9 Απρ 2012

Συνέντευξη του Τόνυ Γκατλίφ

Στον Νέστορα Πουλάκο

Το πραγματικό του όνομα είναι Μισέλ Νταχμανί, και γεννήθηκε στην ταραγμένη μεταπολεμική Αλγερία, αλλά από τα μέσα του 1960 ζει στη Γαλλία περιπλανώμενος, μια και μέσα του κυλά τσιγγάνικο αίμα. Στα 64 χρόνια του, ο -γαλλικής υπηκοότητας- Τόνυ Γκατλίφ θεωρείται ένας δυναμικός μεν αμφιλεγόμενος δε κινηματογραφιστής, που έχει συνθέσει την πλέον χαρακτηριστική ανθρωπογεωγραφία των Ρομά της Ευρώπης στο σινεμά, με ταινίες όπως “Gadjo Dilo”, “Vengo”, “Swing” κ.ά.

Οι “Εξόριστοι” του 2004, που του έδωσαν και το βραβείο σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ Καννών, είναι η καλύτερη κινηματογραφική δουλειά του, η οποία χαρακτηρίζει και το σύνολο του έργου του. Άλλωστε, οι “Αγανακτισμένοι” του, που τον έφεραν στο προσκήνιο το 2012, από το Φεστιβάλ Βερολίνου στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και στα τηλεοπτικά δίκτυα της Γαλλίας, μιλά για τους “εξόριστους” της καπιταλιστικής Ευρώπης, που αγανάκτησαν βλέποντας να “κηδεύονται” καθημερινά τα όνειρα τους.

Σε ένα ιδιότυπο ντοκιουντράμα, τους “Αγανακτισμένους”, ο Γκατλίφ παρακολουθεί τη σκληρή καθημερινότητα μιας παράνομης μετανάστριας στις χώρες της Νότιας Ευρώπης, το καλοκαίρι του 2011, κινηματογραφώντας ταυτόχρονα το κίνημα των αγανακτισμένων από την Ελλάδα μέχρι την Ισπανία. Την περασμένη εβδομάδα, ο Τόνυ Γκατλίφ βρέθηκε στην Αθήνα, μια και η ταινία του προβλήθηκε στα πλαίσια του 13ου Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου. Στο αίθριο του Γαλλικού Ινστιτούτου, μίλησε στο SevenArt για την πλέον επίκαιρη ταινία τεκμηρίωσης της χρονιάς.

Ένας καλύτερος κόσμος είναι εφικτός; Και πως μπορεί να γίνει, κατά τη γνώμη σας;

Μόνο αν απαλλαχτούμε από την πολιτική εξουσία μπορεί ο κόσμος μας να γίνει καλύτερος. Ταξιδεύω συνέχεια, κι αυτό που έχω παρατηρήσει είναι ό,τι ο κάθε λαός δεν μπορεί να σωθεί από μια κυβέρνηση. Το παιχνίδι της εξουσίας πρέπει να σταματήσει τώρα. Το σύστημα ως έχει, που κάνει τους πλουσίους πλουσιότερους και τους φτωχούς φτωχότερους, πρέπει να καταρρεύσει. Γιατί μόνο ο λαός δεν ευνοείται από αυτό. Από την άλλη μεριά, δεν μπορώ να σου απαντήσω πως θα γίνει αυτό. Θεωρώ τον εαυτό μου έναν ποιητή της εικόνας, και καθόλου ειδικό στην πολιτική. Το σίγουρο είναι ότι από τη μια πλευρά οι τράπεζες θα πρέπει να φύγουν πάνω από τα κεφάλια μας, και από την άλλη ο λαός να ενωθεί σα μια γροθιά.

Θεωρείται το μεταναστευτικό ζήτημα ή πρόβλημα;

Το μεταναστευτικό είναι πρόβλημα, που αποδεικνύει την αποτυχία του υπάρχοντος συστήματος. Έτσι όπως είναι ο κόσμος σήμερα, οι μετανάστες πετιούνται και περιθωριοποιούνται.

Κατά τη γνώμη σας, υπάρχουν και λαθρομετανάστες ή είναι όλοι απλώς μετανάστες;

Καταρχάς θεωρώ ότι είμαστε όλοι μας μετανάστες. Από κάπου έχουμε έρθει, και στα σίγουρα για κάπου έχουμε μετακινηθεί κι εγκατασταθεί. Υπάρχουν μετανάστες νόμιμοι με χαρτιά, οικογένεια, δουλειά. Υπάρχουν βέβαια και λαθρομετανάστες, όμως θεωρώ ότι είναι συγκριτικά λιγότεροι. Δεν δημιουργούν πρόβλημα οι λαθρομετανάστες, κι αυτό όπως παρουσιάζεται είναι ένα μεγάλο ψέμα κατασκευασμένο από τις πλούσιες χώρες σαν τη Γερμανία, που θέλουν να ελέγχουν τους πάντες και τα πάντα. Η Ελλάδα είναι ένα πέρασμα, κι έτσι έχει προκύψει αυτό το ερώτημα πιστεύω. Εν γένει, πάντως, το μεταναστευτικό πρόβλημα δημιουργείται, κυρίως, από την άκρα δεξιά.

Στους “Αγανακτισμένους”, οι άνεργοι, οι άστεγοι, οι μετανάστες, οι κάθε λογής εξαθλιωμένοι, είναι τα “θύματα” ενός συστήματος ή μερικών κυνικών “απάνθρωπων” ανθρώπων που ελέγχουν το σύστημα;

Όταν οι Η.Π.Α. και η Ρωσία ελέγχουν ποιος θα πλουτίζει και ποιος όχι, τότε είναι αναπόφευκτο η Ευρώπη και, κυρίως, η Αφρική και η Ασία να έχουν καταντήσει στη σημερινή κατάσταση. Δεν διαθέτουν πρώτες ύλες, ή και αν έχουν τις εκμεταλλεύονται οι “μεγάλοι”… Συν το γεγονός ότι οι ηγέτες των περιοχών αυτών είναι εκατό τοις εκατό διεφθαρμένοι, τότε το πρόβλημα όλο κι επιτείνεται. Το σύστημα τα κάνει όλα, οι άνθρωποι είναι απλώς τα πιόνια του.

Οι Αγανακτισμένοι, για παράδειγμα της Ισπανίας, της Ιταλίας και της Ελλάδας, ήταν, εντέλει, ένα κίνημα, ή μια αυθόρμητη κίνηση, που απλώς ξεφούσκωσε, τέλειωσε;

Δεν μπορεί να τελειώσει όλο αυτό. Αν τελειώσει σημαίνει ότι ο κόσμος είναι τέλειος, και ότι όλα πάνε καλά. Αντιθέτως, τα πράγματα πάνε όλο και χειρότερα. Με τους Αγανακτισμένους πρέπει να ενωθεί και ο λαός για να γίνει κάτι πολύ δυνατό. Οι Αγανακτισμένοι είναι μια φωνή, μια διαμαρτυρία που λέει όχι. Δεν είναι κίνημα σίγουρα. Και δεν πάψανε να υπάρχουν, αντιθέτως συνεχίζουν, και προετοιμάζονται για την επόμενη κίνηση τους. Θα συνεχίσουν, είναι σίγουρο αυτό.

Ποια είναι η άποψη σας για την κατάσταση στην Ελλάδα; Υπάρχει σωτηρία από αυτή την κατρακύλα;

Εάν η Ελλάδα συνεχίζει να πληρώνει τις τράπεζες, οι επόμενες τρεις και τέσσερις γενιές θα ζήσουν σε πολύ άσχημες καταστάσεις. Η μόνη λύση είναι: δεν πληρώνω. Πρέπει να απειλήσετε τους “δανειστές” σας ότι θα ενωθείτε με τους Κινέζους, για να τρομάξουν!

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (2-4-12).