12 Μαρ 2012

Το αγαπημένο μου βιβλίο στην οθόνη

Η σχέση του κινηματογράφου με το βιβλίο είναι, πλέον, άρρηκτη. Καθότι διαβάζοντας ένα βιβλίο φτιάχνεις σε ταινία την πλοκή του στο μυαλό σου, στη φαντασία σου. Όλα τα μυθιστορήματα είναι εν δυνάμει ταινίες στο μυαλό του κάθε αναγνώστη, αφού στιγμή τη στιγμή, σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας, γίνεσαι ο ίδιος εκτελεστής σκηνοθέτης.

Από την άλλη μεριά, ο κινηματογράφος έχει γράψει εκατοντάδες σενάρια, που βασίζονται σε μυθιστορήματα και εν γένει έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Το έχουμε ξαναπεί αυτό, το καλοκαίρι που μας πέρασε, στο σχετικό κείμενο-αφιέρωμα για τον σερ Άλφρεντ Χίτσκοκ. Η βασική πηγή των σπουδαίων θρίλερ του ήταν λογοτεχνικά κείμενα, είτε μικρές ιστορίες είτε μυθιστορήματα.

Και τη δεδομένη στιγμή, η συντακτική ομάδα του SevenArt αποφάσισε να επιμεληθεί ένα τέτοιο αφιέρωμα. Και αφού, φυσικά, δεν θα γινόταν να περιορίσει σε ένα ασφυκτικό τοπ10 τα βιβλία που έγιναν ταινίες, μπαίνοντας στον αφελή και ατέρμονο διάλογο για το ποιο από τα δύο έργα είναι ανώτερο, κατώτερο, ή έστω ισοδύναμο, αποφάσισε να σου παρουσιάσει “Το αγαπημένο μου βιβλίο στην οθόνη”.

Όπερ σημαίνει, άνισα ή όχι τα δυο αυτά καλλιτεχνικά έργα μεταξύ τους, ανώτερες ή κατώτερες οι ταινίες από τα βιβλία και τούμπαλιν, ο κάθε συντάκτης του SevenArt έγραψε για το αγαπημένο του κείμενο που είναι, ή θα μπορούσε να γίνει, κι αγαπημένη του ταινία.

Και, βέβαια, αφορμή για το αφιέρωμα αυτό υπάρχει. Οι ταινίες “Κι ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι”, το “Μεθυσμένο ημερολόγιο”, το “Όσλο 31 Αυγούστου”, που βγήκαν πρόσφατα στις ελληνικές αίθουσες, βασίζονται σε συναρπαστικά μυθιστορήματα, κι αυτό αποτέλεσε τη βάση ώστε να ψάξουμε τις αγαπημένες μας ιστορίες που γίνανε ταινίες.

Καλή διασκέδαση, λοιπόν, στο χαρτί ή στο πανί.

Νέστορας Πουλάκος
(poulakos@sevenart.gr)
► 10 αγαπημένα βιβλία στην οθόνη

Το Πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέι (The Picture of Dorian Gray), 1945

Η ιστορία είναι γνωστή. Ο γοητευτικός Ντόριαν, εντυπωσιασμένος από το κάλλος του πορτραίτου του, πουλά την ίδια την ψυχή του, ζητώντας ως αντάλλαγμα αιώνια νεότητα. Τα χρόνια περνούν, και ο ήρωας διατηρεί αμετάβλητη την εξωτερική του εμφάνιση, το τέλειο δέρμα του, την κατάξανθη κόμη του, σε αντίθεση με τον Ντόριαν του πίνακα, ο οποίος έχει μεταμορφωθεί σε έναν απεχθή άνδρα γεμάτο ρυτίδες, μαστιγωμένος από το πέρασμα το χρόνου.
Το κλασσικό αριστούργημα του Όσκαρ Ουάιλντ βρίσκει στο συγκεκριμένο φιλμ μια αξιόλογη μεταφορά, η οποία, όμως, δεν αποτυπώνει αυτολεξεί το βιβλίο, ξεφεύγοντας ορισμένες φορές από τη νόρμα της πλοκής. Γυρισμένη το 1945, αποτελεί αξιόλογο δείγμα του "ετοιμοθάνατου" ασπρόμαυρου κινηματογράφου, καθώς τη θέση του έρχεται να λάβει το technicolor.

ΣΟΦΙΑ ΚΑΛΑΓΚΑ

Η Ζαζί στο Μετρό (Zazie dans le métro), 1960

Το 1959 ο Ρεϋμόν Κενώ γράφει τη "Ζαζί στο μετρό" τραβώντας τις απόψεις του για τη λογοτεχνία στα άκρα. Το μυθιστόρημα θρίβει από λογοπαίγνια και πολυεπίπεδη αργκό, επιπλέον όμως δημιουργεί ένα εκρηκτικό χαρακτήρα που έχει μείνει στην ιστορία της λογοτεχνίας, τη Ζαζί. Αυτό το ΤΝΤ πήρε ο Μαλ και το μετέτρεψε σε ατομική βόμβα επί της οθόνης!
Η μαμά Ζαν θέλει να την περάσει στο Παρίσι για μιάμιση μέρα οπότε αφήνει την κορούλα Ζαζί στο θείο Γκαμπριέλ (εργαζόμενος ως drag queen σε καμπαρέ). Η Ζαζί έχει ως μόνη επιθυμία να δει το μετρό αλλά η απεργία το κάνει αδύνατο αυτό. Τότε η Ζαζί εξαπολύεται στο Παρίσι σπέρνοντας την αναστάτωση σε κάθε της βήμα.
Ο Μαλ διορθώνει τον Κενώ μικραίνοντας σε ηλικία τη Ζαζί κάτι που δραματουργικά λειτουργεί καλύτερα. Με τη λέξη δραματουργικά μη μπερδευτείτε περιμένοντας την τυπική δομή της τραγωδίας όπως κυριάρχησε στη Δύση ελέω αρχαίων ελλήνων τραγωδών και Αριστοτέλη. Το στόρι είναι ένα κουβάρι που η πλοκή του δε λύνεται με τίποτα.
Η ραχοκοκαλιά διατηρείται και στο φιλμ, όμως ο Μαλ προχωράει παραπέρα δημιουργώντας ένα νέο, αυτόνομο έργο τέχνης στο οποίο το ταλέντο του σκηνοθέτη ξεχειλίζει (στην καλύτερή του ταινία): εναλλαγές στην ταχύτητα λήψης, πλάνα που θυμίζουν ταινία κινουμένων σχεδίων, μοντάζ που διοχετεύει ενέργεια στη δράση και συνεχής διακοπή οποιασδήποτε λογικής σειράς σε αυτό που παρακολουθούμε. Αποτέλεσμα το Παρίσι να δείχνει πιο εξωγήινο και από το Παρίσι του Γκοντάρστο Alphaville.
Πέρα από αυτά όμως είτε το βιβλίο διαβάσει κάποιος, είτε την ταινία δει η τρέλα της Ζαζί θα τον πάρει και δε θα τον αφήσει εύκολα.

ΘΩΜΑΣ ΧΑΡΙΤΑΚΗΣ

Λολίτα (Lolita), 1962

Η "Λολίτα" του Κιούμπρικ δεν είναι η πιο πιστή μεταφορά του έργου του Ναμπόκοφ κι ας ήταν ο ίδιος ο συγγραφέας του κλασικού μυθιστορήματος που ανέλαβε τη διασκευή του για τον κινηματογράφο. Η ταινία του 1962 είναι πολύ πιο υπαινικτική του βιβλίου, οι ερωτικές σκηνές έχουν κοπεί, ενώ θεωρητικά κάποιος που δεν έχει εικόνα του μύθου που δημιούργησε το 1954 ο Ναμπόκοφ, θα μπορούσε να φανταστεί ότι η σχέση του Χάμπερτ Χάμπερτ με τη θετή του κόρη δεν ξεπέρασε ποτέ τα όρια μιας ανομολόγητης φαντασίωσης. Παρόλο όμως που η μεταφορά αυτή φαντάζει στις μέρες μας κάπως συντηρητική σε σχέση με την πιο πρόσφατη εκδοχή του Λάιν, ο Κιούμπρικ ήταν ο πρώτος που μετέφερε στο σινεμά την εικόνα του "έκφυλου" καθηγητή, της άγουρης Λολίτας και του μυστηριώδη τρίτου, σε μια εποχή που φαινόταν αδιανόητο να το επιχειρήσει ο οποιοσδήποτε. Συνδυάζοντας το μυστήριο, τον ερωτισμό, ηθικά διλήμματα και αρκετό μαύρο χιούμορ (με τον Πίτερ Σέλερς να δίνει ρέστα, ενώ κι ο Τζέιμς Μέισον συνεισφέρει με την βρετανική του προφορά και το εν γένει στυλ του), η δαιδαλώδης μεταφορά της Λολίτας στον κινηματογράφο έχει καταγραφεί για την τόλμη της στην ιστορία της έβδομης τέχνης, όπως και το βιβλίο απ' το οποίο προήλθε, μνημεία και τα δύο μιας πολυεπίπεδης πραγματείας πάνω στη μετάβαση από τον παιδικό στον ενήλικο ερωτισμό, την αποπλάνηση, τα ερωτικά παιχνίδια επιβολής και την ηθική.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΡΑΚΗΣ

Θάνατος στη Βενετία (Morte a Venezia), 1971

Το 1971 ο Λουκίνο Βισκόντι θα μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη το έργο του 1912 του Τόμας Μαν, "Θάνατος στη Βενετία". Βασισμένο στην Ιδέα του έρωτα όπως αναπτύσσεται στο Συμπόσιο του Πλάτωνα, γραμμένο πιθανότατα το 385 π.Χ., τόσο ο συγγραφέας όσο και ο σκηνοθέτης θα δώσουν ένα έργο εξαιρετικής αισθητικής και ιδεολογίας.
Το Συμπόσιο εστιάζει στο θέμα του έρωτα και στη θέση του φιλοσόφου απέναντί του. Ο Σωκράτης δεν γνωρίζει τίποτα περισσότερο πάνω στο θέμα αυτό παρά ό,τι του είχε διδάξει η Διοτίμα. Έρωτας για τους δύο αυτούς φιλοσόφους είναι ένας δαίμονας που μεταμορφώνεται σε πόθο και κίνητρο για το Ωραίο και το Αληθινό. Ο Αλκιβιάδης είναι ο Ωραίος νέος και σίγουρα Αληθινός, στον οποίο θα αρνηθεί να υποκύψει ο Σωκράτης μένοντας πιστός σε αυτό που σήμερα ονομάζεται πλατωνικός έρωτας.

ΣΤΕΛΛΑ ΧΑΙΡΕΤΗ

Σολάρις (Solyaris), 1972

Το εκπληκτικό στην ταινία αυτή είναι τα υπαρξιακά θεμελιώδη ερωτήματα του ανθρώπου που αναδιατυπώνονται μέσα στο υπερρεαλιστικό πλαίσιό της. Ο Κρις θα βρεθεί στο δίλλημα, πρέπει να επιστρέψει στην γη μόνος ή να μείνει για πάντα στον Solaris με την αγαπημένη του, δέσμιος μιας κατάστασης που δεν είναι αληθινή; Τελικά είναι ο Solaris η απόλυτη ουτοπία, ένας άφθαρτος κόσμος χωρίς μνήμη; Ή μια δυστοπία που δεν πρέπει να φτάσει ποτέ ο άνθρωπος γιατί έτσι θα χάσει την ίδια του την ουσία;
Στην ταινία έχουμε σαφείς διατυπώσεις αυτών των ερωτημάτων. Χαρακτηριστική η αποστροφή ενός από τους εναπομείναντες όταν λέει πως έχει βαρεθεί να τους βλέπει να ανασταίνονται. Την αποστροφή του την διατυπώνει μετά από μια ανάσταση της Χάρυ. Ο κοσμοναύτης δεν μπορεί να αποδεχτεί το αέναο της ζωής σ' ένα πλάσμα που φαινομενικά είναι άνθρωπος. Ή μεγαλειώδης η κατάληξη του Κρις όταν μονολογεί πως τι άλλο θα μπορούσε να είναι ο άνθρωπος πέρα από αφορμή για την αγάπη. Η αγάπη για τον άνθρωπο είναι το καθοριστικό στοιχείο για τον χαρακτηρισμό του Solaris ως ουτοπία. Η ουτοπία που θα κερδίσει τελικά τον Κρις.
Αν και ο Ταρκόφσκι ποτέ δεν αποδέχτηκε το χαρακτηρισμό της κινηματογραφικής του γραφής ως ποιητικής, δεν χωρά αμφιβολία πως μόνο η διαύγεια κάποιων στίχων μπορεί να ταιριάξει στα πλάνα του. Γιος του ποιητή Αρσένι Ταρκόφσκι και της ηθοποιού Μαρία Βισνιάκοβα, φαίνεται πως η σκηνοθετική του άποψη είναι ένα συνταίριασμα των δυο μορφών τέχνης.
Στο "Solaris", από τα πλάνα στην λίμνη στην αρχή της ταινίας βλέπουμε την ποιητική διάθεση. Τα μακρινά πλάνα που προκαλούν δέος και η επιμονή στην καταγραφή των ανθρωπίνων μορφών δίνουν κάτι το πρωτόγνωρα συγκινητικό καθόλη την διάρκεια της ταινίας. Θέλοντας να κάνουμε ένα παραλληλισμό σε άλλο χρόνο και ρυθμό, η ταινία μπορεί να αναγνωστεί στο ποίημα του Ντύλαν Τόμας "Κι ο θάνατος δεν θα έχει πια εξουσία". Κοινό θέμα, η ουτοπία που καταλύει τα δεσμά του θανάτου, η απάντηση στο ύστατο ερώτημα.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ

Οργισμένο Είδωλο (Raging Bull), 1980

Το 1980, μεταφέρεται από το βιβλίο στην μεγάλη οθόνη η αυτοβιογραφία του πυγμάχου Τζέικ ΛαΜότα. Ο Σκορσέζε πιάνει το μίτο της ζωής του ήρωα, από την εποχή που αγωνίζεται στις χαμηλότερες κατηγορίες του αθλήματος, μέχρι την κατάκτηση του τίτλου του πρωταθλητή και την απότομη πτώση σε κονφερασιέ δευτεροκλασάτων καμπαρέ.
Κλείνει με την σκηνή του σκοτεινού κελιού και τον σπαρακτικό μονόλογο του εκπληκτικού Ντε Νίρο, να θρηνεί για την ζωή του κραυγάζοντας - σαν να προσπαθεί να φωτίσει το τοπίο, ότι τελικά δεν ήταν εκείνος ο κακός που όλοι έβλεπαν. Χρόνια πριν, νέος ακόμα ο ΛαΜότα οραματιζόταν την κατάκτηση του τίτλου που θα τον ανέσυρε από τη μιζέρια της παρακμιακής γειτονιάς του και θα τον έστεφε βασιλιά της Αμερικής.
Σε ρόλο μάνατζερ - υποστηλώματος ο μικρότερος αδελφός του Τζόι (Τζόε Πέσι), έμενε δίπλα του στην ανάβαση προς την κορυφή, καυτηριάζοντας τις πληγές, ενισχύοντας την αλαζονική φιλοδοξία που τον έτρεφε, ξεκλέβοντας μερικούς πόντους για τον εαυτό του δίπλα στον κάτοχο της πρωτιάς. Μαζί με τον Τζόι, ήταν την πρώτη φορά που συνάντησε σε μια δημόσια πισίνα, πολιορκούμενη από τους τοπικούς γκάγκστερ της περιοχής, την δεύτερη και κατά πολύ νεότερη σύζυγο του Βίκι.
Μέρος του σχεδίου, η ξανθιά δεκαπεντάχρονη καλλονή, συμπλήρωσε το πλάνο της επιτυχίας που πίστευε ότι είχε συνθέσει γύρω του ο ΛαΜότα. Όταν η οργή και η αλαζονεία του απόκτησαν δική τους υπόσταση ο πάλαι ποτέ πρωταθλητής μεταλλάχθηκε στον παραμορφωμένο μεσήλικα που κατάφερε να κυριαρχήσει στον κόσμο, αλλά δέχτηκε το δυνατότερο χτύπημα από τον εαυτό του.
Το "Οργισμένο είδωλο", η καλύτερη ταινία του Μάρτιν Σκορσέζε, δεν είναι ένα ευχάριστο θέαμα, είναι όμως μια αλήθεια για όλα εκείνα που κρύβονται στις σκοτεινές γωνιές του μυαλού μας και φοβόμαστε να τα αντιμετωπίσουμε γιατί πιστεύουμε ότι συντηρώντας κρατάμε μακριά τον πόνο.
ΑΝΙΣΣΑ ΧΑΣΙΜ

Μπλέηντ Ράνερ (Blade Runner), 1982

Σε σκηνοθεσία Ρίντλευ Σκοτ και βασισμένη στο μυθιστόρημα του Φίλιπ Ντικ ''Do Androids Dream of Electric Sheep?'', είναι μια ταινία-εφιάλτης επιστημονικής φαντασίας/ νουάρ για έναν μπάτσο στο εξαθλιωμένο Λος Άντζελες του 2019, του οποίου η αποστολή είναι να αποσύρει τέσσερα γενετικά κατασκευασμένα σάιμποργκς με ανθρώπινες μορφές, γνωστά ως ''Replicants''.
Οι τέσσερις ρέπλικες έχουν δραπετεύσει από μια αποικία προκειμένου να βρουν τον κατασκευαστή τους και να τον αναγκάσουν να επεκτείνει τον προκαθορισμένο τετραετή κύκλο ζωής τους. Ο Ρίντλευ Σκοτ αποτυπώνει στοιχεία νουάρ με την αστική ατμόσφαιρα της παρακμής, το φωτισμό, τους βρώμικους ιδρωμένους δρόμους, το μόνιμο σκοτάδι μαζί με τη μόνιμη βροχή, και τους χαρακτήρες αφού δεν είναι σαφές αν είναι καλοί ή κακοί.
Η αίσθηση που μας δίνεται είναι ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει την πόλη, αφήνοντας πίσω μόνο το περιθώριο. Η δωροδοκία υπάρχει παντού. Η εκπληκτική μουσική του Βαγγέλη Παπαθανασίου λειτουργεί για να αντιπροσωπεύσει έναν σκοτεινό, ευμετάβλητο κόσμο της αβεβαιότητας και της απαισιοδοξίας.
Η ταινία έχει τη δυνατότητά να λειτουργεί σε πολλά διαφορετικά επίπεδα. Μια αστυνομική/ νουάρ αναζήτηση του νοήματος της ζωής σε ένα περιβάλλον επιστημονικής φαντασίας. Το στόρυ, όμως, αποτελεί σχόλιο στο νόημα του να είσαι άνθρωπος και στις απορίες που έχει ο καθένας από μας για τη ζωή. Το πότε θα πεθάνουμε, το πόσο θα ζήσουμε, αν ο δημιουργός μας νοιάζεται, και αν τελικά όλο αυτό είναι μια παραίσθηση.
Ο Ρίντλευ Σκοτ θέτει περισσότερες ερωτήσεις από απαντήσεις, με αποτέλεσμα μια ταινία γεμάτη από μυστήρια. Η ρέπλικα είναι ανθρώπινη; Μήπως είμαστε και εμεις ρέπλικες; Ο κόσμος γίνεται λιγότερο ανθρώπινος σε μια κοινωνία που διαμορφώνεται από την τεχνολογική και καπιταλιστική υπερβολή. Ο ρόλος του δημιουργού και του δημιουργήματος ποιος είναι;
Η αμοιβαία υποδούλωσή τους ή ο θρίαμβος της δημιουργίας πέρα από το δημιουργό του; Η φύση της ίδιας της ανθρωπότητας: συναίσθημα, μνήμη, σκοπός, επιθυμία, σκληρότητα, τεχνολογική κυριότητα του περιβάλλοντος και του κόσμου, θνησιμότητα, θάνατος. Προσωπική ταυτότητα και αυτογνωσία. Η έννοια της ύπαρξης.

ΙΩΣΗΦ ΒΙΚΤΩΡΑΤΟΣ

Κάτω από το ηφαίστειο (Under the Volcano), 1984

Στα σίγουρα είναι το αγαπημένο μου μυθιστόρημα, μπορώ να το πω με απόλυτη σιγουριά, και γι’ αυτό είμαι ολίγον τι αυστηρός με την ταινία του Χιούστον, παρόλο που ο Άλμπερτ Φίνευ κατάφερε να αποδώσει επακριβώς τον χαρακτήρα του Πρόξενου Τζόφρει Φέρμιν. Στην ενδοχώρα του Μεξικού, την ημέρα των νεκρών, ο βαθιά αλκοολικός Αμερικανός πρόξενος υποφέρει. Η αγαπημένη του γυναίκα, η σύντροφος του, τον εγκαταλείπει. Και συνάμα ο ίδιος εγκαταλείπει την ίδια τη ζωή του, πνιγμένος στο αλκοόλ που είναι ο μόνος σύντροφος του πια. Αυτή είναι η τελευταία μέρα του. Την οποία περνά με την Υβόν του (ένα θαυμάσια γράμμα στην Υβόν, έγραψαν ιδιαιτέρως πετυχημένα τα Διάφανα Κρίνα στα μέσα της δεκαετίας του 1990), με τον “ακατανόητο” αδερφό του, πίνοντας τεκίλα και μεσκάλ, την ημέρα που τιμώνται οι νεκροί, την ίδια νύχτα που θα βρεθεί κι αυτός ξαπλωμένος μια για πάντα στη γη. Ο γερόλυκος Χιούστον, στη δύση της καριέρας του (και τη ζωής του), μεταφέρει στο σινεμά αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας (αργότερα γύρισε τους “Δουβλινέζους” του Τζόυς), και παρόλο που δεν πετυχαίνει απόλυτα να γυρίσει αυτά τα “δύσβατα” διαμάντια της τέχνης, τουλάχιστον μας δίνει τη χαρά της οπτικοποίησης. Εξαιρετική η ερμηνεία του Φίνευ.

ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΠΟΥΛΑΚΟΣ

Fight Club, 1999

Αυτή είναι ίσως μία από τις ελάχιστες περιπτώσεις βιβλίου που η μεταφορά του είναι καλύτερη από το πρωτότυπο υλικό. Δεν το λέμε εμείς, το έχει πει ο ίδιος ο Τσακ Πάλανιουκ, συγγραφέας του βιβλίου Fight Club.
Φυσικά, δεν προξενεί πλέον εντύπωση κάτι τέτοιο αν σκεφτεί κανείς ότι πίσω από τη σκηνοθεσία της ταινίας βρίσκεται ο πολύς Ντέιβιντ Φίντσερ, ο οποίος δεν ικανοποιείται με τίποτα λιγότερο από το τέλειο. Κι ας αντιμετώπισε τότε τόσα προβλήματα και ας οδήγησε στην απόλυση του επικεφαλής της Fox και ας πάτωσε η ταινία στο box-office.
Στη συνέχεια απέκτησε έναν τεράστιο κύκλο followers και θαυμαστών (ανάμεσά τους φυσικά και ο ίδιος ο συγγραφέας του βιβλίου. Η ιστορία έχει ως εξής: ένας αφηγητής συναντά έναν παράξενο κατασκευαστή σαπουνιών που έχει ως στόχο να προκαλέσει αναρχία στον πολιτισμένο καπιταλιστικό κόσμο. Όταν τα παράξενα περιστατικά γύρω του πληθαίνουν, εκείνος θα κληθεί να εξετάσει την υπόθεση λίγο περισσότερο. Ενώ στο μεγαλύτερο μέρος του το βιβλίο ακολουθεί την πορεία της ταινίας, στο τέλος διαφοροποιείται ριζικά.
Η σωτηρία έρχεται, μοιάζει να λέει το βιβλίο, αλλά μάλλον όχι για πολύ. Αντίθετα ο Φίντσερ θεωρεί ότι χωρίς καταστροφή δεν μπορεί να υπάρξει σωτηρία. Πολύ μπροστά από την εποχή του, βάζει τον ήρωά του (που δεν τον λες και ήρωα) να καταστρέφει μια σειρά χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (πείτε μου πόσοι δεν χαμογελάσατε μόλις τώρα;) και όλα αυτά σε μια προσπάθεια να ξαναγεννηθεί από τις στάχτες του, με τη βοήθεια του έρωτα.
Κυνική; Σίγουρα όχι. Ίσως η πιο βίαιη ρομαντική ταινία που φτιάχτηκε ποτέ. Ποτέ οι φράσεις: "Δεν είσαι η δουλειά σου. Δεν είσαι τα ρούχα που φοράς. Δεν είσαι ο λογαριασμός σου στην τράπεζα" δεν ακούστηκαν πιο επίκαιρες. Η μεγαλύτερη κινηματογραφική "απάτη" (με την καλή έννοια) έχει ξεκινήσει.

ΚΕΛΛΥ ΜΠΙΛΛΙΝΗ

Παρακμή (Factotum), 2005

To "Factotum" (ελληνιστί Ο Άνθρωπος για Όλες τις Δουλειές) αποτελεί το δεύτερο κατά σειρά βιβλίο του Τσαρλς Μπουκόφσκι. Ο Χένρι Τσινάσκι, το alter ego του συγγραφέα, βρίσκεται σε συνεχή αναζήτηση εργασίας, ακροβατώντας ανάμεσα στο αλκοόλ, τις γυναίκες και τη μεγάλη του αγάπη, το γράψιμο.
Μέσα από τα διηγήματα και τα ποιήματά του, ο Μπουκόφσκι, "κρυμμένος" πίσω από το προσωπείο του Χένρυ Τσινάσκι, αποκαλύπτεται, και σαν άλλος Μπάροουζ διηγείται τα βιώματά του. Ο Μπεντ Χάμερ, σκηνοθέτης της ταινίας "Factotum", καταφέρνει ως ένα σημείο να περάσει την κωμική ατμόσφαιρα που επικρατεί στο βιβλίο - μεταξύ μας, αυτό κατά κύριο λόγο ευθύνεται στην πετυχημένη επιλογή του Ματ Ντίλον στον πρωταγωνιστικό ρόλο-, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το φιλμ δεν μπορεί να σταθεί μόνο του, ανεξάρτητο από το βιβλίο.

ΣΟΦΙΑ ΚΑΛΑΓΚΑ

*Το αφιέρωμα δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (7-3-12).