2 Αυγ 2012

ΜΑΥΡΟ + ΑΣΠΡΟ


Στη σημερινή στήλη HellasFilm θα καταπιαστώ με μια εκ των πλέον ιδιαίτερων ταινιών του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου, που φτιάχτηκε στα πρώτα χρόνια του ρεύματος αυτού. Πρόκειται για το “Μαύρο + Άσπρο” των Θανάση Ρεντζή και Νίκου Ζερβού, δυο σκηνοθετών που έχουν αφήσει το στίγμα τους στο ελληνικό σινεμά της Μεταπολίτευσης, ο καθένας διαγράφοντας μια εντελώς διαφορετική πορεία από αυτή την πρώτη κοινή τους ταινία. Πριν προχωρήσω, να σημειώσω ότι αφορμή γι’ αυτό το κείμενο στάθηκε η χθεσινή προβολή της ταινίας στον πολυχώρο CAMP! της Πλατείας Κοτζιά, όπου παραβρέθηκαν οι δυο σκηνοθέτες μιλώντας για το έργο τους. Η προβολή εντάσσεται στο γενικότερο πολυκαλλιτεχνικό αφιέρωμα “Το Αθηναϊκό Underground 1964-1983”. Μάλιστα, οι δυο σκηνοθέτες θα μιλήσουν, μαζί και με τους Κώστα Φέρρη και Αλέξη Ταμπουρά, στην ανοιχτή συζήτηση “Το κινηματογραφικό underground”, στον ίδιο χώρο, στις 17 Ιουλίου, στις 8 το βράδυ. Underground λοιπόν χαρακτηρίζεται το “Μαύρο + Άσπρο”. Για να πω την αλήθεια μου εξεπλάγην με αυτή την "ένταξη" του, καθότι μόνο αυτό δεν μου ήρθε στο μυαλό βλέποντας την ταινία πριν χρόνια. Αντιθέτως, έγραφα για μια ταινία χαρακτηριστική της εποχής, με νεολαιίστικο πνεύμα, έντονη κριτική διάθεση είτε στην επαναστατική διαδικασία είτε στη μικροαστική μιζέρια που επέφερε στην κοινωνία ευρύτερα η Χούντα, και με διαλεκτική και σχολιαστική δίψα να μιλήσει για την αστυφιλία, τα χαμένα όνειρα, τον φοιτητικό αναβρασμό και την, εντέλει, ενσωμάτωση του νέου στο κοινωνικό κατεστημένο και τη “φυσιολογική” ζωή. Το “Μαύρο + Άσπρο” είναι μια από τις πλέον ρηξικέλευθες ταινίες της εποχής εκείνης. Και φυσικά είναι αυτή που ανοίγει τον διάλογο του τι είναι επανάσταση, τι σημαίνει να είσαι κόντρα στο ρεύμα και ποια είναι τελικά τα όνειρα ή τα σχέδια σου, που χάνονται συνήθως στην πορεία της ζωής σου. Η ιστορία του Ρεντζή, της οποίας οι διάλογοι δουλεύτηκαν από τον Λουκά Θεοδωρακόπουλο (δεν αναφέρεται στην επίσημη καταχώρηση της Ταινιοθήκης της Ελλάδας), καταπιάνεται με τον νέο και τη σχέση του με τη μάζα, με τις σκέψεις, τα θέλω και την επιμονή/ υπομονή του στα πράγματα. Τελικά είναι όλα Άσπρο – Μαύρο; Ή μπορεί να είναι και Άσπρο και Μαύρο; Η ιστορία μιλά για ένα νεαρό Θεσσαλονικιό που καταφτάνει στην πόλη των ονείρων του, την Αθήνα, για να σπουδάσει στην Σχολή Καλών Τεχνών, κόντρα στην πατρική θέληση. Στο πανεπιστήμιο, στα τελευταία χρόνια της Χούντας, επικρατεί αναβρασμός, αναταραχή. Ο ίδιος όμως αρνείται να συμμετάσχει σε αυτό τον αγώνα. Προτιμά τις σπουδές του, τις κοπέλες και οραματίζεται την καλλιτεχνική του εξέλιξη. Από υπάλληλος σε γκαλερί γίνεται τελικά διαφημιστής. Η αστικοποίηση και η κατεστημένη ένταξη του έχει επέλθει. Η ταινία των Ρεντζή-Ζερβού αποτελεί και ένα σπάνιο ντοκουμέντο μια και αποτυπώνει την φοιτητική εξέγερση του 1973 και πιάνει τον νεολαιίστικο παλμό της εποχής. Στον πρωταγωνιστικό ρόλο (και ως βοηθός σκηνοθέτη) βρίσκεται ο -μετέπειτα σκηνοθέτης- Γιώργος Τσεμπερόπουλος. Στη φωτογραφία συναντάμε τον, επίσης, σκηνοθέτη Σάκη Μανιάτη, στη μουσική τον Μάνο Λοΐζο και στο τραγούδι την Χαρούλα Αλεξίου. Πολλοί και μετέπειτα γνωστοί ηθοποιοί εμφανίστηκαν ακόμη σε δεύτερους ρόλους.