17 Σεπ 2012

Συνέντευξη της Μαρίας Ηλιού


Στον Νέστορα Πουλάκο

Η Μαρία Ηλιού δηλώνει Μικρασιάτισσα δεύτερης γενιάς, ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένη με την πατρίδα που δεν γνώρισε, το χωριό που δεν μεγάλωσε. Γι’ αυτό άλλωστε καταπιάνεται και πάλι με τη Σμύρνη, τον αλλοτινό κοσμοπολιτισμό της και την τραγική καταστροφή της που στέρησε χαρά από τόσο κόσμο. Και μιλάει με αυτό τον τρόπο στις καρδιές εκείνων των Ελλήνων που ζουν ακόμη το μύθο της Σμύρνης, μια και είναι παιδιά και εγγόνια προσφύγων στους οποίους παραμένει τραύμα το γεγονός ότι δεν γνώρισαν ποτέ τον τόπο καταγωγής τους. 

“Πρόκειται για μια ταινία πολύ ελληνική”, μου λέει ξεκάθαρα η κ. Ηλιού. “Απλώς δεν μιλάμε τη γραφική εθνικιστική γλώσσα, δεν προπαγανδίζουμε, δεν τα βλέπουμε όλα άσπρο-μαύρο. Δηλαδή δεν είναι μια τυφλά ελληνική ταινία, που ίσως θα θέλανε άλλοι κύκλοι”, συνεχίζει. Το ντοκιμαντέρ “Σμύρνη – Η Καταστροφή μιας Κοσμοπολίτικης Πόλης 1900–1922” περιγράφει τα γεγονότα που οδήγησαν αυτή την ευημερούσα και όμορφη πόλη σε ερείπια. “Στο ντοκιμαντέρ προσπαθήσαμε να κρατήσουμε ισορροπίες και νομίζω ότι τα καταφέραμε μια χαρά. Στοχεύαμε σε ένα επιστημονικά καταρτισμένο ντοκιμαντέρ με τον Αλέξανδρο Κιτροέφ αλλά ακόμη θελήσαμε να δείξουμε και τις ιστορίες των τριών κοινοτήτων, της ελληνικής, της μουσουλμανικής, της αρμένικης”, μου εξηγεί η Μαρία Ηλιού. Και συνεχίζει: “Νηφάλια και ανοιχτά, με φρέσκο και καθαρό βλέμμα, η ταινία δείχνει, και μέσα από μαρτυρίες Λεβαντίνων παρακαλώ, ότι οι Τούρκοι εθνικιστές δεν ήθελαν την πόλη αυτή όρθια και τους Έλληνες παρόντες στο χτίσιμο της Νέας Τουρκίας που οραματίζονταν”. 

Πρόκειται για το δεύτερο ντοκιμαντέρ της κ. Ηλιού που ασχολείται με τη Μικρά Ασία. Είχε προηγηθεί το “Διωγμός και Ανταλλαγή Πληθυσμών: Τουρκία-Ελλάδα 1922-1923”, που προβάλλεται και πάλι στο Μουσείο Μπενάκη, το σημείο εκκίνησης και του νέου πρότζεκτ των Μαρίας Ηλιού και Αλέξανδρου Κιτροέφ. “Είναι μια εργασία πενταετίας, που δουλεύτηκε και ξαναδουλεύτηκε, και αντιμετώπισε πολλά οικονομικά προβλήματα, κυρίως από ελληνικούς οργανισμούς που τελικά δεν μας στήριξαν. Ξεκίνησε ως έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη την περασμένη άνοιξη, η οποία αυτές τις ημέρες μεταφέρεται στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Το όλο πρότζεκτ συνοδεύεται κι από ένα φωτογραφικό λεύκωμα με σπάνιο υλικό από το ντοκιμαντέρ που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μίνωας και το Μουσείο Μπενάκη”. 

Πάντως η κ. Ηλιού πιστεύει ότι ειδικώς αυτή την εποχή, 90 χρόνια μετά την καταστροφή της Σμύρνης, και με τις παρούσες συνθήκες, η προβολή του ντοκιμαντέρ σε αίθουσες σε όλη την Ελλάδα είναι θετική και αρκούντως σημαντική: “Σε εποχές κρίσης, που οι αξίες έχουν πιάσει πάτο και τα πάντα είναι διαπραγματεύσιμα ξανά, σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας με άλλα λόγια, μπορείς να δεις πιο ψύχραιμα την Ιστορία σου, να μετρήσεις τις πληγές σου και να γίνει καλύτερος και πιο έτοιμος για το μέλλον σου”. Βέβαια η ίδια θα συνεχίζει να ψάχνει τις ευαισθησίες της και να βρίσκει γοητευτικό το γεγονός ότι κάτι προσωπικό της γίνεται συλλογικό. “Είμαι ένα παιδί μιας χαμένης πατρίδας και οφείλω στον εαυτό μου πρωτίστως να ανιχνεύσω αυτό το κομμάτι ώστε να ανάγω την προσωπική μου μυθολογία σε συλλογική”. 

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (14-9-12).