18 Μαρ 2011

Συνέντευξη του Θόδωρου Μαραγκού..

Στον Νέστορα Πουλάκο

Δυο χρόνια πέρασαν από τους "Ισοβίτες" και την πρώτη συνομιλία μου με τον Θόδωρο Μαραγκό. Τον ξανασυνάντησα αυτές τις μέρες, με αφορμή την «Εβδομάδα Θόδωρου Μαραγκού», που πραγματοποιείται στο Κινηματοθέατρο Κνωσσός (Κνωσσού 11, Πλατεία Αμερικής) από τις 10 μέχρι τις 16 Μαρτίου.

Θα προβληθεί το σύνολο του έργου του, από τις πρώτες του μικρού μήκους ταινίες στα τέλη της δεκαετίας του 1960 μέχρι τα πρόσφατα ντοκιμαντέρ του, που θα παιχτούν σε πρώτη προβολή για το ευρύ κοινό. Τόσο το "Αρκεί να φαίνονται ωραία" όσο και "Οι κλέφτες του χρόνου", με κεντρικό άξονα τα Φιλιατρά Μεσσηνίας, την ιστορία τους, τη γεωγραφική, φυσική τους κατάσταση, όπως και την ανθρωπογεωγραφία τους, είναι δυο πολύ συγκροτημένα και στέρεεα κοινωνικοπολιτικά σχόλια για την ελληνική πραγματικότητα.

Στο "Αρκεί να φαίνονται ωραία" θα δεις την ιστορία των Φιλιατρών, την κατάσταση της περιοχής διαμέσου του χρόνου, και του «εγκλήματος» που συντελείται από τα καρκινογόνα φυτοφάρμακα. Ένα ντοκιμαντέρ αφύπνισης το χαρακτηρίζει ο σκηνοθέτης των "Μάθε παιδί μου γράμματα" και "Θανάση σφίξε κι άλλο το ζωνάρι".

Στο "Οι κλέφτες του χρόνου" θα δεις έναν ολόκληρο αιώνα στα νότια της χώρας, στη Μεσσηνία, μέσα από τα γραφτά και το φακό του φωτογράφου Παναγιώτη Ηλιόπουλου. Η ιστορία μιας περιοχής, τα αυθεντικά μα και σπάνια επίκαιρα της, όπως αποτυπώθηκαν από έναν λαϊκό άνθρωπο, με μεράκι και όρεξη και αγάπη για το καθετί. Η ταινία τιμήθηκε με βραβείο στο περυσινό Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας.

Και τα δυο ντοκιμαντέρ, βέβαια, περιέχουν κινούμενα σχέδια του Θόδωρου Μαραγκού, που σατιρίζουν τη σύγχρονη ιλαροτραγική πραγματικότητα στην οποία ζεις.

Συνάντησα τον Θόδωρο Μαραγκό σε ένα καφέ τον Εξαρχείων, για να μου μιλήσει περί των "κλεφτών του… χρόνου" του.

Κε Μαραγκέ, πείτε μου ένα λόγο που θα πρέπει να δει το ευρύ κοινό, δυο ντοκιμαντέρ με κεντρικό άξονα τα Φιλιατρά;

Καθότι, ουσιαστικά τα Φιλιατρά στα ντοκιμαντέρ αυτά λειτουργούν ως ντεκόρ. Για να καταλάβεις, το κοινό που τα έχει δει ήδη, βλέπει το δικό του χωριό, τον δικό του τόπο, μέσα σε αυτά. Η καταστροφή της γης, η χρήση φυτοφαρμάκων, οι επιπτώσεις στην υγεία των κατοίκων, αλλά και η λήθη και η μνήμη και η ιστορία μέσω του φακού ενός χωριανού, δεν είναι θέματα που υπάρχουν μόνο στα Φιλιατρά. Έτσι και το σκεφτείς, συμβαίνουν, υπάρχουν, αφορούν κάθε ελληνικό χωριό.

Το "Αρκεί να φαίνονται ωραία" είναι η επιστροφή στο χωριό σας; «Η επιστροφή ενός ξεριζωμένου», όπως λέτε;

Αυτό το ντοκιμαντέρ είναι μια διαρκής επιστροφή στο χωριό μου, ένα έργο για τον τόπο μου. Με αφετηρία, τουλάχιστον, αυτόν. Για να φανταστείς, τη συγκεκριμένη ταινία την κάνω από τη δεκαετία του 1970. Έχω άφθονο υλικό, όπως είδες κιόλας, που με τα χρόνια εξελίσσεται. Είναι ένα σχόλιο εις το διηνεκές. Το 2000 είχα προβάλλει ένα -σχεδόν- 3ωρο ντοκιμαντέρ, "Φιλιατρά, ιδιαίτερη πατρίδα". Το είδαν εκατοντάδες κάτοικοι της περιοχής, τότε. Αργότερα, προστέθηκε κι άλλο υλικό για το "Αρκεί να φαίνονται ωραία". Στόχος μου όλα τα χρόνια είναι να καταγράψω τη μακροχρόνια φυσιογνωμία της περιοχής και των κατοίκων της. Ήδη, έχω στο μυαλό μου μια ακόμη ταινία, συνέχεια όλων των προηγούμενων. Έτσι κι αλλιώς, όμως, είναι ένα ευρύτερο σχόλιο, κοινωνικό και πολιτικό, για την πλήρη εγκατάλειψη της ελληνικής επαρχίας.

Και η ιστορία του Παναγιώτη Ηλιόπουλου; Πώς προέκυψε;

Η ιστορία ενός ανθρώπου είναι και η ιστορία του τόπου του. Ενώ γύριζα το ντοκιμαντέρ "Φιλιατρά, ιδιαίτερη πατρίδα" και έψαχνα για επίκαιρα της περιοχής, διαπίστωσα το εύρος και τον πλούτο του έργου του Παναγιώτη Ηλιόπουλου. Ήρθαν στα χέρια μου γραφτά του έως και τη δεκαετία του 1930, που η συνέχεια τους ήταν ένα μεγάλο φωτογραφικό υλικό, κοινωνικό και καλλιτεχνικό. Άλλωστε, η φωτογραφία της εποχής, που απαθανάτιζε γάμους, εκδηλώσεις, συγκεντρώσεις πολιτικές και κοινωνικές, γεγονότα κάθε είδους, είχε καλλιτεχνική αξία. Πλέον, αυτού του είδους η φωτογραφία θεωρείται ευτελής.

Επομένως, μιλάτε για έναν «αφανή καλλιτεχνικό δημιουργό»;

Ακριβώς. Μιλάω για εκείνο τον άνθρωπο που αντιστέκεται στο ευτελές, στο τίποτα, που υπάρχει όλο και σε αφθονία γύρω μας. Για εκείνον που υπερασπίζεται την πολιτιστική του κληρονομιά, την ποιότητα. Ο Ηλιόπουλος είναι ένα τέτοιο δείγμα, κόντρα σε αυτούς που καταστρέφουν τον πολιτισμό μας. Μάλιστα, για να καταλάβεις, πριν κάποιο καιρό, είχα κάνει πρόταση στην ΕΡΤ για 16 πορτρέτα τέτοιων ανθρώπων, από όλο το κοινωνικό φάσμα, όχι μόνο το καλλιτεχνικό, με τίτλο «Αφανείς δημιουργοί πολιτισμού». Και, όπως πάλι καταλαβαίνεις, με γράψανε. Δεν τους ενδιέφερε. Γιατί, ουσιαστικά, η ΕΡΤ δεν υπερασπίζεται τον πολιτισμό, είναι όργανο εκείνων που τον καταστρέφουν.

Και εσείς πως αντιμετωπίζετε αυτή την κατάσταση;

Κάνω ότι μπορώ. Διοργανώνω, συμμετέχω σε όποια καλλιτεχνική εκδήλωση μου ζητηθεί και, φυσικά, προβάλλει τον πολιτισμό, όπως τον βλέπω εγώ. Γιατί, και τα δυο αυτά ντοκιμαντέρ, τα καινούρια, είναι η δική μου πολιτιστική παρέμβαση. Μιλάνε για τα Φιλιατρά, από πολλές πτυχές, άλλα όπως και σε κάθε ταινία υπάρχει ένας αφηγητής. Εδώ, είμαι εγώ, που προσπαθώ να καταδείξω την αρνητική εικόνα, ν’ αναδείξω τα θετικά στοιχεία, και ότι, εντέλει, υπάρχει ελπίδα, φως στον ορίζοντα.

Εύχομαι καλή επιτυχία στην αφιερωματική εβδομάδα για το έργο σας, εκεί στο Κινηματοθέατρο Κνωσσός.

Σε ευχαριστώ. Και μακάρι να πάει καλά, μια και η εβδομάδα αυτή είναι η αρχή μιας σειράς εκδηλώσεων, που εντάσσονται στη γενικότερη προσπάθεια αναβάθμισης της περιοχής. Πρέπει να ενισχυθεί η Πλατεία Αμερικής, να ζωντανέψει ξανά.

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό portal www.sevenart.gr (9-3-11).