24 Ιαν 2011

ΜΕΛΙ

Η πιο πολυσυζητημένη ταινία του φετινού χειμώνα

Ήταν το τρίτο Σάββατο στη σειρά, που βρήκα τελικά εισιτήριο να δω το "Μέλι" του Σεμίχ Καπλάνογλου, αν και ήμουν εκεί όλες τις φορές 20 λεπτά πριν.

Η ταινία απέσπασε το βραβείο της Χρυσής Άρκτου του Φεστιβάλ του Βερολίνου και το ειδικό βραβείο της Οικουμενικής Επιτροπής από το ίδιο Φεστιβάλ, και καθήλωσε πολλούς θεατές στην Ελλάδα.

Πρόκειται για το τρίτο μέρος της "Τριλογίας του Γιουσούφ", του Τούρκου σκηνοθέτη Σεμίχ Καπλάνογλου ("Αυγό", "Γάλα", "Μέλι"). Αναφέρεται στη ζωή μιας φτωχής οικογένειας στην ορεινή επαρχία της Τουρκίας. Ο πατέρας είναι μελισσοκόμος, η μητέρα ασχολείται με το σπίτι και ο μικρός Γιουσούφ πηγαίνει σχολείο και ακολουθεί τον πατέρα του στην δουλειά του στα δάση. Ο μικρός αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα δυσλεξίας που του δημιουργεί συναισθήματα μειονεξίας και απομόνωσης από τους συμμαθητές του. Είναι ένα ντροπαλό και εσωστρεφές παιδί, μοναχικό και ευαίσθητο που χαίρεται όμως να βοηθάει τον πατέρα του στη δουλειά του, να μαθαίνει για αυτήν πράγματα, να κάνει αταξίες, να ζηλεύει και να αγαπά.

Η εξαφάνιση των μελισσών και η συνεχώς αυξανομένη φτώχεια της οικογένειας αναγκάζει τον πατέρα να φύγει μακριά, σε δάση που μπορεί να συλλέξει μέλι. Όμως αργεί να γυρίσει και η μάνα με το παιδί ανησυχούν, ρωτούν από δω και από κει, παίρνουν τους δρόμους και ψάχνουν. Τελικά ο Γιουσουφ αποφασίζει να πάει να τον βρει.

Η ταινία είναι γυρισμένη στα βουνά του Καυκάσου και δεν νομίζω να υπήρξε κανένας θεατής που να μην μαγεύτηκε από τις σκηνές φύσης που είδε. Ο θεατής του δυτικού κόσμου και των πόλεων γενικά, βρέθηκε μπροστά σε μια πανδαισία από εικόνες, τοπία και βουκολικές σκηνές, που εύκολα μπορεί να σκεφτεί ότι έβλεπε μια ταινία εποχής.

Πέρα από την ερμηνεία και την περσόνα του μικρού ήρωα που κατά γενική ομολογία έκλεψε τις καρδιές των θεατών, η ταινία ήταν ένα κοινωνικό και πολιτιστικό σχόλιο. Δεν νομίζω πως ο μικρός ήρωας που υπέφερε λόγω της μειονεξίας του και της μοναξιάς του, θα είχε τόσο βάρος, αν η ταινία δεν έδινε το θέμα σε σχέση με έναν άλλο τρόπο ζωής και ύπαρξης. Τον τρόπο ζωής όπου η επιβίωση εξαρτάται από τη φύση, όπου αυτή λειτουργεί σαν τροφέας και σαν απόλαυση μαζί, άρρηκτα δεμένη με τον άνθρωπο και της πάσης φύσεως ανάγκες του. Μια ζωή, όπου η κοινότητα και οι σχέσεις των ανθρώπων έχουν άλλο βάρος, όπου η καθημερινή πρακτική και συνήθεια διέπεται από την παράδοση και τη θρησκευτικότητα.

Ο μικρός έχει μια φοβερά όμορφη και ιδιαίτερη σχέση με τον πατέρα του, γι’ αυτόν είναι ο ήρωας και το πρότυπο της ζωής του, πράγματα που ανήκουν σε μια άλλη κοινωνία πέραν αυτής της αστικής του δυτικού κόσμου. Η μητέρα είναι το πρόσωπο που πάντα είναι σε δεύτερο πλάνο, που τρέφει και φροντίζει αθόρυβα την οικογένεια της, που δείχνει την απελπισία της και τον πόνο της όταν χάνει τον άνδρα της. Έχει την απλότητα της αφτιασίδωτης ομορφιάς της γυναίκας της ορεινής επαρχίας, την αθωότητα και την έλλειψη παιδείας και τρόπων αλλά το πηγαίο της ανθρώπινης φύσης.

Η ταινία λοιπόν αποτελεί μια τέτοιου είδους κατάθεση, εκτός από την εμβάθυνση στο πρόσωπο και στην ψυχή του μικρού Γιουσούφ. Και τα δύο όμως αυτά είναι συνδεδεμένα, και χωρίς η ταινία να τα προσεγγίζει σε ένα υπαρξιακό επίπεδο, τα δίνει σε τέτοιο βάθος που εκλύουν τον θεατή και του προσφέρουν και μια ικανή αισθητική απόλαυση.

Ντάλιου Διονυσία
ddaliou@yahoo.gr