2 Ιουν 2012

Συνέντευξη της Βασιλικής Κάππα


Στην Εύα Πετροπούλου-Λιανού

Η Βασιλική Κάππα, πετυχημένη συγγραφέας-καλλιτέχνης, μας αποκαλύπτεται και μας μιλάει για την πολλά υποσχόμενη παράσταση, βασισμένη στο ομώνυμο θεατρικό της έργο «Οι Συνένοχοι». Ένα έργο ανατρεπτικό, που όπως η ίδια θα πει: "«Οι «Συνένοχοι» βρίσκονται ξαφνικά σε μια κοσμογονική καταστροφή. Δίχως να το συνειδητοποιούν έχουν και οι ίδιοι συμβάλλει στην καταστροφή του κόσμου…»". Την παράσταση σκηνοθετεί ο Χ. Καρακάσης. 

Αγαπητή Βασιλική Κάππα, το έργο σας οι «Συνένοχοι», στο θέατρο Βικτώρια, σε σκηνοθεσία του Χρήστου Καρακάση, έχει αγαπηθεί πολύ. Ποια είναι η ιδέα του έργου σας; Πως εμπνευστήκατε; 

Οι «Συνένοχοι» βρίσκονται ξαφνικά σε μια κοσμογονική καταστροφή. Δίχως να το συνειδητοποιούν έχουν και οι ίδιοι συμβάλλει στην καταστροφή του κόσμου. Οι ήρωες άλλο δείχνουν και άλλο είναι. Αυτό που κρύβουν είναι ένας ολόκληρος κόσμος γεμάτος από τα ένστικτα, τις παρορμήσεις και τα εγωιστικά κίνητρα τους. Το πρώτο μέρος του έργου είναι ένα ταξίδι στην εσωτερική εικόνα των ηρώων που έχει και την έπαρση της πλασματικής αυτοεικόνας που τρέφει ο καθένας για τον εαυτό του. Στο δεύτερο μέρος οι ήρωες αποκαλύπτονται ακριβώς όπως είναι στην καθημερινότητα τους και γίνονται ακόμη πιο μικροί, αλλά και πιο οικείοι γιατί χάνουν τον φαντασιακό τους χαρακτήρα και αποκτούν αναφορές στην πραγματικότητα. Η συνενοχή των ηρώων είναι ο μίτος του έργου, ωστόσο μόνο στο τέλος γίνεται αυτό τελείως φανερό και αποκαλύπτονται όλες οι εσωτερικές τους σχέσεις. Κανένας επαναστάτης δεν υπάρχει ανάμεσα τους γι’ αυτό και ολοκληρώνουν με ένα πραγματικό ντελίριο συνενοχής. 

Έχετε ασχοληθεί και με το μυθιστόρημα. Το 2000 εμφανίζεστε στο αναγνωστικό κοινό με το βιβλίο «Η δίαιτα της ύαινας», το οποίο έτυχε θερμής υποδοχής από τους κριτικούς λογοτεχνίας, ήταν στις επίσημες υποψηφιότητες για κρατικό βραβείο μυθιστορήματος και εκπροσώπησε την Ελλάδα στη διεθνή έκθεση βιβλίου της Φραγκφούρτης. Φέτος οι «Συνένοχοι» βρίσκονται στο θέατρο Βικτώρια. Τι έχετε να πείτε για την εμπειρία σας;  

Το μυθιστόρημα φτάνει στο κοινό ως κείμενο που στόχος του είναι να διαβαστεί. Το θεατρικό κείμενο έχει προορισμό να υπάρξει στη σκηνή, πράγμα όχι εύκολο, όμως το κοινό δεν χρειάζεται να το διαβάσει για να έρθει σε επαφή μαζί του, αρκεί να δει την θεατρική παράσταση. Είναι πολύ διαφορετική η λειτουργία των δύο αυτών ειδών. Η δημιουργική πράξη της γραφής είναι ενιαία, το είδος όμως γραφής απαιτεί πολύ δουλειά και μελέτη. Το θεατρικό έργο είναι μια ενορχήστρωση πολλών διαφορετικών στοιχείων και επίσης απαιτεί από τον συγγραφέα να παραιτηθεί από την ανελαστική στάση που δεν ανέχεται παρεμβάσεις στο δημιούργημα του. Με το θεατρικό κείμενο οι αντοχές του συγγραφέα δοκιμάζονται με το που αρχίζει η συνομιλία του κειμένου με τους υπόλοιπους συντελεστές. Το αποτέλεσμα μπορεί να απέχει κατά πολύ από αυτό που ο συγγραφέας μπορούσε να απεικονίσει στο μυαλό του, γιατί εμπλέκονται κι άλλες τέχνες για τις οποίες ένας συγγραφέας δεν έχει επάρκεια γνώσεων, μέχρι το τελικό ανέβασμα στη σκηνή. Οπότε πρέπει ο συγγραφέας να αφήσει και τους άλλους να δημιουργήσουν, με έναυσμα το κείμενο του, χωρίς να παρεμβαίνει. Για να συμβεί αυτό ο συγγραφέας πρέπει να κάνει την κατάλληλη ψυχολογική προετοιμασία, διαφορετικά κάθε απόπειρα να ανέβει ένα θεατρικό έργο στη σκηνή είναι καταδικασμένη σε αποτυχία. 

Στο έργο «Οι Συνένοχοι» κάποιες σκηνές σοκάρουν, επειδή η αλήθεια δεν κρύβεται... Υπάρχουν κάποιες δικές σας αλήθειες που γνωστοποιούνται στο θεατη; 

Σε κάθε καλλιτεχνικό δημιούργημα ενυπάρχει ο δημιουργός. Η σκέψη του και το συναίσθημα του ανιχνεύονται πάντα σε ένα βαθύτερο επίπεδο του δημιουργήματος. Στο συγκεκριμένο έργο αυτό που τελικά είναι κωμικό είναι το παράλογο και το παράλογο είναι, ταυτόχρονα, αυτό που σοκάρει. Το παράλογο αυτό δεν είναι ένα σχεδίασμα αποκομμένο από τη ζωή μας, εμπνευσμένο απλώς από καλλιτεχνικά πρότυπα, αλλά αντλείται από την ίδια τη ζωή μας. Ζούμε όλοι μας, ειδικά αυτή την εποχή, σε μια ακολουθία παραλόγου, πιο αισθητή απ’ ότι στο πρόσφατο παρελθόν. Το παράλογο του έργου μετουσιώνει το παράλογο της καθημερινότητας και, ίσως, γι’ αυτό να είναι σοκαριστικό επειδή έχει μέσα του αλήθεια. Υπάρχουν ήρωες που βρίσκονται ξαφνικά μέσα σε ένα τελείως κατεστραμμένο τοπίο, αλλά δεν τους ενδιαφέρει γιατί το δικό τους διαμέρισμα έχει μείνει άθικτο. Αυτό παρόλο που είναι περασμένο από τα φίλτρα της κωμωδίας και της σκηνικής υποστασιοποίησης, στο βάθος του κρύβει μια αλήθεια που σοκάρει. Υπάρχουν ήρωες που μετά από σωρεία συμβάντων ανακαλύπτουν ότι δεν είναι καν υπαρκτοί και άλλοι που ποτέ δεν θα καταλάβουν ότι έχουν καταστραφεί. Υπάρχουν αλήθειες σκληρές που λέγονται ξαφνικά σπάζοντας το λόγο των ηρώων. Όλα αρχίζουν να θρυμματίζονται σε όλα τα επίπεδα του έργου σχεδόν από την αρχή. Βλέπουμε το «μέσα» πρώτα και στη συνέχεια το «έξω» των ηρώων. Και μόνο αυτός ο διχασμός ανάμεσα στο μέσα και στο έξω, που σε πρώτο επίπεδο λειτουργεί διασκεδαστικά, σε δεύτερο επίπεδο σοκάρει. 

Πως προέκυψε η συνεργασία με τον σκηνοθέτη κ. Χ. Καρακάση; 

Με τον Χρήστο Καρακάση είχαμε συνεργαστεί και παλαιότερα. Γνώριζα τη δουλειά του, την οπτική του και τις ικανότητες του. Είναι εξαιρετικός σκηνοθέτης, όχι μόνο για το αποτέλεσμα της δουλειάς του, αλλά και διότι ξέρει να σέβεται τους συνεργάτες του και τους ηθοποιούς. Δεν ανήκει στο διαδεδομένο μοντέλο σκηνοθέτη που κακοποιεί ψυχικά τους ηθοποιούς, αντίθετα είναι ικανός να σκηνοθετήσει μεγάλα σύνολα αξιοποιώντας τον κάθε ερμηνευτή και συντελεστή με σχεδόν μαγικό τρόπο και κάνοντας τον να δώσει τον καλύτερο εαυτό του. Επίσης δεν συνηθίζει να παραβιάζει το κείμενο του συγγραφέα με κανέναν τρόπο, γιατί δεν δουλεύει βιαστικά και πρόχειρα αλλά με όραμα. 

Το καυστικό χιούμορ παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στη πλοκή του έργου. Πολλοί ισχυρίζονται ότι μέσα από ένα αστείο λέμε τις μεγαλύτερες αλήθειες; Τι πιστεύετε για τη σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα και για το ποιον του Έλληνα; 

Το καυστικό χιούμορ προκύπτει από την ασυνείδητη λειτουργία των ηρώων και τη μεταξύ τους σύνθεση. Κάποιοι είναι τόσο επιφανειακοί που παρά την καταστροφή δεν συγκινούνται. Άλλοι βιώνουν με δραματικό τρόπο αυτό που συμβαίνει. Πολλά πράγματα που έχουν κωμική χροιά, σε δεύτερο επίπεδο λένε αλήθειες, γιατί βρίσκονται σε αντίστιξη με το γενικό πλαίσιο που επικρατεί στον κόσμο στον οποίο κινούνται οι ήρωες. Η κατάσταση στην Ελλάδα σήμερα είναι μέρος μιας γενικότερης κρίσης που οδηγεί τις χώρες σε κατάρρευση σαν ντόμινο. Οι λαοί φταίνε και δεν φταίνε. Αν πάρουμε τον πληθυσμό οποιασδήποτε χώρας και τον βάλουμε στο μικροσκόπιο δεν θα δυσκολευτούμε να του βρούμε ελαττώματα. Γι’ αυτό και οι ήρωες είναι βέβαια ένοχοι και με κάποιον τρόπο έχουν συμβάλλει στην καταστροφή, ωστόσο η καταστροφή που αντιμετωπίζουν στο έργο είναι πολύ μεγαλύτερη από τις δυνατότητες τους να προκαλέσουν καταστροφή, αφού πρόκειται για ένα σεισμό. «Εγώ φταίω» λέει σε κάποια στιγμή ένας ήρωας και ένας άλλος του απαντάει «Τι φταις εσύ; Μήπως εσύ προκάλεσες το σεισμό;» Ως προς το ποιόν του Έλληνα... θα ήθελα να σας ρωτήσω ποιος είναι ο «Έλληνας» τελικά; Εγώ, εσείς και αυτός είμαστε ο «Έλληνας». Δεν νομίζω ότι το ποιόν του Έλληνα συνιστά ειδική κατηγορία που επιδέχεται κριτική. Το ποιόν των ανθρώπων δεν προσδιορίζεται από την εθνικότητα τους. 

Η οικογενειοκρατία στην πολιτική σας ενοχλεί; Η στρατευμένη τέχνη, σας ενοχλεί; 

Η οικογενειοκρατία στην πολιτική δεν είναι θεσμοθετημένη στην Ελλάδα, ενώ σε άλλα μέρη του κόσμου είναι. Όσο για τη νοοτροπία αυτό είναι ένα σύνθετο θέμα, η νοοτροπία ενός λαού χρειάζεται απείρως περισσότερο χρόνο για να αλλάξει απ’ ότι οι θεσμοί του. Η στρατευμένη τέχνη από την άλλη είναι ένα παρωχημένο μοντέλο που σε παλαιότερες εποχές είχε το συγκινησιακό της φορτίο μέσα στα ιστορικά πλαίσια που την νοηματοδοτούσαν. Η τέχνη όταν είναι ελεύθερη από κάθε είδους στράτευση είναι πιο δυνατή. 

Πιστεύετε ότι ο Έλληνας έχει χάσει το προσανατολισμό του; 

Πιστεύω ότι ο κόσμος ολόκληρος έχει χάσει τον προσανατολισμό του. Η κρίση δεν είναι ελληνική είναι παγκόσμια. 

Ποιο ρόλο, εαν υπάρχει, αγαπάτε περισσότερο στο θεατρικό σας έργο «Οι Συνενοχοι»; 

Σε όλους τους ρόλους έχω δώσει ίση προσοχή. Ο κάθε ρόλος υπάρχει μαζί με τον άλλον και όλοι μαζί είναι μια σύνθεση. Ο κάθε ρόλος έχει το «ρόλο» του μέσα στο έργο. 

Έχουν συζητηθεί και πολύ θετικά τα κουστούμια, που φορουν οι ηθοποιοί. Είναι προτάσεις της ενδυματολόγου Μάγδας Καλέμη. Πως πρόεκυψε η συνεργασία αυτή;  

Η συνεργασία με τη Μάγδα Καλέμη ήταν μια δυναμική συνεργασία με ενδιαφέρον αποτέλεσμα. Η κοινή αγάπη για το θέατρο και η πρόθεση να δουλέψουμε γι’ αυτό μας έφερε σε επαφή. Σε μια εποχή τόσο δύσκολη η τέχνη χρειάζεται ανθρώπους με κέφι και δίχως αγκυλώσεις. 

Πιστεύετε ότι είναι σημαντικός παράγοντας για την γενικότερη πορεία στη ζωή ενός ανθρώπου η εμφάνιση, και δη ο τρόπος ντυσίματος του; 

Όλα συλλειτουργούν στην τελική εντύπωση που κάνει κάποιος στους άλλους, και η εικόνα του και το εσωτερικό του περιεχόμενο, αλλά κυρίως οι προθέσεις του, γιατί οι άνθρωποι δεν είναι στατικά αλλά δυναμικά στοιχεία, ούτε η εμφάνιση τους είναι πάντα η ίδια ούτε η συμπεριφορά τους. 

Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας συγγραφείς;  

Είναι πολλοί. Αρχαίοι συγγραφείς, κλασσικοί αλλά και νεώτεροι από διάφορες χώρες που καταπιάνονται με θέματα φαντασίας με αγγίζουν. 

Τρεις λέξεις που σας χαρακτηρίζουν; 

Δεν ξέρω αν θα καταφέρω να τις βρω. Νομίζω ότι οι άνθρωποι χαρακτηρίζονται από τις πράξεις και τις συμπεριφορές τους όχι από λέξεις. 

Η ευχή σας για το μέλλον;  

Να είναι καλύτερο από το παρόν και το παρελθόν για όλους. 

Στο THEATROVICTORIA, σηκώνει αυλαία η ανατρεπτική κωμωδία «Οι Συνένοχοι», μια μοναδική παράσταση με πολλά απρόβλεπτα αλλά και επτά πρωταγωνιστές που κυριολεκτικά, ξεπερνούν τον εαυτό τους. 

Κείμενο: Βασιλική Κάππα, Σκηνοθεσία: Χρήστος Ν. Καρακάσης, Φωτισμοί: Γιάννης Κλάδος, Μουσική: Κεφάλαιο 24, Dr Atomic, OMMA, Σκηνογραφική Επιμέλεια: Άννα Μαχαιριανάκη, Δημιουργική Εκτέλεση Σκηνογραφίας: Roberta Nitsos, Επιμέλεια Κουστουμιών: Μάγδα Καλέμη, Βοηθός Σκηνοθέτη: Κώστας Κουτρούλης, Παίζουν: Ευτυχία Αργυροπούλου, Σάββας Γραμματικός, Σοφία Μπεράτη, Σοφία Μπιλιάτη, Κωνσταντίνος Νιάρχος, Λιζέτα Σπανού, Συμμετέχει ο Νίκος Παπούλιας 

Info: Παρασκευή-Σάννατο 9:00 μμ. Οι παραστάσεις θα διαρκέσουν μέχρι και τις 10 ιουνιου. Διάρκεια: 105 λεπτά. THEATROVICTORIA Μαγνησίας 5 (3ης Σεπτεμβρίου 119) 200 μέτρα από τον Σταθμό της Πλ. Βικτώριας, Τηλ. 210 8233125 & 6972964339.