1 Νοε 2010

ΔΕΣΠΟΙΝΑ

Δέσποινα, του Σωτήρη Γκορίτσα (1990)

Είναι ένα ατόφιο, ακατέργαστο κινηματογραφικό διαμάντι, τόσο γλαφυρά σκηνοθετημένο από τον Σωτήρη Γκορίτσα, ώστε σου κουρδίζει το μυαλό για τα καλά. Η τραχιά όψη του είναι που κάνει τη διαφορά. Και μιλάω για αυτή την ανθρωπογεωγραφία της ιστορίας του βιβλίου (του Διονύση Χαριτόπουλου) και της ταινίας…

Ένα όμορφο, ανεπιτήδευτο, αφελές αλλά όχι αθώο κορίτσι, που θέλει να φύγει από το χωριό και τον πατέρα του για να ζήσει. Και θα κάνει τα πάντα για αυτό. Ένας φαντάρος από την Αθήνα, που υπηρετεί τη θητεία του με βαριά καρδιά αλλά κάνει ό,τι περνάει από το χέρι του για να τη διασκεδάσει. Βρίσκει τη «Δέσποινα» της ιστορίας και την παρασέρνει (τον παρασέρνει;) σε καταστάσεις, που δεν είχε φανταστεί ποτέ του.


Τότε, πολλοί συνάδελφοι μου την είχαν αποκαλέσει «"Ευδοκία" της δεκαετίας του ΄90». Δεν είχαν άδικο… Καλύτερα, μια αναφορά στην ταινία του Δαμιανού είναι, υφολογικά, θεματολογικά, κοινωνιολογικά. Είναι και ο Χρήστος ο Ζορμπάς, επίσης, ο νταβατζής της «Ευδοκίας», που είναι και ο πατέρας της «Δέσποινας».


Το θέμα του νεαρού φαντάρου από την Αθήνα και της απομονωμένης πλην όμορφης χωριατοπούλας, πάντα κινούσε το ενδιαφέρον του ελληνικού σινεμά. Στην πρώτη του ταινία ο Γκορίτσας, ανεβάζει την ιστορία του στη Θράκη, στη «Γκατζολία» όπως την αποκαλούν οι φαντάροι, και πρώτα χτίζει έπειτα αποδομεί την κατάσταση των ανθρωπίνων σχέσεων, που έχουν διαμορφωθεί στην περιοχή.


Πέρα από τα βραβεία και την αναγνώριση της ταινίας του Γκορίτσα, τα μεγάλα κέρδη ήταν δυο ηθοποιοί, που ο καθένας για τους δικούς του λόγους χάθηκε από το προσκήνιο έπειτα από χρόνια. Ο Γιώργος Νινιός ήταν σίγουρα η επιτομή του ζεν πρεμιέ των ‘90s, ο οποίος όμως δεν πρόσεξε και τον ρούφηξε η τηλεόραση. Η Μαρία Κυριάκη σαν άλλη Μαρία Βασιλείου, δεν μπόρεσε ποτέ να απαγκιστρωθεί από αυτό το ρόλο και έκανε άλλα πράγματα στις τέχνες.


*Το κείμενο γράφτηκε από τον Νέστορα Πουλάκο για τη στήλη Hellas Film του κινηματογραφικού portal www.sevenart.gr (20-10).