3 Ιουλ 2012

Ένοχος Έρως, του Μικελάντζελο Αντονιόνι


Μια και το χθεσινό Cinéma Vérité ασχολήθηκε με ιταλική ταινία, το σημερινό SummerTime αποφάσισε να συνεχίσει τη θερινή καταβύθιση στις σημαντικές μεταπολεμικές ταινίες του Ιταλικού κινηματογράφου. Φίλος και συνοδοιπόρος του Τζιαν Βιτόριο Μπάλντι, ο Μικελάντζελο Αντονιόνι πραγματοποίησε το σκηνοθετικό του ντεμπούτο στη μεγάλου μήκους φόρμα με τον “Ένοχο Έρωτα”, μια ταινία που έλαβε και τους ελληνικούς τίτλους Το Χρονικό του Έρωτα και Το Χρονικό μας Αγάπης. Αυτή η πρώτη ταινία του Αντονιόνι αποτέλεσε τον ουσιαστικό και πολυεπίπεδο προπομπό του μετέπειτα σπουδαίου κινηματογραφικού του έργου. Καταρχάς, ο “Ένοχος Έρως” μπορεί να ιδωθεί και ως προάγγελος της “Κραυγής” (1957), η οποία και τοποθέτησε τον Ιταλό σκηνοθέτη ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρωπαϊκά ταλέντα της εποχής. Στα 38 του χρόνια, ο σκηνοθέτης από την Φεράρα, ο οποίος μέχρι τότε γύριζε κυρίως μικρού και μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ, δεν θα μπορούσε παρά να μεταφέρει μέρος της δράσης της πρώτης ταινίας μυθοπλασίας του στην γενέτειρα του. Η έντονα ταξική ιστορία του, σαφώς επηρεασμένη και από τις ιδεολογικές ζυμώσεις της εποχής ιδίως στην μεταπολεμική Ιταλία, μιλάει για ένα παθιασμένο αλλά γεμάτο ενοχής νεαρό ζευγάρι, το οποίο δεν μπορεί να βρει την ευτυχία ή την δική του ουτοπία. Η Πάολα και ο Γκουίντο επανενώνονται και αναβιώνουν τον έρωτα τους. Όμως ένα περιστατικό του παρελθόντος τους κατατρέχει, τους κυνηγάει ακόμη. Ο δεσμός τους ήταν πάντα παράνομος. Και τώρα, που η Πάολα είναι παντρεμένη με τον δισεκατομμυριούχο Φερδινάντο. Και τότε, που ο Γκουίντο ήταν αρραβωνιασμένος με την κολλητή φίλη της Πάολα, στην πόλη της Φεράρα, στη διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου, όντας εκείνος ακόμη φοιτητής. Όπως και τότε, που ο παράνομος δεσμός τους έληξε άδοξα με την αυτοκτονία της νεαρής κοπέλας, έτσι και τώρα ένα ακόμη άδοξο τέλος περιμένει στη γωνία. Και η ιστορία εξελίσσεται σε δυο επίπεδα: στο πρώτο παρακολουθούμε την εξέλιξη της (νέας) σχέσης Πάολα-Γκουίντο. Εκείνη είναι απελπιστικά πλούσια και δυστυχισμένη, ποθεί ακόμη τον έρωτα της ζωής της, τον Γκουίντο. Εκείνος φτωχός και απένταρος, τυχοδιώκτης της μεταπολεμικής εποχής, παλαντζάρει ανάμεσα στον πόθο τους, τις τύψεις του και τις ανάγκες της επιβίωσης του. Στο δεύτερο επίπεδο παρακολουθούμε έναν ιδιωτικό ντετέκτιβ να προσπαθεί να συλλέξει πληροφορίες για τη ζωή της Πάολα. Ο άντρας της τελευταίας, που είναι ερωτευμένος μαζί της, ούτε ξέρει πολλά για την προηγούμενη ζωή της, ούτε και την εμπιστεύεται τώρα είναι η αλήθεια. Τη ζηλεύει τόσο ώστε ν’ υποψιάζεται ότι τον απατά. Η αλήθεια είναι ότι δεν πέφτει έξω. Ο Αντονιόνι έφτιαξε ένα νεορομαντικό νουάρ, για την ακρίβεια μια ταινία που κινείται ανάμεσα στο μελόδραμα και το αστυνομικό σασπένς, εμπεριέχοντας και στοιχεία αισθηματικής και ερωτικής ιστορίας. Στα σίγουρα δεν πρόκειται για μια ταινία εντελώς διαφορετική από τη μετέπειτα φιλμογραφία του, ενώ τόσο τα πλάνα του, με το απαραίτητο βάθος πεδίου που διαθέτουν, όσο και η κινησιολογία των ηθοποιών διαφαίνονται ήδη από το 1950 και αυτή την πρώτη ταινία του μια και χαρακτηρίζουν το μεταγενέστερο αντονιονικό έργο. Τέλος, η διάθεση του για σχολιασμό της ταξικής πάλης μετά τον πόλεμο και η θέση της γυναίκας, όχι απλώς ως ένα όμορφο αντικείμενο αλλά ως μια ισότιμη κεντρική ηρωίδα στις ιστορίες του, είναι στοιχεία υπαρκτά και στον “Ένοχο Έρωτα”. Το ντεμπούτο του Μικελάντζελο Αντονιόνι έλαβε δύο βραβεία από την Ένωση των Ιταλών Κριτικών Κινηματογράφου, εκείνο της σκηνοθεσίας κι εκείνο του σάουντρακ για τον Τζιοβάνι Φούσκο.