17 Σεπ 2011

ΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΡΙΔΟΣ (1974)

Του Νέστορα Πουλάκου

Στο σκηνοθετικό ντεμπούτο του Νίκου Παναγιωτόπουλου βρίσκεις όλες εκείνες τις επιρροές από τη γαλλική του παιδεία. Ο ίδιος άλλωστε, αναμείχθηκε με όλη εκείνη την κινηματογραφική πρωτοπορία του γαλλικού Νέου Κύματος, όπου οι Γκοντάρ, Τρυφώ, Σαμπρόλ, Ριβέτ και μερικοί ακόμη μπαγάσες της μεγάλης οθόνης, αναδόμησαν αυτό το είδος της τέχνης. Αυτές οι σπουδές και οι, συν αυτώ, μυρωδιές διαπερνούν ακόμη το κινηματογραφικό έργο του Παναγιωτόπουλου. Πόσω μάλλον στην πρώτη του ταινία, "Τα Χρώματα της Ίριδος", όπου επιχειρεί ένα ιδιότυπο αστυνομικό νουάρ. Ένας κινηματογραφικός μουσικός θέλει πάση θυσία ν’ ανακαλύψει τι απέγινε εκείνος ο μυστήριος τύπος με την ομπρέλα, που περνώντας μπροστά από την κάμερα στη διάρκεια των γυρισμάτων μιας ταινίας χάθηκε στη θάλασσα. Την ώρα του ηλιοβασιλέματος, τότε που το μούχρωμα του ουρανού έπαιζε με τα χρώματα της ίριδας. Το σενάριο, που γράφτηκε σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη και συγγραφέα (όπως και Πρόεδρο του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου) Κώστα Βρεττάκο, είναι τρόπον τινά σουρεαλιστικό. Πρώτα απ’ όλα σπάει κάθε άξονα αφήγησης, οι διάλογοι κινούνται στον αέρα λες και δεν είναι πραγματικοί αλλά φανταστικοί ή δεν απευθύνονται σε πρόσωπο αλλά σε κάτι άϋλο. Άλλωστε, ο ίδιος ο Παναγιωτόπουλος στους τίτλους αρχής χαρακτηρίζει την ταινία του «αντεπιστημονικής φαντασίας, έγχρωμον σινεμασόκ». Παρατηρείς, λοιπόν, τη διάθεση για παιχνίδι, φάρσα, ή πλάκα, ακόμη και πείραγμα και σαρκασμό, όπως και μια ειρωνεία και μια καυστικότητα, σε αυτή την πρώτη -αστυνομικού τύπου- προσπάθεια του Παναγιωτόπουλου. Μέσα από τη διαλεύκανση του μυστηρίου, μπορείς να διακρίνεις ένα σχόλιο αποστροφής στην αδικαιολόγητη δύναμη της κοινωνίας του θεάματος και της ενημέρωσης (κινηματογράφος, τηλεόραση, μέσα ενημέρωσης), όπως και αντίδρασης σε κάθε αυστηρό σύστημα εξουσίας που λογοκρίνει το έργο τέχνης (μια ευθεία αναφορά στη Χούντα, στη διάρκεια της οποίας γυρίστηκε και η ταινία άλλωστε). Ανάμεσα στους συνεργάτες του Παναγιωτόπουλου, βρίσκονται πολλά πρόσωπα που χαρακτήρισαν το ελληνικό σινεμά στη συνέχεια: από τον πρωταγωνιστή, με την εξαιρετική ερμηνεία, Νικήτα Τσακίρογλου, και τους υπόλοιπους ηθοποιούς όπως ο Γιώργος Διαλεγμένος, ο Βαγγέλης Καζάν, ο Κώστας Αρζόγλου, ο Σταμάτης Φασουλής, μέχρι τον Νίκο Καβουκίδη στη φωτογραφία, τον Σταμάτη Σπανουδάκη στη μουσική (μια από τις καλύτερες κινηματογραφικές μουσικές του ελληνικού σινεμά βρίσκεις εδώ), τον Διονύση Φωτόπουλο στην καλλιτεχνική διεύθυνση, και τον νυν Πρόεδρο του Ε.Κ.Κ. Γιώργο Παπαλιό στην παραγωγή (στη διεύθυνση παραγωγής βρίσκεται ο σκηνοθέτης Λευτέρης Χαρωνίτης). Μεγάλο ενδιαφέρον επίσης έχουν και οι cameo εμφανίσεις, οι οποίες και τονίζουν το σουρεάλ του όλου σκηνικού: Από τον κριτικό κινηματογράφου Γιάννη Μπακογιαννόπουλο στη Μιμή Ντενίση και από τον τραγουδοποιό Διονύση Σαββόπουλο στον Κώστα Τσάκωνα (με μαλλιά). Τα "Χρώματα της Ίριδος" είναι από τις πρώτες ταινίες, και τους ακρογωνιαίους λίθους, του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου, που έφερε έναν άλλο αέρα στο σινεμά της εποχής.

*Τα κείμενα συμπεριλαμβάνονται στη στήλη Hellas Film, και δημοσιεύτηκαν στο κινηματογραφικό portal www.sevenart.gr, από τις 22 Ιουνίου έως τις 20 Ιουλίου 2011.