12 Νοε 2010

Συνέντευξη του Γκόραν Ραντοβάνοβιτς..

Στον Νέστορα Πουλάκο
poulakos@sevenart.gr

Στο φετινό διαγωνιστικό τμήμα του Πανοράματος Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 21 και 31 Οκτωβρίου στην Αθήνα, συμμετείχε και μια πολύ αξιόλογη ταινία από τη Σερβία, που δυστυχώς πέρασε στα ψιλά του Τύπου. Το "The Ambulance" του Γκόραν Ραντοβάνοβιτς αφηγείται τρεις διαφορετικές ανθρώπινες ιστορίες, στη διάρκεια τριών διαφορετικών χρονικών περιόδων της σύγχρονης πραγματικότητας της Σερβίας. Με κοινό χαρακτηριστικό τους ένα ασθενοφόρο, το οποίο άλλωστε «κουβαλά» τα πάθη και τα δεινά των πρωταγωνιστών των τριών ιστοριών, ο σκηνοθέτης διατρέχει την ταραγμένη τελευταία δεκαετία της πολύπαθης Σερβίας, όπως αυτή βγήκε από τον κομμουνιστικό ολοκληρωτισμό, τον αιματηρό εμφύλιο και τον ξένο «ζυγό».

Πέρα από το όντως δυνατό θέμα της, που είναι και εθνικό και παγκόσμιο συνάμα, το "The Ambulance" παρουσιάζει και μια ιδιαιτερότητα. Είναι Σερβοελληνική παραγωγή, μια ακόμη απόδειξη δηλαδή της κοινής καλλιτεχνικής πορείας των δύο χωρών, όπως και της αγάπης και της εκτίμησης και της φιλίας που έχουν αναπτυχθεί όλα αυτά τα χρόνια. Η Λιλέτ Μπόταση με την Inkas Film Productions φρόντισαν και με το παραπάνω (όπως μου είπε ο κατευχαριστημένος σκηνοθέτης) αυτή την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του 53χρονου Γκόραν Ραντοβάνοβιτς, ο οποίος μέχρι σήμερα έχει ασχοληθεί συστηματικά με το ντοκιμαντέρ (κάτι που γίνεται εμφανές και στην εξέλιξη της ταινίας).

Το "The Ambulance" (δες εδώ το τρέιλερ) έχει συμμετάσχει σε πολλά φεστιβάλ παγκοσμίως (μεταξύ των οποίων και του Μόντρεαλ) αλλά δεν έχει ακόμη τύχει ευρείας διανομής. Μια τύχη, που ελπίζει να έχει στην Ελλάδα.

Βλέποντας την ταινία σου καταλαβαίνω ότι η μετακομμουνιστική περίοδος για την κοινωνία της Σερβίας ήταν απολύτως χαοτική.

Για την ακρίβεια δεν ήξερε πού πατούσε και πού βρισκόταν. Υπήρχε ένα κενό, όλα ήταν μετέωρα. Και για να καταλάβεις, ο χειρότερος αντίκτυπος της κομμουνιστικής περιόδου ήταν οι σάπιες, οι σαθρές, οι ανύπαρκτες μη σου πω, κοινωνικές βάσεις. Στη μετάβαση αυτή, ο Σερβικός λαός δεν γνώριζε από πού προέρχεται, ποιος είναι. Δεν ήξερε τις αρχές του, ποια είναι τα πιστεύω του. Η θρησκεία απουσίαζε (;). Ποιες ήταν οι παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμα του; Όλα ήταν τόσο συγκεχυμένα και νεφελώδη.

Μετά, όμως, ακολούθησε ο εμφύλιος. Εντέλει, ποια ήταν η καλή και η ποια κακή πλευρά στη χώρα σου όλα αυτά τα χρόνια;

Δεν ξέρω αν μπορεί να γίνει τέτοιος διαχωρισμός. Νομίζω ότι όλοι ήταν κακοί σε αυτή την ιστορία, αν την απλουστεύσω. Και κυρίως οπορτουνιστές. Είτε είναι Σέρβοι κομμουνιστές είτε Σέρβοι εθνικιστές. Το ίδιο πρόσωπο με άλλη μάσκα. Κοίτα, τώρα έχουμε δημοκρατία, ελευθερία. Αλλά έχουμε και σύγχυση. Σε αυτό επιμένω. Όσο δεν γνωρίζουμε τις παραδόσεις, τις ρίζες μας, δεν θα πάμε μπροστά.

Στην ιστορία της ταινίας σου μιλάς και για την ξένη βοήθεια, μέσω των ανθρωπιστικών οργανώσεων. Δηλαδή πιστεύεις ότι όντως σας βοήθησαν οι ξένες χώρες με «αγνές» προθέσεις;

Σε επίπεδο κυβερνήσεων και πολιτικών τίποτα δεν έγινε τσάμπα. Είμαι σίγουρος γι αυτό. Άλλωστε και χωρίς να ξέρω και πολλά, φάνηκε από τα αποτελέσματα τα οδυνηρά. Σε επίπεδο, όμως, ανθρώπων υπήρχε βοήθεια και μάλιστα ουσιαστική. Και μέσω ανθρωπιστικών οργανώσεων και, κυρίως, μέσω των απλών ανθρώπων, μεμονωμένα, όπως έγινε και με πολλούς συμπατριώτες σου.

Όλοι οι πρωταγωνιστές των ιστοριών σου βιώνουν μια τραγικότητα. Τους θεωρείς ήρωες; Και από την άλλη μεριά, δεν υπάρχει κάποιος χαρακτήρας πιο δυνατός, δυναμικός;

Είναι ήρωες οι χαρακτήρες των ιστοριών μου γιατί ταυτίζονται οι ζωές τους με εκείνη της χώρας τους. Και επειδή η ζωή τη Σερβίας διαπνέεται από μια τραγικότητα έτσι και οι ήρωες είναι τραγικοί. Είναι ρεαλιστικό αυτό και ποιητικό συνάμα. Και δυνατός χαρακτήρας υπάρχει στην ταινία, και είναι η γιατρός που προσπαθεί να βοηθήσει. Από κει και πέρα όμως, ναι μεν οι ήρωες είναι τραγικοί η ταινία δε είναι αισιόδοξη. Πίστη, ελπίδα, αγάπη, είναι τα συναισθήματα που κυριαρχούν και που «ονοματίζονται» άλλωστε μέσα από τους ήρωες.

Άρα πιστεύεις ότι υπάρχει ελπίδα και ότι η ειρήνη θα κυριαρχήσει επιτέλους στη Σερβία;

Είμαι Χριστιανός και πιστεύω και στην ελπίδα και στην ειρήνη. Από όλη αυτή την κατάσταση που βιώσαμε η κάθαρση έρχεται. Φαίνεται αυτό. Ήταν μια κακή εμπειρία αλλά ήταν εμπειρία. Κρατάω αυτό. Και επειδή τα πάντα είναι μια προφητεία, αν το σκεφτείς, πιστεύω στην αιωνιότητα που είναι αθάνατη και γεμάτη ειρήνη.

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό portal www.sevenart.gr (8-11-10).