29 Ιαν 2012

O Kήπος του Θεού (1994)

Ο Κήπος του Θεού (1994) του Τάκη Σπυριδάκη

Κοντά ένα μήνα μετά, επανέρχεται η στήλη HellasFilm στο SevenArt έχοντας και τα “βάρη” του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Γι’ αυτό το λόγο αφιερώνεται σήμερα σε μια ταινία που είχε ανάλογο βάρος με την “Πόλη των Παιδιών” του Γιώργου Γκικαπέππα. Βλέπεις, στο Φ.Κ.Θ. του 1994 ο Τάκης Σπυριδάκης ανεβάζει τον “Κήπο του Θεού” και χρίζεται, από το πουθενά, ο μεγάλος νικητής της διοργάνωσης. Έξι βραβεία του φεστιβάλ και επτά βραβεία ποιότητας για μια ταινία που έγινε με κόπους, και πολεμήθηκε και περιθωριοποιήθηκε όσο καμία. Ευελπιστώ να μην έχει την ίδια αντιμετώπιση και ο Γκικαπέππας στη συνέχεια. Το σύμπαν που χτίζει ο Σπυριδάκης στον “Κήπο του Θεού” είναι καθαρά νικολαϊδικό. Ο ίδιος άλλωστε είναι ο ηθοποιός-σύμβολο του από τους άντρες, μια και η “Γλυκιά Συμμορία” και η “Πρωινή Περίπολος”, αμφότερες ταινίες-σταθμοί του Νίκου Νικολαΐδη φέρουν την ερμηνευτική σφραγίδα του Σπυριδάκη. Με τον “Κήπο του Θεού”, ο τελευταίος ζυγώνει την “Πρωινή Περίπολο” και αυτομάτως τη “χρίζει” μια απόλυτα πετυχημένη συνέχεια της, ή αν θες ένα άτυπο ριμέικ της. Ο Σπυριδάκης εισχωρεί στο φασιστικό, απολυταρχικό και σαρκοφάγο κλίμα των φυλακών. Σκληροί, βίαιοι, αντιδραστικοί και ετοιμοπόλεμοι κρατούμενοι κάνουν αγώνα για την επιβίωσή τους ανάμεσα σε φασίστες και χαφιέδες, αφιονισμένους για ξύλο μπάτσους και ζόρικους φύλακες. Η ποίηση, η τέχνη και η φιλοσοφία μπαίνουν στη ζωή τους ώστε να “ξεφεύγουν”. Όνειρο τους, ειδικώς των τεσσάρων, του Κοντού, του Ψηλού, του Αλέκου και του Σινουέ, είναι να αποδράσουν και να νιώσουν, να μυρίσουν τη θάλασσα. Όπως ακριβώς και στην “Πρωινή Περίπολο” δηλαδή. Με αφορμή τη χριστουγεννιάτικη γιορτή που διοργανώνεται στις φυλακές ξεκινά και η μάχη… Η απόδραση πρέπει να γίνει τώρα. Η τελική σκηνή της εξέγερσης, με τις μάχες σώμα με σώμα με τους μπάτσους που επιχειρούν την καταστολή, είναι μια από τις πλέον συγκλονιστικές επαναστατικές στιγμές του ελληνικού σινεμά που θυμίζει κατευθείαν την ανάλογη μάχη στο “Εάν…” του Λίντσει Άντερσον. Άλλωστε η ταινία του Σπυριδάκη είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στα αναρχικά κι αντιεξουσιαστικά στέκια, στα πανεπιστήμια και τις λέσχες, όπου έχει αγαπηθεί πολύ. Σε αντίθεση με τη διανομή της στις αίθουσες… Αριστουργηματική σκοτεινή φωτογραφία, ανατριχιαστική μουσική υπόκρουση, σε μια ιστορία ζόφου και παρακμής για το μέλλον που όλο και κοντοζυγώνει… “Άκυρο” ήταν το σύνθημα των κρατουμένων προκειμένου να ξεφύγουν από την τρέλα και την εξουσιαστική καταπίεση. Η ταινία του Σπυριδάκη δυστυχώς δεν εκτιμήθηκε στις μέρες της. Παράλληλα αποτελεί και τη μοναδική σκηνοθετική προσπάθεια του Έλληνα ηθοποιού. Ένα ακόμη στοιχείο της ταινίας είναι ό,τι σύστησε στο κοινό δύο ηθοποιούς (τότε με μαλλιά!) που πλέον θεωρούνται από τους κορυφαίους στο ελληνικό σινεμά : τον Βαγγέλη Μουρίκη (στην οργάνωση παραγωγής) και τον Κώστα Ξυκομηνό, στην πρώτη τους ουσιαστικά κινηματογραφική εμφάνιση.

Βαθμολογία: 7/10
Νέστορας Πουλάκος

*Τα παραπάνω κείμενα δημοσιεύτηκαν στη στήλη HellasFilm του κινηματογραφικού πόρταλ www.sevenart.gr, από τις 23 Νοεμβρίου έως 7 Δεκεμβρίου 2011.