22 Απρ 2012

Από το βιβλίο στην οθόνη: Δεσμά Αίματος

Του Νέστορα Πουλάκου 

Πρόσφατα έφτασε στα χέρια μου το μυθιστόρημα της Μαρίας Πάουελ, “Δεσμά Αίματος”. Αυτή τη φορά είχε συμβεί το εξής παράδοξο: Είχα πρώτα δει την ταινία του Νίκου Παναγιωτόπουλου, η οποία εξακολουθεί να προβάλλεται στο Αθήναιον. Και είχα συνομιλήσει με τον πολυβραβευμένο σκηνοθέτη για τη σχέση βιβλίου-κινηματογράφου, αλλά και για τη δική του επαφή με το μυθιστόρημα της Μαρίας Πάουελ. 

Τα “Δεσμά Αίματος”, που κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Κέδρος (πρώτη έκδοση: 2003), τα “ρούφηξα” σε ένα σαββατοκύριακο. Οι –μόλις- 183 σελίδες κύλησαν σα νερό. Ο Παναγιωτόπουλος είχε δίκιο: πρόκειται για μια ιστορία στα όρια, που παίζει με τα ανθρώπινα παράδοξα, και κινείται στα άκρα. Πρόκειται για ένα ερωτικό θρίλερ, απολύτως συνεπές στο είδος, που διαθέτει σκληρό ύφος, μεγάλες δόσεις κυνισμού, και μιλάει εντόνως ψυχρά για τον γυναικείο ψυχισμό, ο οποίος –συνήθως- περιλούζεται με μπόλικο ρομάντζο. 

Και, όντως, πρόκειται για κινηματογραφική ιστορία. Αυτό το οδοιπορικό ψυχής της Μαργαρίτας, που μετουσιώνεται σε ένα οδοιπορικό αναζήτησης της χαμένης πατρικής φιγούρας στη Βόρεια Ελλάδα, προκαλεί ενδιαφέρον και αναπαριστά τα συμπλέγματα και τους φόβους, τις ψυχώσεις και τις νευρώσεις, που βιώνουμε άπαντες στη σύγχρονη κοινωνία των γρήγορων ρυθμών και του άγχους. 

Ο δύσκολος πατέρας, οι εφήμεροι εραστές με τα ονόματα-κεφαλαία γράμματα, ο σκοτεινός –εντέλει- ένας που της κερδίζει το ενδιαφέρον και την καρδιά, ο οποίος φέρει τον πατρικό αέρα αλλά και πολύ κακές συνήθειες συνάμα (τζόγος, γυναίκες), ανακατεύονται στο μυαλό και την ψυχή της σέξι αεροσυνοδού, που παρατηρεί τη ζωή της να περνά και να χάνεται, έτσι στο φτερό. Παρά τις σκέψεις και τις εντρυφήσεις στο μέσα της, παρά τις αναζητήσεις και τα υπαρξιακά της, τα αδιέξοδα παραμένουν. 

Κι, όπως, μου είπε ο Παναγιωτόπουλος, “το ομώνυμο βιβλίο της Μαρίας Πάουελ με συγκίνησε γιατί, για πρώτη φορά, διάβαζα μια γυναίκα να γράφει έτσι για τις γυναίκες. Ψυχρά και κυνικά. Συνήθως οι αφηγήσεις τους βρίθουν ρομαντισμό. Ενώ σε αυτή την ιστορία διαβάζεις για πράγματα, τα οποία είτε τα φοβάσαι είτε τα ντρέπεσαι. Για μένα αυτή είναι καλή λογοτεχνία. Ο αποστασιοποιημένος λόγος της Πάουελ μου έκανε εντύπωση. Κι έτσι γύρισα μια πολύ ιδιαίτερη γυναικεία ταινία, που δεν έχει να κάνει βέβαια με τον όρο “γυναικεία” όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα”. 

 Και συνεχίζει, για τη σχέση του κινηματογράφου με το βιβλίο, “δεν είναι άρρηκτη η σχέση λογοτεχνίας-κινηματογράφου. Και να μην υπήρχε το βιβλίο το σινεμά θα εξακολουθούσε. Τι θέλω να πω: Όταν σχεδιάζεις να μεταφέρεις ένα βιβλίο στην οθόνη, αποζητάς να κάνεις κάτι ανάμεσα στα δύο. Δεν είμαι δηλαδή υπέρ της πιστής μεταφοράς, γιατί έτσι τι νόημα θα είχε η ταινία; Κανένα. Υπάρχει το βιβλίο και αρκεί. Για μένα το βιβλίο είναι το ερέθισμα για να γυρίσω την ταινία. Θέλω να κάνω ένα τρίτο πράγμα, γι’ αυτό και δεν συμφωνώ με την ανάμειξη του συγγραφέα στο σενάριο της ταινίας. Όσον αφορά το βιβλίο της Πάουελ, θεωρώ ότι όσο αυτό “φώτισε” πράγματα σε εμένα τόσο κι εγώ “φώτισα” πράγματα του βιβλίου, που δεν υπήρχαν στη συγγραφέα”. 

Τέλος, κατά τον Παναγιωτόπουλο πάντα, “οι δεσμοί αίματος γίνονται δεσμά αίματος. Η γυναίκα της διπλανής πόρτας, μια αεροσυνοδός, που έχει μια δύσκολη σχέση με τον πατέρα της, και νιώθει τύψεις γι’ αυτόν αναφορικά με την κατάσταση στην οποία βρίσκεται, δοκιμάζεται καθημερινά. Ουσιαστικά ζει σε ένα μόνιμο συναισθηματικό εκβιασμό. Ίσως και να εύχεται να πεθάνει ο πατέρας της για να λυτρωθεί… Βέβαια, όταν αυτό γίνεται, στενοχωριέται πολύ. Στη συνέχεια, ψάχνει μια σχέση που καταλήγει ολέθρια, και βασικά της θυμίζει τον πατέρα της. Τα δεσμά αίματος που σου είπα και προηγουμένως”. 

Από τη μεριά μου, το βιβλίο στο συνιστώ με κλειστά τα μάτια. 

*Η βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr, στις 26 Μαρτίου 2012.