27 Φεβ 2011

ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΣΥΝΟΡΑ

Στο πορτμπαγκάζ
Φορτώσαμε τη μνήμη
.
Μα ξέφυγε στο δάσος

Σαν αγρίμι.


Ποίηση. Νέο πνεύμα γραφής, παλιάς κοπής. Βέβαια. Μοντέρνος στίχος. Παλιακή η ρίμα. Παρολαυτά, νοήματα, ερμηνείες, στοχεύσεις. Βέλη πετάγονται ένθεν κακείθεν. Του Γιάννη Δούκα. Μόλις 30. Με μέλλον μακρύ και βαθύ. Ταλέντο μεγάλο. Φαίνεται. Και ας εξανίσταμαι στη μορφή του στίχου. Στα μέσα σύνορα, το βιβλίο. Με εξώφυλλο τον Λένον. Από τις Εκδόσεις Πόλις. Δώρο. Του Στέργιου, που τον αγαπώ. Γιατί η επικοινωνία είναι πράγμα σημαντικό. Και ξέρει ότι ψάχνω ανθρώπους νέους με μέλλον. Όπως στο σινεμά, που λατρεύουμε. Σύλλας, Χριστίνα, Αργύρης. Τα κέρδη της χρονιάς, στην οθόνη. Νέοι με ορμή, με όρεξη. Και με καλές ταινίες. Το ίδιο και ο Δούκας. Με καλό στίχο.

26 Φεβ 2011

ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ

Ιφιγένεια, του Μιχάλη Κακογιάννη (1977)

Του Κακογιάννη του άρεσε από χρόνια να παίζει με τα ανδρικά κορμιά των αρχαίων Ελλήνων, με τις συνειδήσεις που τότε κουβαλούσαν, με τα θέλω, τις αντιλήψεις και τις σκέψεις που είχαν. Του άρεσε του σπουδαίου Κύπριου σκηνοθέτη, να αναμειγνύεται με τα αρχαιοελληνικά παράδοξα, διαβάζοντας και ξαναδιαβάζοντας τις τραγωδίες.

Η νέα ανάγνωση της Ιφιγένειας του Ευριπίδη, ήταν και αποδόμηση της. Η ελεύθερη απόδοση της στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης. Με χρήματα του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, ο Κακογιάννης αφήνει τις μεγάλες ξένες (κυρίως αμερικανικές) παραγωγές και ολοκληρώνει την αρχαιοελληνική τριλογία του (που ξεκίνησε με την "Ηλέκτρα" το 1962 και συνεχίστηκε με τις "Τρωάδες" το 1971) στη χώρα μας.

Με τη βοήθεια του Φωτόπουλου στα κουστούμια και το ντεκόρ, αποτύπωσε γλαφυρότατα την προσμονή με τη σαπίλα, το θυμό και την απόγνωση, που επικρατούσαν στις τάξεις των αρχαιοελλήνων, καθώς ανέμεναν την αναχώρησή τους από την Αυλίδα προκείμενου να πολεμήσουν τους Τρώες για τα μάτια της Ελένης, την τιμή του Μενέλαου και τη δόξα (και συνάμα τη φιλοδοξία για πλούτη και επεκτατισμό) της Ελλάδας.

Με την υποβλητική μουσική του Θεοδωράκη, απέδωσε τραγικά, απολύτως τραγικά, αυτό το νοσηρό κλίμα, εκείνο τον αναβρασμό, που υπήρχε ανάμεσα στους αρχηγούς και φυσικά, μέσα στις ψυχές των στρατιωτών.

Η τελική θυσία της Ιφιγένειας, το καυστικό σχόλιο του Κακογιάννη για την πολιτική και τους πολιτικούς, σε μια περίοδο που η χούντα ήταν νωπή, ο Αττίλας ακόμη πονούσε και η κυβερνώσα δεξιά δεν έχει ξεχάσει τις παρελθούσες πρακτικές της, ήταν στα σίγουρα τα στοιχεία που σπάραζαν τους θεατές της εποχής.

Με γνωστούς αλλά και φρέσκους ηθοποιούς της περιόδου, από την Ειρήνη Παππά, τον Μάνο Κατράκη και τον Κώστα Καζάκο δηλαδή στον Γιάννη Φέρτη, τον Πάνο Μιχαλόπουλο και τον Κώστα Καρρά, ο Κακογιάννης έστησε το θέατρο του παραλόγου, που παιζόταν τότε στην παραλία της Αυλίδας.

Η "Ιφιγένεια" επανήλθε αυτές τις ημέρες στην επικαιρότητα, μια και αποτελούσε την τελευταία ελληνική συμμετοχή στην πεντάδα των Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας. Τότε, το 1977, κέρδισε βραβεία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, επίσης σε άλλα φεστιβάλ ανά τον κόσμο, ενώ συμμετείχε και στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ των Καννών.

ΤΑ ΚΟΚΚΙΝΑ ΦΑΝΑΡΙΑ

Τα Κόκκινα Φανάρια, του Βασίλη Γεωργιάδη (1963)

Αν και μελόδραμα κλασικού τύπου, η ταινία του Γεωργιάδη θεωρείται ένα χαρακτηριστικό επίκαιρο της μετεμφυλιακής Ελλάδας. Μιας ανατολίτικης χώρας, πλήρως ρημαγμένης, χωρίς υποδομές αλλά με όνειρα. Ένα κράτος σαθρό, με βλέψεις ευρωπαϊσμού και σχέσεις εξάρτησης με την Αμερική (πόσο πιο γλαφυρά μπορεί ν’ αποτυπωθεί αυτή η σχέση αν όχι με την αθρόα εισροή Αμερικανών ναυτών στη ζωή της Τρούμπας;).

Στη δεκαετία του ’60, στα χρόνια της παλάντζας, τότε που η Ελλάδα δεν ήξερε τι ήταν, τα έτρωγε τα παιδιά της και τα ρήμαζε. Στην Τρούμπα, την κακόφημη συνοικία του Πειραιά, την περιοχή των καμπαρέ, των νταβατζήδων, των κοριτσιών που εκπορνεύονταν, των παράνομων, που κάθε είδους αλητεία και κακοτοπιά επιτρεπόταν, το δράμα το ανθρώπινο, το κοινωνικό, ήταν δεδομένο.

Ναι, το θεατρικό του Αλέκου Γαλανού, το κινηματογραφικό σενάριο του ίδιου (σε συνεργασία με τους Γεωργιάδη, Καμπανέλλη), και η σκηνοθεσία του σπουδαίου κινηματογραφιστή του παλιού ελληνικού κινηματογράφου των στούντιο, είναι άπαντα τραβηγμένα από τα μαλλιά. Άλλωστε, η ταινία των Μιχαηλίδη, Δαμασκηνού υπηρετεί το μελόδραμα της εποχής, ένα αμάλγαμα αγγλοσαξονικού μελό και ιταλικού νεορεαλισμού. Ένα είδος που ταίριαζε γάντι στην ελληνική κοινωνία του τότε.

Η ιστορία της ταινίας, που διανθίστηκε με το απαραίτητο εθνικό φολκλόρ, περιπλέκει τις ιστορίες των ιερόδουλων ενός καμπαρέ-οίκου ανοχής της Τρούμπας. Και ενώ όλων οι ιστορίες καταλήγουν στο δράμα, το αδιέξοδο, την απόγνωση, την τρέλα, υπάρχει και το χάπι εντ, το νοσταλγικό, το ελπιδοφόρο.

Μ’ αυτά και μ’ αυτά, τα "Κόκκινα φανάρια", κατά πολλούς ταινία-σταθμός στον ελληνικό κινηματογράφο, απέσπασε καλές κριτικές, έκοψε χιλιάδες εισιτήρια, τιμήθηκε ένθεν κακείθεν, προβλήθηκε στο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ των Καννών και έφτασε μέχρι την πεντάδα των Όσκαρ καλύτερης ξένης ταινίας. Ήταν στην εποχή, που το ελληνικό σινεμά ήταν εμπορικό και έφτανε μέχρι την Αμερική, άγγιζε την Ακαδημία.

Πάντως, τα "Κόκκινα φανάρια" ήταν μια μεγάλη παραγωγή. Με την άρτια, ζωντανή φωτογραφία του Νίκου Γαρδέλη, τη σπαρακτική, εξαίσια μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου (και τις παρουσίες των Μπηθικώτση, Ζαμπέτα) και ένα σωρό πολύ σημαντικούς ηθοποιούς. Οι Φούντας, Κατράκης, Παπαμιχαήλ, Γεωργίτσης, Χρονοπούλου, Καρέζη, Λαδικού, Χέλμη, Ανουσάκη, Διαμαντίδου, Περγιάλης, συμμετείχαν με τις ερμηνείες τους σε μια ταινία, που στα σίγουρα έχει στιγματίσει το ντόπιο σινεμά.

*Τα κείμενα γράφτηκαν από τον Νέστορα Πουλάκο, για τη στήλη Hellas Film, και δημοσιεύτηκαν στο κινηματογραφικό portal www.sevenart.gr (2 & 16-2-11).

24 Φεβ 2011

Ταινίες 24ης Φεβρουαρίου 2011..

Του Νέστορα Πουλάκου

Αυτή την εβδομάδα κάνουν πρεμιέρα στις αίθουσες οχτώ ταινίες και ενώ περιμένεις να δεις ποιος θα πάρει τα Όσκαρ την προσεχή Κυριακή -συντονίσου στο SevenArt- έχε υπόψη σου ότι παίζονται: Art house διαμάντι, οσκαρική μαυρίλα, χολιγουντιανά ανάλαφρα, ελληνική αργοπορία, αντικομουνιστικός αγώνας επιβίωσης, και ταινία λαϊκής αλληλεγγύης από το παρελθόν. Ταινία της εβδομάδας είναι ο Χρυσός Φοίνικας του περυσινού Φεστιβάλ των Καννών, "Ο θείος Μπούνμι θυμάται τις προηγούμενες ζωές του", του Ταϊλανδού εικαστικού και κινηματογραφιστή Απιτσατπόνγκ Ουερασεθακούλ. Μια ελεγειακή απεικόνιση ανθρωπίνων στιγμών, υπαρκτών μα και άϋλων, με εικόνες μαγικές από την ταϊλανδική επαρχία. Ο Ουερασεθακούλ (ή Τζο) τιμήθηκε στο 51ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης για το σύνολο του έργου του. Την κριτική της ταινίας θα σου γράψει ο Δηράκης. Από κοντά και το αμερικανικό νέο-γουέστερν "Στην καρδιά του χειμώνα" της Ντέμπρα Γκράνικ, που αναδείχθηκε καλύτερη ταινία στο περυσινό φεστιβάλ του Σάντανς. Από τότε έχει πάρει πολλά βραβεία σε ολόκληρο τον κόσμο, μια ταινία σκέτη καταχνιά για το σκληρό, αδυσώπητο κόσμο της παλιακής, επαρχιακής Αμερικής. Ένα αντικομουνιστικό οδοιπορικό ελευθερίας, επιβίωσης και ελπίδας είναι το "The Way Back", του σκηνοθέτη (των ταινιών "Ο κύκλος των χαμένων ποιητών", "Το τελευταίο κύμα", "The Truman Show") Πίτερ Γουίρ. Ατελείωτο αυτό το δράμα απόδρασης από τα σοβιετικά γκούλαγκ. Η χαριτωμένη κομεντί "Μόνο το σεξ δεν φτάνει" φέρει την υπογραφή του Άιβαν Ράιτμαν ("Ghostbusters") και την παρουσία του σεξουλιάρικου διδύμου Νάταλι Πόρτμαν-Άστον Κούτσερ. Ευχάριστη και χαλαρή η κωμωδία της Σοφίας Παπαχρήστου "Μπιλόμπα", που κέρδισε το Βραβείο Κοινού στο προπέρσινο 50ο ΦΚΘ, αλλά και κάπως χλιαρή. Σώζεται από την ερμηνεία του Δημήτρη Πιατά. Τελευταίο μέρος της ομώνυμης τριλογίας κινουμένων σχεδίων είναι το "Οι ήρωες του δάσους: Περιπέτειες στο τσίρκο", που καλοδουλεμένο το λες αλλά απευθύνεται μόνο σε παιδιά. Το "Kuhle Wampe - Σε ποιον ανήκει ο κόσμος" έρχεται από το μακρινό 1932 για να δείξει τη λαϊκή και εργατική αλληλεγγύη μπρος στην οικονομική και κοινωνική καταστροφή. Σημείωσε, βέβαια, ότι η γερμανική κοινωνία, στην οποία βασίστηκε, λίγα χρόνια μετά ανέδειξε τον Χίτλερ. Σε πρώτη ελληνική προβολή. Κριτική θα σου γράψει ο Πετιμεζάς. Για το τέλος σου άφησα την ταινία "Η τελετή", μια ιστορία εξορκισμού με τον Άντονι Χόπκινς. Έχει υπόψη σου ότι με δυο κινηματογραφικά είδη βγάζω σπυριά: Με μιούζικαλ και με ταινίες εξορκισμού (νομίζω ότι με τον κλασικό "Εξορκιστή" έχω ολοκληρωθεί). Γι’ αυτό, έτσι και θες να με βασανίσεις, ξέρεις πώς μπορείς να το κάνεις.

Στην καρδιά του χειμώνα (6/10)

Είναι η ταινία που θα σου καταπλακώσει την ψυχή. Πρόκειται για το πρόσωπο μιας Αμερικής που δεν θες για κανένα λόγο να δεις, να ξέρεις. Είναι για μια κοινωνία στην οποία δεν θες να βρίσκεσαι, ούτε να βιώσεις, ούτε καν να ακούσεις. Το άσχημο πρόσωπο του ανθρώπου δείχνει η Ντέμπρα Γκράνικ, που το φεστιβάλ του Σάντανς την αγαπά ιδιαίτερα, μια και στην πρώτη ταινία της βραβείο σκηνοθεσίας της έδωσε και αυτήν τώρα καλύτερη ταινία και όχι μόνο την ανέδειξε. Μια κοινωνία σε παρακμή. Η σήψη παντού. Όπως και η μουντίλα, η καταχνιά, η μαυρίλα. Άσχημα πρόσωπα, τραχιά, αγριεμένα. Κακές συμπεριφορές, βία, μπινελίκια, μαγκιές και ζοχάδες, από άντρες και γυναίκες. Είναι η επαρχιώτικη Αμερική, ένα σύγχρονο Φαρ Ουέστ, που οι πάντες έχουν χάσει την ανθρωπιά, τον σεβασμό, την ευγένεια τους. Νεαρό, ανήλικο κορίτσι ψάχνει να βρει τον παράνομο, αλήτη πατέρα της, προκείμενου να εμφανιστεί επιτέλους ώστε να μην τους πάρουν το σπίτι και μείνει αυτή και η υπόλοιπη, κατεστραμμένη οικογένεια στο δρόμο. Όμως, η ομερτά που υπάρχει γύρω από την παρουσία ή απουσία του, θα της κάνει τη ζωή δύσκολη. Και τότε, θα έρθει αντιμέτωπη με το κακό πρόσωπο μιας κοινωνίας, μιας κλειστής ομάδας, με τον χαρακτήρα ανθρώπων που απωθούν, μισούν, καταριούνται, βωμολόχουν, φτύνουν, σκοτώνουν, δέρνουν. Πάμπολα βραβεία έχει πάρει αυτό το σύγχρονο γουέστερν, όχι ακριβώς αστικό αλλά νέο-γουέστερν επαρχίας, στα πρότυπα τα παλιά τα κλασικά, σε αμερικανικά φεστιβάλ αλλά και όλου του κόσμου (όπως στην περυσινή Μπερλινάλε). Προτεινόμενο για Όσκαρ και Χρυσές Σφαίρες, επίσης, σε κερδίζει με τη σκηνοθεσία του και την ερμηνεία της νεαρής Τζένιφερ Λώρενς. Πέταξε έξω μερικές χαζές σκηνές, άντεξε αυτό το μαύρο που θα δεις, και στοιχημάτισε σε αυτό το Οικονομιδικό σύμπαν που δημιουργείται και θυμίζει το προπέρσινο "Παγωμένο ποτάμι".

The Way Back (5/10)

Αυτό το οδοιπορικό επιβίωσης, φυγής από το ολοκληρωτικό καθεστώς ανθρώπινης καταστροφής, όπως αποδείχθηκε η πολιτική του Στάλιν, πολύ με τσίγκλησε, με ιντρίγκαρε, με έβαλε σε σκέψεις, με έκανε να συμπάσχω με τους -διαφόρων εθνικοτήτων- ήρωες του. Αναμφίβολα, ο Πίτερ Γουίρ, αυτός ο πολύ σημαντικός -κακά τα ψέματα- Αυστραλός σκηνοθέτης, ξέρει να κάνει ταινίες-ποίηματα για την ψυχή του ανθρώπου, που ψάχνει τη σωτηρία της, την ελευθερία της. Βασισμένος σε συρραφή αληθινών ιστοριών από τη ζωή στα στρατόπεδα εργασίας τα σοβιετικά, που μετά έγιναν ιστορίες ελευθερίας και επιβίωσης στους πάγους της Σιβηρίας, ο Γουίρ αφηγείται γραμμικά μεν, πονετικά δε, τη μεγάλη πορεία κάθε λογής φυλακισμένου (εξαιρετικό το μείγμα της παρέας) προς την Ινδία και την τελική ελευθερία (όσων επέζησαν). Μου άρεσαν οι ερμηνείες τόσο (και κυρίως) του Κόλιν Φάρελ, όσο και του Εντ Χάρις. Στα συν της ταινίας οι διάλογοι στις αυθεντικές γλώσσες και οι σκηνές σε πραγματικά τραχιά τοπία. Παρολαυτά, ο Γουίρ και σε διδακτισμούς πέφτει, και σε μελοδράματα ανούσια, και σε κλισέ που δεν χρειάζονται (άστα να εννοούνται), και σε μια αντικομουνιστική γραμμή που δεν έχει όρια. Και, κυρίως, τραβώντας τη διάρκεια της ταινίας, τραβάει και τα νεύρα σου, αφού βλέπεις ένα ταξίδι που ξέρεις ότι τελειωμό έχει, αλλά έτσι όπως το σκηνοθετεί ο Αυστραλός τελειωμό δεν έχει.

Μπιλόμπα (4/10)

Από τις εναπομείνασες ταινίες εκείνου του δύσμοιρου, του επετειακού 50ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης του 2009, η "Μπιλόμπα" της Σοφίας Παπαχρήστου (την οποία την ξέρεις ως σκηνοθέτη από την ταινία "Τα χρυσά μήλα των εσπερίδων"), που παίχτηκε και στο περυσινό Ecofilms της Ρόδου, ως ταινία λήξης. Τελειώνοντας με αυτά τα διαδικαστικά, που συνήθως στα βάζω προς τα κάτω, αλλά τώρα, να, πρέπει να σου δικαιολογήσω γιατί θα δεις μια ταινία σχεδόν δυο χρόνια μετά. Ευχάριστη, χαλαρή, με τα ιδιαίτερα νοήματά της (τα οικολογικά, τα εθνικά, τα καπιταλιστικά, τα παρεΐστικα, τα χωριάτικα), αυτή η ταινία της Παπαχρήστου, που το μεγάλο της συν είναι η ερμηνεία του Δημήτρη Πιατά, αυτού του σπουδαίου κωμικού που ελάχιστα έχει αξιοποιηθεί κινηματογραφικά, και του οποίου συνέντευξη μπορείς να διαβάσεις στο SevenArt. Λέω, λοιπόν, ότι όλη η ταινία είναι ο Πιατάς και τα κωμικά γκαγκ του, που μέσα από τα ποικίλα ιλαροτραγικά που συμβαίνουν και χασκογελάς και προβληματίζεσαι. Κατά τα άλλα, αυτή η δουλειά της Παπαχρήστου είναι ιδιαίτερα χλιαρή, σα να σου προσπερνά κάπως γρήγορα από το μυαλό, μπορεί βέβαια και να σ’ αρέσει όπως του κοινού στο 50ο ΦΚΘ, που της χάρισε το βραβείο του.

Μόνο το σεξ δεν φτάνει (4/10)

Εσύ που με διαβάζεις, ξέρεις ότι τα ωραία αγόρια και κορίτσια, όταν τα βλέπω σε αμερικανικές κομεντί να χαριεντίζονται, να μιλούν και να κάνουν σεξ και εν γένει να έχουν αέρα, να σε πείθουν ότι το όμορφο νικάει και το μπρίο και η χάρη, τότε πολύ το απολαμβάνω. Κάτι πάνω κάτω που συμβαίνει και στην κομεντί του Ράιτμαν, σκηνοθέτη των αθάνατων "Ghostbusters" και πατέρα του Τζέισον ("Thank you for smoking", "Juno", "Ραντεβού στον αέρα"), ο οποίος μετά από μια σειρά χαζοκωμωδιών ολκής, κάνει επιτέλους μια αξιοπρεπή και προφανώς εύπεπτη, χαριτωμένη ταινία για τις ατέρμονες αγοροκοριτσίστικες σχέσεις έρωτα, σεξ και πάθους. Βέβαια, και για να είμαι ειλικρινής, να ‘ναι καλά η Νάταλι Πόρτμαν και ο Άστον Κούτσερ, που είναι ομορφιές, γλύκες και ταιριάζουν απόλυτα. Δίνουν το όλο όμορφο κλίμα στην ταινία και γι’ αυτό θα σου αρέσει μόνο, πίστεψε με.

Οι Ήρωες του Δάσους : Περιπέτειες στο τσίρκο (4/10)

Να πάρεις το παιδί σου και να πάτε να το δει, καθότι αυτό το κινούμενο σχέδιο της Disney είναι και καλοφτιαγμένο και προσεγμένο και ιδιαίτερα χρωματιστό και τα αστεία του τα έχει και οι χαρακτήρες του θα το πείσουν και θα περάσει καλά. Δεν είναι animation για μεγάλους αλλά, στα σίγουρα, για παιδιά. Δηλαδή, εσύ δεν θα καταφέρεις και πολύ να μπεις στο κλίμα, όμως το χρέος σου ως μεγάλος να το κάνεις. Και με αυτό το κινούμενο με ήρωες ζώα του δάσους, κλείνει και η τριλογία "Οι ήρωες του δάσους", δηλαδή δεύτερο σίκουελ και τελευταίο. Πετυχημένη η σειρά αυτή, κάνει πλέον το κύκλο της, και η μαμά Disney πάει για την επόμενη πετυχεσιά.

*Τα κείμενα δημοσιεύτηκαν στο κινηματογραφικό portal www.sevenart.gr (24-2).

22 Φεβ 2011

Συνέντευξη του Aπιτσατπόνγκ Ουερασεθακούλ..

Στον Νέστορα Πουλάκο

Την τελευταία δεκαετία κινείται αθόρυβα και διακριτικά στον κινηματογραφικό κόσμο της Δύσης. Ήδη αναγνωρισμένος στην Ταϊλάνδη, την πατρίδα του, παρόλο που δουλεύει ανεξάρτητα από το κεντρικό σύστημα παραγωγής ταινιών της, προκάλεσε συζητήσεις τον περυσινό Μάιο στο Φεστιβάλ των Καννών όταν και κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα Καλύτερης Ταινίας με το μυσταγωγικό «Ο θείος Μπούνμι θυμάται τις προηγούμενες ζωές του».

«Ναι, δεν τον περίμενα το Χρυσό Φοίνικα», μου λέει ο Απιτσατπόνγκ Ουερασεθακούλ (ή Τζο) κατά τη συνομιλία μας στη διάρκεια του 51ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (3- 12 Δεκεμβρίου 2010), όπου και τιμήθηκε για το σύνολο του έργου του. «Και να σου πω την αλήθεια, μου ήρθε κάπως ουρανοκατέβατος μια και εκείνες τις μέρες είχα συνεχώς το μυαλό μου πίσω στην πατρίδα μου και τις αιματηρές ταραχές που τότε είχαν ξεσπάσει, αν θυμάσαι», συνεχίζει ο Ταϊλανδός σκηνοθέτης.

«Να φανταστείς ότι τη βραδιά της βράβευσης και τι δε θα έδινα να τα παρατούσα όλα αυτά και να έτρεχα πίσω στο σπίτι μου». Εντέλει, η – στα πρόθυρα του εμφυλίου- Ταϊλάνδη επανήλθε στη φαινομενική ηρεμία της και ο Ουερασεθακούλ, αυτός ο καλλιτέχνης με το όνομα γλωσσοδέτης, έγινε γνωστός σε όλο τον κόσμο. Στη «χρυσή» ταινία του, παρακολουθείς την περιπλάνηση προς το θάνατο και την ταυτόχρονη ενδοσκόπηση του Θείου Μπούνμι, στη διάρκεια της οποίας συναντιέται με αγαπημένα του πρόσωπα που έχουν πεθάνει, μέσα από τις ποικίλες μετενσαρκώσεις τους.

«Νομίζω ότι για το θέμα της μετενσάρκωσης έχω παρεξηγηθεί», μου εξηγεί, «αυτό που θέλω να διερευνήσω στο έργο μου είναι το κατά πόσο απέχει η ανοησία από την αλήθεια στην ανταλλαγή των ψυχών μετά το θάνατο, και ποια είναι η στάση της επιστημονικής κοινότητας για το μετά από εδώ. Με ενδιαφέρει η μετενσάρκωση, μ’ αρέσει αυτή η εικόνα της επικοινωνίας όλων των ζωντανών οργανισμών του πλανήτη». Και συνεχίζει, «στην πραγματικότητα όμως δεν ξέρω τίποτα και αυτά που βλέπεις στην ταινία βασίζονται αποκλειστικά και μόνο στη φαντασία μου».

Η ταινία «Ο θείος Μπούνμι θυμάται τις προηγούμενες ζωές του» αποτελεί κομμάτι (αυτοτελές, βέβαια) του Primitive Project, το οποίο και δουλεύει ο Ουερασεθακούλ από το 2008. Πρόκειται για ένα εικαστικό πολυθέαμα με οκτώ οθόνες εγκατάστασης (η μία τιτλοφορείται «Phantoms of Nabua» και παρακολουθεί τη ζωή των εφήβων της ομώνυμης επαρχίας της Ταϊλάνδης), μια μικρού μήκους ταινία και τον «Θείο Μπούνμι». Το όλο σχέδιο έχει έντονα πολιτικά και κοινωνικά μηνύματα. «Πάντοτε προσπαθώ να περάσω μέσα στο έργο μου αυτά που βλέπω και πιστεύω για την κοινωνία στην οποία ζω, και την πολιτική κατάσταση που υπάρχει», μου τονίζει ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης και εικαστικός (έχει κερδίσει ακόμη δυο βραβεία στις Κάννες παλιότερα όπως και τον Χρυσό Αλέξανδρο στη Θεσσαλονίκη το 2002).

«Η κατάσταση στην Ταϊλάνδη είναι σαν μια μεγάλη μαύρη τρύπα. Υπάρχει σκοτάδι πολιτιστικό, εξαθλίωση κοινωνική και μια ιδεολογική, πολιτική διαίρεση πολύ βαθιά, που ξεκινά από τα χρόνια του κομμουνισμού και έχει περάσει χωρίς μεγάλες διαφορές σε αυτά του ακραίου εθνικισμού», λέει ο 40χρονος σκηνοθέτης. «Είναι παράξενο να ζεις σε αυτή τη χώρα και συνάμα πολύ λυπητερό. Στα σίγουρα μας χρειάζεται όσο ποτέ η ενότητα», συνεχίζει. Βέβαια χάρη στον Χρυσό Φοίνικα του «Θείου Μπούνμι» δεν τον ενόχλησε καθόλου η πολύ αυστηρή επιτροπή λογοκρισίας της χώρας του (ή «αστυνομία του ήθους», όπως την αποκαλεί). «Για την ακρίβεια σκάσανε όλοι, δεν είπαν ούτε λέξη», λέει με περίσσια νηφαλιότητα ο Ταϊλανδός σκηνοθέτης.

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο τεύχος 14 του μηνιαίου free press "Move it" (Φεβρουάριος 2011).

21 Φεβ 2011

Ήταν κάτι ταινίες...

Του Νέστορα Πουλάκου
poulakos@sevenart.gr


Πριν μερικούς μνήμες κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Ερωδιός και το Κέντρο Μελετών και Ερευνών για το Σινεμά, που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη, το βιβλίο «Ήταν κάτι ταινίες…». Πρόκειται για μια ακόμη καταγραφή του κριτικού κινηματογράφου (της εφημερίδας Θεσσαλονίκη, του καναλιού της ΕΡΤ3, αλλά και πρώτου διευθυντή του Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας) Αλέξη Δερμεντζόγλου, αναφορικά με το υποκειμενικό, προσωπικό αυτό γούστο, τον κινηματογράφο.

Ο Δερμεντζόγλου ανθολογεί 104 ταινίες από όλο το φάσμα του κινηματογράφου. Διατρέχει χρονικά την τέχνη, αναμειγνύεται με όλα τα είδη (αν και απουσιάζει το μιούζικαλ -κατά τη γνώμη μου, και καλά κάνει). Εντέλει, καταλήγει σε έναν προσωπικό κατάλογο, ανθολογημένο με καθαρά και βέβαια αυστηρά υποκειμενικά κριτήρια. Προτρέπει το σινεφίλ κοινό να δει τις επιλογές του, που προφανώς αγάπησε, και πιθανότατα έζησε μέσα από αυτές, και σίγουρα ονειρεύτηκε, περπάτησε, μίλησε μαζί τους.

Δεν συστήνει, δηλαδή, μια λίστα με τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών (όποιος άλλωστε το κάνει αυτό, ακόμη και αν έχει κριτήρια ισχυρά, αυτά χάνονται μες στο υποκειμενικό της τέχνης, και ο ίδιος ταυτοχρόνως μες στο παιχνίδι της εμπορικότητας). Αλλά, με απλό (κι όχι απλοϊκό) και συνάμα κατανοητό τρόπο, μέσα σε παραγράφους που ανακατεύει σκηνές, πλάνα, σκέψεις και κριτικές αναλύσεις, καθημερινές κουβέντες με φίλους, και σίγουρα ερμηνείες βάθους, καταθέτει 104 ταινίες καρδιάς, τις οποίες τουλάχιστον σε πείθει να τις δεις και έπειτα ας το συζητήσετε.

Η έκδοση είναι σε επιμέλεια-πρόλογο του, επίσης, κριτικού κινηματογράφου (του ιστορικού Εξώστη, της εφημερίδας Μακεδονία) Δημοσθένη Ξιφιλίνου. Επιπλέον, συγκράτησε ότι στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, υπάρχουν αναλυτικά οι 104 ταινίες (και η διαθεσιμότητά τους σε dvd ή όχι), οι οποίες και συνοδεύονται από κριτικά σημειώματα γνωστών κριτικών κινηματογράφου, σκηνοθετών, διανομέων-αιθουσαρχών.

Για το τέλος, σε προτρέπω να ανατρέξεις εδώ, ώστε ν’ ανακαλύψεις την καλή δουλειά που κάνει το Κέντρο Μελετών και Ερευνών για το Σινεμά.

*Η βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό portal www.sevenart.gr (21-2-11).

20 Φεβ 2011

Οι Χρυσές Αρκούδες που έγιναν Κλασικές

Βρίσκεσαι στα μέσα της 61ης Μπερλινάλε, του ιστορικού και εκ των τριών σημαντικότερων ευρωπαϊκών φεστιβάλ κινηματογράφου. Και μια και σου μιλάω για τη διοργάνωση από την Αθήνα, αφού δεν θέλω να ξαναδώ κρυοπαγήματα στα ποδαράκια μου από τον χιονιά που επικρατεί εκεί, αποφασίστηκε στο SevenArt για το μηνιάτικο αφιέρωμά του, να γίνει ένα ξεσκόνισμα στους μεγάλους νικητές του φεστιβάλ (τις Χρυσές Αρκούδες, δηλαδή) και να σου παρουσιάσει εκείνους τους δέκα, που στα σίγουρα πιστεύει ότι έχουν μείνει στην ιστορία του σινεμά ως κλασικοί. Επομένως, καταλαβαίνεις, ότι οι συντάκτες του SevenArt ξαναείδαν και έγραψαν τις πλέον ποιοτικές και δημοφιλείς συνάμα ταινίες, μια και αυτές -έτσι και το καλοσκεφτείς- θα μνημονεύονται από τον σινεφίλ. Και για να είναι πιο αντιπροσωπευτικό το αφιέρωμα, η λίστα διατρέχεται από τον Λιούμετ στον Ακίν, σε όλη σχεδόν την πρώτη πενηντακονταετία δηλαδή, αφήνοντας το περιθώριο στους τελευταίους νικητές να αποδείξουν τη διαχρονική αξία τους.

Νέστορας Πουλάκος
poulakos@sevenart.gr

Οι Χρυσές Αρκούδες που έγιναν Κλασικές

Οι 12 Ένορκοι (Χρυσή Άρκτος 1957)

12 ένορκοι καλούνται να αποφασίσουν αν θα στείλουν στην ηλεκτρική καρέκλα έναν 18χρονο πατροκτόνο. 12 άνδρες που διαφέρουν ως προς την καταγωγή, τη μόρφωση και τις πεποιθήσεις θα κλειστούν σ' ένα δωμάτιο και μέσα από συγκρούσεις και αντιπαραθέσεις θα ξεπεράσουν προκαταλήψεις, θα συνειδητοποιήσουν λάθη τους και έστω και πρόσκαιρα, θα μετανοήσουν. Όλα ξεκινούν από έναν οξυδερκή ένορκο (Henry Fonda) που δεν έχει πειστεί για την ενοχή του παιδιού και επανεξετάζοντας τα γεγονότα και τις μαρτυρίες, σιγά σιγά, κερδίζει τους ενόρκους έναν έναν.
Στην πρώτη του ταινία ο Sidney Lumet θα θίξει την κοινωνική αδιαφορία, το ρατσισμό, την αξία της δημοκρατίας και θα παίξει με την αντικειμενικότητα της αλήθειας. Η ιστορία της ταινίας απλή, σε κερδίζει χάρη στην πολυπλοκότητα των χαρακτήρων και το γρήγορο ρυθμό της που σε κρατούν σε αγωνία μέχρι τέλους. Χρυσή Άρκτος το 1957 και 3 σημαντικές υποψηφιότητες για Όσκαρ: Καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας και Διασκευασμένου Σεναρίου.

ΕΥΗ ΧΑΡΔΑΛΙΑ

Άγριες Φράουλες (Χρυσή Άρκτος 1958)

Καθηγητής ιατρικής (Βίκτορ Σιόστρομ), ξεκινάει ένα ταξίδι προκειμένου να παραλάβει τιμητικό βραβείο για τη συνολική προσφορά του στην επιστήμη. Η αφετηρία είναι η Στοκχόλμη, προορισμός η Λουντ και τοπίο η σουηδική επαρχία, λουσμένη στο εκτυφλωτικό ανοιξιάτικο φως - γεμάτη καρπούς, ετοιμάζεται να υποδεχτεί το καλοκαίρι. Συνοδοιπόρος του σε αυτή την επιστροφή που σταδιακά μέσα από τυχαίες συναντήσεις και σκόρπιες μνήμες παίρνει την μορφή μιας αναδρομής στο παρελθόν, είναι η γυναίκα του γιου του (Ίνγκριντ Τούλιν). Στη δύση της ζωής του πια, όταν όλα μοιάζουν προδιαγεγραμμένα και το αναπόφευκτο τέλος πλησιάζει, ο χρόνος σταματά να κυλάει, οι δείκτες πέφτουν από το ρολόι και ο ήρωας καλείται να δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα που ξεπερνούν το ανθρώπινο ανάστημα. Η ζωή, ο θάνατος, η αγάπη, ο αποχωρισμός, όσα θα μείνουν και όσα θυσιάστηκαν κατά τη διάρκεια μιας πορείας 78 χρόνων (η ηλικία του ήρωα) αφιερωμένης ολοκληρωτικά σ’ ένα περιφρουρημένο εγώ. Στιγμές που χάθηκαν η μια μετά την άλλη τόσο απλά μια και κανείς δεν ήταν παρών για να τις ζήσει και μια κούφια επιβράβευση χωρίς νόημα και ουσιαστικό αποδέκτη.
ΑΝΙΣΣΑ ΧΑΣΙΜ

Η Νύχτα (Χρυσή Άρκτος 1961)

Το 1961 έχουμε το δεύτερο μέρος της τριλογίας του Αντονιόνι για την αποξένωση, τη "Νύχτα", όπου θα παρακολουθήσουμε την διάλυση ενός γάμου. Στο ύφος του αβέβαιου και του διφορούμενου, ο Αντονιόνι συλλέγει με περίτεχνο τρόπο τα κομμάτια μιας ημέρας του ζεύγους Ποντάνο. O Μαρτσέλο Μαστρογιάνι είναι ο διάσημος συγγραφέας Τζιοβάνι Ποντάνο, παντρεμένος με την Λύντια, που την υποδύεται η Ζαν Μορώ. Τη νύχτα, το ζευγάρι είναι καλεσμένο σε μια έπαυλη, εκεί ο Τζιοβάνι ελκύεται από τα μέλη της μεγαλοαστικής τάξης κι ενθουσιάζεται με την Μόνικα Βίτι στο ρόλο της κόρης του κατόχου της έπαυλης. Το σκοτάδι της νύχτας φέρνει στο φως αλήθειες που κανείς από το ζευγάρι δεν ήθελε να παραδεχτεί.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ

Αλφαβίλ (Χρυσή Άρκτος 1965)

Ο μυστικός πράκτορας Λέμι Κόσιον (Έντι Κονσταντάιν) έχει μια αποστολή: του ανατίθεται να πάει στον πλανήτη Αλφαβίλ και να εξιχνιάσει μια διπλή εξαφάνιση. Εκεί θα βρεθεί ξένος σ’ έναν κόσμο στον οποίο τα συναισθήματα είναι απαγορευμένα και η ελεύθερη σκέψη ισοδυναμεί με ανταρσία. Μέσα σε αυτό το ζοφερό περιβάλλον, κυρίαρχη θέση κατέχει ο «Α60», ένας παντοδύναμος ηλεκτρονικός υπολογιστής που παίζει το ρόλο ενός άλλου Μεγάλου Αδελφού και με πρόσχημα την τάξη και την ασφάλεια χειραγωγεί ακόμα και τις συνειδήσεις των ανθρώπων, μετατρέποντας τους σταδιακά σε καλοκουρδισμένες μηχανές που λειτουργούν με γνώμονα την κοινή εξέλιξη. Ο Κόσιον μετά από πολλές περιπέτειες θα λύσει το μυστήριο των εξαφανίσεων, θα ερωτευτεί τη Νατάσα (Άννα Καρίνα) -κόρη ενός εκ των δύο θυμάτων- και θα καταστρέψει τον «Α60». Το φιλμ αποκτά ακόμα ισχυρότερο νόημα, αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι παρά το γεγονός ότι ο Ζαν - Λικ Γκοντάρ είχε την ευκαιρία να πραγματοποιήσει τα γυρίσματα σε κάποιο πλήρως εξοπλισμένο στούντιο, εκείνος επέλεξε το Παρίσι των ονείρων για να δημιουργήσει την πόλη της φαντασίας του, που θα φιλοξενούσε το αποκρουστικό μέλλον που οραματίστηκε.

ΑΝΙΣΣΑ ΧΑΣΙΜ

Νύχτα Δολοφόνων (Χρυσή Άρκτος 1966)

Το νήμα είναι λεπτό σε αυτή την ιστορία του Ζεράρ Μπραχ (συνεργάτη σε σειρά ταινιών του Ρομάν Πολάνσκι, του Ζαν Ζακ Ανό, του Μικελάντζελο Αντονιόνι). Οι τρεις ήρωές της, εγκλωβισμένοι στο μεγαλείο του απομονωμένου πύργου αναζητούν τη σωτηρία τους στο καθετί. Και κάνουν τα πάντα γι’ αυτό. Εγκλωβισμένοι και απομονωμένοι, όχι μόνο σωματικά μα (κυρίως) ψυχικά, ψάχνουν αυτό το χέρι σωτηρίας σε ό,τι παρουσιαστεί μπροστά τους. Στο όλο σκηνικό που δημιουργείται ανάμεσα στον αστείο γκάνγκστερ, τον φευγάτο βιομήχανο και το ατίθασο κορίτσι, όλοι τους θύματα του ίδιου τους του εαυτού, η λεπτή ειρωνεία που ενυπάρχει, η αστεία έκβαση της ιστορίας και η φυσική και αναμενόμενη τραγική κατάληξη της, συνθέτουν το παράλογο και σίγουρα το άρρωστο της ανθρώπινης φύσης. Η δεύτερη εγγλέζικη παραγωγή του Πολάνσκι (μετά την "Αποστροφή"), με την ατμοσφαιρική φωτογραφία της, τον Ντόναλντ Πλήζανς στον καλύτερο ρόλο της καριέρας του και την υπέροχη φιγούρα της Φρανσουάζ Ντορλεάκ (αδερφής της Κατρίν Ντενέβ) ένα μόλις χρόνο πριν σκοτωθεί στα 25 της, μπορεί ν’ ατύχησε στην ελληνική μετάφραση της, συμπεριλήφθηκε όμως μεταξύ των καλύτερων ταινιών του Νησιού στη δεκαετία του 1960.

ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΠΟΥΛΑΚΟΣ

Ο Άνθρωπος της Βροχής (Χρυσή Άρκτος 1989)

Ερμηνεία-σταθμός στην φιλμογραφία του Ντάστιν Χόφμαν σε μια ταινία που λίγο έλειψε να πάει στο διάολο, εκεί όπου την τράβηξε με όλη του τη δύναμη (ανεπιτυχώς ευτυχώς) ο εξαιρετικά λίγος Τομ Κρουζ στο ρόλο του Τσάρλι. Ο Χόφμαν λοιπόν, αυτός ο υπέροχος ηθοποιός, υποδύεται τον αυτιστικό αλλά και με εξαιρετικές ικανότητες Ρέινμαν, τον οποίο απαγάγει ο αποτυχημένος εισαγωγέας αυτοκινήτων και απατεωνάκος Τσάρλι. Κι αυτό, προκειμένου να διεκδικήσει την περιουσία που ο πατέρας τους δεν του άφησε. Ο σπαρακτικός Ρέινμαν, το -μεγάλο πια- παιδί που μπαίνει αναπάντεχα στο διάβα του χαμένου στον επιχειρηματικό του κόσμο Τσάρλι, θα τον ταρακουνήσει συθέμελα (πράγμα που βέβαια θα καταλάβουμε μόνοι μας, μιας και ο συμπρωταγωνιστής του Χόφμαν δεν καταφέρνει να αλλάξει εκφράσεις). Και από εκεί που τον χρησιμοποιεί για να πλουτίσει, ο Ρέινμαν θα του μάθει να χρησιμοποιεί μέρη του εαυτού του που πιθανότατα είχε ξεχάσει ότι υπάρχουν. Όπως την καρδιά του. Αυτού, και του θεατή.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΡΑΚΗΣ

Εις το Όνομα του Πατρός (Χρυσή Άρκτος 1994)

Η τέχνη της κατασκευής ενόχων και εχθρών του λαού ήταν πάντα μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εξουσίας, πόσω μάλλον όταν είχε να αντιμετωπίσει τις οδυνηρές συνέπειες των απάνθρωπων πράξεών της. Στην ταινία του Τζιμ Σέρινταν που κέρδισε τη Χρυσή Άρκτο του 1994 και 7 υποψηφιότητες για Όσκαρ είναι ο IRA, στη δική μας πραγματικότητα μπορεί να είναι οι μετανάστες, οι αντιφρονούντες, η κοινωνία ολόκληρη. Ο στόχος μπορεί να αλλάζει (αν και... στο μυαλό είναι ο στόχος), οι μέθοδοι όμως παραμένουν πάνω-κάτω οι ίδιες. Και στο Εις το Όνομα του Πατρός (που ευτύχησε να έχει δύο -τουλάχιστον- καταπληκτικούς ηθοποιούς στους πρωταγωνιστικούς ρόλους, τον Daniel Day-Lewis και τον Pete Postlethwaite) αποκαλύπτονται σε όλο το μεγαλείο τους αυτές οι μέθοδοι που καταστρέφουν ανθρώπους στο όνομα κάθε φορά μιας υπέρτατης αξίας: της ασφάλειας, της δικαιοσύνης, της δημοκρατίας, της ελευθερίας.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΡΑΚΗΣ

Λογική και Ευαισθησία (Χρυσή Άρκτος 1996)

Μια ματιά στις αρχές του 18ου αιώνα μας επιτρέπει η ταινία του Ανγκ Λι. Πλάνα της καταπράσινης αγγλικής υπαίθρου, κάδρα της αστικής τρυφής μέσα σε μεγαλειώδεις αίθουσες γευμάτων και χορών, σκηνές που λυγίζουν από το βάρος μακριών φορεμάτων και αποπνικτικών κορσέδων. Από το καστ των ηθοποιών δεν γίνεται να περάσει απαρατήρητος ο Χιου Λόρι, όχι μόνο επειδή είναι ο γνωστός Dr. House αλλά κυρίως γιατί στριφογυρίζει ενοχλημένος από την πλούσια ζωή του και από τη μικρόσωμη μεν, λαλίστατη δε σύζυγό του. Πολλές και ετερόκλητες οι γυναίκες του έργου με μία κοινή επιδίωξη, την ευτυχία που προσφέρει ενός σύζυγος. Και οι βικτοριανές γυναίκες θα τα καταφέρουν, μόνο και μόνο διότι δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά!

ΣΤΕΛΛΑ ΧΑΙΡΕΤΗ

Λεπτή Κόκκινη Γραμμή (Χρυσή Άρκτος 1999)

Ο Τέρενς Μάλικ, ο Τζον Τολ (φωτογραφία) και ο Χανς Ζίμερ (μουσική), ήταν το τρίο της ευθύνης για την πλέον σπαρακτική απογύμνωση του αμερικανού στρατιώτη στον πόλεμο του Βιετνάμ. Με την "Λεπτή κόκκινη γραμμή", ο ποιητής του κινηματογράφου Τέρενς Μάλικ δεν επιστρέφει απλώς μετά από είκοσι χρόνια απουσίας αλλά βάζει και την ταφόπλακα στη μεγαλύτερη αμερικανική βλακεία του 20ου αιώνα. Η πλήρης αποδόμηση κάθε στρατιωτικής ψυχής που βρέθηκε εκεί, μπορεί ν’ ανακόπτεται από τα ανούσια φλας μπακ του σκηνοθέτη, καταδεικνύει όμως ότι το μεγαλείο του ανθρώπου μπορεί να εξατμιστεί γρήγορα μπρος στην εξόρμηση του επιτηδευμένου πατριωτισμού, της ακόρεστης μεγαλομανίας, του χαζού επεκτατισμού ενός κακοσχεδιασμένου συμφεροντολογικού πολέμου. Ο Μάλικ αν και ακαδημαϊκός στη σκηνοθεσία του, επέδειξε λεπτότητα και ευαισθησία. Και η πλειάδα των γνωστών ηθοποιών που συμμετείχαν (Νόλτε, Καβίεζελ, Πεν, Κοτέας, Τσάπλιν, Κιούζακ, Μπρόντι, Ράιλι, Λέτο, Τραβόλτα, Κλούνει, Σταλ, Σάβατζ) έκαναν απλώς αυτό το ελάχιστο που τους ζητήθηκε, να μπουν καταρρακωμένοι στο κάδρο.

ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΠΟΥΛΑΚΟΣ

Μαζί Ποτέ (Χρυσή Άρκτος 2004)

Δυο αποτυχημένοι αυτόχειρες γνωρίζονται σ’ ένα νοσοκομείο και μες στις επόμενες μέρες παντρεύονται. Ο Καχίτ Τομρούκ, Τούρκος μετανάστης στη Γερμανία, έχει καταντήσει αλκοολικός καθώς δε μπορεί να ξεπεράσει το θάνατο της γυναίκας του. Η Σιμπέλ, κατά πολλά χρόνια νεαρότερη του, τον ζητά σε γάμο αφού θέλει να φύγει από το σπίτι της και τους αυστηρούς Τούρκους γονείς. Η συμβίωση μες στο γάμο θα τους κάνει να ερωτευτούν ο ένας τον άλλο για να πάρει μια απίθανη τροπή η ιστορία. Ένα από τα καλύτερα δείγματα γραφής του σύγχρονου ευρωπαϊκού κινηματογράφου, στο "Μαζί ποτέ" ο Φατίχ Ακίν τολμά με μια πρωτότυπη ερωτική ιστορία αναμιγνύοντας χρώματα, μουσικές και κουλτούρες με ταιριαστό τρόπο.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ

*Το αφιέρωμα δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό portal www.sevenart.gr (16-2-11).

19 Φεβ 2011

LEGION FESTIVAL

Για πρώτη φορά στην Αθήνα θα λάβει χώρα ένα ξεχωριστό φεστιβάλ το οποίο περιλαμβάνει συγκροτήματα από την extreme metal σκηνή, το Legion Festival στο Seven Sins (Θεμιστοκλέους και Γαμβέτα 5, Εξάρχεια), σήμερα Σάββατο 19/02.

DOORS: 19:30

ENTRANCE: 8 ευρώ

BANDS: DIABLERY, NIPENTHIS , AEON DUST , BLACK PATH , AΡΧΕΓΟΝΟΣ.

Μην το χάσετε!
Αλεξία Νταμπίκη

17 Φεβ 2011

Ταινίες 17ης Φεβρουαρίου 2011..

Του Νέστορα Πουλάκου

Αυτή την εβδομάδα κάνουν πρεμιέρα στις αίθουσες εννιά ταινίες, και ενώ βρίσκεσαι στα μέσα της 61ης Μπερλινάλε, καλείσαι να δεις μια σοδειά αχταρμά, όπως θα καταλάβεις από τα γραφόμενα παρακάτω. Ταινία της εβδομάδας είναι το "Αληθινό θράσος", η καινούρια παραγωγή των αδελφών Κοέν, ριμέικ του ομώνυμου γουέστερν του 1969 σκηνοθεσίας Χάθαγουει. Οι ερμηνείες του Μπρίτζες και της πιτσιρίκας της Στέινφελντ είναι η αποζημίωσή σου γι’ αυτό το τραχύ γουέστερν παλιάς κοπής, που θα δεις. Το "Χορεύοντας στον πάγο" του Σταύρου Ιωάννου, προβάλλεται αποκλειστικά στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας, ενάμιση χρόνο από την προβολή του στο 50ο ΦΚΘ. Μια ταινία για το trafficking γυναικών στην Ελλάδα. Έξι χρόνια από την πρώτη προβολή του έρχεται στη χώρα μας το δανέζικο "Άγγελος θανάτου", δεύτερο σίκουελ της σειράς ταινιών για πρεζέμπορους "Pusher", σκηνοθεσίας Ρεφν, που σίγουρα θα θυμάσαι από το ατμοσφαιρικό "Bronson". Η "Πίστη" είναι ένα σπονδυλωτό δράμα, ένα μωσαϊκό ιστοριών μεταναστών στη σύγχρονη Γερμανία, όπου η θέση της πίστης στη νέα εποχή εξετάζεται. Πήρε και ένα βραβείο, β’ διαλογής, στην περυσινή Μπερλινάλε. Σε μελό δράμα από μια βαθιά υπαρξιακή σπουδή μετατρέπεται το "Για το καλό των άλλων", παραγωγής Αλεχάντρο Αμενάμπαρ, που κάπως θα σε ξενίσει, παρά τη συγκινητική ιστορία του, το όλο αποτέλεσμα. Σα να βλέπεις παιδί την οικογενειακή ταινία του μεσημεριού της Κυριακής, είναι αυτή η παραγωγή της Ντίσνει, "Το μεγάλο φαβορί", που δεν θα σε καταπλήξει καθόλου με τις μη ανατροπές της. Το "Χθες το βράδυ", αυτή η ρομαντική κομεντί με τους Κίρα Νάιτλι, Σαμ Γουόρθινγκτον, Εύα Μέντες, Γκιγιόμ Κανέ, μου κάνει ένα κλικ να θέλω ν’ ανακατευτώ με τα ζευγάρια στην αίθουσα και να τη δω. Γι’ αυτό, έτσι και θες, κάνε την υπομονή να με διαβάσεις σε λίγες μέρες. Κάτι που ισχύει και για την ταινία "Ο δρόμος του πολεμιστή", αυτή την περιπέτεια φαντασίας για την οποία έχω υποσχεθεί σε φίλους να χωθούμε στα multiplex, άρα διπλή η υπομονή σου. Κάτι που δεν ισχύει, όμως, για το ψηφιακό θεατρόμορφο ντοκιουντράμα "Εγώ, ο Γιαννούλης Χαλεπάς", που παίζεται αποκλειστικά στο Τριανόν, και για το οποίο σου έχω γράψει σχόλιο στο 51ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Αληθινό θράσος (6/10)

Το μόνο σίγουρο, η μόνη εγγύηση ίσως, είναι το βάρος του ονόματος των αδελφών Κοέν. Μια και δεν πρόκειται επ’ ουδενί να δεις κακή ταινία από δαύτους, οι άνθρωποι είναι παραμυθάδες και τεχνίτες, και το πιο ευτελές θα στο δείξουν με τρόπο παροιμιώδες. Όπως εδώ, ας πούμε, στην περίπτωση του "Αληθινού θράσους", όπου βλέπεις ένα βαρύ, τραχύ γουέστερν παλιάς κοπής, για την οδύσσεια ή ανάγκη, όπως θες πάρτο, μιας 14χρονης πιτσιρίκας να βρει το δολοφόνο του πατέρα της. Και όσο και να χτυπιούνται οι Κοέν για το αντίθετο, το ριμέικ τους το κάνανε στην ομώνυμη ταινία του Χένρι Χάθαγουει, πίσω στα 1969, με τον τότε πρωταγωνιστή Τζον Γουέιν να τσιμπάει το Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου. Και στην τωρινή εκδοχή του βιβλίου του Πόρτις, πάντως, οι ερμηνείες είναι εξαιρετικές. Τόσο της μικρής αποκάλυψης, που ακούει στο όνομα Χάιλι Στέινφελντ, όσο και -κυρίως- του Τζεφ Μπρίτζες αλλά και -λιγότερο- του Ματ Ντέιμον. Κατά τα άλλα, μια γραμμική ταινία της Άγριας Δύσης θα δεις, με το γνωστό επιτηδευμένο ύφος των αδελφών Κοέν, την οποία παίζει και να μη θυμάσαι την επόμενη μέρα (φέρνοντας και πάλι στο μυαλό σου το κομπλικέ, ας πούμε, της περυσινής "Ένας σοβαρός άνθρωπος").

Για το καλό των αλλών (4/10)

Κοίταξε, σαν ιδέα η ταινία του Σάντος σε ιντριγκάρει ότι ναι μεν θα δεις ένα δράμα στα όρια του μελό αλλά τουλάχιστον θα μπεις στον ιδιαίτερο κόσμο του γιατρού με τον ασθενή και την σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ τους. Η ανοσία της ανίας του γιατρού μπρος σε αυτά που βλέπει καθημερινά, η σκληρότητα με την οποία έχει διαποτιστεί, ακόμη και στις σχέσεις του τις προσωπικές, η άλλη πλευρά στην οποία θα βρεθεί μετά το «ατύχημα» και η αναθεώρηση της όλης ζωής του, είναι όπως σου ξαναείπα σαν ιδέα ενδιαφέρουσα. Μια και δράμα καθαρά ουμανιστικό, με προεκτάσεις ψυχολογικές, υπαρξιστικές, αλλά και με κοινωνικές ματιές, αυτή η παραγωγή του Αμενάμπαρ. Το ζήτημα είναι ότι η μαγιά χαλάει στο όλο. Σα να μην κολλάνε όλα αυτά μεταξύ τους, και το αποτέλεσμα να φαίνεται φτηνό. Και η δημιουργικότητα του Σάντος δεν έχει να σου πει και κάτι. Κάτι μεταξύ σαπουνόπερας και υπαρξιακής αναζήτησης, βαθιάς όμως, θυμίζει εντέλει.

Άγγελος θανάτου (4/10)

Αρκετά αργοπορημένα είναι αλήθεια, θα δεις το τρίτο και τελευταίο μέρος του "Pusher", της σειράς ταινιών για τη μαφία του υποκόσμου και των ναρκωτικών που καθιέρωσε στα άντεργκραουντ στέκια τον Δανό σκηνοθέτη Γουίντινγκ Ρεφν. Τον οποίον, έτσι και φρεσκάρεις τη μνήμη σου, τον θυμάσαι από το -επίσης όχι και- πρόσφατο "Bronson", όπου ο Χάρντι είχε δώσει ρεσιτάλ ερμηνείας του πιο διάσημου Βρετανού κατάδικου όλων των εποχών. Ο Ρεφν, που φαίνεται να φλερτάρει επικίνδυνα με τη γοητεία του υποκόσμου, στον "Άγγελο Θανάτου" (του 2005, παρεμπιπτόντως) ξαναμπαίνει στα στέκια των διακομιστών της πρέζας και όχι μόνο, όταν διάφορες εθνικότητες εμπορεύονται τα πάντα στην καρδιά της Κοπεγχάγης. Όλα εδώ καλά για την ταινία του Ρεφν. Όταν όμως αρχίζει να αναμιγνύει υπαρξιακές αναζητήσεις πρεζέμπορων, οικογενειακά μπλεξίματα (και γλέντια, τσακωμούς και χαρές), σκεπτόμενες απεξαρτήσεις και όνειρα απατηλά, ρηχά και επιτηδευμένα, όταν δηλαδή καταντά ψιλομελό το δράμα το ναρκωτικό, τότε κάπου τη χάνει τη μπάλα.

Το μεγάλο φαβορί (4/10)

Πρόκειται για ένα κλασικού τύπου χολιγουντιανό δράμα, οικογενειακό, της Ντίσνει, σαν κι αυτά με τα οποία μεγάλωσες (και μεγάλωσα, βέβαια) τα μεσημέρια των σαββατοκύριακων στην τηλεόραση σου. Ξέρεις τώρα, αυτά τα family dramas, με τα success stories, που είναι και sports dramas και να, σου ανέφερα όλες τις αμερικανικές ορολογίες στα εγγλέζικα, για να σε βάλω και στο κλίμα. Γραμμικό, εντελώς, που είναι και νοσταλγικό, μια και ταινία εποχής, με το μειλίχιο, απλό, συνετό, χαλαρό βλέμμα (και στάση ζωής, επίσης) των πρωταγωνιστών της. Σα να κινούνται άπαντα σε μια άλλη στρατόσφαιρα κι όχι αυτή της πραγματικότητας. Όπως και να έχει, με μια ταινία all time classic είσαι αντιμέτωπος, σίγουρη (σαν γκανιάν θρεφτάρι, ας πούμε) και στιβαρή. Ξέρεις τι θα δεις, εν ολίγοις.

Πίστη (4/10)

Το σπονδυλωτό δράμα, αυτό το μωσαϊκό χαρακτήρων που χτίζει ο Κουρμπάνι, για τη σημασία της πίστης ανάμεσα στις μειονότητες της πολυπολιτισμικής Γερμανίας, έχει το δυνατό του κοινωνικό μήνυμα. Είναι κυρίως μια μελέτη, μια σπουδή, πάνω στους μετανάστες, σε αυτές τις ανθρώπινες ψυχές και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στην ξένη γη και τη ζωή που καλούνται πλέον ν’ ακολουθήσουν. Εν γένει, ο Κουρμπάνι, μετανάστης και ο ίδιος δεύτερης γενιάς στη Γερμανία, συλλαμβάνει την ιδέα της σημασίας και της θέσης της πίστης στο σύγχρονο κόσμο πάντα αναφορικά με τους μετανάστες, από κει και ύστερα όμως σα να άφησε στη μοίρα του το εγχείρημά του. Δηλαδή, ούτε καμιά αξιόλογη ερμηνεία βλέπεις, ούτε και κάποια φοβερή πλοκή, μια εξέλιξη δηλαδή, που θα σε κρατήσει ζωντανό στο πανί, ακόμη και με την περιπλοκή των ιστοριών. Όλα γίνονται με τρόπο άνευρο, στα όρια του αδιάφορου.

Χορεύοντας στον πάγο (5/10)

«Ο επίπονος αγώνας επιβίωσης που διηγήθηκε σαν ένα μακρόσυρτο ποίημα απνευστί ο Ιωάννου» είναι το "Χορεύοντας στον πάγο", όπως έγραφα στην εφημερίδα Απογευματινή στη διάρκεια του 50ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, το Νοέμβριο του 2009. Μια και αυτή η κάθοδος των τριών κοριτσιών από τις ανατολικές χώρες στη «γη της επαγγελίας», όπως κακώς νομίζουν, την Ελλάδα, μέσα από βουνά, ποτάμια, δάση, με κρύο, βροχή και χιονιά, και τους δουλεμπόρους στο πλάι τους πάντα να καιροφυλακτούν, σε συγκινεί και σε προβληματίζει και σε κάνει να συμπάσχεις με αυτή την ανθρώπινη, επίπονη (και επίμονη) διαδικασία. Σε αληθινές ιστορίες βασίστηκε ο ντοκιμαντερίστας Ιωάννου, που και στην πρώτη του ταινία μυθοπλασίας, τους "Κλειστούς δρόμους" του 2000, είχε και πάλι εκπλήξει με τις ιστορίες των μεταναστών και τη δύναμη που είχαν και το κοινωνικό το μήνυμα που κουβαλούσαν. Οι τραχιές ερμηνείες, κυρίως των κοριτσιών, και η υποβλητική μουσική του Κατσούλη σε υποβάλλουν και σε βάζουν στο κλίμα το σπαρακτικό. Κι ας είχε μείνει η ταινία στον… πάγο, κοντά 1,5 χρόνο τώρα, από την προβολή της σε εκείνο το ιλαροτραγικό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

*Tα κείμενα δημοσιεύτηκαν στο κινηματογραφικό portal www.sevenart.gr (17-2-11).

16 Φεβ 2011

"Τα πάντα ρή-τος / This history of music and poetry : Mountains " - No 87

(Photo by Tasos Ritos – Θέα από την Καστανιά Καρπενησίου)

Lyrics by Socrates

Mountains all around me
reaching out to heaven

Wild and full of colours
standing proud forever Mountains all around me
reaching out to heaven

Wild and full of colours
standing proud forever

Σαν σήμερα – 16 Φλεβάρη

1907: Γεννιέται ο συγγραφέας Άγγελος Τερζάκης.

1944: Γεννιέται ο βραβευμένος με Πούλιτζερ Αμερικανός συγγραφέας Ριτσαρντ Φορντ.

1960: Το αμερικανικό πυρηνικό υποβρύχιο "Τρίτων" ξεκινά για το γύρο του κόσμου.

1978: Δημιουργείται στο Σικάγο το CBBS (computer bulletin board system), προάγγελος του Διαδικτύου καθώς επιτρέπει την επικοινωνία των κομπιούτερ, που είναι συνδεδεμένοι μέσω τηλεφωνικού δικτύου.

1985: Πεθαίνει ξαφνικά σε ηλικία 58 ετών ο συγγραφέας Γιώργος Ιωάννου, ένας από τους σημαντικότερους πεζογράφους της γενιάς του.

15 Φεβ 2011

Γηραιά ηθοποιός χάνει τον έλεγχο, θεατρική παράσταση άλλης αντίληψης

Τυχαία βρέθηκα και παρακολούθησα την παράσταση που έγραψε και σκηνοθέτησε ο Χάρης Ρώμας "Γηραιά ηθοποιός χάνει τον έλεγχο’" και ομολογώ πως ενθουσιάστηκα. Δεν έχει να πει κανείς και πολλά παρά μόνο ότι πρόκειται για μια απλή, λιτή, καλοσκηνοθετημένη, δυνατή παράσταση που φτάνει στην υπέρβαση σε όλα τα επίπεδα.

Μια γερασμένη ηθοποιός, που έχει αποσυρθεί πολλά χρόνια από το θέατρο κάνει μια ανεξήγητη επιθετική πράξη εναντίον μιας άλλης συναδέλφου της πολύ νεότερης. Μέσα στο δωμάτιο της κλινικής, γιατροί και δικηγόροι προσπαθούν να βρουν την εξήγηση.

Η γυναίκα αποδομεί μια-μια όλες τις ερμηνείες τους, κάνοντας μια βαθιά κριτική στο σύγχρονο άνθρωπο και το πως λειτουργεί ο ψυχισμός του στην εποχή μας.

Ένας ύμνος στον άνθρωπο, ο οποίος δεν χωράει σε καμία θεωρία και ανάλυση, σε κανένα κοινωνικό σύστημα και ερμηνεία αλλά η ουσία του είναι να τα υπερβαίνει όλα αυτά, γιατί θέλει το περισσόν και στο μόνο πράγμα, που κάθε συμπεριφορά του έχει νόημα, είναι η σχέση με τον εαυτό του και τον θεό.

Βαθιά, συγκλονιστική ερμηνεία από την Μαρία Σκούντζου, που την συνοδεύουν οι επίσης νέοι και ταλαντούχοι ηθοποιοί, Λ. Καλφαγιάννης, Στ. Λώλος και Μ. Παπαφωτίου.

Ο Χάρης Ρώμας δείχνει τις αρετές του στο χώρο και ελπίζουμε να μας χαρίσει και άλλες τέτοιες συγκινήσεις.

Ντάλιου Διονυσία

14 Φεβ 2011

ΣΙΝΕΜΑ ΕΝ ΔΗΜΩ

Του Νέστορα Πουλάκου

Πάντα είσαι με το γέλιο/ Μικρή μου σάρκινη φωτιά/ Πάντα έτοιμη για τραγούδι». Καμιά φορά σκέφτομαι, εκεί που κάθομαι στην καλύβα και αντικρίζω την Αθήνα ν’ απλώνεται μπροστά μου, κάπως μάταιη μες στον ορίζοντα, ότι να, τι τα ‘θες, το κορίτσι το ‘χεις ανάγκη για να ζήσεις το ταξίδι. Και εξακολουθεί ο Πωλ Ελυάρ : «Ή τότε μαζί να γελάμε μες στους δρόμους/ Κάθε βήμα πιο λαφρύ πιο γρήγορο/ Είμαστε δυο πού πια δε λογαριάζουμε τη φρόνηση». Και ανατρέχω στις ταινίες του Παναγιωτόπουλου. Όταν ο Κουρής είπε «Χάθηκε η μπάλα» και η Μαξίμου μαζεύτηκε, στο φόντο ο ηλεκτρικός το ξημέρωμα («Αυτή η νύχτα μένει»). Όταν στο μπαρ, στο κέντρο της πόλης, οι δυο άνδρες είπαν «Όμορφη… σα γυναίκα άλλου». Και η Παπαθωμά χόρευε στους δρόμους («Κουράστηκα να σκοτώνω τους αγαπητικούς σου»). Οι στίχοι του Ελυάρ από την έκδοση «Εύκολο», με φωτογραφίες Μαν Ρέυ. Το 1987 στα ελληνικά, σε μετάφραση Μάτσης Χατζηλαζάρου. Σπάνιο δώρο. Καλησπέρα.

*

Βροχερός ο Φλεβάρης. Με μπόλικες ταινίες για να δεις, να ξεκουτιάνεις, και να περάσεις καλά και να σκεφτείς, να τις σκεφτείς καλά όμως. Και πολλά αφιερώματα και φεστιβάλ. Για δώσε προσοχή : το φεστιβάλ μικρού μήκους Psarokokalo, στην 5η διοργάνωσή του, από τις 7 έως τις 13 του μήνα. Και στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας και στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης διοργανώνονται ενδιαφέρουσες ρετροσπεκτίβες, αφιερώματα και πολυθεάματα, όλα τους κινηματογραφικά, που αξίζουν της διερεύνησής σου. Πρόσθεσε και την 61η Μπερλινάλε, που από τις 10 έως τις 20 του μήνα θα μαζέψει την προσοχή της σινεφιλίας, μαζί και με την κατακλυσμιαία κωλοπιλάλα των Όσκαρ.

*

Εκεί στο Βερολίνο θα υπάρχει και μυρωδιά ελληνική. Στο Forum ο Μπουγιάρ Αλιμάνι, μόνιμα εγκατεστημένος στην Ελλάδα από την Αλβανία, με την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του («Αμνηστία»). Στο Πανόραμα ο Κωνσταντίνος Γιάνναρης, έξι χρόνια από τον «Όμηρο», κάνει πρεμιέρα με την καινούρια ταινία του («Man at sea»). Συνυπολόγισε και την ανάσα Όσκαρ, που διαθέτει πλέον ο «Κυνόδοντας» του Γιώργου Λάνθιμου. Και την ανεξάρτητη παραγωγή των Αργύρη Παπαδημητρόπουλου, Jan Vogel («Wasted youth»), που προβλήθηκε στην επίσημη πρεμιέρα της 40ης διοργάνωσης του Φεστιβάλ του Ρότερνταμ. Άρα, το απόσταγμα δείχνει ότι το ταλέντο περισσεύει. Και αν μπει και μυαλό στην ελληνική κινηματογραφική πολιτική, θα φυσάει η ομάδα.

*

Ζήσε πρώτα, δες σινεμά, ξανά ζήσε. Μη χάσεις την ευκαιρία να τα συνδυάσεις.

*

Ντύσου για να μην κρυώσεις.

*Η στήλη δημοσιεύτηκε στο τεύχος 14 του μηνιαίου free press "Move it" (Φεβρουάριος 2011).

13 Φεβ 2011

JOSE REGIO

Πηγαίνω με τρένο...
Πηγαίνω
Μηχανοποιημένος και σκληρός όπως είμαι
Ετούτη την ημέρα,
Κι εσύ έρχεσαι έτσι, με επισκέπτεσαι,
Δαγκώνεις αυτά τα σίδερα και τρέμεις
Μέσα μου, Ποίηση!

Περνούν άνθρωποι πλάι μου, αφηρημένοι
Απ' την κατάσταση των θλιμμένων τους ψυχών
Άλλοι πηγαίνουν στο παράθυρο, απογοητευμένοι
Απ' τα τοπία που διέσχισαν...
Και γιατί πρέπει εγώ να έχω στις αισθήσεις μου
Τ' άσπρα και φτερωτά σου σχήματα;

*Του Jose Regio (1901-1969), από την Ανθολογία Πορτογαλικής Ποίησης. Εκδόσεις Ροές, σε μετάφραση Γιάννη Σουλιώτη και επιμέλεια Παυλίνας Παμπούδη. Κλασικός Πορτογάλος ποιητής, το ποίημα αυτό λέγεται Ποίηση. Το αγαπάει η Έρη. Αυτό όπως και το βιβλίο, επί ένα μήνα, διαβάστηκε στην εκπομπή Vakxikon Nights στο www.radioonair.gr. Της Έρης, λοιπόν.

12 Φεβ 2011

PSAROKOKALO

Του Νέστορα Πουλάκου

Καθώς διαβάζεις αυτές τις γραμμές το αθηναϊκό φεστιβάλ των μικρομηκάδων ξεκινά, μια διαφορετική προσπάθεια συζήτησης, αναζήτησης και ανάδειξης του πλέον ουσιαστικού και ζωντανού κομματιού της κινηματογραφικής κοινότητας επιχειρείται αυτή τη στιγμή. Το φεστιβάλ Psarokokalo είναι στην πέμπτη χρονιά του, παραμένει διεθνές, διαθέτει και καλές ελληνικές παραγωγές, οργανώνει αφιερώματα, συζητήσεις, ημερίδες και λοιπά δρώμενα, φέρνει καλεσμένους από το εξωτερικό και προβάλλει πρωτίστως την όμορφη πλευρά του σινεμά. Τους νέους που έχουν όρεξη να κάνουν ταινίες σε μικρή φόρμα μακριά από ποικίλους φανφαρονισμούς, μεγαλόσχημες τάσεις και φιλόδοξα πρότζεκτ μεγάλης διάρκειας.

Οι προβολές του συνεχίζουν στο μπαρ Nixon, απ’ όπου και ξεκίνησε και στηρίχτηκε πολύ. Έχει προστεθεί, βέβαια, η Ταινιοθήκη της Ελλάδας που είναι και φιλόξενη και στην ίδια περιοχή και ταιριάζει στο στυλ και το ύφος της διοργάνωσης. Με περισσότερους από 2.500 θεατές πέρυσι, ο πήχης έχει ανέβει στα σίγουρα αν κάτσεις και σκεφτείς ότι συνολικά κατατέθηκαν 1.147 συμμετοχές ταινιών για το φετινό διαγωνιστικό τμήμα που θα διεκδικήσουν το ένα και μοναδικό βραβείο, εκείνο του κοινού.

Το Psarokokalo είναι από τα ελάχιστα καλλιτεχνικά φεστιβάλ της Ελλάδας που παραμένουν ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Ούτε και φέτος κατάφερε να επιχορηγηθεί, όπως μου αναφέρει η Τατιάνα Κουμούτση, σκηνοθέτης η ίδια και εκ των ιθυνόντων του φεστιβάλ. «Να σου πω, το προσπαθώ με τις επιχορηγήσεις αλλά ακόμη άκρη δεν έχω βρει», μου λέει. «Το Psarokokalo χωρίς την εθελοντική εργασία, τις φιλικές συμμετοχές, τις χορηγίες σε υλικό και την ανιδιοτελή προσφορά φίλων και γνωστών δεν ξέρω κατά πόσο θα μπορούσε να γίνει παρά μόνο με τη δική μας τρέλα». Σε περισσότερα από 100 χιλιάδες ευρώ υπολογίζεται το κόστος του φεστιβάλ, φυσικά γίνεται με κατά πολύ λιγότερα χρήματα καθώς οι διοργανωτές τα βάζουν από την τσέπη τους ελπίζοντας στο τέλος η τρύπα να είναι όσο το δυνατόν μικρότερη.

Βέβαια, όλα αυτά τα χρηματικά αναχώματα δεν φαίνεται να πτοούν ιδιαίτερα τους επικεφαλείς του Psarokokalo. «Αγαπάμε τη μικρού μήκους ταινία και θέλουμε να την αναδείξουμε όσο μπορούμε, άλλωστε και η ίδια είμαι σκηνοθέτης και πιστεύω στη μικρή φόρμα», τονίζει η κ. Κουμούτση, «και στη Δράμα γίνεται καλή δουλειά παρά τα διάφορα προβλήματα που έχει το φεστιβάλ εκεί, όμως πιστεύουμε ότι και η Αθήνα χρειάζεται ένα θεσμό που μπορεί να προσελκύει σκηνοθέτες από όλο τον κόσμο».

Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα

Έχουν επιλεγεί συνολικά 75 ταινίες μικρού μήκους διεθνώς, οι περισσότερες εκ των οποίων έχουν συμμετάσχει και διακριθεί σε μεγάλα Φεστιβάλ του εξωτερικού (Καννών, Βενετίας, Βερολίνου, Σάντανς, Κλερμόντ-Φεράντ κ.ά) και προβάλλονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Οι θεματικές κατηγορίες που καλύπτονται περιλαμβάνουν μυθοπλασία, κινούμενο σχέδιο, ντοκιμαντέρ και πειραματικό σινεμά. Όλες οι ταινίες διαγωνίζονται για το βραβείο κοινού του φεστιβάλ.

Μεταξύ αυτών διακρίνω: την αμερικανική "Mary last seen" (βραβείο καλύτερης ταινίας στο Δεκαπενθήμερο σκηνοθετών των Καννών), τη γερμανική "URS" (34 βραβεία σε περισσότερα από 140 φεστιβάλ, υποψήφια για Όσκαρ μικρού μήκους), τη γαλλική "Barking Island" (Χρυσός Φοίνικας των Καννών), τη γερμανική "Lights" (υποψήφια για τα Βραβεία της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου), τη βελγική "Kain" (υποψήφια για Χρυσή Άρκτο στο Βερολίνο).

Επίσης συμμετάσχουν και 11 ελληνικές ταινίες. Από αυτές, οι τέσσερις έχουν διακριθεί στο πρόσφατο Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους της Δράμας. Πρόκειται για: "Το χωριό" του Στέλιου Πολυχρονάκη, "Ο Μάριος και το κοράκι" του Γιάννη Μπουγιούκα, "13 ½" του Χάρη Βαφειάδη, "Reverse" του Τζώρτζη Γρηγοράκη.

Παιδικές Προβολές

Το Psaroloco είναι ένα παιδικό κινηματογραφικό πρόγραμμα προβολών που περιλαμβάνει βραβευμένες ταινίες μικρού μήκους. Σκοπός του είναι να μεταφέρει καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου την κινηματογραφική εμπειρία και παιδεία σε ορφανοτροφεία και ιδρύματα για παιδιά και εφήβους.

Φέτος εγκαινιάζεται το παιδικό πρόγραμμα προβολών Psaroloco μες στο φεστιβάλ. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, «στόχος του προγράμματος δεν είναι μόνο η κινηματογραφική παιδεία αλλά και η εκπαίδευση των παιδιών στην ιστορία του 21ού αιώνα μέσα από την έκθεση τους σε πληθώρα συναισθημάτων που πηγάζουν από τις ταινίες. Το πρόγραμμα προωθείται για την ενίσχυση της κριτικής ικανότητας του παιδιού και της δυνατότητας του να αποκωδικοποιεί κινούμενες εικόνες».

Αφιερώματα

Στη φετινή -πέμπτη- διοργάνωση περιλαμβάνονται τα εξής αφιερώματα: Στη σύγχρονη ιταλική κωμωδία, με επιλογές του Massimiliano Narduli, υπεύθυνου των φεστιβάλ Brest (Γαλλία), Lakino (Γερμανία) και Archipelago (Ιταλία) ο οποίος και θα προλογίσει τις προβολές. Σε συνεργασία με το Οne Take Film Festival της Κροατίας, το μοναδικό φεστιβάλ σε όλο τον κόσμο που παίζει αποκλειστικά ταινίες μιας λήψης (μονοπλάνα), γίνεται αφιέρωμα με επιλογές του καλλιτεχνικού του διευθυντή Goran Kovac, που θα δώσει το παρών.

Επίσης, η προβολή του προγράμματος Latitude, με ταινίες νέων Αφρικανών σκηνοθετών, αποτέλεσμα ενός παναφρικανικoύ διαγωνισμού που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Γκαίτε (πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Γκαίτε της Αθήνας). Αφιέρωμα στην κινηματογραφική σχολή του Αμβούργου και πάλι σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Γκαίτε της Αθήνας, με επιλεγμένες ταινίες σπουδαστών και αποφοίτων. Αφιέρωμα στο σύγχρονο ιαπωνικό κινηματογράφο σε συνεργασία με το Short Shorts Film Festival της Ιαπωνίας, με βραβευμένες ταινίες νέων Ιαπώνων σκηνοθετών.

Ακόμη, πραγματοποιείται αφιέρωμα στις μικρού μήκους ταινίες και τα βίντεο κλιπ του Ρομαίν Γαβράς, γιου του Κώστα Γαβρά, παρουσία του σκηνοθέτη καθώς και στο Dialog, το πρώτο Ελληνοτουρκικό φεστιβάλ ταινιών μικρού μήκους.

Τέλος, η ενότητα «3Χ3» (3 σκηνοθέτες x 3 ταινίες του καθένα) περιλαμβάνει: τον γνωστό Αμερικανό ηθοποιό Τζέιμς Φράνκο (Spiderman, Milk, Το Ουρλιαχτό, 127 ώρες κ.ά), που έχει βραβευθεί με Χρυσή Σφαίρα. Προβάλλονται τρεις από τις εννιά συνολικά ταινίες μικρού μήκους που έχει σκηνοθετήσει, μεταξύ των οποίων "The Feast of Stephen" (βραβείο στο Φεστιβάλ Βερολίνου 2010). Τον Έλληνα σκηνοθέτη Γιάννη Βεσλεμέ, γνωστό και ως Felizol για τη μουσική του, με τις ταινίες "Φωταγωγός", "Γκολ", "Οσίκι". Τον Γερμανό εικαστικό Ingo Schiller.

Παράλληλες εκδηλώσεις

1 Σε συνεργασία με τη σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών «Ορνεράκης» έχει προκηρυχθεί ανοιχτός διαγωνισμός storyboard, με επιμελητές τους καθηγητές Χρήστο Σκαλτσά, Στέλιο Πολυχρoνάκη και Μιχάλη Παπανικολάου. Οι προτάσεις που έχουν κατατεθεί, θα παρουσιαστούν σε ομαδική έκθεση στην διάρκεια του Psarokokalo, ενώ ο νικητής κερδίζει υποτροφία «Ορνεράκη» σε τομέα της επιλογής του.

2 Η Camera Psaroloco είναι εργαστήρι σεναρίου και βίντεο για παιδιά (ηλικίας 5-8 ετών) που στοχεύει στην ενίσχυση της δημιουργικότητας, αυτογνωσίας, ομαδικότητας και στην καλύτερη κατανόηση των μέσων και της μυθοπλασίας. Το αποτέλεσμα του εργαστηρίου είναι η δημιουργία μιας μικρού μήκους ταινίας (10 λεπτών), στην οποία θα πάρουν μέρος 10-12 παιδιά. Πραγματοποιείται σε συνεργασία με τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς του παιδικού χωριού SOS Bάρης.

3 Ημερίδες για το 3D κινούμενο σχέδιο, την τεχνολογία DSLR Filming. Συζήτηση με θέμα «Media Literacy, σημερινές πρακτικές στην Ελλάδα», που στόχο έχει τη διερεύνηση της σημασίας της κινηματογραφικής και της οπτικοαουστικής παιδείας σε μια κοινωνία σε κρίση.

4 Έκθεση «Blune/ Blonde», σε συνεργασία με τη Γαλλική Ταινιοθήκη. Πρόκειται για ταινίες μικρού μήκους με θεματικό άξονα τα μαλλιά των πρωταγωνιστών τους. Η έκθεση αναφέρεται και στην αναπαράσταση των μαλλιών μέσα από τη ζωγραφική και τη φωτογραφία.

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 8 του διμηνιαίου περιοδικού mov. (Φεβρουάριος 2011).

10 Φεβ 2011

Ταινίες 10ης Φεβρουαρίου 2011..

Toυ Νέστορα Πουλάκου

Αυτή την εβδομάδα κάνουν πρεμιέρα στις αίθουσες έξι ταινίες, μια σοδειά όχι και τόσο καλή από πλευράς ποιότητας. Παρηγορήσου, όμως, ότι μπορείς και να πεταχτείς μέχρι το Βερολίνο για την 61η Μπερλινάλε. Αν δεν το κάνεις, μείνε συντονισμένος στο SevenArt, που θα σου λέμε (ό,τι μας λένε) για το τι συμβαίνει εκεί. Ταινία της εβδομάδας είναι το "Όταν θέλω να σφυρίξω, σφυρίζω", το ρουμανικό μινιμαλιστικό δράμα ενός 18χρονου φυλακισμένου, που τα πήρε κρανίο για την πίεση και την καταπίεση που δεχόταν από παντού. Σημειολογικά, πέρυσι τέτοια εποχή, παραλάμβανε την Αργυρή Αρκούδα της 60ης Μπερλινάλε. Η "Απώλεια" με την Νικόλ Κίντμαν στον πρωταγωνιστικό ρόλο, που επιτέλους δίνει μια αξιοπρεπή ερμηνεία, είναι ένα οικογενειακό δράμα για την απώλεια του 4χρονου αγοριού της. Και να σου πω ότι κάνω πως δεν είδα ότι στη σκηνοθεσία βρίσκεται ο Τζον Κάμερον Μίτσελ. Σαν ακτιβιστική πράξη παρά ως μια καλή ταινία να δεις τα "Ψηλά τα χέρια" του Ρομάν Γκουπίλ, σκηνοθέτη του αριστουργηματικού ντοκιμαντέρ "Να πεθαίνεις στα 30", και παιδιού του Μάη του ’68. Παρεμπιπτόντως, σου λέει για το πώς τα πιτσιρίκια του Παρισιού βιώνουν την αντιμεταναστευτική πολιτική του Σαρκοζί. Το "Burlesque" είναι η αποθέωση του κουνήματος των οπισθίων της Αγκιλέρα, της Σερ και της Μπελ. Ωραία τραγούδια, όμορφα κορμιά, σε ένα θεατρικό περιβάλλον, όπου μια φτωχή χωριατοπούλα κάνει το όνειρο της ζωής της. Όπως καθηλωτική αποθέωση του 3D είναι "Το Άδυτο", παραγωγής Τζέιμς Κάμερον. Μια κούφια ιστορία, τζούφιας σκηνοθεσίας, που σε μαγεύει όμως με τα πλάνα βυθού της. Για το τέλος σου άφησα το 3D κινούμενο σχέδιο της Disney "Ζουμπαίος και Ιουλιέτα", που δεν το είδα για να σου πω να πάρεις το παιδί ή το ανήψι ή τον εγγονό σου και να πάτε να το δείτε χωρίς καν να με διαβάσεις.

Όταν θέλω να σφυρίξω, σφυρίζω (6/10)

Και πάλι το δράμα της οικογένειας και των παιδιών, σε πρώτο φόντο. Το καυτό θέμα, που διαπραγματεύονται όλο και συχνότερα οι σύγχρονοι κινηματογραφιστές. Σου το είπα και στο "Submarino", αν δεν τα μπορείς τα παιδιά μην τα κάνεις. Αυτό το ακραία μινιμαλιστικό δράμα του Σέρμπαν, ταγμένο στα πρότυπα του νέου ρουμάνικου κινηματογράφου που έχει και πολύ πέραση τα τελευταία χρόνια, μιλάει για το θυμό ενός νέου φυλακισμένου. Και το πώς αυτό το θυμό τον βγάζει, λίγες μέρες πριν αποφυλακιστεί, εξαιτίας της μητέρας του και του οικογενειακού του περιβάλλοντος και της κοινωνικής ζωής που δεν είχε ποτέ και της ερωτικής επίσης. Αλλά και εξαιτίας της συμπεριφοράς των ανθρώπων, των φίλων και φυλακισμένων του, του διευθυντή του που κωφεύει. Στο τέλος, και παρά το γεγονός ότι η λύτρωσή του είναι κοντά, τρελαίνεται και τα ισοπεδώνει όλα. Καταστρέφεται ολοκληρωτικά. Προηγουμένως τον είχε διαλύσει η ίδια του η μάνα. Με τον τρόπο που τον μεγάλωσε, του συμπεριφέρθηκε, τον εξέθρεψε. Οι Ρουμάνοι κάνουν καλό σινεμά, και το ξέρουν. Τον μινιμαλισμό τον παίζουν στα δάχτυλα, αλλά το έχουν παρακάνει με αυτόν. Οφείλουν να τον επαναδιαπραγματευτούν για να προχωρήσουν και να μην κολλήσουν. Η πρώτη αυτή ταινία του Σερμπάν άρεσε στην περυσινή Μπερλινάλε, όπου και πήρε την Αργυρή Αρκούδα Καλύτερης Ταινίας του φεστιβάλ.

Απώλεια (5/10)

Δεν το περίμενα από τον Τζον Κάμερον Μίτσελ αυτό. Τον σκηνοθέτη, δηλαδή, των "Hedwig and the Angry Inch" και "Shortbus" να κάνει μια τέτοια ακαδημαϊκούρα, μια γραμμική ταινία εν συντομία, που διαχειρίζεται την απώλεια ενός παιδιού με αυτό τον politically correct τρόπο. Και το κάνει αυτό ο σκηνοθέτης των πιο έξαλλων ταινιών του σύγχρονου αμερικανικού σινεμά. Ο δημιουργός που είχε διαπραγματευτεί στο άκρο κάθε έννοια της σεξουαλικότητας, εκείνος που είχε καταφέρει να αποδομήσει τα κοινωνικά ταμπού και να τα βάλει στις οθόνες του Χόλιγουντ με τρόπο περίτεχνο. Ναι, καλέ συνάδελφε Δημήτρη Πετιμεζά, το Χόλιγουντ αλλοτριώνει τον σκηνοθέτη, όμως πιο κραυγαλέα είναι η περίπτωση Μίτσελ από εκείνη του Αρονόφσκι. Τουλάχιστον ο τελευταίος έχει μείνει από πάντα πιστός στον κόσμο της παράνοιάς του. Τους τρόπους, απλώς, μεταλλάσσει. Από κει και πέρα, τι πιστεύεις ότι θα δεις στην "Απώλεια"; Το δράμα μιας οικογένειας, που έχασε το 4χρονο γιο της. Αυτά. Δεν είναι και λίγο, βέβαια, είναι σοβαρό το θέμα. Αλλά, έτσι όπως στο δίνει ο Μίτσελ δεν έχεις και πολλά να πεις. Παρά μόνο, ότι -επιτέλους- η Νικόλ Κίντμαν επιστρέφει στις (απλά) καλές της ερμηνείες. Νομίζω, κιόλας, ότι έχω να δω την Κίντμαν σε αξιοπρεπή εμφάνιση από τη "Διερμηνέα" και τη "Μαργκότ πάει στο γάμο".

Ψηλά τα χέρια (5/10)

Είναι ο σκηνοθέτης του αριστουργηματικού ντοκιμαντέρ "Να πεθάνεις στα 30", που πολύ μου άρεσε. Είναι και παιδί του Μάη του ’68 ο Γκουπίλ. Είναι κινηματογραφιστής σε έναν κόσμο, που σίγουρα δεν τον οραματιζόταν έτσι όταν τον «άλλαζε» το 1968. Και τώρα επιστρέφει στο σινεμά με μια fiction ταινία. "Ψηλά τα χέρια" για τα σύγχρονα πιτσιρίκια του Παρισιού (αλλά και όλης της Γαλλίας), μια πολυπολιτισμικής πόλης που συνυπάρχουν οι φυλές του κόσμου παρά το πείσμα του Σαρκοζί. Οι άνθρωποι (όχι οι φιλήσυχοι, βεβαίως) θέλουν. Η πολιτική (και οι πολιτικοί) όχι, προφανώς. Αυτή μίξη τους χαλάει τη μαγιά, τη συνταγή. Τους χαλάει το φαίνεσθαι, βασικά. Κακά τα ψέματα, θα δεις τη νέα ταινία του Γκουπίλ σαν μια ακτιβιστική πράξη. Άλλωστε και η ίδια η ταινία δεν διεκδικεί ούτε δάφνες πρωτοτυπίας ούτε διαθέτει κάποια κινηματογραφική εξτραβαγκάντσα. Να τη δεις για το θέμα της, μια και η χώρα σου (παρά το πείσμα των Καρατζαφερογεωργιάδηδων) δεν είναι και πολύ μακριά από το ομοιογενές πολυπολιτισμικό μέλλον της.

Burlesque (4/10)

Κι ας γίνω ιερόσυλος στα μάτια σου, δεν θα μου φανεί και παράξενο έτσι και αυτό το μιούζικαλ γίνει κλασικό σε μερικές δεκάδες χρόνια, όπως εκείνα του Τζιν Κέλι και του Φρεντ Αστέρ. Έχει όλα τα φόντα για μια τέτοια πορεία, άλλωστε. Την ιστορία της φτωχής πλην τίμιας και φιλόδοξης χωριατοπούλας, που θέλει να κάνει το όνειρο της πραγματικότητα. Και θα πάει στην πόλη, και θα το παίξει και καπάτσα, και θα προτάξει το θράσος της νεότητας, και ως όμορφη και καλή και δουλευταρού εντέλει θα τα καταφέρει. Και οι σχετικές αντιζηλίες υπάρχουν και τρικλοποδιές. Και τα χορευτικά είναι εντυπωσιακά. Και οι χορεύτριες, επίσης. Σερ, Αγκιλέρα, Μπελ, σε μαγεύουν με κάθε τρόπο. Και, φυσικά, το τραγούδι της ταινίας ακούγεται ήδη, μια και έχει πάρει τη Χρυσή Σφαίρα του. Λοιπόν, θες κάτι άλλο από τα παραπάνω κλισέ; Κοίτα, αν με διαβάζεις από καιρό θα ξέρεις ότι με τα μιούζικαλ βγάζω φλύκταινες. Δεν είναι και η καλύτερη στιγμή της σινεφιλίας μου. Και στο "Burlesque" δεν είδα δα και τίποτα διαφορετικό, που θα με μετέπειθε από αυτή τη στάση μου.

Το άδυτο (4/10)

Τι να σου πω, τώρα; Ότι είδα μια ταινία με μπόλικο καθόλου; Στο λέω, δε στο κρύβω. Ότι είδα μια ιστορία για την επιβίωση, πιο λάιτ και πιο κομ ιλ φο σαν την κυρία που πάει για μανικιούρ, και αυτό στο γράφω. Κοίτα, για το μοναδικό λόγο που αξίζει το "Άδυτο" και εκεί ειλικρινά εντυπωσιάστηκα, είναι για τα πλάνα του βυθού και τα έφε που έχει και φυσικά για το εντυπωσιακό 3D του. Όταν διαβάζεις στα credits της παραγωγής το όνομα του Τζέιμς Κάμερον, ξέρεις ότι τουλάχιστον δεν θα δεις πατατιά 3D σαν τις τόσες και τόσες που σε έχουν κεραυνοβολήσει τα τελευταία δυο χρόνια και έχεις κουραστεί και έχεις απηυδήσει για τα λεφτάκια σου τα ωραία που έχεις «επενδύσει». Και μάλιστα, όντως, μιλάμε για μια πιο θεαματική εξέλιξη του 3D, πιο ζωντανή, πιο σπαρταριστή, πιο αληθινή, πιο κοντά στα ματάκια σου, που όντως θα σ' αρέσει πολύ. Από κει και πέρα, καλό θα είναι οι δημιουργοί να κοιτάνε και την υπόλοιπη ταινία. Να μη την αφήνουν στο έλεός της.

*Τα κείμενα δημοσιεύτηκαν στο κινηματογραφικό portal www.sevenart.gr (10-2-11).

9 Φεβ 2011

"Τα πάντα ρή-τος / This history of music and poetry :Χώμα και νερό " - No 86

photo by Tasos Ritos

στίχοι: Γιάννης Αγγελάκας (από την ομότιτλη ταινία του Πάνου Καρκανεβάτου)

Χώρες που απλώνεστε γαλήνιες δίχως σύνορα
Διάφανες πόλεις κρυμμένες μες το φως
Λικνίζεστε στην άκρη του ορίζοντα
Σαν όνειρο σαν πόθος κοντινός

Μα εγώ κάτω από τα κύματα σας χάνω
Πώς να νικήσω αυτό τον άγριο καιρό
Βουλιάζω μες το τίποτα κι όλο φοβάμαι
Φοβάμαι πως θα αργήσω να σας βρω

Βουλιάζω μες το τίποτα κι όλο φοβάμαι
Φοβάμαι πως θα αργήσω να σας βρω

Σαν σήμερα – 9 Φλεβάρη

1857: Πεθαίνει ο εθνικός ποιητής Διονύσιος Σολωμός

1881: Πεθαίνει ο διάσημος Ρώσος συγγραφέας Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι.

1909: Εκδίδεται η νέα εβδομαδιαία εφημερίδα "Ριζοσπάστης", που προπαγανδίζει την ανάγκη για λαϊκή δράση εναντίον της μοναρχίας και για την εξυγίανση του δημόσιου βίου της χώρας .

1944: Γεννιέται στη Γεωργία των ΗΠΑ η συγγραφέας Αλις Γουόκερ, που βραβεύτηκε με το Πούλιτζερ για το μυθιστόρημα της το "Πορφυρό Χρώμα", το οποίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1985.

1945: Γεννιέται η Αμερικανίδα ηθοποιός Μία Φάροου. Το πραγματικό της όνομα είναι Μαρία Λούρδη Βίλλερς και υπήρξε πρώην σύζυγος των Φρανκ Σινάτρα και Γούντι Αλλεν.

1964: Οι Μπίτλς κάνουν την πρώτη τους εμφάνιση στο διάσημο τηλεοπτικό σόου της εποχής του Εντ Σάλιβαν.

1969: Το Μπόινγκ 747, το μεγαλύτερο αεροπλάνο στον κόσμο, πραγματοποιεί την παρθενική εμπορική του πτήση.

1981: Πεθαίνει σε ηλικία 56 χρονών ο "πατέρας" του rock n roll Μπιλ Χάλεϊ. Το 1955, με το τραγούδι του "Rock Around the Clock", ανοίγει νέους δρόμους στα μουσικά δρώμενα, με κύριο χαρακτηριστικό τους "σκληρούς ήχους" της κιθάρας.

1995: Ο Γάλλος κολυμβητής Γκι Ντελάζ κατορθώνει να διασχίσει τον Ατλαντικό, κολυμπώντας μόνος του μέσα σε δύο μήνες.

7 Φεβ 2011

ΚΥΝΟΔΟΝΤΑΣ

Ξέρεις, «μετά Χριστόν προφήτης» μπορώ να γίνω με μεγάλη άνεση αλλά δεν θα το κάνω. Άλλωστε, περισσεύει γύρω μου. Ξαφνικά στην πατρίδα θυμηθήκαμε πόσο σπουδαία ταινία είναι ο λησμονημένος «Κυνόδοντας» (των 30 χιλιάδων εισιτηρίων, παρεμπιπτόντως). Χαιρόμαστε και θέλουμε διακαώς να σηκώσει ο Γιώργος Λάνθιμος το Όσκαρ ξένης ταινίας μέσα στο Kodak Theatre, για να βγούμε στην Ομόνοια και να πανηγυρίσουμε. Μετά θα ξανά-ξεχάσουμε την αξία του, όπως ακριβώς στο λέω. Για παράδειγμα, θυμήσου την περίπτωση του Θόδωρου Αγγελόπουλου με το «Μια αιωνιότητα και μια ημέρα» και το Χρυσό Φοίνικα των Καννών. Το σινεμά του Λάνθιμου δεν έχει ταυτότητα εθνική. Είναι παγκόσμιο. Η αισθητική του κινείται στα όρια της αβάν γκαρντ. Οι διάλογοι του σα να έχουν ξεπεταχτεί από θεατρικό παιχνίδι ανεξάρτητης ομάδας ηθοποιών, που πειραματίζονται. Μιλάει για την οικογένεια, αυτό το στυλοβάτη της κοινωνίας. Την τεμαχίζει, την αποδομεί. Τη βάζει στο τραπέζι για κουβέντα. Και κρατάει για ώρες, μια και έχει ψωμί πολύ και ενδιαφέρον μεγάλο. Στα σκληρά κατευθείαν πέφτεις με τον «Κυνόδοντα», για να προβληματιστείς και ν’ αναδιαμορφωθείς, ποτέ δεν ξέρεις. Παρολαυτά, θα σου μιλήσω ειλικρινά. Και τότε, που βγήκε η ταινία στις αίθουσες, και τώρα, παραμένω μετέωρος. Το είχα γράψει και στην κριτική μου στην εφημερίδα. Με έχει σαστίσει. Δεν ξέρω αν πρόκειται για σινεμά ολοκληρωμένο ή για άσκηση ύφους. Το σίγουρο είναι ότι έχει εξέλιξη. Όπως και να έχει, είναι σημαντικό επίτευγμα το να είσαι στην πεντάδα των ξενόγλωσσων Όσκαρ, και να μη λέγεσαι Γεωργιάδης και Κακογιάννης. Και να διεκδικείς επάξια το αγαλματάκι από τον Ιναρίτου, τον Βιλνέβ και την Μπίερ. Γιατί, έτσι αρχίζουν και οι κωλοτούμπες από εκείνους που σε λοιδορούσαν πέρυσι, και σε εξέθεταν ως αντιγραφέα, και σε εγκαλούσαν να μην πας στα Όσκαρ γιατί θα μας ξεφτίλιζες. Μπορεί και να γελάς, πλέον, με όλα αυτά.

Ο Νέστορας Πουλάκος είναι αρχισυντάκτης του SevenArt.gr και μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου.

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 130 της εβδομαδιαίας free press FAQ (3-1-11).

5 Φεβ 2011

4 Φεβ 2011

3 Φεβ 2011

Ταινίες 3ης Φεβρουαρίου 2011

Του Νέστορα Πουλάκου

Αυτή την εβδομάδα κάνουν πρεμιέρα στις αίθουσες πέντε ταινίες, που είναι και οσκαρικές, και φρέσκιες ελληνικές, αλλά και μια παλιά του Στίβεν Φρίαρς. Ταινία της εβδομάδας είναι το "Blue Valentine", η δοκιμιακή, πιο μελαγχολική συνέχεια του θέματος που άνοιξε η περυσινή επιτυχία "(500) μέρες με τη Σάμερ". Καταπληκτικές οι ερμηνείες των Γκόσλινγκ-Ουίλλιαμς. Όταν το κορίτσι δεν θέλει, το αγόρι που το θέλει... Οι "127 ώρες" του Ντάνι Μπόιλ, που έρχεται με φόρα από τα Όσκαρ του "Slumdog millionaire", είναι η σοκαριστική αληθινή ιστορία του Άρον Ράλστον, που την πάτησε και εγκλωβίστηκε στο πιο δύσκολο φαράγγι της Αμερικής. Η ταινία σε πονά και σε προβληματίζει. Με σχετική χρονοκαθυστέρηση θα δεις το "Cheri" του Στίβεν Φρίαρς, παραγωγής 2009, που προβάλλεται μετά την… τελευταία του ταινία "Η επεισοδιακή επιστροφή της Ταμάρα Ντρου". Εξαιρετική η ερμηνεία της Φάιφερ, που είναι όλη η ταινία και η μελωδία του Ντεπλά. Η "Υπογραφή" είναι η -μετά από πολλά χρόνια- fiction ταινία του ντοκιμαντερίστα Στέλιου Χαραλαμπόπουλου. Μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία, γεμάτη φλας μπακ, που στηρίζεται στις ερμηνείες των ηθοποιών της κι όχι τόσο στις μερικώς παρωχημένες σκηνοθετικές αντιλήψεις του δημιουργού της. Και εμπορική κωμωδία έχει το ντόπιο σινεμά σήμερα, είναι το "Έτερον ήμισυ", όπου δημοφιλείς ηθοποιοί της τηλεόρασης κάνουν ό,τι περνά από το χέρι τους για να γελάσεις. Όχι πάντα με επιτυχία, είναι η αλήθεια.

Blue Valentine (8/10)

Σκέφτεσαι με αυτή την ταινία. Αισθάνεσαι. Γιατί τα έχεις βιώσει και εσύ αυτά. Και από τις δυο πλευρές. Και γιατί -φυσικά- όλο και φοβάσαι να αντικρίσεις (πάλι) την αρνητική. Τη δύσκολη. Τη σκληρή. Να είσαι εσύ το θύμα. Ο χαμένος. Αυτός που θα πέσει στη φωτιά. Και ας αναγεννηθείς μετά. Το κομμάτι σου το αγνό θα έχει χαθεί. Ανεπιστρεπτί. Και πάπαλα το ρομάντζο και η φλυαρία του έρωτα... «Όταν θέλω εσύ δεν θέλεις, τώρα που δεν θέλω, θέλεις, μάθε τώρα, που δεν θέλω, για να θέλεις, όταν θέλω». Πόσο παιδική και ανώριμη είναι αυτή η παροιμία. Κι όμως είναι μια πραγματικότητα, είναι η αλήθεια. Και αν δεν θέλεις να την ακούσεις, να την δεις, πρόβλημα σου. Θα τη βρεις μπροστά σου. Η μάχη των δυο φύλων. Ο αδυσώπητος κόσμος του (συνήθως μη) αμοιβαίου έρωτα. Η αρχή μιας σχέσης βάσει σύμβασης. Και το τέλος της. Τον ερωτεύεται γιατί ο προηγούμενος την πλήγωσε, την έκανε να νιώσει άσχημα. Αυτή είναι η αλήθεια. Την ερωτεύεται γιατί τον ερωτεύεται. Απλό. Η συνέχεια δύσκολη. Εκείνη ποτέ δεν τον ήθελε. Και οι all time classic στερεότυπες ατάκες, «έχεις δυνατότητες και δεν τις εκμεταλλεύεσαι», «είσαι συνέχεια μεθυσμένος, πίνεις», είναι πίπες. Αποδεικνύονται φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Όταν θες κάποιον, τον αγαπάς αληθινά, τον ερωτεύεσαι πραγματικά, όλα σου φαίνονται, είναι βασικά, τέλεια. Τα άλλα απλώς περιττά. Δεν υπάρχει ισχυρό και ευαίσθητο φύλο. Ξέρεις, το ανίσχυρο και το σκληρό. Δηλαδή, άντρακλες και γυναικούλες. Αυτά είναι παλιά. Η χειραφέτηση είναι τελεσίδικη. Όσο μαλάκας είναι ένας άντρας άλλο τόσο είναι και μια γυναίκα. Όταν δεν τον θέλει, τον χέζει. Έτσι εύκολα. Ό,τι και να κάνει αυτός είναι μάταιο. Τι άλλο δηλαδή; Τα στερεότυπα πεθάνανε. Όλοι πληγώνονται. Άπαντες πληγώνουν. Και άντρες και γυναίκες. Το "Blue Valentine" είναι η μελαγχολική, πιο δοκιμιακή συνέχεια του θέματος που άνοιξε η περυσινή επιτυχία "(500) μέρες με τη Σάμερ" («Το αγόρι ερωτεύεται το κορίτσι. Το κορίτσι πάλι όχι. Το αγόρι υποφέρει. Πέφτει σε κατάθλιψη. Το κορίτσι σφυρίζει αδιάφορα και του κλείνει «την πόρτα». Κάπως άτσαλα. Το αγόρι προσπαθεί να συνέλθει. Κάπως ανορθόδοξα. Την ξαναβλέπει. Τον ξαναβλέπει. Κοιτάζουν μαζί το δάσος του έρωτα από ένα παγκάκι στην άκρη της πόλης. Η στιγμή είναι ατέρμονη. Ένα φιλί στο μάγουλο. Το μαχαίρι στην καρδιά. Το στρίβει. Τον... στρίβει. Τίτλοι τέλους. Όλα είναι μάταια». Εφ. Απογευματινή, 26 Νοεμβρίου 2009). Είναι η επιτομή της σχέσης των δυο φύλων. Της ερωτικής φυσικά. Ανοίγεται ο διάλογος, πάλι, ο ατέρμονος. Άκρη δεν βγάζεις. Θα είχε βγει, άλλωστε. Απλώς για την ταμπακιέρα. Να γίνεται η κουβέντα και να μην ξεχνιόμαστε. Κάτι σαν tip: Δεν είναι σεξιστικό, ούτε αντί-φεμινιστικό, αλλά δικαίως ο Ιωσήφ Πρωιμάκης στο mftm.gr και τη Faq τονίζει αυτό (που είπε ο Γκόσλινγκ στην ταινία): «Εμείς περνάμε όλη μας τη ζωή σε άμυνα και τελικά συναντάμε μια κοπέλα που νιώθουμε ηλίθιοι αν δεν την παντρευτούμε, ενώ αυτές περνούν όλη τους τη ζωή ψάχνοντας τον γοητευτικό πρίγκιπα, και τελικά βολεύονται με τον τύπο που έχει μια καλή δουλειά και μάλλον δεν θα την κοπανήσει». Οι ερμηνείες των Γκόσλινγκ ("Half Nelson") και Ουίλλιαμς ("Wendy and Lucy") είναι για Όσκαρ. Είναι και υποψήφιες, άλλωστε. Η σκηνοθεσία του -ουσιαστικά- πρωτάρη Σιανφράνς μια σπαρακτική αποδόμηση κάθε μορφής ερωτικής σχέσης αρσενικού-θηλυκού.

127 ώρες (6/10)

Είναι αληθινή η περιπέτεια του Άρον Ράλστον. Μια περιπέτεια ανευθυνότητας και αφέλειας. Αλλά και αποθέωσης του ενστίκτου της επιβίωσης. Εν γένει, για ένα μάθημα ζωής πρόκειται για τα παιδιά των αστικών κοινωνιών και το πόσο σοβαρά πρέπει -επιτέλους- να πάρουν τη ζωή τους. Καθότι δεν είναι όλα πλάκα, ούτε χαβαλές υπάρχει μόνο τριγύρω τους. Ο Ντάνι Μπόιλ, μετά το Όσκαρ του "Slumdog Millionaire", γύρισε μια ταινία ροκ στην περιοχή των πιο δύσκολων βουνών της Αμερικής. Κυρίως, γύρισε μια ταινία που σε πονά. Σε όλη τη διάρκειά της σε κάνει να πονάς, το χέρι σου το πιάνεις, δεν το αφήνεις. Το κεκτημένο χάνεται για να ζήσεις, σκέφτεσαι. Τα αυτονόητα καμιά φορά χάνουν και την αξία τους μπροστά στο μεγάλο όλεθρο. Ακόμη θυμάμαι το σοκ που έπαθα όταν είδα την ταινία στην τελετή έναρξης του 51ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Εντάξει, οι "127 ώρες" έχουν όλα εκείνα τα κλισέ που σε κουράζουν σε τέτοιου είδους ταινίες. Όμως, μπρος στην ετικέτα «αληθινή ιστορία» τα πάντα επιτρέπονται. Και όπως και να έχει, ο Άγγλος σκηνοθέτης και ο Τζέιμς Φράνκο στον πρωταγωνιστικό ρόλο έκαναν ότι περνούσε… από το χέρι τους, ώστε το αποτέλεσμα να είναι σοκαριστικό.

Η Υπογραφή (6/10)

Αυτό που, κυρίως, μου άρεσε στην ταινία του Χαραλαμπόπουλου είναι η συνεχώς ανοδική εξέλιξή της. Δηλαδή, δεν σε άφηνε ούτε λεπτό να βαριανασάνεις, να πεις «πού το πάει τώρα», «άντε να τελειώνουμε», και άλλα συναφή. Μετά την (σίγουρα) αμήχανη έναρξή της, η ιστορία των δυο εραστών, που μοιράζουν τη ζωή τους μεταξύ Παρισιού και Αθήνας, και κάνουν τη μεγάλη «κομπίνα» με τους πίνακες ζωγραφικής, η μετέπειτα αρνητική εξέλιξή της, και η επίμονη ερευνήτρια που τα ψαχουλεύει όλα αυτά, σε κρατούν σε μια αγωνία για το τι θα γίνει. Τηρουμένων των αναλογιών, η -μετά από χρόνια- fiction ταινία του ντοκιμαντερίστα Χαραλαμπόπουλου ("Ημερολόγια Καταστρώματος", "Τη νύχτα που ο Φερνάντο Πεσσόα συνάντησε τον Κωνσταντίνο Καβάφη"), μου θύμισε πολύ εκείνη τη γαλλική παραγωγή "Αυτό που είδαν τα μάτια μου, το μυστήριο του Watteau", που μπορεί και να είχες δει το Μάιο του 2009. Και εκεί η τέχνη γίνεται το εφαλτήριο, που στη συνέχεια θα ξεδιπλωθούν καλά κρυμμένα και ένοχα μυστικά. Εντέλει, στην "Υπογραφή" παρακολουθείς μια άκρως ενδιαφέρουσα ιστορία. Πολύ καλές οι ερμηνείες και των πρωταγωνιστών (Χωραφάς, Πρωτόπαππα) και των δεύτερων ρόλων (Καλτσίκη, Κουρής). Και η φωτογραφία και, κυρίως, η μουσική του Κυπουργού δίνουν έναν νοσταλγικό αέρα στην ταινία. Αν δεν είχε αυτούς τους άκρατους ακαδημαϊσμούς και μερικές πολύ παρωχημένες σκηνοθετικές ατασθαλίες ο Χαραλαμπόπουλος, για τις οποίες είχα διαφωνήσει και στο ψευδοντοκιμαντέρ του "Τη νύχτα που ο Φερνάντο Πεσσόα συνάντησε τον Κωνσταντίνο Καβάφη", μπορεί και να σου μιλούσα για ένα μικρό διαμαντάκι. Όμως δεν είναι, πρόκειται απλώς για μια καλή ταινία (με μεγάλη διάρκεια, επίσης).

Cheri (6/10)

Για να είμαι και ειλικρινής, αν δεν υπήρχε αυτό το εξαίσιο πλάσμα που λέγεται Μισέλ Φάιφερ, δεν ξέρω κατά πόσο θα άξιζε να δεις το "Cheri". Είναι όλη η ταινία πάνω της, εκείνη σηκώνει όλο το βάρος της ιστορίας, χτισμένη την έχει την υπόθεση γύρω της ο Φρίαρς. Το κλασικό βιβλίο της Κολέτ, αυτό το δράμα εποχής, που μιλά για έναν κόσμο γεμάτο εταίρες, σεξ, ποτά, διασκέδαση και άφθονο χαβαλέ, τις έχει τις ασυνέχειές του. Τις οποίες και δεν απέφυγε ούτε ο Βρετανός σκηνοθέτης. Γιατί καμιά φορά θες να δεις αυτή την ιστορία της Λέα και του Σέρι να πάει παρακάτω, να έχει μια εξέλιξη, να τσουλήσει περισσότερο, αλλά όλο και κολλάει. Και όλο και σε κουράζει. Στα σίγουρα, όμως, έχεις να δεις ένα δράμα εποχής, στα πρότυπα των "Επικίνδυνων Σχέσεων", ένα είδος σινεμά που ξέρει καλά να κάνει ο Φρίαρς. Και εδώ τον βοήθησε και η χαρακτηριστική φωτογραφία του και αυτή η καταπληκτική μελωδία του Αλεξάντερ Ντεπλά. Και για να μη μπερδεύεσαι, ναι, το "Cheri" είναι η προηγούμενη ταινία του Φρίαρς και όχι η τελευταία ("Η επεισοδιακή επιστροφή της Ταμάρα Ντρου"), την οποία και είδες πριν ένα μήνα στις ελληνικές αίθουσες. Αντιθέτως, το "Cheri" το βλέπεις με την κλασική χρονοκαθυστέρηση, χάρη στο γνωστό ανάποδο του Έλληνα διανομέα.

Το έτερον ήμισυ (3/10)

Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια, στην περίπτωση του "Έτερον ήμισυ". Για εμπορική κωμωδία πρόκειται, που τη λες χαριτωμένη, ολίγο σκερτσόζα και κάπως hype, αλλά μέχρι εκεί. Σε αντίθεση με την "Υπογραφή" του Χαραλαμπόπουλου, στο "Έτερον ήμισυ" υπάρχει η ακριβώς αντίστροφη εξέλιξη. Βλέπεις μια ανεβαστική έναρξη, πολύ ελπιδοφόρα για τη συνέχεια της ταινίας. Αντ’ αυτού, όλο και κατεβαίνει όλο και κατεβαίνει, και από κάποια στιγμή και μετά απορείς πραγματικά μ’ αυτά που βλέπεις. Η πλήρης καταστροφή μιας πολύ χαριτωμένης ιδέας. Για να σου δώσω να καταλάβεις, τα θετικά της ταινίας είναι μερικές έξυπνες ατάκες, με τις οποίες όντως γελάς, και οι ερμηνείες Κυριακίδη-Παπουτσάκη, που τουλάχιστον είναι αυθεντικές, τραχιές και στηρίζουν την υπόθεση. Κατά τα άλλα, μην το συζητάς. Και, κυρίως, τις σκηνές του παραδείσου τι τις ήθελαν;

*Τα κείμενα δημοσιεύτηκαν στο κινηματογραφικό portal www.sevenart.gr (3-2-11).

2 Φεβ 2011

"Τα πάντα ρή-τος / This history of music and poetry :London Calling " - No 85

(Vakxikon standing, out of the Bedford Hotel in Bloomsbury area of London)

Written by Joe Strummer & Mick Jones

London calling to the faraway towns
Now that war is declared-and battle come down
London calling to the underworld
Come out of the cupboard, all you boys and girls
London calling, now don't look at us
All that phoney Beatlemania has bitten the dust
London calling, see we ain't got no swing
'Cept for the ring of that truncheon thing

The ice age is coming, the sun is zooming in
Engines stop running and the wheat is growing thin
A nuclear error, but I have no fear
London is drowning-and I live by the river

London calling to the imitation zone
Forget it, brother, an' go it alone
London calling upon the zombies of death
Quit holding out-and draw another breath
London calling-and I don't wanna shout
But when we were talking-I saw you nodding out
London calling, see we ain't got no highs
Except for that one with the yellowy eyes

Now get this
London calling, yeah, I was there, too
An' you know what they said? Well, some of it was true!
London calling at the top of the dial
After all this, won't you give me a smile?

I never felt so much a' like

Γεώργιος Σουρής
Λίγο Μελάνι...

Ἀφιέρωμα τὴν πρωτοχρονιὰ τοῦ 1878,
στὴ μετέπειτα γυναῖκα του Μαρία.


Λίγο μελάνι καὶ χαρτὶ καὶ λίγοι πάλι στίχοι
εἶναι τὸ μόνο δῶρο μου ὁποὺ θὰ σοῦ χαρίσω...
Καλὰ ποὺ μοῦ ῾δωσε κι αὐτοὺς ἡ ἀκριβή μου τύχη,
γιατὶ ἀλλιῶς δὲ θά ῾ξερα πῶς νὰ σὲ χαιρετήσω.
Ὡς τώρα ἄλλο τίποτα ἀπ᾿ τὸ δικό μου χέρι,
παρὰ πολλοὺς νερόβραστους καὶ κρύους στίχους εἶδες.
Ἀλλὰ κι οἱ στίχοι ποῦ καὶ ποῦ, καμμιὰ φορά, ποιὸς ξέρει,
ἂν ἔχουν δῶρα ζηλευτὰ καὶ ζωντανὲς ἐλπίδες.
Οἱ εὐτυχίες πού ῾ψαλλα τόσες φορὲς γιὰ σένα
ἂν ἔξαφνα φτερούγιζαν μὲ τὴν αὐγὴ μπροστά σου,
θὰ ἔβλεπες τί εἴχανε οἱ στίχοι μου κρυμένα
κι ἄλλη χαρὰ δὲ θά ῾θελε στὸ κόσμο ἡ καρδιά σου.


Σαν σήμερα – 2 Φεβρουαρίου

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ

1536: Ο Ισπανός Πέντρο ντε Μεντόζα ιδρύει το Μπουένος Άιρες στην Αργεντινή.

1556: Καταγράφεται ο ισχυρότερος σεισμός, που έχει σημειωθεί μέχρι τώρα, στις επαρχίες Σάανξι, Σάνσι και Χέναν της Κίνας, αφήνοντας 830.000 νεκρούς.

1653: Ιδρύεται η πόλη Νέο Άμστερνταμ, που αργότερα θα μετονομαστεί σε Νέα Υόρκη.

1709: Ο Αλεξάντερ Σέλκιρκ σώζεται από ναυάγιο και καταλήγει σε ένα έρημο νησί εμπνέοντας τον Ντάνιελ Νταφόε να γράψει το "Ροβινσώνα Κρούσο".

1853: Γεννιέται ο σατιρικός ποιητής Γεώργιος Σουρής.

1882: Γεννιέται στο Δουβλίνο ο Ιρλανδός συγγραφέας του "Οδυσσέα" και των "Δουβλινέζων" Τζέιμς Τζόις. Πεθαίνει το 1941 σε ηλικία 59 ετών.

1940: Ο Φρανκ Σινάτρα κάνει το ντεμπούτο του ως τραγουδιστής στην Ινδιανάπολη των ΗΠΑ.

1949: Κυκλοφορεί ο πρώτος δίσκος 45 στροφών.

1962: Για πρώτη φορά σε 400 χρόνια ευθυγραμμίζονται ο Ποσειδώνας και ο Πλούτωνας.

1979: Πεθαίνει στη Νέα Υόρκη από υπερβολική δόση ηρωίνης ο Σιντ Βίσιους, μέλος του πανκ συγκροτήματος Sex Pistols. Μία μέρα πριν είχε αποφυλακιστεί με εγγύηση, μετά τη σύλληψη του ως υπόπτου για τη δολοφονία της ερωμένης του.