30 Αυγ 2011

Έρωτας & Καλοκαίρι στη μεγάλη οθόνη


Ήσουν το καλοκαίρι που τελείωνε,
η ακρογιαλιά με τα υπαίθρια σινεμά
και τα εξοχικά κεντράκια.

(Γιάννης Καρατζόγλου, Πηγαίος Κώδικας, Εκδ. Ίκαρος)


Το θερινό σινεμά είναι έρωτας κάτω από τον ήλιο. Όταν τα φώτα σβήνουν, η μηχανή παίρνει μπρος και το πρώτο φως απλώνεται στην αίθουσα. Στη θερινή αίθουσα, βεβαίως, που τα κορμιά πεθαίνουν από τη ζέστη, αν και έρχονται πιο κοντά, τρόπον τινά μια αντίδραση στην υπερθερμία της ατμόσφαιρας.

Μια γλυκιά «έξαψη» σε κυριεύει, όταν απλώνεται μπροστά σου ένας κόσμος ατόφια ερωτικός, όπως ακριβώς είναι η σπάνια «πράσινη αχτίδα» λίγο πριν ο ήλιος σβήσει, η μέρα χαθεί, και δώσει τη σειρά της στην ξέφρενη καλοκαιρινή νύχτα. Ένα «τσάι» δροσερό, χωρίς γεύση όμως αφού τα χείλη έχουν πλέον τον πρώτο λόγο, είναι αυτό που χρειάζεσαι.

Το σύμπαν ολόκληρο βρίσκεται μπροστά στα μάτια σου, γεμάτο έρωτα και φαντασία.

Η συντακτική ομάδα του SevenArt που σου εύχεται ένα καλοκαίρι όλο έρωτα, λατρεύει να ζει με τρόπο αδηφάγο τον έρωτα κάτω από τον καλοκαιρινό ήλιο που καίει. Στη μεγάλη οθόνη. Και στη ζωή φυσικά. Άλλωστε, ζούμε και γράφουμε ταυτοχρόνως. Τίποτε δεν έρχεται πρώτο ή δεύτερο.

Νέστορας Πουλάκος poulakos@sevenart.gr

Έρωτας & Καλοκαίρι στη μεγάλη οθόνη

Όσο Υπάρχουν Άνθρωποι (From Here to Eternity), Φρεντ Ζίνεμαν, 1953

Μια από τις πλέον διάσημες ερωτικές σκηνές στον κινηματογράφο, εκείνη όπου ο Μπαρτ Λάνκαστερ και η Ντέμπορα Κερ φιλιούνται παθιασμένα στο κύμα, είναι ο λόγος που το "Όσο Υπάρχουν Άνθρωποι" επικράτησε της άλλης ταινίας που σκεφτόμουν να αναλάβω στο σημερινό αφιέρωμα ("Το Καλοκαίρι του Έρωτά μου", το οποίο παρόλα αυτά έχει και έρωτα και καλοκαίρι και στο προτείνω με κλειστά μάτια). Δεν κρατάει περισσότερο από λίγα δευτερόλεπτα, αρκούν όμως για να σε κάνουν να ονειρευτείς παραλίες και... Ντέμπορες που σου εξομολογούνται με πάθος ότι κανείς δεν τις έχει φιλήσει όπως εσύ. Δεν είναι το μόνο που αξίζει στο (αντι)πολεμικό ρομαντικό φιλμ του Ζίνεμαν στο οποίο ο λοχίας Γουόρντεν και ο στρατιώτης Προύιτ ζουν δύο παράλληλους ουτοπικούς έρωτες με προδιαγεγραμμένη πορεία: ο μεν με τη σύζυγο του λοχαγού κι ο δε με ένα κορίτσι του "θεάματος". Παραμυθιάζονται, ξεγελούν προς στιγμήν το σαδιστικό μιλιταριστικό σύστημα γύρω τους, πλην όμως ο πόλεμος, αμείλικτος και απάνθρωπος, τα ρίχνει όλα στην κρεατομηχανή του. Η ανάμνηση ενός δυνατού καλοκαιρινού έρωτα όμως ζει για πάντα, όσα χρόνια κι αν περάσουν, όσο μάταιος κι αν υπήρξε.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΡΑΚΗΣ

Διακοπές στη Ρώμη (Roman Holiday), Γουίλλιαμ Γουάιλερ, 1953

Η Άννα είναι μια νεαρή πριγκίπισσα που ακολουθεί στωικά το καθημερινό πρόγραμμα που της επιβάλλει το πρωτόκολλο του παλατιού. Η πιο πρόσφατη από τις υποχρεώσεις της είναι η ολοκλήρωση μιας ευρωπαϊκής περιοδείας με τελικό σταθμό τη Ρώμη. Η Αιώνια Πόλη έμελλε να γίνει ο τόπος στον οποίο για πρώτη φορά θα παραβεί τους κανόνες που ρυθμίζουν τη ζωή της, αλλά όχι και τις διαθέσεις της. Εκεί μια καλοκαιρινή βραδιά, υπό τις μελωδίες κάποιας περιπλανώμενης ορχήστρας, θα το σκάσει από το υπερπολυτελές ανάκτορο στο οποίο φιλοξενείται για να βρεθεί ελεύθερη, ανάμεσα σε κοινούς θνητούς. Ξεναγός της σε αυτή την πρωτόγνωρη περιπέτεια θα γίνει ένας γοητευτικός ρεπόρτερ, που πριν ακόμα την αναγνωρίσει θα της προσφέρει κατάλυμα στο περιορισμένων τετραγωνικών δόμα του. Η Ώντρευ Χέμπορν και ο Γκρέγκορι Πεκ γίνονται ζευγάρι για τις ανάγκες της αξέχαστης ρομαντικής κομεντί, που σκηνοθέτησε ο Γουίλλιαμ Γουάιλερ. Η ταινία που υπήρξε υποψήφια για δέκα Όσκαρ, ανάμεσα τους και σκηνοθεσίας, χάρισε στην Ώντρευ Χέμπορν ένα από τα δύο χρυσά αγαλματίδια της καριέρας της.

ΑΝΙΣΣΑ ΧΑΣΙΜ

Ένας Έρωτας στη Ρώμη (Un amore a Roma), Ντίνο Ρίζι, 1960

Δεν είναι ακριβώς ένας καλοκαιρινός έρωτας. Παρουσιάζει όμως, την ιδιομορφία ότι οι κορυφώσεις του κατά την εναλλαγή των εποχών γινόντουσαν καλοκαίρι. Ο γοητευτικός, πλούσιος, με ευγενική καταγωγή, διανοούμενος Μαρτσέλο παρατάει όποια ελεγκάν γυναίκα τον περιστοιχίζει και τον ερωτεύεται. Η νεαρή, πανέμορφη, τσαχπίνα, λαϊκής καταγωγής, ηθοποιός Άννα πλαγιάζει με όποιον της «γυαλίσει», καθότι από αυτό το υλικό είναι φτιαγμένη όπως ισχυρίζεται. Αυτοί οι δύο άνθρωποι, οι θελκτικοί, δυναμικοί, και ερωτεύσιμοι νέοι… ερωτεύονται. Παράφορα. Μια σχέση όλεθρος ξεκινά στη νυχτερινή Ρώμη, ενώ μια ναζιάρα γάτα σκαρφαλώνει πάνω τους. Η εναλλαγή των εποχών φέρει την τραγωδία. Της ψυχής. Τα καλοκαίρια η σχέση τους πότε συγκρούεται, πότε ανασταίνεται. Είναι ο καιρός της κορύφωσης των συναισθημάτων, και της έκρηξης των ορμονών άλλωστε. Η παραλία, το κρεβάτι, οι άδειοι δρόμοι, τα καφέ, οι ταβέρνες με θέα θάλασσα, ακόμη και το τελεφερίκ, δονούνται από αυτό το πάθος το αδιέξοδο, που εντέλει θα καταστρέψει και τους δύο. Ο Γαλλίδα Μιλέν Ντεμονζώ, και ο Αμερικανός Πήτερ Μπάλντουιν, βρέθηκαν υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του μετέπειτα μετρ της κωμωδίας Ντίνο Ρίζι, σε παραγωγή του αλήστου μνήμης παράγοντα Τσέκι Γκόρι. Ένα εκρηκτικό μείγμα που αποτυπώθηκε ανάγλυφα και στη μεγάλη οθόνη.

ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΠΟΥΛΑΚΟΣ

Μαζί σου Γνώρισα τον Έρωτα (Summer of '42), Ρόμπερτ Μάλιγκαν, 1971

Το τέλος της αθωότητας, και της πλήρους ενηλικίωσης, ήρθε το καλοκαίρι του 1942. Τότε, που οι Η.Π.Α. έμπαιναν στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και τα καλύτερα τους παιδιά, οι ωραιότεροι άντρες τους πήγαιναν στη μάχη. Στο νησί Νάντακετ ένας τέτοιος νέος αφήνει την πανέμορφη αγαπημένη του. Λατρευόντουσαν, αγαπιόντουσαν με πάθος. Στον αντίποδα, τρεις κολλητοί φίλοι, πιτσιρικάδες εντελώς, ούτε τα 15 δεν έχουν πατήσει καλά καλά, ανακαλύπτουν τα κορμιά τους, ψάχνουν τη σεξουαλικότητα τους, και τις διόδους να την αγγίξουν. Ο ένας, ο πιο σοβαρός, ο σκεπτόμενος Χέρμι, είναι αθεράπευτα ερωτευμένος με τη γυναίκα του στρατιώτη, την όλο αέρα και μπρίο Ντόροθι. Οι εξελίξεις που θα προκύψουν εκείνο το καλοκαίρι, δεν χωρούν στο μυαλό κανενός, ούτε καν στη φαντασία του πιο τρελού της γης. Η συναισθηματική, νοσταλγική ταινία του Μάλιγκαν, με την εκρηκτική Τζένιφερ ‘Ο Νηλ στο ρόλο της πιο ποθητής γυναίκας επί του νησιού αυτού, και η λυρική μουσική του Μισέλ Λεγκράν που άφησε εποχή, και πήρε το Όσκαρ της χρονιάς, μένουν ακόμη στο μυαλό του κάθε σινεφίλ. Άλλωστε αντιπροσωπεύει τα καλοκαιρινά όνειρα του πιτσιρίκου, που έχουμε όλοι ζήσει, και πάντοτε κρύβεται μέσα μας.

ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΠΟΥΛΑΚΟΣ

Η Κυρία και ο Ναύτης (Travolti da un insolito destino nell'azzurro mare d'agosto), Λίνα Βερτμίλερ, 1974

Μια παρέα εύπορων Ιταλών ξεκινάει με ένα μικρό ιστιοπλοϊκό για μια κρουαζιέρα στη Μεσόγειο. Το χαλαρωτικό κλίμα των καλοκαιρινών διακοπών που επιδιώκουν να δημιουργήσουν τα μέλη της συντροφιάς, πυροδοτείται συνεχώς από τους αλλεπάλληλους καυγάδες που ξεσπούν ανάμεσα στη Ραφαέλα - την πιο δύστροπη από τους συνδαιτυμόνες, και τον Τζεναρίνο - έναν σκληροτράχηλο ναύτη, μέλος του πληρώματος. Οι προσβολές που εξαπολύονται και από τις δυο πλευρές κάνουν το ταξικό χάσμα, που έτσι κι αλλιώς τους χωρίζει, να φαίνεται χαοτικό. Όσο εκείνη επιμένει να τον βασανίζει με τις παράλογες απαιτήσεις της, τόσο εκείνος της «θυμίζει» τον προορισμό της που δεν είναι άλλος από το να υπηρετεί τον άντρα της. Όταν ένα πρωί η Ραφαέλα έχει διάθεση για κολύμπι, λύνει ένα από τα φουσκωτά του σκάφους και διατάζει τον Τζεναρίνο να την ακολουθήσει. Οι ρόλοι αντιστρέφονται όταν λίγο αργότερα η μηχανή χαλάει και οι δύο θανάσιμοι εχθροί μένουν αποκλεισμένοι στο απομονωμένο νησάκι που τους ξέβρασε το κύμα. Τώρα ο απόλυτος κυρίαρχος του παιχνιδιού γίνεται ο φτωχός ναύτης. Η επιβίωση της υπεροπτικής Ραφαέλας εξαρτάται εξ’ ολοκλήρου από τις δικές του προθέσεις, οι οποίες δεν αλλάζουν ούτε όταν εκείνη του παραδίνεται ολοκληρωτικά!

ΑΝΙΣΣΑ ΧΑΣΙΜ

Έξαψη (Body Heat), Λώρενς Κάσνταν, 1981

Ένα ασυνήθιστα καυτό καλοκαίρι στη Φλόριντα είναι το φόντο του παράνομου και παθιασμένου έρωτα της Μάτι και του Νεντ. Όσο ανεβαίνει η εξωτερική θερμοκρασία, οι σάρκες φλέγονται, ο ιδρώτας στάζει, ο πόθος οδηγεί σε ακραίες νύχτες. "Οταν φιλώ τ' αχείλι σου μουδιάζει το κορμί μου και μες στου ονείρου το γιαλό χάνομαι γιασεμί μου"... Η πολλή ζέστη όμως τρελαίνει τους ανθρώπους, τους κάνει ζώα. Ο έρωτας τυφλώνει και η λογική χάνεται. Η Μάτι και ο Νεντ πρέπει να καταρρίψουν το τελευταίο εμπόδιο που χαλάει τα υγρά όνειρά τους. Ο πλούσιος σύζυγος πρέπει να πεθάνει. Το σχέδιο καταστρώνεται από κοινού, μέχρι ν' ανακαλύψει ο ένας απ' τους δύο ότι δεν είναι το θηρίο αλλά το θήραμα, μέρος μιας καλοστημένης πλεκτάνης. "Ο έρωτας κι ο θάνατος ίδια σπαθιά βαστούνε κι οι δυο με τρόπο ξαφνικό και ύπουλο χτυπούνε" που τραγουδούν κι οι Χαΐνηδες. Στο ρόλο της γυναίκας - αρπακτικού η Κάθλην Τέρνερ, στον άχαρο ρόλο του συνεργού-θύματος ο Γουίλιαμ Χαρτ και στη μέση η κάμερα του Λόρενς Κάσνταν σε Βερχοφεν-ικό ηδονοβλεπτικό ρόλο, ανεβάζουν κι άλλο το θερμόμετρο σε ένα ούτως ή άλλως καυτό καλοκαίρι.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΡΑΚΗΣ

Η Πράσινη Αχτίδα (Le rayon vert), Ερίκ Ρομέρ, 1986

Έρωτας και καλοκαίρι όπως είναι ο τίτλος του αφιερώματος μας, κι ίσως το καλοκαίρι να είναι η ιδανικότερη εποχή για τους ερωτευμένους, όπως μας προτείνει ο Ρομέρ στην "Πράσινη αχτίδα". Έρωτας που στην απουσία του βασανίζει το μυαλό και την καρδιά των ανθρώπων, και στην ταινία θα ταλανίζει κάθε σκέψη της πρωταγωνίστριας Ντελφίν. Η γραμματέας το επάγγελμα Ντελφίν, θα μείνει δίχως παρέα στις διακοπές της και συνεχώς θα σκέφτεται τον ιδανικό εραστή που μάλλον έχει αργοπορήσει. Ο Ρομέρ πιάνοντας μια πολύ ενδιαφέρουσα πτυχή του έρωτα, θα μας παρουσιάσει μια ηρωΐδα που ενώ φαίνεται αρκετά λογική, στον έρωτα αναζητά τον ρομαντισμό. Ρομαντισμός που ακολουθείται από παιχνίδια της τύχης, σημάδια, οιωνούς που στο μυαλό ενός ερωτευμένου γίνονται η απόδειξη πως βρήκε το ταίρι του. Η Ντελφίν θα ακούσει την ιστορία της "Πράσινης αχτίδας" που αποτελεί το θέμα του ομότιτλου βιβλίου του Ιουλίου Βερν. Κατά το βιβλίο, λίγο πριν δύσει ο ήλιος κι αν το ευνοούν οι καιρικές συνθήκες, ο ήλιος εκπέμπει μια αχτίδα πράσινου χρώματος. Φαινόμενο σπάνιο, εντούτοις αρκεί μια φορά να το παρακολουθήσουν μαζί δυο άνθρωποι για να ξεδιαλύνουν και να είναι σίγουροι για τα συναισθήματα τους. Σ’ ένα τεχνοκρατικό κόσμο όπου όλα μοιάζουν προϋπολογισμένα, ο Ρομέρ πετυχαίνει διάνα και φέρνει στο φως το ρομαντικό και ανορθολογικό στοιχείο που τελικά εμπεριέχει ο έρωτας. Μια πλάνη με μεταφυσικό χαρακτήρα για τους ορθολογιστές ή μια συνάντηση που τελεσφόρησε από τύχη κι η μοίρα ένωσε τους εραστές για τους ερωτευμένους, σε κάθε περίπτωση ό,τι προτιμάτε.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ

Τσάι στη Σαχάρα (The Sheltering Sky), Μπερνάρντο Μπερτολούτσι, 1990

Ένας μεγάλος έρωτας που βιώνει την αναπόφευκτη κρίση, θύμα του αδυσώπητου χρόνου που δεν αφήνει στο πέρασμα του τίποτα αλώβητο. Κι ένας ακόμη έρωτας πρόσκαιρος που έρχεται σαν αντίδοτο, σα μια εναλλακτική μέθοδος που μοιάζει ικανή να δώσει πνοή στον πρώτο. Οι δυο τους θα γίνουν ο συνδυασμός του πάθους και της σκιάς του έρωτα που στοιχειώνει τη μνήμη, θα αποτελέσουν το θέμα της ταινίας του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι, σε μια ιστορία που μας μεταφέρει στην απέραντη κι αφιλόξενη έρημο Σαχάρα. Ο Τζον Μάλκοβιτς που πρωταγωνιστεί είναι ένας συνθέτης που μαζί με τη συγγραφέα γυναίκα του κι έναν επιχειρηματία φίλο τους θα ταξιδέψουν στη Σαχάρα. Η κλονισμένη σχέση του ζευγαριού κάτω από το εκτυφλωτικό φως του ήλιου, θα αναζητήσει ένα νέο ξάστερο ουρανό για καταφύγιο. Εκεί, το τρίο από την Αμερική, με εφόδια την περισυλλογή και το πάθος, θα δοκιμάσει τα όρια του για να βγει στο τέλος χαμένο αφού η έρημος που τους περιβάλλει, θα ξεσκεπάσει την έρημο που υπάρχει στην καρδιά τους. Ο Μπερτολούτσι και σ’ αυτήν ταινία εντυπωσιάζει, κυρίως με τα κάδρα των πλάνων του και τη μεγαλοπρέπεια τους. Σταδιακά, μας βάζει σ’ ένα κόσμο απόγνωσης, τον κόσμο που γεννά ο έρωτας κι οι ψευδαισθήσεις που τον συνοδεύουν. Με συνεργό την επιβλητική μουσική του Σακαμότο το μόνο που μένει αναπάντητο, είναι το κατά πόσο είμαστε διατεθειμένοι να γίνουμε κι εμείς κομμάτι αυτού του κόσμου.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ

27 Κλεμμένα Φιλιά (27 Missing Kisses), Νανά Τζορτζάτζε, 2000

Η έφηβη Σίβυλλα σε στιγμή έρωτα θα προφητεύσει το δικό της μέλλον που περιλαμβάνει την πιο βαθιά απώλεια. Έχει ερωτευτεί ένα μεσήλικα άνδρα, ο έφηβος γιος του οποίου έχει ερωτευτεί την ίδια. Ο νεαρός θα της ζητήσει 100 φιλιά και εκείνη θα του επιτρέψει μόνο τα 73. 27 φιλιά θα χαθούν και μαζί με αυτά θα χαθεί και το ίδιο το όνειρο. Μία ιστορία που ξετυλίγεται τις πιο ζεστές μέρες του καλοκαιριού στην Τιφλίδα της Γεωργίας και θα οδηγήσει τη νεαρή Σίβυλλα από την εφηβεία στην σκληρή ενηλικίωση. Ένα καράβι θα ταξιδεύει στην στεριά και ένας καπετάνιος θα αναζητά ό,τι αγάπησε. Μία γιαγιά θα πορεύεται μέσα στους αγρούς και θα ψάχνει εκείνον που το έσκασε από κοντά της. Μία χώρα πανέμορφη με καινούριες σκέψεις να ξεπροβάλλουν και παλιές θεωρίες να «καταπατούνται» θα είναι το σκηνικό των ηρώων που προσπαθούν να οριοθετήσουν τον εαυτό και τις επιθυμίες τους. Μία ταινία που αγγίζοντας φορές φορές τα όρια του σουρεαλισμού, του δράματος και της έξυπνης κωμωδίας θα καταφέρει να γίνει ταινία προβληματισμού μέσα από ένα υπέροχο ταξίδι. Συνηγορούν υπέρ της η καλή σκηνοθεσία της Νανά Τζορτζάτζε, η καλή επιλογή των ηθοποιών, των σκηνικών, των ενδυμάτων και φυσικά η μουσική του Γκόραν Μπρέγκοβιτς.

ΣΤΕΛΛΑ ΧΑΙΡΕΤΗ

Δωμάτιο στη Ρώμη (Room in Rome), Χούλιο Μέντεμ, 2010

Ένα καλοκαιρινό βράδυ στη Ρώμη θα δημιουργήσει συνθήκες μαγικές και πλάνες, και δύο γυναίκες από διαφορετικά μήκη και πλάτη της γης θα βρεθούν στο ίδιο δωμάτιο. Πρώτα θα εξαπατήσουν, μετά θα δοκιμάσουν και τελικά θα καταφέρουν να εμπιστευτούν η μία την άλλη. Μία νύχτα έρωτα, εξομολογήσεων και πόνου ξεκινά. Μια νύχτα ανάμεσα στην αρχαία Ρώμη και την αρχαία Αθήνα θα κλέψει τις αναστολές και η πλατωνική φιλοσοφία θα γίνει αλήθεια και πράξη βιβλική. Οι δύο ηρωίδες θα καταφέρουν να αγαπηθούν βαθιά και θα χωρίσουν, μπορεί και όχι, με το πρώτο φως της αυγής. Θα μείνει μία φωτογραφία από έναν δορυφόρο που, όπως ο ήλιος, βλέπει τα πάντα αλλά δεν πρόκειται να προδώσει το άγγιγμα που ξεκίνησε από το σώμα αλλά κατάφερε να ψηλαφήσει το σκοτάδι της ανθρώπινης ψυχής. Δύο γυναίκες άγνωστες που θα γίνουν βήμα-βήμα οικείες, με την ίδια τρυφερότητα του εκπληκτικού τραγουδιού Loving Strangers των Russian Red που συνοδεύει την ταινία. H Έλενα Ανάγια και η Νατάσα Γιαροβένκο, πανέμορφες ηθοποιοί, θα τα καταφέρνουν περίφημα κάτω από τις οδηγίες του σκηνοθέτη Χούλιο Μέντεμ.

ΣΤΕΛΛΑ ΧΑΙΡΕΤΗ

*Το αφιέρωμα δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό portal www.sevenart.gr (27-7-11).