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ. Ο Άλαν, ένας ντροπαλός κριτικός κινηματογράφου που έχει σοβαρό πρόβλημα στις σχέσεις του με τις γυναίκες, είναι εντελώς προσκολλημένος στη δουλειά του και στην αγαπημένη του ταινία, την «Καζαμπλάνκα». Μια σλάπιστικ κωμωδία, από τις επιτυχημένες του είδους, με έναν Γούντι Άλεν στο σενάριο (υπήρξε επίσης θεατρικό) και τον πρωταγωνιστικό ρόλο, να ξεδιπλώνει το αστείρευτο ταλέντο του με φόρα από την εποχή της stand up κωμωδίας, όπου μεσουρανούσε. Η ταινία του Ρος, ενός σκηνοθέτη με ποικίλο έργο (από μεταφορές των έργων του Νιλ Σάϊμον στο ποπ άσμα «Footloose»), είναι γεμάτη κινηματογραφικές αναφορές, σατιρίζοντας τρόπον τινά τη ζωή του κριτικού κινηματογράφου, ενός ακραιφνή σινεφίλ σε υπηρεσία δηλαδή. Κυρίως, όμως, καδράρει στην «Καζαμπλάνκα» του Μάικλ Κέρτις (1942), από τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών, και δη στο σάουντρακ του, το Play it again Sam, που είναι και ο τίτλος της ταινίας του Ρος στα αμερικανικά.
Η «Κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας» σε σκηνοθεσία Λουίς Μπουνιουέλ, ισπανικής/ γαλλικής/ ιταλικής παραγωγής του 1972, με τους Φερνάντο Ρέι, Πολ Φρανκέρ, Ντελφίν Σεϊρίν, Ζαν Πιερ Κασέλ, Μισέλ Πικολί, είναι ένα από τα πιο διάσημα σουρεαλιστικά αριστουργήματα του σπουδαίου Ισπανού σκηνοθέτη, ο οποίος στην τελευταία δεκαετία της καριέρας του εξέπληξε τους πάντες. Μια παρέα έξι αστών προσπαθεί επανειλημμένα να συναντηθεί για φαγητό, αλλά τα σχέδια της συνεχώς ματαιώνονται. Κι ενώ αρχικά όλα μοιάζουν να είναι αποτέλεσμα μιας κακής συνεννόησης, τελικά τα εμπόδια που προκύπτουν μοιάζουν ολοένα και πιο περίεργα. Αυτό το ιδιόρρυθμο πλην όμως σκληρό κοινωνικό σχόλιο για τη σήψη και την παρακμή της μεγαλοαστικής τάξης των μέσων του 20ου αιώνα, έδωσε στον κορυφαίο Ισπανό σκηνοθέτη το Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας και άλλα πέντε βραβεία παγκοσμίως. Ταυτόχρονα ήταν ένα ακόμη σημάδι ότι θα μείνει στην κινηματογραφική αιωνιότητα, όπως κι έγινε άλλωστε.

Ειδικότης μας το έγκλημα **
Η περιφρόνηση (1963) ****
Ωραίος και σέξι (1972) ****
Η κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας (1972) ****

*Η κριτική κινηματογράφου δημοσιεύτηκε στην καθ. εφημερίδα "Απογευματινή".