19 Μαρ 2012

Συνέντευξη του Ράντου Μιχαλεάνου

Στον Νέστορα Πουλάκο

Αν και γεννημένος στη Ρουμανία, ο 54χρονος Ράντου Μιχαλεάνου ζει για χρόνια στην Γαλλία και κάνει ταινίες που έχουν ταξιδέψει και βραβευτεί σε πολλά φεστιβάλ ανά τον κόσμο. Βοηθός για χρόνια του Μάρκο Φερέρι, και γιος κουμουνιστή Εβραίου δημοσιογράφου που έγραφε και σενάρια για το σινεμά, ο Μιχαλεάνου γύρισε μια σύγχρονη “Λυσιστράτη” στο Μαρόκο, περιγράφοντας τον αγώνα για τη γυναικεία χειραφέτηση στην περιοχή.

“Η Πηγή των Γυναικών” προβλήθηκε στο διαγωνιστικό τμήμα του περυσινού Φεστιβάλ Καννών και ξεχώρισε τόσο για το συγκλονιστικό θέμα της όσο και για την, αδικαιολόγητα, μεγάλη διάρκεια της. Μετά το απαραίτητο 15λεπτο κόψιμο της, προβάλλεται και στους ελληνικούς κινηματογράφους από χθες. Συναντήσαμε τον Ράντου Μιχαλεάνου κατά την επίσκεψη του στην Αθήνα, και μιλήσαμε μαζί του περί γυναικών, Ισλάμ, κινηματογράφου και άφθονου έρωτα.

Μετά από τόσους και τόσους αγώνες, δεκαετιών πίσω, πιστεύετε ότι εξακολουθεί να υφίσταται η κουβέντα για τη θέση της γυναίκας στη σύγχρονη κοινωνία;

Φυσικά κι είμαι πεπεισμένος ότι υφίσταται. Και έχω να θέσω από τη μεριά μου τα εξής ερωτήματα: Ακόμη και στις δυτικές κοινωνίες, τις πιο εκσυγχρονισμένες, με εξαιρέσεις ίσως τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης, ποιος ξυπνάει τα παιδιά για να πάνε σχολείο; Ποιος ντύνει τα παιδιά; Ποιος τους ετοιμάζει το φαί τους; Ποιος ελέγχει την τσάντα τους αν τα έχει όλα; Ποιος ψωνίζει για το βραδινό φαγητό; Ποιος ετοιμάζει το βραδινό φαγητό; Ποιος τσεκάρει αν τα παιδιά έχουν διαβάσει; Ποιος πλένει τα πιάτα; Και ποιος θα κοιμηθεί τελικά κουρασμένος μετά από όλα αυτά; Σε ένα ποσοστό 80% όλα αυτά τα κάνει η γυναίκα. Τα κάνουν και κάποιοι άντρες, μα είναι πολύ μικρός ο αριθμός. Οι περισσότεροι προβάλλουν ως δικαιολογία της δουλειά τους, ξεχνώντας ότι και η γυναίκα δουλεύει, κι εκείνη μένει ελάχιστα στο σπίτι, αλλά εξακολουθεί να κάνει ότι και προηγουμένως.

Επομένως, δεν μπορούμε να μιλάμε για “εκσυγχρονισμένες” κοινωνίες;

Όχι, δεν υπάρχει εκσυγχρονισμός κατά τη γνώμη μου. Πρέπει να δοθεί μια μάχη, η οποία συνεχίζεται. Υπάρχει ζήτημα μόρφωσης, εκπαίδευσης, και λογικής σκέψης. Είναι ακόμα και ζήτημα αγάπης. Όταν αγαπάμε κάποιον, καταλαβαίνουμε το όποιο πρόβλημα του και προσπαθούμε να τον βοηθήσουμε.

Στην “Πηγή των Γυναικών” εκτυλίσσεται η ιστορία σε μια κοινωνία βαθιά παραδοσιακή, που διέπεται από τους “νόμους” του Ισλάμ. Μπορεί να υπάρξει εκσυγχρονισμός σε κοινωνίες σαν κι αυτή;

Με τη θρησκεία να παίζει ακόμη πολύ σημαντικό ρόλο στις κοινωνίες αυτές, ο εκσυγχρονισμός είναι ευκταίος μόνο αν βρίσκεται σε συνεχή διάλογο με την παράδοση και τη θρησκεία. Μπορεί να μοιάζει αυτό αντιφατικό, μα δεν είναι. Αν ο εκσυγχρονισμός μπει στην εκπαίδευση, και μαθαίνουν οι κάτοικοι των περιοχών αυτών από μικροί πώς να διαβάζουν τη θρησκεία σωστά και να μην τη χρησιμοποιούν ως όπλο πολιτικό, τότε είναι δυνατή η εξέλιξη. Από την άλλη μεριά, αν οι γυναίκες αυτές μπορούν να παντρεύονται από αγάπη, και να έχουν πρόσβαση σε μεθόδους αντισύλληψης ώστε να μπορούν να έχουν τον “έλεγχο” του σώματος τους, τότε μπορούν να υπάρχουν και στοιχεία εκσυγχρονισμού και στοιχεία ισότητας.

Αν σας έλεγε ένας θεατής ό,τι η ταινία είναι φεμινιστική, τι θα απαντούσατε;

Θα έλεγα πρωτίστως ότι η έννοια “φεμινισμός” έχει αλλοιωθεί και μολυνθεί, από τις εξελίξεις του Μάη του ’68 και έπειτα. Πρόκειται για έναν πόλεμο εναντίον των αντρών. Κατά τη γνώμη μου, τα δικαιώματα των γυναικών πρέπει να κατακτηθούν μαζί με τους άντρες, κι όχι με αυτούς στην αντίπερα όχθη, διαφορετικά μιλάμε για έναν πόλεμο ανοησίας και βλακείας. Μέσα από την ταινία μου, θέλω να δείξω ότι αυτές που είναι ενάντια στα δικαιώματα των γυναικών, μπορεί και να είναι οι ίδιες οι γυναίκες. Έτσι, λοιπόν, ο φεμινισμός όπως έχει διαμορφωθεί είναι λάθος.

Τι σας λένε οι άντρες θεατές μετά την προβολή της ταινίας;

Ευτυχώς, η πλειονότητα εκδήλωσε θετικές αντιδράσεις. Πράγματι, πρόκειται για άντρες που αγαπούν τις γυναίκες, που θέλουν τον έρωτα, και δεν επιθυμούν να σταματήσει. Κι επίσης τους αρέσουν πολύ το χιούμορ και οι αστείες καταστάσεις, που εμπεριέχονται στην ταινία.

Θέλατε να μιλήσετε για τον έρωτα μέσα από αυτήν την ιστορία;

Όντως, πρόκειται για μια ταινία που μιλάει για τον έρωτα και την αγάπη. Είναι από τα βασικότερα θέματα που με απασχόλησαν. Η ταινία, από κάποια στιγμή και μετά, δεν μιλάει μόνο για το συγκεκριμένο χωριό του Μαρόκου, αλλά για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Οι άνθρωποι δεν ξέρουν πια να αγαπήσουν ο ένας τον άλλον, καθότι δεν βλέπουν τους άλλους, δεν τους ακούν, δεν παρατηρούν το μαρτύριο τους. Ζούμε σε κοινωνίες που ο καθένας εστιάζει σε αυτά που τον απασχολούν και, κυρίως, στο πώς θα επιτύχει την προσωπική του ευτυχία. Όταν φτάνουμε σε ένα τέλμα, όπως αυτό της ταινίας, πρέπει να επανεφεύρουμε την αγάπη και τον έρωτα, και να μάθουμε να κοιταζόμαστε και να ακούμε ο ένας τον άλλον.

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (16-3-12).