6 Σεπ 2012

Pass2Day | Κότσαρι, Tρυγόνα και Oύτσαι | #18


Eπιμέλεια: Διονύσης Κούτρας 

Στο προηγούμενο άρθρο αναφέρθηκα στην κρητική μουσική. Αποφάσισα λοιπόν στο σημερινό άρθρο να αναφερθώ στην ποντιακή μουσική (κατά το ήμιση Πόντιος ο οπογράφων) αφού και τα δύο είδη μουσικής εχουν κοινά στοιχεία και παραδόσεις, όπως και κοινό μουσικό όργανο τη λύρα, διαφορετικά όμως είδη λύρας. Ο Πόντος είναι η γεωγραφική περιοχή των βορείων ακτών της Μικράς Ασίας που σήμερα ανήκει στην Τουρκία. Στην αρχαιότητα αποικήθηκε κυρίως από τους Ίωνες, οι οποίοι δημιούργησαν τις ονομαστές πόλεις Τραπεζούντα, Σαμψούντα, Σινώπη κ.λ.π. Ο Πόντος αποτέλεσε προπύργιο του ελληνισμού λόγω της γεωγραφικής του θέσης και ανέπτυξε ενδιαφέρουσα μουσική παράδοση η οποία διατηρείται εώς σήμερα. Τα ποντιακά τραγούδια δημιουργήθηκαν όπως όλα τα δημοτικά τραγούδια. Δημιουργός ενός ποντιακού τραγουδιού είναι ένα άτομο. Συνήθως αυτό το άτομο μαθαίνει για κάποιο συγκλονιστικό γεγονός ευχάριστο ή δυσάρεστο και δοκιμάζει να το εκφράσει. Οι λαικοί οργανοπαίκτες του Πόντου με πρώτο τον λυράρη είναι οι δημιουργοί των περισσότερων ποντιακών τραγουδιών. 

Στα ποντιακά τραγούδια υμνείται ο έρωτας, ο θρίαμβος της φυλής και οι συμφορές της. Επίσης παίζονται και τραγουδιούνται ενάντια στο θάνατο και υμνούν την ποντιακή γη και τις ομορφιές της, ακόμη εκφράζουν την ομορφιά και τη χαρά της ζωής και τον πόνο. Οι Πόντιοι τραγουδούν επίσης τον ξεριζωμό από την πατρίδα τους, τραγουδουν την αγάπη τους για το ωραίο, το γνήσιο, το παραδοσιακό. Το ποντιακό τραγούδι μένει διαχρονικό. Από γενιά σε γενιά μεταδίδεται αυτή η παράδοση των προγόνων. Η γλώσσα που χρησιμοποιείται είναι η ποντιακή διάλεκτος, ελληνικότατη και εκφραστική. Τα μουσικά όραγανα που χρησιμοποιούνται είναι η λύρα (κεμεντζέ), η φλογέρα (γαβάλ) και το νταούλι. Η λύρα είναι ο αποκλειστικός συνοδός του ποντιακού τραγουδιού. Δεν νοείται βέβαια ποντιακό τραγούδι δίχως χορό. Οι πιο γνωστοι χοροί είναι: κότσαρι, τρυγόνα, ούτσαι, αρχουλαμάς, γέμουρα κ.ά. Στους ποντιακούς χορούς οι άνδρες και οι γυναίκες συνήθως σχηματίζουν κύκλο και πιάνονται από τους καρπούς. Χορεύουν με στητό το σώμα, τα πόδια ελαφρά ανοιχτά και τα χέρια άλλοτε υψωμένα και άλλοτε με λυγισμένους τους αγκώνες. Το σώμα ακολουθεί με πιστά ρυθμικές και συγχρονισμένες κινήσεις, τα μικρά βήματα των ποδιών. 

Ο ρόλος των ποντιακών τραγουδιών είναι σημαντικός. Μεταφέρουν από γενιά σε γενιά την ιστορία των προγόνων, την δυστυχία που υπέστησαν οι Έλληνες στη γη του Πόντου, την υψηλή ιδέα της ελευθερίας και την αισιοδοξία ότι "η Ρωμανία κι αν πέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο" που σημαίνει ότι το έθνος και αν σκλαβώθηκε θα αναστηθεί και πάλι... 

 


Ο Γιάννης Χαρούλης σε τραγούδια του Θανάση Παπακωνσταντίνου 

Πέντε χρόνια μετά τη κυκλοφορία του Χειμωνανθού, κυκλοφορεί το πολυαναμενόμενο τρίτο προσωπικό album του Γιάννη Χαρούλη σε συνεργασία με τον Θανάση Παπακωνσταντίνου με τίτλο Μαγγανείες. Περιλαμβάνει τραγούδια που ο Γιάννης Χαρούλης μοιράζεται ήδη με τον κόσμο στις εμφανίσεις και τις συναυλίες του, τραγούδια που έχουν ήδη αγαπηθεί και έχουν συγκινήσει όλους όσους τα έχουν ακούσει έστω και μια φορά, που αφήνουν να μιλήσουν οι ιστορίες τους που αφηγούνται την χαρά, το μυστήριο της ζωής και της αλήθειας. Αυτής που δεν υπάρχει μόνο στα τραγούδια αλλά και γύρω μας… Πρόκειται για δώδεκα τραγούδια (εννέα καινούρια και τρία σε επανεκτέλεση) σε μουσική και στίχους του Θανάση Παπακωνσταντίνου. Στους Άγιους, τη μουσική έχει γράψει ο Μανώλης Πάππος, ενώ στην Ανεμόσκαλα συναντάμε στους στίχους τον Ξενοφώντα Γκαναδάκη. Το Μια μάνα που 'χε ένα γιο είναι παραδοσιακό, μελοποιημένο από τον Θανάση Παπακωνσταντίνου. Το εξώφυλλο του δίσκου αποτελεί ζωγραφικό έργο του Θοδωρή Δασκαλάκη με τίτλο Πάθος.

Πηγή: wikipedia, google