7 Δεκ 2012

Συνέντευξη της Στέλλας Θεοδωράκη


Στον Νέστορα Πουλάκο 

Κοντά στα τρία χρόνια από τις ποπ αναζητήσεις της Θεοδώρας Τζήμου στο "Riccordi mi", η σκηνοθέτις Στέλλα Θεοδωράκη επιστρέφει με την τρίτη μεγάλου μήκους ταινία της, "Ημερολόγια Αμνησίας". Πρόκειται για ένα ιδιότυπο docudrama, που στηρίζεται στις προσωπικές αναμνήσεις της Θεοδωράκη αλλά και αποτυπώνει την πραγματικότητα στη σύγχρονη Αθήνα μέσα από το φακό της κρίσης. 

Να θυμίσω ότι την Πέμπτη 6 Δεκεμβρίου στις 20:00 στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος, Ιερά Οδός 48 (Στάση Μετρό Κεραμεικός), θα πραγματοποιηθεί συζήτηση με θέμα "Ημερολόγια Αμνησίας: Από την προσωπική μνήμη σε μια συλλογική μυθοπλασία" με αφορμή της έξοδο της ταινίας στις αίθουσες. 

Η Στέλλα Θεοδωράκη μίλησε στο SevenArt για τα "Ημερολόγια Αμνησίας" της, τα οποία είχαν προβληθεί ως work in progress στο 18ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας - Cosmote. 

Από τι εμπνεύστηκες ώστε να εκκινήσεις αυτό το πρότζεκτ; 

Τα "Ημερολόγια Aμνησίας" δεν ακολούθησαν τη διαδικασία κλασικού πρότζεκτ. Ούτε τα είδα ποτέ έτσι, γιατί αν τα έβλεπα δεν θα τα έκανα ποτέ. Το μόνο που θα μπορούσα να σου πω, πως το super8 υλικό της δεκαετίας του 1980 με ώθησε να το συγκρίνω με ένα σύγχρονο υλικό, που δεν ήξερα τι θα ήταν, αφού η καθημερινότητα μας, μας επιφυλάσσει συνεχείς εκπλήξεις. Έτσι ξεκίνησα τη σύγχρονη ψηφιακή κινηματογράφηση, χωρίς όμως αρχικό συνδυασμό. 

Ποια ήταν η ανάγκη σου ώστε να προβάλλεις τα παλιά super8 εντελώς προσωπικά φιλμάκια σου; Ποια πλευρά του θεατή μπορούν να αγγίξουν κατά τη γνώμη σου; 

Αν ξεκινάς μια δουλειά σκεπτόμενος που θα αγγίξει το θεατή, σημαίνει αυτόματα πως είσαι μέρος μιας παραγωγικής εξαρτώμενης διαδικασίας από ένα πακέτο κεφαλαίου. Αυτοί που ισχυρίζονται πως πονάνε το θεατή, απλώς πονάνε την τσέπη τους. Τα έργα που δημιουργούμε αγγίζουν ή δεν αγγίζουν ανάλογα με το τι έχει να πει ο καθένας στην εποχή που απευθύνεται. Το πόσο φτάνουν στο θεατή εξαρτάται κι από ποιον μηχανισμό κατευθύνονται. Τα "Ημερολόγια Αμνησίας" ξεκίνησαν από μια ανάγκη να καταγράψω τις ζωές των ανθρώπων γύρω μου τότε και τώρα. Να καταθέσω τις σκέψεις μου με εικόνα και λόγο. Η δουλειά πάνω σ' αυτά μου προκαλούσε έκπληξη και ευχαρίστηση. Ταυτόχρονα όμως ήταν επίπονη γιατί είχε μια πλευρά επιστροφής και εμβάθυνσης σε πράγματα που είχες ή ήθελες να ξεχάσεις. 

Οι εικόνες της ελληνικής κρίσης μπολιάζουν στην ταινία σου ως μνήμες ενός καιρού που δεν πρέπει να ξεχάσουμε ποτέ; 

 Η εικόνα είναι αμείλικτη. Φανερώνει τις καταστάσεις με έναν περίεργο τρόπο. Δεν σε αφήνει να ξεχάσεις. Οταν δούλευα τα "Ημερολόγια Αμνησίας" έβρισκα σαφέστατα το παλιό υλικό πιο γοητευτικό. Σκεφτόμουνα την ισορροπία με το νέο, που αποτελείται ίσως μερικές φορές με εικόνες που τις έχουμε βαρεθεί, αυτές της κρίσης όπως λες. Μετά σκέφτηκα πως όταν κινηματογραφούσα το super8 δεν φανταζόμουνα ποτέ τη διάσταση που θα αποκτούσαν σε ένα βάθος χρόνου. Η αλήθεια είναι πως σα λαός ξεχνάμε κι αυτό μας στερεί τη δυνατότητα να μαθαίνουμε από τα λάθη μας. 

Θεωρείς τα "Ημερολόγια Αμνησίας" μια ταινία επίκαιρη, που αντικατοπτρίζει την εποχή της; 

Αυτό δεν μπορώ να στο πω γιατί είμαι πολύ κοντά στην κατασκευή της. Το μόνο που μπορώ να σου πω είναι πως ένα μεγάλο κομμάτι της έχει συντεθεί από σύγχρονες εικόνες και γεγονότα. Επίσης μπορώ να σου πω πως σαν κινηματογραφική γραφή δεν ήθελα να ακολουθήσω κάποιους κανόνες που έπρεπε να εντάξουν την ταινία σε κάποιο είδος. Θεωρώ πως εδώ που φτάσαμε οφείλουμε να ψάχνουμε τρόπους να εκφραζόμαστε κι αλλιώς. 

Πιστεύεις ότι ο καλλιτέχνης έχει χρέος να αποτυπώσει αυτό που συμβαίνει στη χώρα του, με την τέχνη που κάνει; Το οφείλει δηλαδή στο κοινό του ή στο εαυτό του; 

Ο καλλιτέχνης δεν έχει χρέος, ο καλλιτέχνης αισθάνεται ή δεν αισθάνεται. Αυτά που αισθάνεται συμπίπτουν με αυτά που αισθάνονται και άλλοι άνθρωποι δίπλα του περισσότερο ή λιγότερο. Δεν είναι παρθενογένεση, ανήκει σ’ έναν κόσμο, απλώς είναι ίσως πιο ευαίσθητος στις αλλαγές και στα συμβάντα. Ψάχνει έναν τρόπο να τα εκφράσει. Εχει όμως χρέος να βρει τον τρόπο. Γιατί αν δεν το κάνει δεν υπάρχει και λόγος να κάνει έργο. Προτιμάς εκείνα τα χρόνια της ανεμελιάς ή τα τωρινά χρόνια της κρίσης; Με φοβίζει και με εξοργίζει η κρίση, αλλά δεν αντέχω και την ανεμελιά. Προτιμώ γενικά τις εποχές που σε σπρώχνουν να σκεφτείς και να προχωρήσεις. Ανεξάρτητα αν είναι ανέμελες ή φορτισμένες. 

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (5-12-12).