19 Ιουν 2012

Κι εγώ που είμαι σ’ αυτή την ιστορία; - Eμίρ Κουστουρίτσα


Του Νέστορα Πουλάκου

Στα μέσα Μαΐου, ο Σέρβος σκηνοθέτης και ηθοποιός Εμίρ Κουστουρίτσα βρέθηκε στην Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης για να παρουσιάσει την αυτοβιογραφία του “Κι εγώ που είμαι σ’ αυτή την ιστορία;”. Στα 58 του χρόνια, το σημαντικότερο αστέρι του γιουγκοσλαβικού/ σερβικού κινηματογράφου εξακολουθεί ν’ απασχολεί την επικαιρότητα παρά την κατιούσα που έχει πάρει η κινηματογραφική του καριέρα: 

Είτε με το μουσικό του συγκρότημα The No Smoking Orchestra, είτε με το ετήσιο καλλιτεχνικό φεστιβάλ του στο χωριό του, το Κάστεντορφ, είτε με της ιδιαίτερες εμφανίσεις του σε φεστιβάλ ανά τον κόσμο, από τις Κάννες μέχρι την Αττάλεια, είτε με τις υποκριτικές του επιλογές, από τον… τουριστικό “Νικόστρατο” στις… μεθυστικές “7 Ημέρες στην Αβάνα” (αυτή την περίοδο πρωταγωνιστεί σε ακόμη μια σπονδυλωτή ταινία στο Μεξικό, αλλά και στη νέα παραγωγή του Νικολά Μπαρί), είτε με τις ταινίες του, από τη “Ζωή είναι ένα θαύμα” στο ντοκιμαντέρ για τον Μαραντόνα (αυτές τις ημέρες ετοιμάζει μικρού μήκους ταινίες στο Μεξικό και τις Η.Π.Α.). 

Μπήκε λοιπόν και στο χώρο του βιβλίου. Το 2010 στα σερβικά (Εκδόσεις Novosti), το 2011 στα γαλλικά (Εκδόσεις Jean-Claude Lattes) και φέτος στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση Μαριάννα Κουτάλου, κυκλοφορεί η αυτοβιογραφία του όχι βέβαια κοινότυπα γραμμένη αλλά πάντοτε βάσει του βαλκανικού ταμπεραμέντου του, της ιδιόρρυθμης προσωπικότητας του και της “καυτής” ιδιοσυγκρασίας του. 

Ο Κουστουρίτσα εξιστορεί τη ζωή του: τα παιδικά του χρόνια στο Σεράγεβο, την οικογένεια του και την “αντίσταση” στον Τίτο, τη μαμά ΕΣΣΔ, τις σπουδές του στην περίφημη σχολή κινηματογράφου FAMU στην Πράγα, τις πρώτες του ταινίες και τους Χρυσούς Φοίνικες που κατέκτησε στο Φεστιβάλ Καννών, την ιδιαίτερη αλλά και σπαραγμένη από την εμφύλιο πατρίδα του, τους φίλους και τις ερωμένες του, τα ταξίδια του και τη φιλία του με τον Τζόνι Ντεπ στη διάρκεια των γυρισμάτων του “Arizona Dream”, την κατασκευή του “Underground” και τις επιρροές του από τον Φελίνι… 

Αυτή η αυτοβιογραφία αποτελεί και ένα μανιφέστο ψυχής, ύπαρξης, κοινωνικής θέσης και πολιτικής άποψης. Είναι, για την ακρίβεια, η αποτύπωση της ζωντάνιας και της εκρηκτικής ενέργειας ενός ανθρώπου που ζει και σκέφτεται πάντα στα άκρα. Πρόκειται για ένα βιβλίο που διαβάζεται σαν το μυθιστόρημα των Βαλκανίων του εικοστού πρώτου αιώνα. 

Ο σημαντικός Σέρβος κινηματογραφιστής αφηγείται, για πρώτη και μοναδική ίσως φορά, τη ζωή του, και στήνει ολοζώντανο μπροστά στα μάτια μας, με μια δύναμη που απηχεί και συναγωνίζεται τη δύναμη της κινηματογραφικής του ματιάς, έναν ολόκληρο κόσμο, σημαδεμένο από τον πόλεμο και την ιστορία. “Στις απότομες πλαγιές της Γκόριτσα, όπου έμεναν οι παιδικοί μου φίλοι, τα δραματικά γεγονότα διαδέχονταν το ένα το άλλο. Άρχισε ένας πόλεμος νέου τύπου. Στο Σαράγεβό μου, στην Γκόριτσά μου που ήξερα πέτρα προς πέτρα. Στην κορυφή του λόφου οι αναστεναγμοί μου φτερουγίζουν σαν πεταλούδες της νύχτας, ενώ στα απότομα σκαλιά, όπου έκανα εξάσκηση στην ταχύτητα του κοσμοναύτη και στη βραδύτητα του ερωτευμένου, κυλούν αδιάκοπα μπάλες. Κι εγώ δεν έπαψα ποτέ να τρέχω πίσω τους...” 

“Γι' αυτόν τον αμφιλεγόμενο επαναστάτη, τον ποιητή της εικόνας που μεταφέρει τους κλυδωνισμούς της πατρίδας του στις ταινίες του, με υπερβολή και καθαρή συγκίνηση ταυτόχρονα, όλα είναι πολιτική. Και τα Βαλκάνια τραγικό πεδίο της…” 
(Le Journal du Dimanche) 

*Η βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύθηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (8-6-12).