1 Οκτ 2011

ΚΙΝΕΤΤΑ

Με αφορμή την προβολή της νέας ταινίας του Γιώργου Λάνθιμου, "Άλπεις", στο διεθνές διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ της Βενετίας, σου γράφω για την πρώτη του, ουσιαστικά, ταινία, την "Κινέττα" (είχε προηγηθεί το 2001 η συνεργασία του με τον Λάκη Λαζόπουλο, για την ταινία "Ο καλύτερος μου φίλος"). Έτσι και παρακολουθείς φανατικά ελληνικό σινεμά, θα θυμάσαι τον τρόπο με τον οποίο προσγειώθηκε η "Κινέττα" στο ντόπιο σινεμά, το 2005. Άπαντες μιλούσαν για ένα είδος σινεμά εντελώς εξωπραγματικό, μια και παρόμοιες ταινίες δεν είχες ξαναδεί στην κινηματογραφία της πατρίδας σου. Βλέπεις, ο Λάνθιμος δεν έπεσε ξαφνικά από τον ουρανό με τον "Κυνόδοντα", κι ας τον ανακάλυψαν οι σινεφίλ τότε, το 2009, λόγω της επιτυχίας του στις Κάννες και της περυσινής οσκαρικής υποψηφιότητας. Ο Λάνθιμος είναι ένας δημιουργός πιστός στο όραμα και στο έργο του, από το οποίο δεν έχει παρεκκλίνει ποτέ. Βέβαια, αυτό δε σημαίνει ότι θα πρέπει να σου αρέσει κιόλας. Η "Κινέττα" είναι ένα πρώτο δείγμα γραφής που προμήνυε τον "Κυνόδοντα", και καθώς φαίνεται τις "Άλπεις". Ελλειπτικό σινεμά που παίζει με τα σώματα και την εν γένει κινησιολογία, ενώ διαθέτει τις βωβές του στιγμές. Η (πάντοτε) ατμοσφαιρική εικόνα, οι ήχοι και οι κραυγές, τα λίγα λόγια και κυρίως η εκφραστικότητα που ισοδυναμεί όσο χίλιες λέξεις, είναι τα βασικά σημεία της "Κινέττας", και φυσικά ολόκληρου του έργου ενός δημιουργού που έχει κάνει «παπάδες» στη διαφήμιση και τα βίντεο κλιπ. Σε επαρχιακή λουτρόπολη κοντά στην Αθήνα, άλλοτε δημοφιλές τουριστικό θέρετρο των αστών της πρωτεύουσας, που αυτή την εποχή προετοιμάζεται για τη θερινή σεζόν, έμπειρος αστυνομικός ερευνά δολοφονίες και βιασμούς γυναικών. Ο ίδιος άλλωστε, λατρεύει τα αυτοκίνητα, τις γυναίκες, και τα κασετόφωνα, και κάθε άλλο παρά φυσιολογικό τον λες. Βοηθοί του στις έρευνες, είναι ένας νεαρός φωτογράφος, επίσης παράξενος και λιγομίλητος, καθώς και μια καμαριέρα που έχει πέσει θύμα βιασμού. Και τους τρεις ρόλους ερμηνεύουν ηθοποιοί που τους συναντάς όλο και συχνότερα στο ελληνικό σινεμά: Κώστας Ξυκομηνός, Άρης Σερβετάλης (πρωταγωνιστεί και στις "Άλπεις"), Ευαγγελία Ράντου. Καταρχάς, ο Λάνθιμος θέλει να κάνει το προσωπικό του σχόλιο για τις κοινωνίες της αλλοτινής ευημερίας, και της τωρινής παρακμής. Καυτηριάζει την κοινωνία της Κινέττας, της οποιαδήποτε "Κινέττας" (η ταινία γυρίστηκε στους Άγιους Θεόδωρους), που το λάιφσταιλ, η επιδειξιομανία του χρήματος και της δύναμης κυριάρχησαν κάποτε. Πλέον, είναι μέρη κυριολεκτικά «φτυσμένα» από τον «προχωρημένο» πρωτευουσιάνο, κάτι που έχει ως συνεπακόλουθο τη διακοπή της κάθε ανάπτυξης τους. Με μια καταπληκτική φωτογραφία, ο Λάνθιμος σου αποδίδει ανάγλυφα αυτή τη μιζέρια, τον ζόφο που επικρατεί, γι’ αυτό άλλωστε σου τοποθετεί την ιδιότυπη αστυνομική ιστορία, ουσιαστικά, στο φόντο. Στόχος του είναι να δείξει την εξέλιξη (συνήθως αρνητική) των κοινωνιών. Είναι ξεκάθαρο ότι ο Λάνθιμος (και λόγω ηλικίας) έχει επηρεαστεί από το σινεμά της παραγωγού του, Αθηνάς Ραχήλ Τσαγγάρη. Η τελευταία, ήδη, το 2000 είχε αφήσει μετέωρο το ελληνικό κοινό με την ταινία της "Η διαρκής αναχώρηση της Πέτρα Γκόϊνγκ". Οι ταινίες των δυο σκηνοθετών είναι τόσο συγγενείς, που σε ωθεί να τις χαρακτηρίσεις ένα, όντως, νέο ρεύμα του ελληνικού σινεμά. Στην "Κινέττα" ήταν η επαρχιακή κοινωνία, στον "Κυνόδοντα" η οικογένεια, ενώ στις "Άλπεις" φαίνεται ότι κυριαρχεί η ανθρώπινη επαφή πολυεπίπεδα. Ο Λάνθιμος σου μιλάει για σημαντικούς πυλώνες της ζωής, με τον πλέον ασυνήθιστο τρόπο. Τουλάχιστον για το ελληνικό κοινό. Το ζήτημα είναι αποκλειστικά δικό σου. Είτε θα τον υποδεχτείς στις προτιμήσεις σου, είτε θα τον ξεράσεις. Με την "Κινέττα" ο Λάνθιμος ταξίδεψε στο Φόρουμ της Μπερλινάλε, και στο Φεστιβάλ του Τορόντο (με προγραμματιστή τον Δημήτρη Εϊπίδη). Παίχτηκε ακόμη στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, ενώ στη διανομή βγήκε στο παράλληλο κύκλωμα του μπαρ Νίξον (μια ιδέα που πλέον έχει εγκαταλειφθεί, αν και κακώς).