7 Μαΐ 2012

Δυο βιβλία για τον κινηματογράφο


Του Νέστορα Πουλάκου 

Πρόσφατα έπεσαν στα χέρια μου δυο βιβλία από τις Εκδόσεις University Studio Press, που εδρεύουν στη Θεσσαλονίκη. Και οι δύο αυτές εκδόσεις έχουν μια πιο ακαδημαϊκή προσέγγιση, άλλωστε γράφτηκαν και φροντίστηκαν από καθηγητές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. 

Το “Σινεμά του Αρχιτέκτονα 2” είναι η συνέχεια, το σίκουελ αλά κινηματογραφικά, της σειράς βιβλίων που επιμελείται ο αρχιτέκτονας και καθηγητής στην Αρχιτεκτονική Σχολή του Τμήματος Κινηματογράφου του ΑΠΘ, Γιάννης Χατζηγώγας. Εν είδει ημερολογίου, ο Χατζηγώγας χωρίζει το βιβλίου σε 13 σκηνές, και με τα απαραίτητα προσεχώς, ανακατεύει αναμνήσεις, θύμησες, φωτογραφικό υλικό και καταστάσεις με το σινεμά και την αρχιτεκτονική του πλευρά. Η “Ευδοκία”, η “Περιφρόνηση”, το “Επάγγελμα Ρεπόρτερ”, το “Dogville” κ.ά, είναι μερικές από τις ταινίες που αποδομούνται… αρχιτεκτονικά από τον Χατζηγώγα, ενώ εξετάζεται και η δημιουργική και η φιλμική τους πλευρά. Το βιβλίο συνοδεύεται και από μια διαδικτυακή ταινία 12 λεπτών, που γυρίστηκε από τον καθηγητή και τους φοιτητές του στα εγκαίνια της Ταινιοθήκης της Ελλάδας, τον Οκτώβριο του 2009. Την ταινία μπορείς να τη δεις εδώ. “Πρόκειται για το δεύτερο βιβλίο της ομώνυμης σειράς και το όγδοο βιβλίο του συγγραφέα σχετικά με την αρχιτεκτονική και τον κινηματογράφο. 

Δώδεκα συν ένα μαθήματα κινηματογεγραμμένης αρχιτεκτονικής επιτόπου στις σχολές του πανεπιστημίου σε Ελλάδα και στο εξωτερικό... και επί της οθόνης, συναντήσεις με αξιοσημείωτους ανθρώπους όπως ο Μανόλης Γλέζος, ο Νίκος Κούνδουρος, ο Νίκος Γουλανδρής, ο Γιόσεφ Μπόις, η Άννα Γεωργιάδου, ο Γιώργος Αραχωβίτης και άλλοι... κείμενα οράματα, και προτάσεις που πυροδοτουν αναζητήσεις και παραπέρα έρευνα. Πρόκειται για σινεμά που επιστρέφει στο χαρτί, για παρτιτούρες μαθημάτων ανοιχτές σε περαιτέρω αναζητήσεις, για αφήγηση μιας πορείας σε σημαντικούς τόπους, με σημαντικούς ανθρώπους, με σημαντικές παρεμβάσεις από το 1968 μέχρι το 2008. Το βιβλίο περιέχει ευρετήριο προσώπων και καταστάσεων, ένα ενσωματωμένο φλιπ μπούκ, μια φωτεινή επιγραφή με on-off, και μια διαδικτυακή ταινία από τα εγκαίνια της Ταινιοθήκης της Ελλάδας, όπου δεν παρέστη ο τότε υπουργός πολιτισμού... Έχει 270 σελίδες και προαναγγέλλει το υπό έκδοση επόμενο βιβλίο του Γιάννη Χατζηγώγα, υπ’ αριθμόν τρία της σειράς.” 

Κινηματογράφος, Αρχιτεκτονική / ISBN: 978-960-12-2083-3, Διάσταση: 14χ21 εκ. (μαλακό εξώφυλλο) / Αριθμός σελίδων: 270, Τιμή με Φ.Π.Α.: 16,00. 

Το δεύτερο βιβλίο είναι “Μια κάποια τάση του Χολιγουντιανού Κινηματογράφου” που αποτελεί προφανώς παραλλαγή (όσον αφορά τον τίτλο) του δημοφιλούς άρθρου του Φρανσουά Τρυφώ “Μια κάποια τάση του γαλλικού κινηματογράφου”. Πρόκειται για το πρώτο βιβλίο της Σειράς Διαπολιτισμικών Σπουδών, που εγκαινιάζει τη σχέση των Εκδόσεων University Studio Press με το Τομέα Μετάφρασης και Διαπολιτισμικών Σπουδών του Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Επιμελητής της σειράς είναι ο καθηγητής του τομέα Μιχάλης Κοκκώνης, ενώ τη μετάφραση του –επίσης- δημοφιλούς πονήματος του Robert B. Ray, που είχε κυκλοφορήσει στις Η.Π.Α. το 1985 από το Princeton University Press, πραγματοποίησε η Νίκη Σπυροπούλου. 

Και φυσικά πρόκειται όντως για μια περιεκτική ανάλυση (σχεδόν 450 σελίδων) του αμερικανικού κινηματογράφου από την προπολεμική τάση του 1930 έως τα πρώτα δείγματα του σινεμά του δημιουργού το 1980. “Καζαμπλάνκα”, ”Ο Νονός”, “O Tαξιτζής”, “Μια υπέροχη ζωή” κ.ά., είναι μερικές μόνο από τις ταινίες που περνούν από το μικροσκόπιο του ερευνητή Ρόμπερτ Ρέι και μεταφράζονται για την πληρέστερη σπουδή του έλληνα κινηματογραφιστή, ερευνητή και σινεφίλ. 

“Το βιβλίο αυτό επικεντρώνεται στην ιδεολογία του πιο ανθεκτικού λαϊκού κινηματογράφου στον κόσμο - τη χολιγουντιανή ταινία. Με τη βοήθεια 364 καρέ σε μεγέθυνση, ο Robert B. Ray περιγράφει την ανάπτυξη μιας ιστορικά επικαθορισμένης φόρμας, παρέχοντας εκ του σύνεγγυς αναγνώσεις πέντε διαφορετικών κινηματογραφικών κειμένων: Καζαμπλάνκα, Μια υπέροχη ζωή, Ο άνθρωπος που σκότωσε τον Λίμπερτι Βάλανς, Ο νονός και Ταξιτζής. Όπως και οι ήρωες των ταινιών αυτών, η χολιγουντιανή κινηματογραφία ανέκαθεν απέφευγε τις δεσμεύσεις, είτε στην πλοκή ή στην τεχνική. Αντί να επιλέξει ανάμεσα στην αριστερά και τη δεξιά, στην αβαντ-γκάρντ ή την παράδοση, ο Αμερικανικός κινηματογράφος πάντοτε ήθελε ανοιχτές και τις δύο επιλογές. Παρόλο που η εμπορική επιτυχία του Χόλιγουντ οδήγησε το παγκόσμιο κοινό να εξισώσει το Αμερικανικό σινεμά με τον ίδιο τον κινηματογράφο, η ιδιαίτερη στρατηγική της χολιγουντιανής κινηματογραφίας σχεδιάστηκε ώστε να ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένες ιστορικές καταστάσεις. Ως μια μορφή τέχνης με περιορισμένο θεωρητικό στόχο, αλλά πλούσια σε μεμονωμένες παραλλαγές, ο Αμερικανικός κινηματογράφος θέτει το πιο σπουδαίο ερώτημα της λαϊκής κουλτούρας: έχουν οι αποκλίνουσες φόρμες τη δυνατότητα να παραμένουν ακέραιες από ένα μαζικό μέσο που τείνει να τις αφομοιώνει; 

Κινηματογράφος / ISBN: 978-960-12-2030-7, Διάσταση: 24χ17 εκ. (μαλακό εξώφυλλο) / Αριθμός σελίδων: 460, Τιμή με Φ.Π.Α.: 30,00. 

 *Οι βιβλιοκριτικές δημοσιεύτηκαν στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (25-4-12).