23 Ιουλ 2012

Χαμένο Σαββατοκύριακο του Mπίλι Γουάιλντερ


Η στήλη SummerTime βγαίνει εκτάκτως σήμερα λόγω της επιστροφής του Ιάκωβου Γωγάκη (περαστικά Ιάκωβε!) με την -Χωρίς Διανομή- ταινία του, που δημοσιεύθηκε χθες έπειτα από δυο μήνες απουσίας. Προφανώς και το σημερινό άρθρο ασχολείται με την εισήγηση μου για το “Χαμένο Σαββατοκύριακο” του Μπίλι Γουάιλντερ, στο μικρό αφιέρωμα που ετοίμασε η Εργατική Λέσχη Νέας Σμύρνης και με είχε προσκαλέσει σχετικά, την περασμένη Πέμπτη. Αναπόφευκτα στην κουβέντα για το “Χαμένο Σαββατοκύριακο”, την πρώτη μεταπολεμική ταινία (παραγωγής 1945) που αποτέλεσε εμπορική επιτυχία και σάρωσε Όσκαρ (Ταινίας, Σκηνοθεσίας, Σεναρίου, Α’ Ανδρικού Ρόλου) και Χρυσές Σφαίρες (Ταινίας, Σκηνοθεσίας, Ανδρικού Ρόλου), μπαίνει η σχέση του με το ομώνυμο βιβλίο απ’ όπου και προήλθε φυσικά. Το “Χαμένο Σαββατοκύριακο”, που αποτελεί την Βίβλο του Αλκοολικού, εκδόθηκε το 1944 και γράφτηκε από τον πρωτοεμφανιζόμενο Τσαρλς Τζάκσον, σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία. Η Paramount αγόρασε τα δικαιώματα του βιβλίου και ένα χρόνο αργότερα με τον Μπίλι Γουάιλντερ στη σκηνοθεσία, ο οποίος τότε ξεκινούσε τη σπουδαία καριέρα του, και τους Ρέι Μίλαντ και Τζέιν Γουάιμαν στους πρωταγωνιστικούς ρόλους, πραγματοποιεί την ταινία. Η πολύ καλή ταινία του Γουάιλντερ, που σίγουρα δεν ξεπερνά τη δυναμική του βιβλίου, είναι αλλαγμένη σε σημεία της, κυρίως όμως η “λογοκρισία” των studios της εποχής έκανε γης μαδιάμ το τέλος της ιστορίας, προσφέροντας ηθική και ανθρωπιστικό μήνυμα περί αλκοολισμού, σε αντίθεση με την πένα του Τζάκσον που κατέδειξε τη ματαιότητα και την αρρώστια του εθισμένου αλκοολικού. Να σημειώσω εδώ ό,τι το βιβλίο έχει μεταφραστεί στα ελληνικά από τον Γιώργο-Ίκαρο Μπαμπασάκη και κυκλοφορούσε από τις Εκδόσεις Ερατώ (1992), με επίμετρο της Σώτης Τριανταφύλλου, ώσπου αποσύρθηκε λόγω έλλειψης δικαιωμάτων. Ακόμη, στην κουβέντα για το “Χαμένο Σαββατοκύριακο” δεν μπορεί να μην υπάρχει και η σχέση του με την έτερη Βίβλο των Αλκοολικών, το “Κάτω απ’ το Ηφαίστειο” του Μάλκομ Λόουρι, που μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1984 από τον Τζων Χιούστον, με τους Άλμπερτ Φίνει και Ζακλίν Μπισέ στους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Οι Τζάκσον και Λόουρι έμειναν στην ιστορία ως οι “συγγραφείς του ενός βιβλίου”, μια και οι πρώτες επιτυχίες τους δεν είχαν συνέχεια. Οι δε Γουάιλντερ και Χιούστον αναγράφηκαν στην Ιστορία του Κινηματογράφου ως οι δυο σπουδαίοι σκηνοθέτες που τόλμησαν να μεταφέρουν στην οθόνη δυο ιδιαιτέρως δύσκολες, δαιδαλώδεις και αρκούντως ψυχοσυνθετικές ιστορίες άκρατου αλκοολισμού. Και οι δυο πάντως εν μέρει απέτυχαν. Όσον αφορά την ιστορία του “Χαμένου Σαββατοκύριακού”: ο Ντον Μπέρναμ είναι ένας 30άρης που σίγουρα τον λες αποτυχημένο. Δεν έχει δουλέψει στη ζωή του, δεν έχει γράψει ούτε μια σελίδα από το μυθιστόρημα που άπαντες περιμένουν μια και αυτοαποκαλείται συγγραφέας, ενώ τον συντηρεί ο αδελφός του με πενταροδεκάρες. Η ψυχολογία του είναι χάλια και το αποκούμπι του είναι το ποτό. Σύντομα εθίζεται στο αλκοόλ. Μάλιστα, ούτε η πανέμορφη και υπερδραστήρια μνηστή του Έλεν δεν μπορεί να τον σώσει. Κι εκείνη και ο αδελφός του, με τον οποίον συγκατοικούν, κάνουν τα αδύνατα δυνατά για να τον βοηθήσουν ν’ ανανήψει. Εκείνος όμως αρνείται πεισματικά. Κι όταν “χάνει” την οικογενειακή εκδρομή στην εξοχή, τότε θα του αποκαλυφθεί -μέσα σ’ ένα σαββατοκύριακο- το χάος και η παράνοια που του επιφέρει το αλκοόλ. Να προσθέσω ότι η ταινία βασίζεται εξ ολοκλήρου στην εξαιρετική ερμηνεία του Ρέι Μίλαντ, για την οποία μάλιστα βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Καννών του 1946 (η ταινία έλαβε και το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής).