18 Σεπ 2012

Σμύρνη - Η Καταστροφή μιας Κοσμοπολίτικης Πόλης 1900-1922 (2012)


Του Νέστορα Πουλάκου 

Ένα πολύ ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ προβάλλεται αυτές τις ημέρες στις κινηματογραφικές αίθουσες της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης, της Πάτρας, και σύντομα σε όλη την Ελλάδα, με αφορμή τα 90 χρόνια από τη φωτιά που ξέσπασε και επέφερε την μεγάλη καταστροφή της κοσμοπολίτικης Σμύρνης, το 1922. Η ταινία τεκμηρίωσης της Μαρίας Ηλιού προήλθε ουσιαστικά από την ομότιτλη φωτογραφική έκθεση που έλαβε χώρα στο Μουσείο Μπενάκη από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο του 2012 (σε σκηνοθεσία και επιμέλεια Μαρίας Ηλιού, με ιστορικό σύμβουλο τον Αλέξανδρο Κιτροέφ). Προβλήθηκε ακόμη στην τηλεόραση της ΕΡΤ που είναι από τους βασικούς παραγωγούς της ταινίας. Η έκθεση θα επαναληφθεί στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης ενώ στο Μουσείο Μπενάκη (23 Σεπτεμβρίου – 14 Οκτωβρίου) θα προβάλεται και η προηγούμενη ταινία της Ηλιού, “Διωγμός και Ανταλλαγή Πληθυσμών: Τουρκία-Ελλάδα 1922-1923”. 

Αν μη τι άλλο, πρόκειται για μια ουσιαστική δουλειά που σκοπός της είναι να διασώσει την ιστορική μνήμη και να τεκμηριώσει στο μέτρο του δυνατού τα γεγονότα που οδήγησαν στον ξεριζωμό εκατομμυρίων Ελλήνων, οι οποίοι έφτασαν ως πρόσφυγες στην “επαρχιακή” Ελλάδα των αρχών του 20ου αιώνα ώστε να αλλάξουν ριζικά το ανθρωπογεωγραφικό της τοπίο. Αν και τηλεοπτικής υφής, μια και γραμμικά και αμιγώς επιστημονικά κυλάει η ροή του (σαν άλλη δημοσιογραφική εκπομπή έρευνας σε τηλεοπτικό κανάλι), η Ηλιού κοιτάζει με συνέπεια τα γεγονότα της περιόδου και με σημαντικό αρωγό τον ιστορικό επιστήμονα και ακαδημαϊκό Αλέξανδρο Κιτροέφ μελετά τα δεδομένα που οδήγησαν σε μια από τις μελανότερες στιγμές στη νέα ελληνική Ιστορία. Την καταστροφή της Σμύρνης και τον διωγμό των Ελλήνων από τους Τούρκους του Κεμάλ. 

Το ιστορικό ντοκιμαντέρ και η έκθεση είναι μεγάλης σημασίας όχι μόνο γιατί το ελληνικό κοινό θα δει άγνωστες εικόνες από τη Σμύρνη, αλλά και γιατί συγχρόνως οι δυο συνεργάτες προσπαθούν να φέρουν μια διαφορετική ματιά στον τρόπο με τον οποίο διηγούνται την ιστορία. Μια ματιά που επιζητά τις αποστάσεις της τόσο από την παρωχημένη εθνικιστική αφήγηση όσο και από πρακτικές που αποσιωπούν τα τραγικά γεγονότα της καταστροφής, χάρη του “νέου λόγου”. Πλην του σπάνιου φωτογραφικού και εν γένει οπτικού υλικού που αποτυπώνεται με μια εξαιρετική φωτογραφία στο ντοκιμαντέρ, αλλά και της λυρικής μουσικής του Νίκου Πλατύραχου, μιλούν οι: Giles Milton, Αλέξανδρος Κιτροέφ, Θάνος Βερέμης, Βικτώρια Σολομωνίδου, Ελένη Mπαστέα, Leyla Neyzi και Jack Nalbantian. 

Εν ολίγοις, πρόκειται για μια πολύ ιδιαίτερη κινηματογραφική εργασία που κεντρίζει το ενδιαφέρον, ξυπνάει μνήμες και φυσικά θυμίζει την ιστορία του τόπου μας, την οποία προφανώς και δεν πρέπει να λησμονούμε. Άλλωστε, σε αυτά τα χρόνια που διανύουμε, εκθέσεις ή ταινίες σαν κι αυτές μόνο καλό κάνουν μια και το σχολείο απέχει τόσο ώστε η μνήμη εξασθενεί όλο και εντονότερα. 

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία πολιτική εφημερίδα Δρόμος (φύλλο 131, 15-9-12). 


(Υπόλοιπες) Ταινίες 13-9-12 

ParaNorman, μια Μεταφυσική Ιστορία (6/10) 

Από τα πιο έξυπνα, ευφάνταστα και χαριτωμένα αν και σκοτεινά κινούμενα σχέδια που είδα τελευταία, αυτή η μπαρτονικής υφής ταινία σε μπάζει με το δεξί στη νέα σεζόν των animations που θα μας κατακλύσουν και φέτος. Μια sci-fi περιπέτεια με μεγάλες δόσεις μαύρου χιούμορ, αλλά και μια κωμωδία που θα σε κάνει να γελάσεις πολύ. Σαν παρωδία των θρίλερ και των ταινιών τρόμου των ‘80s μοιάζει, αν και οι έξυπνες κούκλες της Dreamworks πάνε το όλο ύφος πολύ παραπέρα. Πάντως, οι επιρροές από το σινεμά του Μπάρτον είναι δεδομένες. Ο Αμερικανός μετρ επιστρέφει φέτος με νέα ταινία (που έχει πρωταγωνιστές κούκλες του… ερέβους) και σίγουρα νιώθει περήφανος για τη “σχολή” που έχει φτιάξει. Εν ολίγοις, πρόκειται σίγουρα για την πρόταση της εβδομάδας. Αξίζει της προσοχής σου κι αν είσαι λάτρης των κινουμένων σχεδίων θα αποζημιωθείς. Καλογυρισμένη ταινία, με πολύ φροντισμένη παραγωγή, και με μια ιστορία όπου τα κωμικοτραγικά γεγονότα της θα σε ενθουσιάσουν. Και φυσικά παρακολουθείται ευχάριστα και από ενήλικες, άρα τι καλύτερο από το συνδυασμό αυτό. Πήξαμε στις παιδικές ταινίες… 

Step Up Η Επανάσταση (2/10) 

Για τη συγκεκριμένη ταινία χωράνε εκφράσεις τύπου “έλεος”, “εμείς βαρεθήκαμε αυτοί όχι”, “λήξτε το επιτέλους” και άλλα παρόμοια ευφυολογήματα, παρολαυτά το τρίτο σίκουελ της χορευτικής σειράς ταινιών “Step Up” είναι ανώτερο όλων αυτών και συνεχίζει κανονικά το δρόμο του μπας και τσιμπήσει κανένα εισιτήριο. Προφανώς προϊόν της εποχής μας, όπου τα μουσικοχορευτικά ριάλιτι ήταν και είναι (ελπίζω να μην εξακολουθούν στο μέλλον) της μόδας, κι έτσι τα όνειρα χιλιάδων νέων επενδύονται σε αυτή τη μιντιακή φούσκα, το “Step Up” σε χτυπάει απανωτά με χορευτικά σόου σε όποιο σημείο μπορείς να φανταστείς, και για το περιτύλιγμα σου έχει και έναν ανομολόγητο έρωτα πάθους, ρομάντζου, αγάπης και… άφθονου ταλέντου. Εν συντομία, σε προτρέπω να απομακρυνθείς από την αίθουσα πάραυτα! 

Γείτονες σε Περιπολία (3/10) 

Καφρο-κωμωδία sci-fi διαστάσεων που εκβιάζει το γέλιο σου καθότι με τέτοιο σενάριο μόνο άνετα δεν βγαίνει. Σώζουν κάπως την όλη κατάσταση τα one man show των, κατά τα άλλα, δημοφιλών πρωταγωνιστών της, οι οποίοι δυστυχώς δεν καταφέρνουν να δέσουν αρμονικά. Ο Στίλερ, ο Βον, ο Χιλ και ο Αγιοάντε κάνουν αυτό που ξέρουν καλά στην καριέρα τους. Να καφρίσουν, να πουν και να κάνουν χοντροκομμένα αστεία και εν γένει να διασκεδάσουν το κοινό με το όλο φιζίκ που διαθέτουν. Ως μονάδες λειτουργούν. Το αποτέλεσμα όμως δεν δικαιώνει ούτε τους ίδιους ούτε την παραγωγή στο σύνολο της. Κατά τα λοιπά, καμία ουσία δεν έχει η ταινία, καθότι ο σεναριακός αχταρμάς και η σκηνοθετική απουσία αφήνουν εμφανή τα σημάδια τους σε μια ακόμη αμερικανική κωμωδία του σωρού. 

Οι Εργένισσες (4/10) 

Το “Hangover” πέρα από τα αντρικά παράγωγα του έφερε και τα… γυναικεία. Μετά λοιπόν το καφριλίκι με τις “Φιλενάδες” που έφτασε και μέχρι τα Όσκαρ, πράγμα που εξακολουθώ να μην καταλαβαίνω, έχουμε και τα παράγωγα της ταινίας αυτής! Πραγματικά με το Χόλυγουντ και την παραζάλη της αντιγραφής για τα εισιτήρια και μόνο, είναι να τρελαίνεσαι… Αν και το ψιλοπαίζει ανεξάρτητη παραγωγή, με πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Σάντανς, ο Χέντλαντ γυρίζει τις “Εργένισσες” ώστε να υπερθεματίσει και τη γυναικεία πλευρά του ζητήματος “τα σπάω όλα με τις φίλες μου πριν το γάμο”. Εδώ, δεν θα δεις κάποια εντελώς ανόητη ταινία, όμως δεν θα παρακολουθήσεις και την πλέον πρωτότυπη και καινοτόμα ιστορία της χρονιάς. Να σου πω και την αλήθεια μου, πλην ενός εξαιρετικού one night stand της Κίρστεν Ντανστ δεν ενθουσιάστηκα με κάτι άλλο. Δεν τη θεωρώ σκουπίδι αλλά ούτε και μια ταινία με στυλ και άποψη. Ίσως αρκεί να περνάς καλά την ώρα σου βλέποντας μια αξιοπρεπή ταινία, που σίγουρα όμως έχει τις πολύ μελανές στιγμές της. 

*Τα κείμενα δημοσιεύτηκαν στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (13-9-12).