8 Ιαν 2012

Από το Παρίσι στο Πέραν: Έλληνες κινηματογραφιστές της Πόλης

Του Νέστορα Πουλάκου

Πολύ ενδιαφέρον, ιδιαιτέρως πλούσιο κι άκρως περιεκτικό είναι το λεύκωμα-μελέτη που κυκλοφόρησε προσφάτως από τις Εκδόσεις Τόπος. Το βιβλίο “Από το Παρίσι στο Πέραν: Έλληνες κινηματογραφιστές της Πόλης” γραφόταν από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 μέχρι και τελευταία με σκοπό να αναδείξει τον κινηματογράφο στην Κωνσταντινούπολη, όπως αυτός διαμορφώθηκε το πρώτο μισό του 20ου αιώνα από τους Έλληνες που ζούσαν εκεί.

Από το 1896 υπήρξε κινηματογράφος στην Πόλη, αφού χωρίς καν να έχει συμπληρωθεί χρόνος από τις προβολές των αδελφών Λυμιέρ στο Παρίσι η τέχνη του κινηματογράφου έφτασε στην πόλη για να διασκεδάσεις τις αστικές οικογένειες της (η πρώτη προβολή στη μπυραρία Σπονέκ). Αρχικά οι προβολές γίνονται σε θέατρα και σκηνές, στην κοσμοπολίτικη συνοικία του Πέραν. Από το 1910 ανοίγουν αποκλειστικά κινηματογραφικές αίθουσες: Σαντράλ, Εκλέρ, Οριαντό, Παρλάν, Gaumont, Αμερικανικός κινηματογράφος κ.ά., τα ονόματά τους.

Στις σελίδες του λευκώματος αναλύονται διεξοδικά και περιγράφονται “σταθμοί” για το σινεμά των Ελλήνων της Πόλης, συνοδεία πλούσιου φωτογραφικού υλικού: Το Ωδείον του Πέτρου Ραυτόπουλου, οι επιχειρήσεις των αδελφών Ψαχούλη, ο κινηματογράφος στην Ομόνοια και το Variete, η ποιότητα των επιλογών του Ιωάννη Ταμπουρίδη, ο κινηματογράφος Pathe (της ομώνυμης γαλλικής εταιρείας), η δραστηριότητα των ελληνικών συλλόγων της Πόλης, οι πολιτικές διαστάσεις των κινηματογραφικών προβολών, η παρακμή μετά το 1922, η ταινία “Η Ωραία του Πέραν” του Ορέστη Λάσκου, οι Ρωμιοί Πολίτες τεχνικοί και κινηματογραφιστές.

Συγγραφείς του βιβλίου είναι ο Γιώργος Μπόζης και η αδερφή του, Σούλα Μπόζη, που γεννήθηκαν κι έζησαν στην Κωνσταντινούπολη. Ο κ. Μπόζης που απεβίωσε το φθινόπωρο του 2006 αφήνοντας μισοτελειωμένη την έρευνα αυτή, την οποία βέβαια και παρέλαβε η αδερφή του ώστε να την ολοκληρώσει και να εκδοθεί, υπήρξε κινηματογραφιστής ντοκιμαντέρ και σκηνοθέτης θεατρικών έργων.

Εργάστηκε ακόμη ως κριτικός κινηματογράφου και αρθρογράφος σε εφημερίδες και περιοδικά στην Τουρκία και την Ελλάδα, όπως και μεταφραστής ποίησης και λογοτεχνίας. Συνεργαζόταν και με διαφημιστικές εταιρείες και την εταιρεία Cinemax (Αττικόν, Απόλλων, κ.ά) στην οικονομική τους διαχείριση.

*Η βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (26-12-11).