10 Μαΐ 2011

Έχει και η Ελλάδα τα Όσκαρ της

Τρία κείμενα του Νέστορα Πουλάκου, όπως δημοσιεύτηκαν τις περασμένες εβδομάδες, για τα βραβεία της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου.

Η αρχή

Τα ελληνικά Όσκαρ μεγαλώνουν; Και μυαλό δεν βάζουν στους ντόπιους κινηματογραφιστές, συνεχίζω. Δεν πρόκειται να πάρω από τα μούτρα τη νεοσύστατη Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου καθότι είναι ακόμη νεογνό που θέλει χρόνο και υπομονή μέχρι να μεγαλώσει. Απλώς όταν μεγαλώσει (και μεγαλώσω) θα τα ξαναπούμε ένα χέρι. Αύριο Τρίτη, στις 9 το βράδυ, στην -επίσης- νεοσύστατη Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση, θα δοθούν τα βραβεία της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου ή αλλιώς τα ελληνικά Όσκαρ, που ευελπιστούν να στείλουν και πάλι τη σωστή ταινία στην προεπιλογή των Όσκαρ ξενόγλωσσης 2012, όπως έγινε πέρυσι με τον "Κυνόδοντα" (και έβγαλε τους ακαδημαϊκούς ασπροπρόσωπους). Παρακάτω σου παραθέτω τις υποψηφιότητες. Πρώτα όμως, ας σου κάνω την ανασκόπηση του ενός και χρόνου της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου: Γνήσιο παιδί των «Κινηματογραφιστών στην ομίχλη», η Ε.Α.Κ. στα σίγουρα δεν θέλει να της μείνει αυτή η στάμπα και φυσικά αυτό που επιζητά είναι να προχωρήσει το βήμα παρακάτω. Από τη σύσταση της, τον Νοέμβριο του 2009, μετράει -μόλις- 203 μέλη βάσει ενός καταστατικού το οποίο, όπως στο λέω, θέλει ξανακοίταγμα και αλλαγές. Καθότι είναι και λίγα τα μέλη της Ακαδημίας σε συνάρτηση με το βάθος της κινηματογραφικής κοινότητας (σίγουρα βέβαια ο αριθμός είναι μεγαλύτερος από τους 50 «σοφούς» που μαγείρευαν τα απαράδεκτα Κρατικά Βραβεία Ποιότητας). Όπως, επίσης, ερωτηματικά προκαλεί και το ποσοστό συμμετοχής των ακαδημαϊκών στη σύνθεση των υποψηφιοτήτων. Ψήφισαν μόνο οι 117, με αποτέλεσμα και πολλές (και ανόητες) ισοψηφίες να προκύψουν, και φυσικά μερικές (και σημαντικές) παρασπονδίες να υπάρξουν που έχουν προκαλέσει σοβαρές συζητήσεις, ήδη στη δεύτερη χρονιά των βραβείων. Βλέπεις, το παραθυράκι μπαγαποντιάς «δικαίωμα υποψηφιότητας έχουν όσες ταινίες προβλήθηκαν σε κινηματογραφική αίθουσα από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου του προηγούμενου ημερολογιακού έτους της απονομής των ετήσιων βραβείων», μπορεί και να σημαίνει ότι έτσι και κάνεις μια κλειστή προβολή σε κινηματογραφική αίθουσα σε δέκα φίλους σου, αυτόματα αποκτάς δικαίωμα στα βραβεία. Κάπως έτσι, δυο ταινίες που προβλήθηκαν το 2011 (κι όχι το 2010), η "Υπογραφή" του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου και το "Απ’ τα κόκαλα βγαλμένα" του Σωτήρη Γκορίτσα, μάλιστα η δεύτερη προβλήθηκε και… μετά την ανακοίνωση των υποψηφιοτήτων, φιγουράρουν με 7 και 8 υποψηφιότητες αντίστοιχα στις κατηγορίες, και με πολλές πιθανότητες να έχουν για βραβεία. Οι της Ακαδημίας πρέπει να την ξανασκεφτούν αυτή τη συνισταμένη. Προσωπικά, πάντως, διαφωνώ και με τις ταινίες που έχουν κάνει μια-δυο προβολές μόνο σε φεστιβάλ, και δεν τις έχει δει ο πολύς ο κόσμος στις αίθουσες. Σε αυτό το «πταίσμα», κατά τα άλλα, έχουν υποπέσει το "Tungsten" του Γιώργου Γεωργόπουλου (16ες Νύχτες Πρεμιέρας) και "Τα σκυλιά" του Ντίνου Θεοδοσίου (51ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης). Συνοψίζοντας για την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου: Ως Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρεία στηρίζεται στα μέλη της, στις χορηγίες και τις συνεργασίες της (μεγάλος σύμμαχος της είναι το Ίδρυμα Ωνάση). Βέβαια, πήρε και 50 χιλιάδες ευρώ από το Υπουργείο Πολιτισμού για το περυσινό τριήμερο συνέδριο της (και τη μοναδική έως τώρα παρουσία της στο χώρο, πλην των βραβείων, πάντα -το τονίζω- σε συνεργασία με το Ίδρυμα Ωνάση). Τα βραβεία που δίνει δεν είναι χρηματικά. Και αυτό αποτελεί ένα ερωτηματικό: τα χρήματα των Κρατικών Βραβείων Ποιότητας, το ΥΠ.ΠΟ.Τ. που θα τα δώσει; Επίσης, η πρόταση της για την «αποστολή» ελληνικής ταινίας στα Όσκαρ μπορεί να πέτυχε πέρυσι αλλά, ακόμη, δεν είναι θεσμοθετημένη. Θυμίζω ότι τον Αύγουστο του 2010 συστήθηκε ειδική επιτροπή από τον ΥΠ.ΠΟ.Τ., με πρόεδρο τον Μισέλ Δημόπουλο, η οποία και «πέρασε» την πρόταση της Ακαδημίας (τον "Κυνόδοντα", δηλαδή). Τέλος, ο στόχος της Ε.Α.Κ. είναι η κινηματογραφική παιδεία. Έχει προαναγγείλει εκπαιδευτική σχολή και άλλα διεθνή συνέδρια. Η χαμηλών τόνων, ήπιου προφίλ, και -κατά άλλα- καλόγουστη Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου έχει για πρόεδρο της τον σκηνοθέτη της "Πολίτικης Κουζίνας" Τάσο Μπουλμέτη, ο οποίος (σύμφωνα με το βιογραφικό του που κυκλοφορεί) σε αντίθετη περίπτωση δεν θα μπορούσε να γίνει τακτικό μέλος της [δικαίωμα να γίνει μέλος έχει «ο σκηνοθέτης που έχει σκηνοθετήσει δύο τουλάχιστον (2) κινηματογραφικές ταινίες μεγάλου μήκους (μυθοπλασίας, ντοκυμαντέρ, κινουμένων σχεδίων) και μία (1) τουλάχιστον από αυτές να έχει προβληθεί σε κινηματογραφική αίθουσα κατά την τελευταία επταετία προ της αίτησής του]!

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό portal www.sevenart.gr (2-5-11).

Μερικές σκέψεις

Δεν έχουν περάσει παρά λίγες μέρες από την απονομή των ελληνικών Όσκαρ, των βραβείων της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, που δόθηκαν για δεύτερη χρονιά. Και μπορεί τα χαμόγελα να είναι άφθονα και ο ενθουσιασμός διάχυτος, οι πρώτες μουρμούρες όμως έχουν κιόλας αρχίσει. Τη συζητούσαν για καιρό, στη συνέχεια θεωρήθηκε επιτακτική ανάγκη, έγινε βασικό αίτημα του κινήματος των Κινηματογραφιστών στην Ομίχλη, κι εντέλει πραγματοποιήθηκε από τους πλέον ενεργούς ανθρώπους του σινεμά. Η Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου, πριν λίγες μέρες, έδωσε τα εγχώρια Όσκαρ στις καλύτερες ταινίες και τους πιο δημιουργικούς κινηματογραφιστές, για δεύτερη χρονιά. Βέβαια, οι μουρμούρες άρχισαν κιόλας. Το σίγουρο είναι ότι έπρεπε, επιτακτικώς, να καταργηθεί και ν’ αντικατασταθεί ο απαράδεκτος θεσμός των Κρατικών Βραβείων Ποιότητας, που επί χρόνια «μαγειρεύονταν» με τα εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ του ελληνικού δημοσίου. Για να καταλάβεις, στα πλαίσια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, δίνονταν βραβεία στους καλύτερους του ελληνικού σινεμά από μια επιτροπή 50 «σοφών» (;). Η διαβλητή αυτή διαδικασία, που είχε εντοπιστεί από χρόνια, έγινε κόκκινο πανί για τους Κινηματογραφιστές στην Ομίχλη, οι οποίοι και απαίτησαν πέρα από νέο κινηματογραφικό νόμο και τη σύσταση Ακαδημίας. Στο Μέγαρο Μουσικής, πέρυσι τον Μάιο, πραγματοποιήθηκε η πρώτη απονομή των ελληνικών Όσκαρ με επισημότητα, λαμπρότητα, και μπόλικη ικανοποίηση από όλους ανεξαιρέτως. Σκηνοθέτες, παραγωγοί, κινηματογραφιστές, ηθοποιοί και κριτικοί κινηματογράφου συσπειρώθηκαν στην πρώτη Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου με κύριους στόχους : αδιάβλητα βραβεία (μη χρηματικά), παιδεία, ενότητα ενός χώρου που έχει περάσει πολλούς, αμέτρητους διχασμούς. Στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση όπου πραγματοποιήθηκε η δεύτερη απονομή των ελληνικών Όσκαρ προ ημερών, τα χαμόγελα και οι χαριτωμενιές μπορεί να περίσσευαν, όμως ο στόχος της παιδείας έχει παραμείνει στις ανακοινώσεις (πλην ενός συνεδρίου που έγινε τον Νοέμβριο), η ενότητα δεν θα έλεγες ότι έχει επιτευχθεί στο απόλυτο, και στα βραβεία -αν και παραμένουν μη χρηματικά- άρχισαν οι τσαπατσουλιές. Βλέπεις, οι 8 υποψηφιότητες της ταινίας του Σωτήρη Γκορίτσα «Απ’ τα κόκαλα βγαλμένα» και οι 7 της «Υπογραφής» του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου προκαλούν ερωτηματικά. Μια και πρόκειται για ταινίες που προβλήθηκαν το 2011 (κι όχι το 2010), κι οι οποίες με το στανιό μπήκαν στα φετινά βραβεία εκμεταλλευόμενες το παραθυράκι μπαγαποντιάς του καταστατικού της ΕΑΚ : «δικαίωμα υποψηφιότητας έχουν όσες ταινίες προβλήθηκαν σε κινηματογραφική αίθουσα από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου του προηγούμενου ημερολογιακού έτους της απονομής των ετήσιων βραβείων». Οι συγκεκριμένες ταινίες ούτε σε διανομή στις αίθουσες βρήκαν ούτε σε φεστιβάλ προβλήθηκαν, τώρα αν έγινε κάποια ιδιωτική προβολή σε σινεμά (ξέρεις, μεταξύ μας) και δεν το πήρε κανείς χαμπάρι… Οι απορίες συνεχίζονται : γιατί ψήφισαν μόνο οι 117 από τα 200 μέλη της Ακαδημίας; Ή γιατί υπάρχει τέτοιος συνωστισμός ισοψηφιών στις κατηγορίες (σε 6 συνολικά); Επίσης, γίνεται να είναι υποψήφιες και ταινίες που έχουν προβληθεί μόνο σε φεστιβάλ και να μην έχουν βρει διανομή όπως οι άλλες («Tungsten» στις Νύχτες Πρεμιέρας, «Τα σκυλιά» στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης); Αν κάτσεις και σκεφτείς όλα τα παραπάνω, επικεντρώνοντας την προσοχή σου στα ελληνικά Όσκαρ καθότι κι οι άλλοι τομείς της Ακαδημίας απαιτούν συζήτηση, οφείλεις ν’ αναρωτηθείς : Αν ξεκίνησαν τα «πονηρά» στη δεύτερη μόλις χρονιά τους, για πιο μετά τι μπορείς να περιμένεις;

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 16 του μηνιαίου περιοδικού Athens Magazine (Μάιος 2011).

Το αποτέλεσμα

Κι όμως, είτε θες να το πιστέψεις είτε όχι, η περυσινή πρώτη απονομή των βραβείων της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου ήταν πιο κεφάτη: ίσως το αυθόρμητο της πρώτης διοργάνωσης, είτε ο χώρος διεξαγωγής της (στα σίγουρα η Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση υπολείπεται του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών), ή και -κυρίως- η οργάνωση παραγωγής της που φέτος είχε πολλά προβλήματα: Από τα πράσινα χαρτάκια εισόδου, στην έλλειψη… βραβείων μια και φύγανε νικητές χωρίς αγαλματίδιο, στη μουσική της "Φαίδρας" του Ντασέν (Θεοδωράκης) για το αφιέρωμα στον Κακογιάννη (!!), στην απουσία πολλών συντελεστών ταινιών, και τέλος στην κακή χημεία Χαραλαμπόπουλου - Λούλη και την, εντελώς, προβληματική ροή της βραδιάς -ούτε γι’ αστείο η ζωντανή τηλεοπτική μετάδοσή των βραβείων. Μεγάλος νικητής της χθεσινής βραδιάς ήταν ο Γιάννης Οικονομίδης με τον "Μαχαιροβγάλτη" του και τα εφτά βραβεία που πήρε. Βέβαια ο σκηνοθέτης από την Κύπρο, που παρά τη μέτρια πορεία της ταινίας του στις αίθουσες έχει κερδίσει εγχώρια εκτίμηση και βραβεία, πρέπει να αισθάνεται κάπως άβολα μια και... αναδείχτηκε ο καλύτερος της χρονιάς στο ελληνικό σινεμά, όμως στα Όσκαρ «στέλνεται» το "Attenberg" της Αθηνάς Ραχήλ Τσαγγάρη. Βλέπεις, οι της Ακαδημίας σκέφτηκαν ότι το "Attenberg" που συγγενεύει αρκούντως με τον "Κυνόδοντα" θα έχει καλύτερη τύχη στο Λος Άντζελες δεδομένης της -από χρόνια- παρουσίας της Τσαγγάρη στην Αμερική, η οποία διαθέτει και ισχυρό lobbying όπως αποδείχτηκε φέτος (σου τονίζω ότι οι δυο ταινίες έχουν συνεργασία στην παραγωγή τους). Όπως και να έχει πάντως, ορθά κοφτά κι ωμά, η Ε.Α.Κ. είπε «ο Μαχαιροβγάλτης είναι για την Ελλάδα και το Atternberg για να μας εκπροσωπήσει έξω». Άκομψο. Πάντως, σωστή βρίσκω την κίνηση του Τάσου Μπουλμέτη, προέδρου της Ακαδημίας, να κλείσει το μάτι στον υφυπουργό Τηλέμαχο Χυτήρη (για μια ακόμη χρονιά έλειπε ο Γερουλάνος) αναφορικά με την πρόταση ταινίας της Ακαδημίας για τα Όσκαρ. Το Υπουργείο οφείλει να θεσμοθετήσει την πρόταση αυτή και να μην αναλώνεται, αυγουστιάτικα, σε επιτροπές όπως η περυσινή του Δημόπουλου. Για το θέμα σου έχω ξαναγράψει στο SevenArt. Σημείωσε ότι ο Γιάννης Οικονομίδης ήταν ο μεγάλος απών της βραδιάς. Όσον αφορά τα υπόλοιπα βραβεία, μεγάλες εκπλήξεις δεν υπήρχαν. Τα βραβεία δόθηκαν σε αυτούς που ούτως ή άλλως τα δικαιούνταν. Ακόμη κι αν διαφωνείς με τις εφτά διακρίσεις του "Μαχαιροβγάλτη", δεν φτάνει παρά ν’ αναγνωρίσεις το στιβαρό σκεπτικό των Ακαδημαϊκών αναφορικά με μια ταινία. Την τίμησαν σε όλες τις μεγάλες κατηγορίες. Δεν υπήρχαν, δηλαδή, αστείες αποκλίσεις. Με πέντε βραβεία ακολούθησε η "Χώρα προέλευσης" του Σύλλα Τζουμέρκα και με τρία η-ταινία-που-δεν-έπρεπε-να-διαγωνίζεται-φέτος "Απ’ τα κόκαλα βγαλμένα" του Σωτήρη Γκορίτσα (μεταξύ των οποίων και η διάκριση α’ ανδρικού ρόλου στον Αργύρη Ξάφη -στα σίγουρα έκπληξη). Τέλος, προφανώς μόνο γέλια μπορεί να προκαλέσει η βράβευση και των τριών υποψηφίων στην κατηγορία του μοντάζ. Κάτι που δείχνει την παθογένεια στο σύστημα ψηφοφορίας: δεν ψήφισαν όλοι οι ακαδημαϊκοί (πρέπει να γίνει η ψήφος υποχρεωτική) και όσοι το έκαναν έβαζαν από ένα σταυρό, που έτσι και κάτσεις να το σκεφτείς δεν δημιουργούνται -με αυτό τον τρόπο- αποκλίνουσες (ας γίνουν οι σταυροί τρεις, για παράδειγμα). Κατά τα άλλα: Μνημονεύτηκε όπως έπρεπε ο μεγάλος και σπουδαίος Θανάσης Βέγγος / βραβεύτηκε για το σύνολο του έργου του ο -επίσης- σπουδαίος Μιχάλης Κακογιάννης (δεν έδωσε το παρών) / προβλήθηκε βίντεο με δηλώσεις του Τζιμ Γιαννόπουλου της Fox (από Skype ήταν; -το βρήκα περιττό) / ήταν, μηδεμιάς εξαιρουμένης, εξαιρετικές οι παρουσίες των προσκεκλημένων που έδιναν τα βραβεία (το πρώτο χιτ της βραδιάς) / όπως χιτ ήταν και η παρουσία του Βασίλη Χαραλαμπόπουλου ως παρουσιαστή, ο οποίος μπορεί να μην κολλούσε με τον Λούλη, όμως ήταν όλη η βραδιά δική του. Απλή και λιτή ήταν η χθεσινή βραδιά, όμως μεγάλη σε διάρκεια και με πολλά μειονεκτήματα. Βλέπεις, το παρεΐστικο και οικογενειακό κλίμα που επικρατεί αυτά τα δυο χρόνια μπορεί να προσδίδει ζεστασιά και να προκαλεί χαριτωμενιές, όμως δεν προσφέρει αίγλη. Και -γιατί όχι;- ας αποκτήσει με τον καιρό η απονομή των βραβείων της Ε.Α.Κ. και πρωτόκολλο και γκλάμουρ και λάμψη, κάτι που σίγουρα θα αναδείξει και θα εξυψώσει το όμορφο πρόσωπο μιας εθνικής κινηματογραφίας, που δεν θέλει να αυτοπεριορίζεται και να απομονώνεται.

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό portal www.sevenart.gr (4-5-11).