8 Δεκ 2012

Για δυο κινηματογραφικά φεστιβάλ


Του Νέστορα Πουλάκου 

Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας 

Τι κι αν το 15ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους Ολυμπίας (και το παράλληλο πρόγραμμα της 12ης Ευρωπαϊκής Συνάντησης Οπτικοακουστικής Δημιουργίας Camera Zizanio) είναι η κοιτίδα της ταινίας για παιδιά στην Ελλάδα; Τι κι αν περισσότερα από 15 χιλιάδες παιδιά από την περιοχή της Ηλείας, την υπόλοιπη Ελλάδα και οχτώ ακόμη χώρες του επισκέφτηκαν από τη 1 έως τις 8 Δεκεμβρίου τον Πύργο; Τι κι αν σημαντικοί Έλληνες κινηματογραφιστές, όπως ο Ροβήρος Μανθούλης και ο Νίκος Καβουκίδης, αναμείχθηκαν στις παρέες των παιδιών μεταλαμπαδεύοντας τις γνώσεις τους μέσω των masterclasses τους; Τι κι αν τα κινηματογραφικά εργαστήρια και οι εκδόσεις του φεστιβάλ είναι δημοφιλείς σε όλο τον κόσμο και μαθαίνουν παιδιά δημοτικού, γυμνασίου και λυκείου την τέχνη του σινεμά; Τι κι αν οι διοργανώσεις των Δημήτρη Σπύρου και Νίκου Θεοδοσίου θεωρούνται από τις σημαντικότερες διεθνώς και βραβεύονται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου; Ο εμπαιγμός στη “μικρή” Ελλάδα είναι δεδομένος. Για ένα φεστιβάλ που προάγει την εκπαίδευση του πιο τρυφερού κομματιού της ελληνικής κοινωνίας έχει να περηφανεύεται η Δυτική Ελλάδα (αν όχι ολόκληρη η χώρα) και ο περιφερειάρχης της, μεσούσης του φεστιβάλ, προκαλεί το κοινό αίσθημα και παγώνει τη χρηματοδότηση του. Η έτσι κι αλλιώς πετσοκομμένη επιχορήγηση των 70 χιλιάδων ευρώ μετατίθεται προς… Χριστούγεννα μεριά, κοινώς οι διοργανωτές και οι εργαζόμενοι, οι ξενοδόχοι και η τοπική κοινωνία που στηρίζει ένα θεσμό μια και ομορφαίνει την πόλη της αλλά και αφήνει χρήματα (περισσότεροι από 20 χιλιάδες θεατές παρακολούθησαν τις προβολές και τις δραστηριότητες του φέτος) μπαίνουν στον πάγο. Είπαμε όμως, αυτή είναι η Ελλάδα, η χώρα της πολιτιστικής ένδειας που “φεσώνει” τον Νίνο Φένεκ Μικελίδη ώστε να κάνει το 25ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου (για το οποίο γράψαμε την περασμένη εβδομάδα) ολομόναχος, με δικά του έξοδα, και εγκαταλείπει τη μόνη διοργάνωση που προβάλλει την κινηματογραφία για παιδιά και νέους. Με τούτα και με κείνα, το ομολογουμένως εξαιρετικό πρόγραμμα του φεστιβάλ, ειδικώς το διεθνές διαγωνιστικό μεγάλου μήκους ταινιών που αποτελείται από 12 διεθνείς παραγωγές, οι οποίες έχουν λάβει σημαντικά βραβεία σε φεστιβάλ και είναι οι επίσημες προτάσεις των χωρών τους για το Όσκαρ ξένης ταινίας, έρχεται σε δεύτερη μοίρα. Και κανονικά θα έπρεπε να είναι αυτό στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Όσοι πάντως βρεθήκαμε στον Πύργο Ηλείας έχουμε να λέμε για τις ταινίες του, που προβάλλουν το ευαίσθητο ζήτημα της υιοθεσίας παιδιών (στον ελβετικό Θετό Γιο και τον σουηδικό Δράκο του Πάγου) ή την απαραίτητη παρουσία, αγάπη και φροντίδα των γονιών και το πόσο όταν αυτά λείπουν, πληγώνουν ψυχικά τα παιδιά (στο ολλανδικό Kauwboy, το αγόρι με την καλιακούδα και το κορεάτικο Αντίο). Όπως προέκυψε όμως τελικά, η ουσία είναι άλλη: προκειμένου να ευαισθητοποιηθούν οι ενήλικες και να μάθουν τα παιδιά μια τέχνη που προάγει το πνεύμα τους και μαλακώνει την ψυχή τους, αποφάσεις σαν αυτή του περιφερειάρχη Δυτικής Ελλάδας προκαλεί από μόνο της ντροπή. 

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία πολιτική εφημερίδα Δρόμος (αρ. φύλλο 143, 8-12-12) 

Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου 

Για 25η χρονιά, ο κριτικός κινηματογράφου Νίνος Φένεκ Μικελίδης εξακολουθεί να διοργανώνει μια σινεφίλ γιορτή του ευρωπαϊκού σινεμά στο κέντρο της Αθήνας. Φέτος, το Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου διεξήχθη από τις 15 έως τις 25 Νοεμβρίου, στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας και τον κινηματογράφο Τιτάνια, στην Ομόνοια. Παρακολούθησα εκτενώς το διεθνές διαγωνιστικό τμήμα της διοργάνωσης, μια και συμμετείχα στην επιτροπή της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών Κινηματογράφου (FIPRESCI). Αναμφίβολα, δυο ήταν οι ταινίες που ξεχώρισαν: η Νύχτα Σιωπής του Τούρκου Ρέις Τσέλικ και Ο Θάνατος ενός άντρα στα Βαλκάνια του Σέρβου Μίροσλαβ Μομτσίλοβιτς. Και οι δυο ταινίες έχουν μια κοινή συνισταμένη: είναι ιστορίες δωματίου, ένα είδος σινεμά πολύ δύσκολο που απαιτεί ιδιαίτερη τεχνική στη σκηνοθεσία και σημαντική πύκνωση στο σενάριο ώστε να παραμένει αμείωτο το ενδιαφέρον στο θεατή μια και απουσιάζουν τα εξωτερικά πλάνα. Οι ομοιότητες όμως σταματούν εδώ. Η ταινία του Τούρκου σκηνοθέτη, η οποία απέσπασε το βραβείο της FIPRESCI καθώς και εκείνο της επιτροπής αναγνωστών του περιοδικού Αθηνόραμα, σας μεταφέρει σε ένα μικρό χωριό στην ενδοχώρα της Τουρκίας, όπου παρακολουθείτε τη νύχτα γάμου ενός νιόπαντρου, εντελώς αταίριαστου ζευγαριού. Ένας άντρας άνω των 50 χρόνων και ένα ανήλικο κορίτσι παντρεύτηκαν από προξενιό ώστε οι οικογένειες τους να μονιάσουν και να ενωθούν. Αυτή η παρά τη θέληση τους ένωση οδηγεί κλιμακωτά στην τραγική κατάληξη. Στον αντίποδα, η ταινία του Σέρβου σκηνοθέτη είναι μια αμιγώς κωμική ιστορία, ένα ανέκδοτο που στιγμές-στιγμές σας προκαλεί αστείρευτο γέλιο. Ένας μουσικός σκηνοθετεί την αυτοκτονία του. Πριν προχωρήσει στην αυτοχειρία, έχει τοποθετήσει στο κέντρο του σαλονιού του μια web κάμερα η οποία μεταδίδει ζωντανά ότι συμβαίνει στο χώρο. Γείτονες, γιατροί, νεκροθάφτες, αστυνομικοί, μεσίτες, πιτσαδόροι και διάφοροι άλλοι περίεργοι περνούν από το χώρο του… μυστηρίου, ο καθένας για να εξυπηρετήσει τον δικό του, σίγουρα ιδιοτελή, σκοπό. Τα κωμικά γκαγκ, τα υπέροχα σκετς και οι “θανατηφόρες” ατάκες δημιουργούν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ γέλιου και διασκέδασης. Πρόκειται σίγουρα για την πιο κωμική στιγμή ενός σοβαροφανούς και βαρύγδουπου προγράμματος. Η ταινία έλαβε το βραβείο καλύτερης ταινίας του φεστιβάλ. Τέλος, θα αναφερθώ στην ελληνική ταινία του διεθνούς διαγωνιστικού τμήματος. Η “10η μέρα” του Βασίλη Μαζωμένου είναι ένα ιδιότυπο ντοκιουντράμα για την οδύσσεια ενός νεαρού Αφγανού από τη χώρα του στην Ελλάδα. Με κεντρικό αφηγητή τον ήρωα, ο Μαζωμένος αποτυπώνει με πλάνα του από τις εμπόλεμες αυτές περιοχές το δράμα του νεαρού μετανάστη, ο οποίος δεν μπορεί πουθενά (στο Αφγανιστάν, στο Ιράν, στην Τουρκία, στην Ελλάδα) να βρει την ηρεμία του, την ησυχία του, το απάγκιο του. Συγκλονιστικά είναι τα πλάνα του Έλληνα σκηνοθέτη από το αυτομαστίγωμα των μεταναστών για τον εορτασμό της 10ης ημέρας προς τιμή του Αλλάχ, που λαμβάνει χώρα στον τόπο προσευχής τους, στον Πειραιά. Η ταινία που θα παιχτεί στις αίθουσες μες στο 2013, έλαβε το ειδικό βραβείο της επιτροπής του φεστιβάλ. 

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία πολιτική εφημερίδα Δρόμος (αρ. φύλλο 142, 1-12-12)