17 Ιαν 2011

Συνέντευξη του Στράτου Τζίτζη..

Συνέντευξη στον Νέστορα Πουλάκο
poulakos@sevenart.gr

Αφού μοίρασε τη ζωή του μεταξύ Αθήνας και Βερολίνου ασχολούμενος με τη φιλοσοφία και όχι με τον κινηματογράφο, ο Στράτος Τζίτζης ακριβώς δέκα χρόνια από το "Σώσε με", εκείνη τη γλυκόπικρη ταινία που μίλησε για τον συναισθηματικό και κοινωνικό εγκλωβισμό μιας ώριμης γυναίκας, επιστρέφει στο σινεμά μελετώντας και πάλι τον γυναικείο ψυχισμό στο αστικό περιβάλλον.

Αυτή τη φορά, ακολουθεί την 23χρονη Χριστίνα που ασφυκτιά στο σπίτι της, στις παρέες της, στη σχέση της και ψάχνει να απελευθερωθεί, για την ακρίβεια αναζητά τη λύτρωση επιζητώντας αυτή την εξέλιξη που θα φέρει στη ζωή της ποιότητα και καλύτερες πιο ουσιαστικές συνθήκες.

Παρά την προώθηση που έχει γίνει, ότι δηλαδή τα "45 τετραγωνικά" ασχολούνται με τη γενιά των 700 (ή 500) ευρώ, ο Στράτος Τζίτζης δηλώνει (όπως θα δεις και παρακάτω) ότι ο κύριος σκοπός του είναι να καταδείξει το πώς οι οικονομικοί περιορισμοί φυλακίζουν τη ζωή του νέου, που έχει και όνειρα και φιλοδοξίες και βλέψεις να εξελίξει τη ζωή του μακριά από τα στεγανά. Ένα θέμα που τον απασχολεί σε ευρεία κλίμακα χρόνια τώρα, πολύ πριν καταλάβουμε στην Ελλάδα ότι υπάρχουν και οι νέοι της πείνας.

Ήταν δεν ήταν επιδίωξη του, ο Τζίτζης κατάφερε να σκηνοθετήσει μια ακραία ρεαλιστική ταινία για μια κατάσταση που σίγουρα υπάρχει, είναι δίπλα μας, τη βιώνουμε, μη σου πω ότι είμαστε και εμείς οι ίδιοι μες στο κάδρο του. Επομένως, μιλάμε για ένα επίκαιρο, που έχει την αξία του γιατί πιάνει το παλμό και ανοίγει μια συζήτηση, που χρειάζεται να γίνει.

Τα "45 τετραγωνικά" του Στράτου Τζίτζη θα προβάλλονται στους κινηματογράφους από την προσεχή Πέμπτη.

Τα "45 τετραγωνικά" προβλήθηκαν στα δυο πιο ζωντανά κινηματογραφικά φεστιβάλ της χώρας μας, στις Νύχτες Πρεμιέρας και στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Στα Q&A που έκανες, πρέπει να δέχτηκες πολλές ερωτήσεις.

Να σου πω μόνο ότι στο Q&A της Θεσσαλονίκης, η συζήτηση κράτησε τουλάχιστον μιάμιση ώρα. Και στα δυο φεστιβάλ κατάλαβα πόσο αγγίζει η ταινία το σύγχρονο περιβάλλον. Πολλοί νέοι έβλεπαν στο πρόσωπο της Χριστίνας τους ίδιους, τους φίλους τους. Επίσης, αρκετοί γονείς μπήκαν στην ψυχολογία της μάνας της Χριστίνας. Αναρωτήθηκαν γιατί αποτυπώνω σύγκρουση κι όχι, ας πούμε, διάλογο μεταξύ γονιού-παιδιού. Εν γένει έγιναν ενδιαφέρουσες κουβέντες. Στο ζήτημα, για παράδειγμα, μητέρας-κόρης τους εξήγησα ότι έβαλα σύγκρουση γιατί πιστεύω ότι εκεί βρίσκεται η αλήθεια. Τη βίωσα εγώ στην οικογένεια μου, τη βλέπω στους φίλους μου, στους γύρω μου. Στην ταινία θέλησα να είμαι αληθοφανής. Να αποτυπώσω τη μέση κατάσταση. Τη μέση Ελληνίδα μάνα, με την προστατευτικότατα, τη λογική και την ταυτότητά της. Τον μέσο όρο, εν ολίγοις.

Στη σύγκρουση μητέρας-κόρης πήρες θέση, κατά τη γνώμη του κοινού;

Το διέκριναν και οι ίδιοι -το επιδίωξα και εγώ άλλωστε- ότι κράτησα ισορροπίες. Θέλησα να είμαι στη μέση της διαμάχης μια και δεν υπάρχει ξεκάθαρη απάντηση στο ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο. Αν κάτσεις και το αναλογιστείς, τόσο η Χριστίνα όσο και η μητέρα της πρεσβεύουν τις δικές τους αλήθειες, που παρεμπιπτόντως στέκουν στο ακέραιο αμφότερες. Άρα, η αλήθεια είναι στη μέση και η κάμερα μου, επίσης.

Είπες ότι θέλησες να είσαι αληθοφανής. Διακρίνω στα "45 τετραγωνικά" έναν ακραιφνή ρεαλισμό, μια εντελώς γυμνή ταινία από το καθετί.

Ακριβώς όπως το λες. Σκοπός μου ήταν να μείνω πιστός στο πραγματικό, το ρεαλιστικό, σε αυτό που υπάρχει και το βλέπουμε. Και κινήθηκα στα όρια. Προσάρμοσα τα πάντα σε αυτή την επιταγή. Την κινηματογράφησή μου (όχι κοντινά, πολλά μονοπλάνα), το φυσικό περιβάλλον, τους φωτισμούς και τη χωρίς πλαστικότητα φωτογραφία, την απουσία μουσικής (παίζει μόνο ένα τραγούδι κι αυτό από ραδιόφωνο). Υπάρχει μια πλήρης απογύμνωση, όπως το λες, και είναι συνειδητή. Ακόμη και την Έφη Λογγίνου (η πρωταγωνίστρια) την έδειξα εντελώς γυμνή, μια κίνηση συμβολική για το θέμα της ταινίας.

Εντέλει κινηματογράφησες τη γενιά των 700 (ή 500) ευρώ;

Κοίταξε, με απασχολεί από χρόνια η εξάρτηση της ζωής του νέου από τους οικονομικούς περιορισμούς, που πιθανώς έχει. Και οι οποίοι τον εγκλωβίζουν, τον κρατάνε πίσω, δυστυχώς δεν τον αφήνουν να εξελιχθεί γιατί ακριβώς έχει συνδεθεί η καθημερινότητα του με το χρήμα. Δεν είχα σκοπό σε πρώτο επίπεδο να ασχοληθώ ούτε με τη γενιά των 700 ή 500 ευρώ, ούτε με τη σύγκρουση των γενεών, ούτε με τη σχέση γονιών-παιδιών και τα προβλήματα στην οικογένεια. Όλα αυτά προέκυψαν στην ταινία γιατί αποτελούν αναπόφευκτα κομμάτια της ιστορίας της.

Επομένως…

Η Χριστίνα είναι υπάλληλος σε εμπορικό κατάστημα. Δεν βγάζει πολλά χρήματα και αυτό την ξενίζει. Όπως και το ότι ζει με τη μητέρα της και θέλει το χώρο της, την ανεξαρτησία της, να είναι ελεύθερη. Θέλει, επίσης, να ξεκόψει από τους φίλους της, που τους ενδιαφέρει μόνο το πώς θα περνούν καλά, και να φύγει μακριά από το αγόρι της, που παραμένει σε μια στάσιμη, ωχαδερφίστικη κατάσταση. Εν ολίγοις, η Χριστίνα χωρίς να είναι κορίτσι διαβασμένο, ψαγμένο, έχει το μικρόβιο της συνειδητοποίησης. Θέλει ν’ αλλάξει τη ζωή της. Να βρει τον εαυτό της. Να κάνει την επανάστασή της για να εξελιχθεί και να προχωρήσει μπροστά. Να μην κολλήσει όπως ο κόσμος που έχει γύρω της, να μη μείνει στάσιμη. Αυτά πραγματεύονται τα "45 τετραγωνικά".

Μ’ αυτά και μ’ αυτά, κινείσαι αναπόφευκτα στα όρια του ντοκιμαντέρ.

Αυτό που μου λες το πρωτάκουσα στις Νύχτες Πρεμιέρας από θεατή. Και να σου πω την αλήθεια μ’ αρέσει. Χαίρομαι που η ταινία μου έχει αυτή τη ντοκιμαντερίστικη υφή. Δείχνει ότι υπηρετεί εκείνο που είχα από την αρχή στο μυαλό μου, την αληθοφάνεια, τον ρεαλισμό.

Και κατέληξες να κάνεις μια ταινία επίκαιρη όσο ποτέ.

Πραγματικά έκατσε η μπίλια. Η έντονη ενασχόληση μου με τη φιλοσοφία στο Βερολίνο με τράβηξε μακριά από το τι συμβαίνει στην Ελλάδα. Όταν επέστρεψα και άρχιζα να καταλαβαίνω την κατάσταση που επικρατεί, σε συνδυασμό με τον επί χρόνια προβληματισμό μου περί οικονομίας, με οδήγησαν σε αυτό το θέμα. Ευτυχώς η ταινία έγινε γρήγορα. Σε ένα χρόνο είχαν τελειώσει τα πάντα και ήμασταν έτοιμοι για τα φεστιβάλ. Το κέφι, η κάβλα να γίνει η ταινία προτού ξεθυμάνει το θέμα της βοήθησαν σε αυτό το συγχρονισμό με την εποχή.

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό portal www.sevenart.gr (17-1-11).