31 Ιαν 2012

Η απίστευτη ιστορία του Ντέιβιντ Φίντσερ

Τoυ Νέστορα Πουλάκου

Ο 50χρονος σκηνοθέτης από το Ντένβερ του Κολοράντο ποτέ δεν το έκρυψε: είναι ένα αυθεντικό γρανάζι του Χόλιγουντ, ένας συστημικός σκηνοθέτης του θεάματος άξιος απόγονος του Γουάιλντερ, του Σπήλμπεργκ, κ.ά. Άλλωστε το κυρίαρχο ζητούμενο σε αυτές τις περιπτώσεις είναι η προσωπική σφραγίδα σου, και ο Φίντσερ μπορεί να μην υπηρετεί το σινεμά του δημιουργού τουλάχιστον όμως καυχιέται για τις ταινίες που έχει κάνει και είναι αναγνωρίσιμες.

Όπως και ο Γκάι Ρίτσι, έτσι κι ο Ντέιβιντ Φίντσερ όταν είδε τους “Δύο ληστές” (“Butch Cassidy and the Sundance Kid”) αποφάσισε ότι θέλει να κάνει σινεμά. Από τα 19 του χρόνια, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, μπλέχτηκε στις εταιρείες παραγωγής. Αναπόφευκτα άρχισε να δουλεύει στην διαφήμιση, μια επικερδής ενασχόληση που δεν εγκατέλειψε ποτέ, άλλωστε ήταν από τους πλέον δημοφιλείς: Nike, Levi’s, Heineken, Pepsi, Converse, Coca-Cola, Budweiser, κ.ά εταιρείες τον εμπιστεύονται με κλειστά τα μάτια.

Άλλος εμπορικός τομέας που διαπρέπει είναι τα μουσικά βιντεοκλίπ. Εκεί βέβαια έγινε πραγματικά διάσημος: ο συγχωρεμένος Μάικλ Τζάκσον, η Μαντόνα, ο Τζωρτζ Μάικλ, οι Αέροσμιθ, ο Ίγκι Ποπ, ο Μπίλι Άιντολ, οι Ρόλινγκ Στόουνς, ο Στινγκ, είναι μερικοί από τους αστέρες που έχουν αφεθεί στα χέρια του. Αυτή η γεμάτη καριέρα πλαισιώνεται επίσης από τηλεοπτικές σειρές και μουσικά ντοκιμαντέρ.

Βέβαια ο Φίντσερ στη σκηνοθεσία άργησε κάπως να μπει. Και εκεί βέβαια δεν έκανε εκπτώσεις. Παραγγελιές, σίκουελ, ριμέικ, όλα περνούν από το έμπειρο μάτι του ανθρώπου του θεάματος και φιλτράρονται ώστε να εγγυηθούν επιτυχία. Και μπορεί με το σκηνοθετικό του ντεμπούτο να μην τάραξε τα νερά (ήταν το τρίτο επεισόδιο “Alien”, του 1992, με τη Σιγκούρνι Γουΐβερ), όμως η δεύτερη ταινία του, το καταιγιστικό θρίλερ “Seven” με τους Μόργκαν Φρήμαν, Κέβιν Σπέισι, Μπραντ Πιτ και Γκουΐνεθ Πάλτροου, τον καθιέρωσε αμέσως.

Η επόμενη ταινία του, το “Fight Club” με τους Μπραντ Πιτ, Έντουαρντ Νόρτον και Έλενα Μπόναμ Κάρτερ, η πλέον σημαντική δουλειά του, τον έχρισε σε σκηνοθέτη των επιτυχιών. Από κει και ύστερα, έχει γυρίσει θρίλερ, αστυνομικά, περιπέτειες, δράματα, βιογραφίες, ταινίες που εγγυώνται την εισπρακτική ευτυχία των μεγάλων στούντιο του Χόλιγουντ. Ο ίδιος παραμένει ο ακούραστος σκηνοθέτης, που δεν μπλέκεται στα σενάρια και την παραγωγή, ενώ δεν έχει κερδίσει ποτέ Όσκαρ. Μόνο μια Χρυσή Σφαίρα έχει στο παλμαρέ του για τη σκηνοθεσία του “The Social Network”.

Παρακάτω σου γράφω για τρεις στιγμές του που με εντυπωσίασαν:

Seven (1995)

Ένας άρρωστος all-time classic κατά συρροή δολοφόνος. Δυο ντετέκτιβ στο κατόπι του, ο ένας έμπειρος κι ο άλλος ρούκι, που ξεκινάει τη ζωή που ονειρευόταν με την όμορφη γυναίκα του. Επτά δολοφονίες βάσει των επτά θανάσιμων αμαρτημάτων. Μόνο που η έβδομη θα πειράξει περισσότερο απ’ όλες…

Fight Club (1997)

Ένας υπάλληλος και ένας πωλητής. Βέβαια μπορεί να μην και δυο άντρες, αλλά ένας με τη διχασμένη προσωπικότητα του να τον κατατρέχει. Η ουσία όμως είναι η βία ως εκτόνωση ενστίκτων και πίεσης της καθημερινότητας. Το παγκόσμιο fight club, μια παράνομη λέσχη άκρατου, καθαρού, αγνού ξύλου με κανόνες, γίνεται κίνημα κι απειλεί ν’ ανατρέψει το σύστημα. Η Βίβλος της αναρχίας στην οθόνη σου, παραγγελιά της Fox. Πως σου φαίνεται;

Zodiac (2007)
Είσαι στο Σαν Φρανσίσκο των ‘70s και ο κατά συρροή δολοφόνος Zodiac έχει κατατρομάξει την πόλη. Ντετέκτιβ, δημοσιογράφοι, ρεπόρτερ και ένας σκιτσογράφος σε ρόλο ερασιτέχνη ντετέκτιβ ψάχνουν να λύσουν το μυστήριο και να βρουν τον μανιακό. Μια αληθινή ιστορία που ζωντάνεψε στην οθόνη… χωρίς να λύσει το μυστήριο.

*To κείμενο δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (11-1-12).

30 Ιαν 2012

Βαγγέλης

Και το ταξίδι συνεχίζεται... Δεν θέλω να σε κουράσω. Λίγες κουβέντες μόνο μιας και έχουμε να τα πούμε καιρό. Ο καθένας βλέπεις έχει τα δικά του. Δυό χρόνια μετά παραμένει ένα ερώτημα... Εαν περνάς το ίδιο καλά εκεί πάνω. Κανούμε βέβαια κάποιες σκέψεις για το πως ξοδεύεις τον χρόνο σου και μεταξύ μας φυσικά, δε νομίζω να πέφτουμε και πολύ έξω. Όπως και να ΄χει συνέχισε έτσι έντονα και μην ξεχνάς πως θα τα ξαναπούμε...

υ.γ. Έχεις πολλά φιλιά από τον Σάκη, τον Στράτο, τον Νέστορα (δεν βλέπω άλλους εδώ τον τελευταίο καιρό και δεν ξέρω τι κάνουν)
υ.γ.2 Και κάτι ακόμα: Γέννησε και η αδερφή μου. Αγόρι. Ένας ακόμα Γαύρος.
υ.γ.3 ΠΑ.Ο.Κ. και ας μη γαμήσω ποτέ (πάντα υπάρχουν εξαιρέσεις. Μην το παίρνεις προσωπικά.)

Πολλούς χαιρετισμούς και φιλιά ρε...

Ο Ανώμαλος

Ένα Κλικ και Ζω



Στον Βαγγελάκι
Στην γωνιά κουρνιάζει
Ο αιώνιος
Εκείνος πιτσιρίκος
Μόνος τώρα πια
Εκεί και οι αναμνήσεις μου
Με σένα
Λαβωμένες τώρα πια

Γνώμη

2011 ή αλλιώς η μπόρα πριν την καταιγίδα. Το τσουνάμι να το αναμένεις του χρόνου. Ήταν η πρώτη μου φορά που αφοσιώθηκα τόσο σε διαδικτυακό μέσο, και πράγματι το καταφχαριστήθηκα. Με τον Γιάννη Δηράκη και την ομάδα του SevenArt προσπαθήσαμε όλο το 2011 να καλύψουμε τα κινηματογραφικά γεγονότα που απασχόλησαν τη χώρα μας με τον πλέον κριτικό και διεισδυτικό τρόπο.

Καθότι, όπως λέω και σε εκείνο το άρθρο της 1ης Αυγούστου, η δημοσιογραφία κινηματογράφου (ρεπορτάζ, κριτική) δεν είναι “χαρωπά τα δυο μου χέρια να χτυπώ”, ούτε cold drinks στα κοκτέιλ πάρτι εταιρειών, και δημόσιες σχέσεις για μια διαφήμιση. Υποτίθεται ότι διαφημίσεις για να ζήσεις εσύ και το μέσο που εργάζεσαι, παίρνεις γιατί κάνεις καλά τη δουλειά σου και τίμια, κι όχι γιατί είσαι κολλητός και γραφείς καθεστωτικά και συστημικά.

Θα μου πεις ότι σου κάνω μάθημα. Όχι, καθόλου. Απλώς είναι η πρώτη στιγμή στη σύντομη δημοσιογραφική πορεία μου, που ένιωσα από πολύ κοντά πώς ένας εκδότης μάχεται για να στηρίξει το μέσο του και τους εργαζόμενούς του μακριά από τα κόλπα. Κι ό,τι και να γίνει μες στο 2012, αυτή την καταραμένη χρόνια της -όπως διαφαίνεται- καταστροφής της χώρας, πολιτικά και κοινωνικά, με την ανεργία στο limit up και τα λουκέτα των επιχειρήσεων δεδομένα, τα μόνα που μπορώ να εγγυηθώ ως αρχισυντάκτης του SevenArt είναι την υψηλή ποιότητα, την αισθητική και την τιμιότητα, και πάντοτε την κριτική προς οποιονδήποτε και οτιδήποτε.

Επομένως και στη χρονιά της καταιγίδας, θα συνεχίζουμε να βλέπουμε ταινίες, να επιμελούμαστε αφιερώματα και να γράφουμε άρθρα, να καλύπτουμε τα ντόπια φεστιβάλ χωρίς παρωπίδες και κόντρα στις κάθε λογής κινηματογραφικές μόδες (κι ας μας αποκλείσουν), και να καλύπτουμε τα σημαντικά ξένα φεστιβάλ χάρη στον Ιάκωβο Γωγάκη, πάντοτε με επίκεντρο τις ταινίες, κι όχι τους κώλους των στάρλετ, τα μπράτσα των γόηδων, και τις “φιλικές” κουβεντούλες με παραγωγούς, διανομείς, κάθε λογής curators και προγραμματιστές (άντε και… λίγους δημιουργούς).

Κι όχι δεν είναι μεγάλα λόγια. Ας ενημερώνεται το κοινό, κι όχι αυτιστικά μόνο η μικρή μας πιάτσα.

Νέστορας Πουλάκος
poulakos@sevenart.gr

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (13-1-12).

29 Ιαν 2012

Ιαγουάρος (1994)

Ιαγουάρος (1994) της Κατερίνας Ευαγγελάκου

Η σημερινή στήλη HellasFilm ασχολείται με τον “Ιαγουάρο”, την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της νεοεκλεγμένης Προέδρου της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, Κατερίνας Ευαγγελάκου, η οποία έκτοτε έχει σκηνοθετήσει ακόμη δύο ταινίες, “Θα το μετανιώσεις” και “Ώρες κοινής ησυχίας”. H 49χρονη σκηνοθέτις, που έχει ασχοληθεί επισταμένως με το ντοκιμαντέρ όπως και με την τηλεόραση, μετέφερε στη μεγάλη οθόνη την πολυσυζητημένη ομώνυμη νουβέλα του Αλέξανδρου Κοτζιά. Στο σενάριο συνεργάστηκε με τη δημοσιογράφο των “Νέων” Ρούλα Γεωργακοπούλου. Παρόλο που η “μόδα” της αριστερής ταινίας είχε “περάσει” στα μέσα της δεκαετίας του 1990 στον ελληνικό κινηματογράφο της Μεταπολίτευσης, η Ευαγγελάκου επανατοποθετήθηκε στο ερώτημα “τι είναι Αριστερά;” και “ποιος είναι αριστερός;”. Γυρίζει το χρόνο πίσω, στις αρχές της δεκαετίας του 1960, και καταπιάνεται με ένα, όχι και τόσο ασυνήθιστο, οικογενειακό δράμα της εποχής. Πάνω από δέκα χρόνια μετά το τέλος του Εμφυλίου, η Φιλιώ γυρίζει στην Ελλάδα από τη Βοστώνη που διαμένει. Αιτία είναι η οικογενειακή διαθήκη και η διαμάχη με την αδερφή του άντρα της, τη Δήμητρα. Παντρεμένη με αριστερό που πολέμησε στην Κατοχή και τον Εμφύλιο, “απέδρασε” στην Αμερική στην κρίσιμη στιγμή της “διχοτομημένης” Ελλάδας. Τώρα, που μπορεί και μεγαλώνει το παιδί της μακριά και ήσυχα, έχοντας σιχαθεί τις ελληνικές παραδοξότητες, και κατηγορώντας τους αριστερούς ως “φονιάδες”, διεκδικεί μερίδιο της περιουσίας του άντρα της, που βέβαια έχει σκοτωθεί, από την κουνιάδα της που δεν θεωρεί ότι της αξίζει. Όντας και η ίδια αριστερή, έχοντας μάχες, φυλακίσεις και εξορίες στην “πλάτη” της, την κατηγορεί ότι αυτομόλησε, τους παράτησε, τους ατίμασε, επομένως δεν αξίζει να διεκδικεί το παραμικρό από την αριστερή οικογένειά της. Στο μέση βρίσκεται ο άντρας της Δήμητρας, εκπαιδευτικός στο επάγγελμα, που προσπαθεί να αφουγκραστεί την αλήθεια… Σαφώς και η παρουσία του Δημήτρη Καταλειφού ως “πυροσβέστη” της διαμάχης είναι καταλυτική. Όπως και η ερμηνεία του σημαντική. Αυτή η ταινία γυναικών, που ανέδειξε ερμηνευτικά τις Μαλτέζου και Βοσνιάκου, έρχεται ως σχόλιο μιας αριστερής διάθεσης και ιδεολογίας, που όσο κι αν ξέφτισε ή ξεπεράστηκε, απασχολεί ακόμη την κατακερματισμένη και διαλυμένη ελληνική κοινωνία. Η ταινία της Ευαγγελάκου έλαβε πολλές διακρίσεις στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης της εποχής, και συζητήθηκε έντονα. Θεωρείται ακόμη και μια άξια μεταφορά του βιβλίου του αείμνηστου Κοτζιά, το οποίο μερικά χρόνια αργότερα μεταφέρθηκε και στο θέατρο.

Βαθμολογία: 6/10
Νέστορας Πουλάκος

Έγκλημα στα παρασκήνια (1960)

Έγκλημα στα παρασκήνια (1960) του Ντίνου Κατσουρίδη

Η σημερινή στήλη HellasFilm αφιερώνεται στη μνήμη του Ντίνου Κατσουρίδη, που “έφυγε” τη Δευτέρα το πρωί σε ηλικία 84 ετών. Σου γράφω λοιπόν, για την καλύτερη ταινία που σκηνοθέτησε ο Κατσουρίδης, ακόμη κι από τις απολαυστικές κωμωδίες και τις αντιπολεμικές ταινίες με τον Θανάση Βέγγο. Το “Έγκλημα στα παρασκήνια” είναι αν όχι το καλύτερο, ένα από τα κορυφαία φιλμ νουάρ του ελληνικού κινηματογράφου, το οποίο άλλωστε δεν φημίζεται και πολύ για το συγκεκριμένο είδος ταινίας στην παραγωγή του. Σε παραγωγή Δαμασκηνού-Μιχαηλίδη (τα δικαιώματα της ταινίας βέβαια ανήκουν στους Καραγιάννη-Καρατζόπουλο), ο Ντίνος Κατσουρίδης ευτύχησε στο σκηνοθετικό του ντεμπούτο (την ίδια χρονιά γύρισε και την ταινία “Είμαι αθώος”) να συνεργαστεί με τον Γιάννη Μαρή στο σενάριο (σε βιβλίου του οποίου βασίστηκε φυσικά), τον Αριστείδη Καρύδη-Φουκς στη φωτογραφία (και σύζυγος της Μάρως Κοντού), τον Μίμη Πλέσσα στη μουσική, και βέβαια μια πλειάδα αστεριών του κινηματογράφου. Με την υποβλητική μουσική, την αισθαντική φωτογραφία, και τα αριστοτεχνικά πλάνα του Κατσουρίδη, ο διάσημος αστυνόμος Μπέκας (του Μαρή) και ο δημοσιογράφος Μακρής (το δίπολο της εξουσίας για την εποχή, που πλέον έχει απαξιωθεί, κινηματογραφείται χαρακτηριστικά) προσπαθούν να διαλευκάνουν το μυστήριο της δολοφονίας της δημοφιλούς σταρ του θεάτρου, και την ταυτόχρονη εξαφάνιση του νεαρού ηθοποιού-θαυμαστή της. Η αγωνία, το σασπένς, η –πολλές φορές- ταχύτατη εναλλαγή των σκηνών, και βέβαια οι έντονοι διάλογοι, όλα στοιχεία του αρχετυπικού νουάρ του Χόλιγουντ που φέρει μέσα του και το χιτσκοκικό σύμπαν, επιτείνουν τη διάθεση για ανακάλυψη και εξιχνίαση του εγκλήματος, του μυστηρίου δηλαδή που περικλείει την όλη ατμόσφαιρα και περιπλέκει τα δεδομένα της κατάστασης που βιώνουν οι βασικοί χαρακτήρες του δράματος. Τόσο οι πρώτοι όσο και οι περιφερειακοί ρόλοι (από τον μπάρμαν στον φύλακα, κι από το παιδί για όλες τις δουλειές της εφημερίδας στην κατακαημένη μνηστή του εξαφανισμένου θαυμαστή) είναι όλοι τους άψογα φιλοτεχνημένοι. Αποκάλυψη είναι και ο ρόλος της Ζωρζ Σαρρή, η οποία εντυπωσίασε τόσο με την ερμηνεία-καταλύτη στην αποκάλυψη του μυστηρίου, ώστε βραβεύτηκε αμέσως στο 1ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, στο οποίο η ταινία πήρε και τη διάκριση στη φωτογραφία. Θα μπορούσε να είχε λάβει και άλλα βραβεία η ταινία, μα μιλάμε για μια χρονιά με πολύ καλές ελληνικές ταινίες. Το “Έγκλημα στα παρασκήνια” πήγε καλά στα εισιτήρια, ενώ καθιέρωσε αμέσως τον Ντίνο Κατσουρίδη ως σκηνοθέτη, πέρα από ικανότατο κινηματογραφιστή που ήταν μόνο μέχρι εκείνη τη στιγμή. Μάλιστα, η δημοφιλία της ήταν τέτοια ώστε πουλήθηκε αμέσως για διανομή κι εκμετάλλευση στις Η.Π.Α.

Βαθμολογία: 8/10
Νέστορας Πουλάκος

O Kήπος του Θεού (1994)

Ο Κήπος του Θεού (1994) του Τάκη Σπυριδάκη

Κοντά ένα μήνα μετά, επανέρχεται η στήλη HellasFilm στο SevenArt έχοντας και τα “βάρη” του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Γι’ αυτό το λόγο αφιερώνεται σήμερα σε μια ταινία που είχε ανάλογο βάρος με την “Πόλη των Παιδιών” του Γιώργου Γκικαπέππα. Βλέπεις, στο Φ.Κ.Θ. του 1994 ο Τάκης Σπυριδάκης ανεβάζει τον “Κήπο του Θεού” και χρίζεται, από το πουθενά, ο μεγάλος νικητής της διοργάνωσης. Έξι βραβεία του φεστιβάλ και επτά βραβεία ποιότητας για μια ταινία που έγινε με κόπους, και πολεμήθηκε και περιθωριοποιήθηκε όσο καμία. Ευελπιστώ να μην έχει την ίδια αντιμετώπιση και ο Γκικαπέππας στη συνέχεια. Το σύμπαν που χτίζει ο Σπυριδάκης στον “Κήπο του Θεού” είναι καθαρά νικολαϊδικό. Ο ίδιος άλλωστε είναι ο ηθοποιός-σύμβολο του από τους άντρες, μια και η “Γλυκιά Συμμορία” και η “Πρωινή Περίπολος”, αμφότερες ταινίες-σταθμοί του Νίκου Νικολαΐδη φέρουν την ερμηνευτική σφραγίδα του Σπυριδάκη. Με τον “Κήπο του Θεού”, ο τελευταίος ζυγώνει την “Πρωινή Περίπολο” και αυτομάτως τη “χρίζει” μια απόλυτα πετυχημένη συνέχεια της, ή αν θες ένα άτυπο ριμέικ της. Ο Σπυριδάκης εισχωρεί στο φασιστικό, απολυταρχικό και σαρκοφάγο κλίμα των φυλακών. Σκληροί, βίαιοι, αντιδραστικοί και ετοιμοπόλεμοι κρατούμενοι κάνουν αγώνα για την επιβίωσή τους ανάμεσα σε φασίστες και χαφιέδες, αφιονισμένους για ξύλο μπάτσους και ζόρικους φύλακες. Η ποίηση, η τέχνη και η φιλοσοφία μπαίνουν στη ζωή τους ώστε να “ξεφεύγουν”. Όνειρο τους, ειδικώς των τεσσάρων, του Κοντού, του Ψηλού, του Αλέκου και του Σινουέ, είναι να αποδράσουν και να νιώσουν, να μυρίσουν τη θάλασσα. Όπως ακριβώς και στην “Πρωινή Περίπολο” δηλαδή. Με αφορμή τη χριστουγεννιάτικη γιορτή που διοργανώνεται στις φυλακές ξεκινά και η μάχη… Η απόδραση πρέπει να γίνει τώρα. Η τελική σκηνή της εξέγερσης, με τις μάχες σώμα με σώμα με τους μπάτσους που επιχειρούν την καταστολή, είναι μια από τις πλέον συγκλονιστικές επαναστατικές στιγμές του ελληνικού σινεμά που θυμίζει κατευθείαν την ανάλογη μάχη στο “Εάν…” του Λίντσει Άντερσον. Άλλωστε η ταινία του Σπυριδάκη είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στα αναρχικά κι αντιεξουσιαστικά στέκια, στα πανεπιστήμια και τις λέσχες, όπου έχει αγαπηθεί πολύ. Σε αντίθεση με τη διανομή της στις αίθουσες… Αριστουργηματική σκοτεινή φωτογραφία, ανατριχιαστική μουσική υπόκρουση, σε μια ιστορία ζόφου και παρακμής για το μέλλον που όλο και κοντοζυγώνει… “Άκυρο” ήταν το σύνθημα των κρατουμένων προκειμένου να ξεφύγουν από την τρέλα και την εξουσιαστική καταπίεση. Η ταινία του Σπυριδάκη δυστυχώς δεν εκτιμήθηκε στις μέρες της. Παράλληλα αποτελεί και τη μοναδική σκηνοθετική προσπάθεια του Έλληνα ηθοποιού. Ένα ακόμη στοιχείο της ταινίας είναι ό,τι σύστησε στο κοινό δύο ηθοποιούς (τότε με μαλλιά!) που πλέον θεωρούνται από τους κορυφαίους στο ελληνικό σινεμά : τον Βαγγέλη Μουρίκη (στην οργάνωση παραγωγής) και τον Κώστα Ξυκομηνό, στην πρώτη τους ουσιαστικά κινηματογραφική εμφάνιση.

Βαθμολογία: 7/10
Νέστορας Πουλάκος

*Τα παραπάνω κείμενα δημοσιεύτηκαν στη στήλη HellasFilm του κινηματογραφικού πόρταλ www.sevenart.gr, από τις 23 Νοεμβρίου έως 7 Δεκεμβρίου 2011.

28 Ιαν 2012

Eκδήλωση Vakxikon.gr

Οι Εκδόσεις / Περιοδικό Vakxikon.gr
σας προσκαλούν

στην παρουσίαση
των e-books
Ολιγόγραμμα ΙΙ του Γιώργου Πρίμπα &
Νίκη των Τετριμμένων του Κώστα Σφενδουράκη.

Θα μιλήσουν:
Κώστας Παπαθανασίου, ποιητής
Πέτρος Γκολίτσης, ποιητής
Παναγιώτης Πάκος, συνεργάτης Εκδόσεων Vakxikon.gr

Για τις ψηφιακές εκδόσεις Vakxikon.gr θα μιλήσει ο Νέστορας Πουλάκος.

Σάββατο 28 Ιανουαρίου στις 7.30 μ.μ.
Στο καφέ μπαρ Έντεχνον
Ιωάννου Δέλλιου 4
Θεσσαλονίκη

27 Ιαν 2012

Συνέντευξη του Γκάνερ Ράιτ

Στον Νέστορα Πουλάκο

Θεωρείται ένα από τα the next best thing στην αμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία. Ο ίδιος πάντως συνεχίζει να οδηγεί γρήγορες μηχανές σα μανιακός, μια και δεν ξεχνά τις παλιές του ασχολίες και τη δουλειά που του έδινε λεφτά μέχρι που μπήκε στο σινεμά, μόλις πριν τρία χρόνια.

“Ήταν μεγάλη έκπληξη για μένα που με διάλεξε αυτός ο θρύλος του αμερικανικού κινηματογράφου”, μου τονίζει ο Γκάνερ Ράιτ, ενώ πίναμε τον καφέ μας στον κινηματογράφο Αττικόν. “Το να δουλεύεις με τον Κληντ Ίστγουντ, και όλο αυτό το τεράστιο συνεργείο, σε αυτή την υπερπαραγωγή ουσιαστικά, είναι από μόνο του ένα μάθημα κινηματογράφου, που θα με βοηθήσει σίγουρα, πάρα πολύ, τα επόμενα χρόνια στην καριέρα μου”.

Ο Γκάνερ Ράιτ, στα 38 του χρόνια, εμφανίζεται στη νέα ταινία του Κληντ Ίστγουντ, “J. Edgar”, υποδυόμενος τον παλιό Πρόεδρο των Η.Π.Α. Ντουάϊτ Αϊζενχάουερ. Στην Αθήνα πάντως, είχε έρθει τον περασμένο Σεπτέμβριο, στα πλαίσια του 17ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου – Νύχτες Πρεμιέρας, ως πρωταγωνιστής του φουτουριστικού δράματος “Love”, το οποίο εντέλει κέρδισε το βραβείο σκηνοθεσίας (για τον Γουίλιαμ Γιούμπανκ).

“Περίεργο σπορ ο κινηματογράφος πάντως”, μου λέει ο Ράιτ, ο οποίος μιλάει ήσυχα και αργά, ενώ όλο και με ρωτάει για τις ομορφιές της Αθήνας, τη νυχτερινή ζωή και τα αξιοθέατα που πρέπει να επισκεφτεί. “Από πλατώ σε πλατώ, και μετά ξανά γυρίσματα, στη συνέχεια τα φεστιβάλ και οι συνεντεύξεις, όλα αυτά μου δίνουν δύναμη να συνεχίζω”, εξηγεί. “Μ’ αρέσει αυτή η δουλειά”.

Ο νεαρός ηθοποιός στη σύντομη καριέρα του μετρά μερικές εμφανίσεις στην τηλεοπτική σειρά “Μπέβερλι Χιλς”, ενώ ο πιο δημοφιλής μέχρι στιγμής ρόλος του ήταν το μπλοκμπαστερ “G.I. Joe: Η Γέννηση της Κόμπρα”. Στο “Love” από την άλλη μεριά, υποδύεται έναν αστροναύτη εγκλωβισμένο και ξεχασμένο σε ένα διαστημικό σταθμό, σα να παίζει δηλαδή σε μια σύγχρονη εκδοχή του “2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος”.

“Τι να σου πρωτοπώ για το “J. Edgar” και τα γυρίσματα. Από τον Ίστγουντ στα 80 του, αυτό τον μεγάλο δημιουργό, μέχρι τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο, όλοι τους έκαναν ότι καλύτερο μπορούσαν, τα δυνατά τους σα να λέμε, για να βγει μια άρτια ιστορία εποχής, για μια σκοτεινή, δύσκολη, περίεργη περίοδο στην αμερικανική ιστορία”, συνεχίζει ο Γκάνερ Ράιτ, με τον οποίο περισσότερο μιλάμε για τη συνεργασία του με τον Ίστγουντ παρά για το “Love”.

H ταινία “J. Edgar” θα προβάλλεται από αυτή την Πέμπτη στους κινηματογράφους.

*Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (16-1-12).

Εκδήλωση

Την Παρασκευή 27.1.2012 και ώρα 20.30, η Επιτροπή Πολιτισμού της Δημοκρατικής Αριστεράς Θεσσαλονίκης, στο χώρο των γραφείων του κόμματος, Αριστοτέλους 26 4ος όροφος, οργανώνει μία συζήτηση με έξι εκδότες-διευθυντές λογοτεχνικών περιοδικών:

Γιώργος Γιαννόπουλος (Ένεκεν),
Γιώργος Χ. Θεοχάρης (Εμβόλιμον),
Βασίλης Καραγιάννης (Παρέμβαση),
Γιώργος Κορδομενίδης (Εντευκτήριο),
Κώστας Κρεμμύδας (Μανδραγόρας),
Νέστορας Πουλάκος (Vakxikon.gr),

με θέμα: "Τα λογοτεχνικά περιοδικά την εποχή της κρίσης".

26 Ιαν 2012

Ταινίες 26ης Ιανουαρίου 2012

Του Νέστορα Πουλάκου

Αυτή την εβδομάδα κάνουν πρεμιέρα στις αίθουσες πέντε ταινίες, εκ των οποίων άλλες φέρουν οσκαρική στάμπα κι άλλες αποτελούν ουσιαστικά ντεμπούτο νέων Ελλήνων σκηνοθετών. Καθώς και μια επανέκδοση, εν είδει ταινιοθήκης στο διαχρονικό έργο του Παμπστ. Στο μεταξύ, η Ελλάδα θρηνεί τον ξαφνικό χαμό του Θόδωρου Αγγελόπουλου, κι ευελπιστεί να πάρει βραβεία το “L” του Μπάμπη Μακρίδη είτε στο Φεστιβάλ Σάντανς είτε στο Φεστιβάλ Ρότερνταμ (ξεκίνησε χθες), όπου διαγωνίζεται. Ταινία της Εβδομάδας είναι το “Champions: Μια αστεία ιστορία”, το ντοκιμαντέρ και ταυτόχρονα η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του 26χρονου Γαβριήλ Τζάφκα, πολυβραβευμένου μικρομηκά μέχρι τώρα. Η (ανύπαρκτη) κινηματογραφική παιδεία στην Ελλάδα, το θέμα της. Φρέσκο, διεισδυτικό, διαχρονικό κι επίκαιρο, ζωντανό, ατόφια αυθεντικό ντοκιμαντέρ. Μια σημαντική ταινία τεκμηρίωσης. Οι “Απόγονοι” του Αλεξάντερ Πέιν, με τη μεστή -αλλά όχι την καλύτερη του- ερμηνεία του Τζωρτζ Κλούνεϊ, σε μπάζουν στον οσκαρικό χορό του μήνα. Χρυσή Σφαίρα καλύτερης ταινίας και πέντε οσκαρικές υποψηφιότητες, γι’ αυτή την γλυκόπικρη κομεντί ενηλικίωσης… ενός ενήλικα. Στον “Παράδεισο” του Παναγιώτη Φαφούτη θα δεις τέσσερις ιστορίες σχέσεων που περνάνε κρίση και βρίσκονται στην αναζήτηση της ταυτότητας τους. Με φόντο το πατρινό καρναβάλι, ο Έλληνας σκηνοθέτης παραγεμίζει την ταινία του με τη σπινταριστή μουσική του G Pal, ξεχνώντας την ουσία του θέματος του. Ο Γωγάκης είδε τα “Στενά Περιθώρια”, στα οποία ο Σαμ Γουόρθινγκτον απειλεί ν’ αυτοκτονήσει σε όλη τη διάρκεια τους, μια και είναι απεγνωσμένος και τον πνίγει η αδικία. Στο τέλος βέβαια, ένα μειδίαμα χαράζεται στα χείλη σου… Δεν είδα ένα ακόμη σίκουελ του “Underworld” καθότι ποτέ μου δεν συμπάθησα αυτή τη σειρά ταινιών, ούτε την πήρα στα σοβαρά, και φυσικά δεν προτίθεμαι να το κάνω ούτε και τώρα. Μη με ακούς, κάνε ότι νομίζεις. Συνεχίζονται οι προβολές ταινιών του σπουδαίου Παμπστ. Αυτή τη φορά θα δεις την καλύτερη –κατ’ εμέ- ταινία του, το “Κουτί της Πανδώρας”, που έχει αφήσει εποχή στο παγκόσμιο σινεμά (και στις κομμώσεις των κοριτσιών, διαχρονικά). Παραγωγή του 1929, βωβή, που φυσικά κυκλοφορεί “ελεύθερη” έτσι κι αλλιώς…

Champions: Μια αστεία ιστορία (7/10)

Πολύ χαίρομαι όταν βλέπω το παρεξηγημένο ντοκιμαντέρ να αγκαλιάζει την οθόνη, να σε κρατάει προσηλωμένο εκεί και να μη θες να στρέψεις το βλέμμα σου αλλού, ώστε να ρουφήξεις το καθετί που θα ειπωθεί. Χαίρομαι ακόμη, όταν βλέπω νέους κινηματογραφιστές ν’ αναδιαμορφώνουν το ντοκιμαντέρ: η καθιερωμένη φόρμα της καταγραφής σπάει, και το σενάριο έχει υπόσταση και μάλιστα σημαντική. Είχα ενθουσιαστεί τόσο με το “Directing Hell” του Χουλιάρα, πριν λίγους μήνες αν θυμάσαι, μέχρι που έπαθα ακριβώς το ίδιο με το “Champions” του Γαβριήλ Τζάφκα. Και σιχτιρίζω τον εαυτό μου, που το προσπέρασε στα Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και Χαλκίδας τον περασμένο χρόνο. Είναι μια φρέσκια καταγραφή, που χτίζει γέφυρες τεκμηρίωσης και σπάζει τα δεδομένα που έχει στα χέρια της, και ακόμη αποκωδικοποιεί και αποδομεί ότι περιδιαβαίνει το οπτικό πεδίο της. Ο πολυβραβευμένος μικρομηκάς Τζάφκας, για τον οποίον σου έχω γράψει ουκ ολίγες φορές στις ανταποκρίσεις μου από το Φεστιβάλ Δράμας, θίγει ένα ακόμη καυτό ζήτημα της ελληνικής κινηματογραφίας: την αόριστη, νεφελώδη, και τραγελαφική παιδεία της. Κι όντας ο ίδιος ο σκηνοθέτης απόφοιτος της πρώτης γενιάς της σχολής κινηματογράφου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τότε κάπως καλύτερα κι εκ των έσω γνωρίζει τα πράγματα. Και ναι, είναι ένα ντοκιμαντέρ για τους σινεφίλ και την πιάτσα. Σίγουρα όχι για το ευρύ κοινό. Καθότι το θέμα της έχει να κάνει με τη μικρή μας, προβληματική και αμαρτωλή κοινότητα… των 1000 ανθρώπων, όπως λέει στο ντοκιμαντέρ ο αείμνηστος Κατσουρίδης. Παρολαυτά, το “Champions” του Τζάφκα τα έχει όλα: αστεία και κωμικά σκετς που σπάνε τη μονοτονία των καταιγιστικών συνεντεύξεων. Κοφτό, δυνατό, εντελώς to the point μοντάζ που ξεμπροστιάζει πρόσωπα και θεσμούς. Και φυσικά ένα άρτιο, αυστηρά δομημένο και συμπαγές σεναριακό ιστό, που ξετυλίγει το νήμα της αμαρτίας της κινηματογραφικής παιδείας. Σχολή Σταυράκου, Νόμος Μερκούρη, Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου, Κινηματογραφιστές στην Ομίχλη, New York College, ΙΕΚ Ακμή, Σχολή Κινηματογράφου ΑΠΘ, Νόμος Γερουλάνου, κ.ά. Ο Τζάφκας και η ομάδα του συνομιλούν με τους γνώστες του θέματος, διακεκριμένους Έλληνες και ξένους σκηνοθέτες, ακαδημαϊκούς και παλιούς κινηματογραφιστές, φοιτητές και καθηγητές κρατικών και ιδιωτικών σχολών, συνδικαλιστές και συμβούλους του ΥΠΠΟ, “ομιχλιστές” και αγωνιστές, κ.ά. Ο “ανθρώπινος” Αγγελόπουλος νευριάζει, ο Βούλγαρης δεν ξέρει και πολλά, ο αείμνηστος Κακογιάννης μειδιά με τη λέξη παιδεία, η Ευαγγελάκου ψάχνει την παιδεία στην Ομίχλη αποστρεφόμενη την ΕΑΚ (που τώρα είναι πρόεδρος της), φοιτητές γελούν με τα λεφτά που δίνουν στις ιδιωτικές σχολές και τον τζάμπα χρόνο που ξοδεύουν στις δημόσιες, συνδικαλιστές που ορέγονται να αλλάξουν τον κόσμο και παλιοί αγωνιστές που βλέπουν τη ματαιότητα ελληνικού τύπου. Άνθρωποι από όλες τις βαθμίδες, τις πτυχές, τα πόστα και τις θέσεις του ελληνικού σινεμά, αναιρούνται, αυτοαναιρούνται, επιβεβαιώνονται, διαψεύδουν και διαψεύδονται, ξεμπροστιάζονται και λοιδορούν, εμφανίζουν τα πραγματικά τους πρόσωπα κρύβοντας αυτά που ήδη βλέπουμε. Η σκηνοθεσία του Τζάφκα και η δουλειά της ομάδας του είναι χάρμα ιδέσθαι. Πολλά μπράβο στα παιδιά, και πολλά νεύρα γι’ αυτά που είδα κι άκουσα. Ντοκιμαντέρ με πυγμή, τσαγανό και ζωντάνια, που με όρους ριάλιτι στα λέει χύμα και τσουβαλάτα.

Οι Απόγονοι (6/10)

Στα σίγουρα δεν έχει ερμηνεία καριέρας ο Κλούνει σε αυτή την ταινία. Μια γλυκόπικρη κομεντί του (κάποτε) ανεξάρτητου (υποτίθεται) Χόλιγουντ είναι “Οι απόγονοι” του Αλεξάντερ Πέιν. Όπου ένας δικηγόρος στη Χαβάη, κάπως μακριά χρόνια τώρα από τη γυναίκα και τις δυο κόρες του, ξαναβρίσκει τον κόσμο που… είχε αφήσει όταν η σύζυγος του πέφτει σε κώμα από ατύχημα. Ξαναφτιάχνει τις σχέσεις με τις κόρες του, ανακαλύπτει όσα λησμονούσε, ψάχνει σε ένα κόσμο απ’ όπου απείχε συνειδητά και τώρα θέλει να γυρίσει. Με τον βέβαιο εντέλει θάνατο της γυναίκας του και ο ίδιος αλλάζει, κάνει την ενδοσκόπηση του, αναθεωρεί σχέδια και αποφάσεις ζωής, τοποθετεί σε προτεραιότητα άλλους ανθρώπους που είχε αφήσει στην άκρη. Πιστός στο κινηματογραφικό του όραμα, ο Πέιν, αυτός ο δαιμόνιος Ελληνοαμερικανός σκηνοθέτης του “Πλαγίως”, φτιάχνει μια ακόμη ανθρωποκεντρική ταινία που διαπνέεται από φιλοσοφίες, υπαρξισμούς και ενδοσκοπήσεις. Το τελικό αποτέλεσμα των “Απόγονων” είναι βέβαια χλιαρό. Παρόλο που και σε συγκινεί και σε κάνει να γελάς σε στιγμές του, εντέλει χάνεται στα κλισέ του, τις άνευρες… νευρώσεις του, και γίνεται ακαδημαϊκό. Μια ταινία πεϊνική μα όχι η καλύτερη του.

Παράδεισος (5/10)

Στο ατελείωτο πάρτι που στήνει ο Φαφούτης κατά τη διάρκεια του πατρινού καρναβαλιού, τέσσερις ιστορίες σχέσεων ξεκινούν και τελειώνουν με την κρίση τους να παραμένει. Ένας gay μάγειρας ερωτεύεται το αφεντικό του, ο οποίος τον έχει ως κολλητό του φίλο. Μια νεαρή κοπέλα καταφτάνει από το Λονδίνο για να δει το αγόρι της, που όμως εθισμένος πια στα ναρκωτικά έχει χάσει κάθε έλεγχο. Απεγνωσμένος σύζυγος θέλει διακαώς πίσω τη γυναίκα του που τον παράτησε, όμως παθαίνει ένα μικρό εγκεφαλικό. Και ένα νεαρός άνδρας διατηρεί σχέση με μια μεγαλύτερη του γυναίκα, της οποίας η κόρη είναι ερωτευμένη μαζί του. Ο Φαφούτης χτίζει τις ιστορίες του με hype, εκστατική διάθεση. Όμως και οι τέσσερις εντέλει καταλήγουν στο κενό. Δηλαδή, πλην της ιστορίας του Λίτση, που υποδύεται τον απεγνωσμένο σύζυγο, όλες οι υπόλοιπες σε αφήνουν κάπως μετέωρο, μια και είναι εντελώς άδειες. Θέλω να πω ότι το όποιο πρόβλημα δείχνεται επιδερμικά, και αυτό το κενό παραγεμίζεται με τη μουσική και τον καρναβαλικό παροξυσμό. Έντιμη είναι η προσπάθεια του Φαφούτη, όμως θα μπορούσε να αναπτύξει περισσότερο και να δώσει κι άλλο βάθος στους χαρακτήρες του.

Το Κουτί της Πανδώρας (8/10)

Από τα διαμάντια του βωβού κινηματογράφου, και μάλιστα στα τελειώματα του, το 1929, είναι αυτή η ταινία του σπουδαίου Γκέοργκ Παμπστ, η τρίτη του που μας συστήνει η New Star την τελευταία χρονιά. Παρεμπιπτόντως κυκλοφορεί κι αυτή “ελεύθερη”… Στο “Κουτί της Πανδώρας”, που έχει γίνει παγκοσμίως γνωστό ως “Lulu” εξαιτίας της ερμηνείας και της εμφάνισης (το μαλλί της είναι πια μόδα διαχρονική) της Λουίζ Μπρουκς (τελευταία στιγμή πήρε τη θέση της Μάρλην Ντίτρηχ), θα δεις τις περιπέτειες της “αμαρτωλής” Λουλού, μιας κυρίας πολυτελείας που αρέσκεται να παίζει ερωτικά με τους άνδρες και τις γυναίκες. Με εμφανή τα κατάλοιπα του γερμανικού εξπρεσιονισμού στην κινηματογράφηση του, ο Παμπστ σκηνοθετεί τον ολέθριο πόθο ανδρών και γυναικών (με τις λεσβιακές ορέξεις να εμφανίζονται στο σινεμά), και το τραγικό τέλος να είναι και η λύτρωση του δράματος από τα πνιγηρά και ασφυκτικά δεσμά του έρωτα. Η Λουλού διατρέχει περιοχές κι εποχές, κορμιά καίγονται γι’ αυτήν και μυαλά σαλεύουν για τη σεξουαλικότητα της. Ηθογραφία εποχής, ανθρωπογεωγραφία πόλεων, και έθιμα και συμπεριφορές σωστά δομημένες και δοσμένες, συμπληρώνουν το μεγαλείο της ταινίας του Παμπστ. Εν είδει ταινιοθήκης, ένα μάθημα κινηματογράφου κανονικό αυτή η ταινία.

*Τα κείμενα δημοσιεύτηκαν στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (26-1-2012).

25 Ιαν 2012

Θόδωρος Αγγελόπουλος [1935 - 2012]

Του Νέστορα Πουλάκου

Σήμερα το απόγευμα μιλούσα για τον Θόδωρο Αγγελόπουλο με τον σκηνοθέτη Γαβριήλ Τζάφκα. Βασικός ομιλητής στο τελευταίο ντοκιμαντέρ του (“Champions: Μια αστεία ιστορία” – στις αίθουσες από αυτή την Πέμπτη), προσκεκλημένος του στη χθεσινοβραδινή συζήτηση στην Ταινιοθήκη, όπου και ακυρώθηκε εντέλει (ο Αγγελόπουλος δήλωσε κώλυμα λόγω γυρισμάτων), του ζήτησα να σχολιάσει τα λεγόμενα του περί ανύπαρκτης κινηματογραφικής παιδείας: “Δεν σου απαντώ στην ερώτηση σου. Δεν το έκανα σε όλη την ταινία οπότε δεν θα θελα να το κάνω σε συνέντευξη".

Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος "έφυγε" λίγη ώρα πριν, στο νοσοκομείο Metropolitan του Νέου Φαλήρου. Αργά το απόγευμα κυκλοφόρησαν ανεπιβεβαίωτες φήμες για το σοβαρό τραυματισμό του από διερχόμενο μοτοσικλετιστή (ειδικός φρουρός εκτός υπηρεσίας) στην περιοχή της Δραπετσώνας, όπου και πραγματοποιούσε τα γυρίσματα της τελευταίας του ταινίας “Η άλλη θάλασσα”, μια παραγωγή Ελλάδας, Ιταλίας, Τουρκίας, Κύπρου, Γαλλίας και Γερμανίας, με πρωταγωνιστή τον Τόνι Σερβίλο, και στο καστ πλειάδα γνωστών Ελλήνων ηθοποιών.

Εντέλει ο σοβαρός αυτός τραυματισμός ήταν θανάσιμος για τον 77χρονο σκηνοθέτη, τον σπουδαιότερο και σημαντικότερο κινηματογραφιστή του ελληνικού σινεμά (παχιά λόγια αλλά ειλικρινά, αληθινά…). Καθότι η παραπάνω απόκριση του Τζάφκα αντικατοπτρίζει και τον σεβασμό σύσσωμης της ντόπιας κινηματογραφικής κοινότητας. Ακόμη κι αν διαφωνούσες μαζί του για τη στάση του και τις απόψεις, τις ιδέες του, όσο και να μη σου άρεσαν οι ταινίες του, άλλωστε ο αγγελοπουλικός κινηματογράφος ήταν το σήμα κατατεθέν μιας εποχής που έχει περάσει ανεπιστρεπτί, δεν μπορείς να μην σκύψεις το κεφάλι και να παραδεχτείς αμίλητος τα εξής:

Το Χρυσό Λιοντάρι στο Φεστιβάλ Βενετίας για τον “Μεγαλέξαντρο” (και τα έξι βραβεία για το “Τοπίο στην Ομίχλη”), τον Χρυσό Φοίνικα και το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ Καννών για το “Μια αιωνιότητα και μια μέρα” και το “Βλέμμα του Οδυσσέα” αντίστοιχα (κι ακόμη πέντε βραβεία για άλλες ταινίες του), τα τέσσερα βραβεία στο Φεστιβάλ Βερολίνου, τις αναρίθμητες βραβεύσεις του στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης (του οποίου υπήρξε Πρόεδρος επί σειρά ετών), τις τιμές που του πρόσφερε η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου, την αγάπη που του έδωσε απλόχερα ο ιαπωνικός λαός…

Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος, γεννημένος το 1935 στην Αθήνα και γόνος αστικής οικογένειας, με σπουδές νομικής και κινηματογράφου στην Αθήνα και το Παρίσι, ήταν ένας από τους τελευταίους μεγάλους auteurs του ευρωπαϊκού κινηματογράφου (μαζί με τον Μικελάντζελο Αντονιόνι). Έκανε ένα λυρικό, ποιητικό σινεμά, μιλώντας για την πολιτική που ταλαιπώρησε τη γενιά του όσο τίποτε, και τις έννοιες της πατρίδας και της θρησκείας. Το άνοιγμα των συνόρων, η παγκοσμιοποίηση των κοινωνιών, το σιδηρούν παραπέτασμα και η πτώση του, και η θέση του ανθρώπου σε αυτό το χάος, τον απασχόλησε από την πρώτη του ταινία μέχρι την τελευταία, την ανολοκλήρωτη και μοιραία.

Αφού εγκατέλειψε γρήγορα την κριτική κινηματογράφου (μαζί με τον Βασίλη Ραφαηλίδη άνοιξαν το περιοδικό "Σύγχρονος Κινηματογράφος" όπου γαλουχήθηκε ο περιβόητος πια Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος) και γύρισε τη μικρού μήκους “Εκπομπή”, με πρωταγωνιστή τον Νίκο Μαστοράκη, το 1968, προσπάθησε εν μέσω χούντας να ολοκληρώσει την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του. Η “Αναπαράσταση”, ένα αστυνομικό νουάρ που ανθρωπογεωγραφεί την επαρχία της εποχής (στα Γιάννενα διαδραματίζεται), τιμήθηκε με το βραβείο FIPRESCI στο Φεστιβάλ Βερολίνου. Με τις “Μέρες του ‘36” (1972) ανοίγει την Τριλογία της Ιστορίας, μεταβαίνοντας στην ολέθρια μεταξική δικτατορία.

Ο “Θίασος”, το 4ωρο έπος του που διατρέχει τα πάθη και τα δεινά της ελληνικής ιστορίας του 20ου αιώνα και ξεμπροστιάζει ήθη, πρόσωπα και καταστάσεις, είναι η δεύτερη ταινία της τριλογίας. Ταυτόχρονα θεωρείται μια από τις καλύτερες ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου, κι από τις σημαντικότερες του παγκόσμιου σινεμά. Η τότε κυβέρνηση Καραμανλή τον πολέμησε, ο κόσμος έτρεξε στις αίθουσες (μισό εκατομμύριο θεατές), και ο Βέρνερ Χέρτζογκ του φιλούσε τα παπούτσια στο Φεστιβάλ Καννών 1975. Με τους “Κυνηγούς” του 1977 και την δριμεία κριτική του στη Δεξιά και Αριστερά της εποχής, μέσα από τις εμφύλιες εικόνες του παρελθόντος τους, κλείνει την Τριλογία του.

Πριν την αριστουργηματική Τριλογία της Σιωπής, ο Αγγελόπουλος γύρισε τον χρυσό “Μεγαλέξαντρο”, ένα έπος 3,5 ωρών που σε γυρίζει στην τραχιά και βίαιη Ελλάδα των αρχών του 20ου αιώνα. Τιμήθηκε με το Χρυσό Λιοντάρι του Φεστιβάλ Βενετίας. Και μετά είναι η δεκαετία του 1980 της απόλυτης αναγνώρισης: Στο “Ταξίδι στα Κύθηρα” (1984) με τους υπέροχους Μάνο Κατράκη, Διονύση Παπαγιαννόπουλο, Μαίρη Χρονοπούλου και Τζούλιο Μπρόντι, σιωπά η ιστορία… Στον “Μελισσοκόμο” (1986), με τον Μαρσέλο Μαστρογιάννι, σιωπά ο έρωτας… Και στο αγαπημένο μου “Τοπίο στην ομίχλη” (1988) σιωπά ο Θεός… Πέτρος Μάρκαρης, Θανάσης Βαλτινός, Τονίνο Γκουέρα γίνονται εφεξής οι πολύτιμοι συνεργάτες του στα διεισδυτικά σενάρια του, σημαντικοί αρωγοί στις προυστ-ικές ιστορίες του. Ακόμη, η Ελένη Καραΐνδρου στις μουσικές συνθέσεις, ο Γιώργος Αρβανίτης και ο Ανδρέας Σινάνος στη φωτογραφία, ο Διονύσης Φωτόπουλος στα σκηνικά, είναι οι μόνιμοι, διαχρονικοί συνεργάτες του.

Τη δεκαετία του 1990 έρχονται τα πολύ μεγάλα βραβεία και η καθολική αναγνώριση του ως ο σπουδαιότερος auteur του ελληνικού κινηματογράφου. “Το Μετέωρο Βήμα του Πελαργού” (1991), με τους Μαρσέλο Μαστρογιάννι και Ζαν Μορώ. “Το Βλέμμα του Οδυσσέα” (1995), με τους Χάρβει Καιτέλ, Έρλαντ Γιόζεφσον και Θανάση Βέγγο. “Μια αιωνιότητα και μια μέρα”, με τους Μπρούνο Γκαντζ και Ιζαμπέλ Ρενώ, και τον Χρυσό Φοίνικα του Φεστιβάλ Καννών να τον τιμάει συνοψίζοντας για όλα αυτά που προσφέρει δεκαετίες τώρα στο παγκόσμιο σινεμά.

Η τελευταία Τριλογία του, αυτή των αρχών του 21ου αιώνα, δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Το “Λιβάδι που δακρύζει”, όπου έχτισε και γκρέμισε ένα ολόκληρο χωριό στην περιοχή της Καστοριάς, και η “Σκόνη του Χρόνου”, που προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Βερολίνου, δεν βρήκαν τον τρίτο cine-νοχο τους σε αυτή την τελική ανάβαση που επιχείρησε ο Θόδωρος Αγγελόπουλος. Η αγωνία του να βρει χρηματοδότες, η αποστροφή του γι’ αυτά που συμβαίνουν στην πατρίδα του τελευταίως (κι ενώ έχει ζήσει κατοχή, εμφύλιο, δικτατορίες, τη σκληρή Δεξιά και την “κουλτούρα” της Αριστεράς όλες αυτές τις δεκαετίες), το τραγικό, μοιραίο ατύχημα με τη μοτοσικλέτα που του στέρησε τη ζωή…

Τελευταία φορά τον είδα στην τελετή λήξης του 24ου Πανοράματος Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, τον περασμένο Οκτώβριο, όπου ήταν Πρόεδρος της Κριτικής Επιτροπής. Ήταν καταβεβλημένος αλλά ευθύς. Έδωσε το μεγάλο βραβείο στον αείμνηστο Ραούλ Ρουΐζ, τον αντάξιο του Χιλιανό auteur, τα έχωσε στους Ευρωπαίους, κριτίκαρε τους κυβερνώντες, κι έφυγε με το κεφάλι ψηλά.

Αντίο Τεό…

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (25-1-2012).

"Τα πάντα απο-ρήτος / History of music and poetry : America" - No 2

Written by Allen Ginsberg


America I've given you all and now I'm nothing.
America two dollars and twenty-seven cents January 17, 1956.
I can't stand my own mind.
America when will we end the human war?
Go fuck yourself with your atom bomb
I don't feel good don't bother me.
I won't write my poem till I'm in my right mind.
America when will you be angelic?
When will you take off your clothes?
When will you look at yourself through the grave?
When will you be worthy of your million Trotskyites?
America why are your libraries full of tears?
America when will you send your eggs to India?
I'm sick of your insane demands.
When can I go into the supermarket and buy what I need with my good looks?
America after all it is you and I who are perfect not the next world.
Your machinery is too much for me.
You made me want to be a saint.
There must be some other way to settle this argument.
Burroughs is in Tangiers I don't think he'll come back it's sinister.
Are you being sinister or is this some form of practical joke?
I'm trying to come to the point.
I refuse to give up my obsession.
America stop pushing I know what I'm doing.
America the plum blossoms are falling.
I haven't read the newspapers for months, everyday somebody goes on trial for
murder.
America I feel sentimental about the Wobblies.
America I used to be a communist when I was a kid and I'm not sorry.
I smoke marijuana every chance I get.
I sit in my house for days on end and stare at the roses in the closet.
When I go to Chinatown I get drunk and never get laid.
My mind is made up there's going to be trouble.
You should have seen me reading Marx.
My psychoanalyst thinks I'm perfectly right.
I won't say the Lord's Prayer.
I have mystical visions and cosmic vibrations.
America I still haven't told you what you did to Uncle Max after he came over
from Russia.

I'm addressing you.
Are you going to let our emotional life be run by Time Magazine?
I'm obsessed by Time Magazine.
I read it every week.
Its cover stares at me every time I slink past the corner candystore.
I read it in the basement of the Berkeley Public Library.
It's always telling me about responsibility. Businessmen are serious. Movie
producers are serious. Everybody's serious but me.
It occurs to me that I am America.
I am talking to myself again.

Asia is rising against me.
I haven't got a chinaman's chance.
I'd better consider my national resources.
My national resources consist of two joints of marijuana millions of genitals
an unpublishable private literature that goes 1400 miles and hour and
twentyfivethousand mental institutions.
I say nothing about my prisons nor the millions of underpriviliged who live in
my flowerpots under the light of five hundred suns.
I have abolished the whorehouses of France, Tangiers is the next to go.
My ambition is to be President despite the fact that I'm a Catholic.

America how can I write a holy litany in your silly mood?
I will continue like Henry Ford my strophes are as individual as his
automobiles more so they're all different sexes
America I will sell you strophes $2500 apiece $500 down on your old strophe
America free Tom Mooney
America save the Spanish Loyalists
America Sacco & Vanzetti must not die
America I am the Scottsboro boys.
America when I was seven momma took me to Communist Cell meetings they
sold us garbanzos a handful per ticket a ticket costs a nickel and the
speeches were free everybody was angelic and sentimental about the
workers it was all so sincere you have no idea what a good thing the party
was in 1935 Scott Nearing was a grand old man a real mensch Mother
Bloor made me cry I once saw Israel Amter plain. Everybody must have
been a spy.
America you don're really want to go to war.
America it's them bad Russians.
Them Russians them Russians and them Chinamen. And them Russians.
The Russia wants to eat us alive. The Russia's power mad. She wants to take
our cars from out our garages.
Her wants to grab Chicago. Her needs a Red Reader's Digest. her wants our
auto plants in Siberia. Him big bureaucracy running our fillingstations.
That no good. Ugh. Him makes Indians learn read. Him need big black niggers.
Hah. Her make us all work sixteen hours a day. Help.
America this is quite serious.
America this is the impression I get from looking in the television set.
America is this correct?
I'd better get right down to the job.
It's true I don't want to join the Army or turn lathes in precision parts
factories, I'm nearsighted and psychopathic anyway.
America I'm putting my queer shoulder to the wheel.


Στις 25 Ιανουαρίου του 1759 γεννήθηκε ο ποιητής Ρόμπερτ Μπερνς.


A RED RED ROSE

As fair art thou, my bonnie lass
So deep in luve am I ;
And I will luve thee still,my dear,
Till a' the seas gang dry

AE FOND KISS

Ae fond kiss and then we sever,
Ae farewell and then for ever!
&
had we never lov'd sae kindly
had we never lov'd sae blindly
Never met or never parted
We had ne'er been broken - hearted


Στις 25 Ιανουαρίου του 1874 γεννήθηκε ο Άγγλος συγγραφέας Γουίλιαμ Σόμερσετ Μομ. Διάσημος για πολλά μυθιστορήματα και θεατρικά έργα, πολλά εκ των οποίων έχουν μεταφερθεί στον κινηματογράφο. Γεννήθηκε στο Παρίσι κι ήταν το τελευταίο απ' τα έξι παιδιά ενός υπαλλήλου της βρετανικής πρεσβείας. Όταν σε ηλικία δέκα χρονών έχασε τους γονείς του γύρισε στην Αγγλία. Σπούδασε ιατρική, όμως μετά την επιτυχία των μυθιστορημάτων του την παράτησε. Το 1903 έγραψε το πρώτο του θεατρικό (A man of honour) κι ακολούθησαν κι άλλα. Το 1917 βρέθηκε στη Ρωσία ως βρετανός πράκτορας και κάλυψε τα γεγονότα της Οκτωβριανής επανάστασης ως ρεπόρτερ. Πέθανε στη Νίκαια της Γαλλίας σε ηλικία 91 χρονών.

Βιβλία

Ανθρώπινη Δουλεία - Of human bondage, 1915
Το φεγγάρι και μιά πεντάρα - The moon and the sixpence, 1919
Το βαμμένο πέπλο - The painted veil, 1925
Τσάι και ματαιοδοξία - Cakes and ale, 1930
Στην κόψη του ξυραφιού - The razor's edge, 1944

Θεατρικά

Λαίδη Φρέντερικ - Lady Frederik, 1907
Ο εξερευνήτης - The explorer, 1908
Οι καλύτεροί μας - Our betters, 1917
Ο κύκλος - The Circle, 1921
Ανατολίκα του Σουέζ - East of Suez, 1922
Η βροχή - Rain, 1923
Το γράμμα - The letter, 1927
Η σταθερή σύζυγος - The constant wife, 1927
Η ιερή φλόγα - The sacred flame, 1928
Η Θεατρίνα - Actress (Δημοσίευση στην Αθήνα 1957)


Στις 25 Ιανουαρίου του 1882 γεννήθηκε η Βρετανίδα συγγραφέας Βιρτζίνια Γουλφ.

Ονειρεύομαι μερικές φορές πως τουλάχιστον όταν έρθει η Ημέρα της Κρίσης και τότε όλοι οι σπουδαίοι καταχτητές, οι δικηγόροι, οι πολιτικοί καταφτάσουν για να παραλάβουν τα έπαθλα τους, τα στέμματα τους, τις δάφνες τους, και τα ονόματα τους σκαλισμένα ανεξίτηλα πάνω σε άφθαρτο μάρμαρο, τότε ο Παντοδύναμος θα στραφεί στον Πέτρο και θα πει, με κάποιο ίχνος ζήλιας, όταν θα μας δει να καταφθάνουμε με τα βιβλία μας στα χέρια, «Ιδού κάποιοι που δεν χρειάζονται κανένα έπαθλο. Τίποτα φυσικά δεν μπορούμε να τους απονείμουμε εδώ. Αυτοί λατρέψανε το διάβασμα».

Έτσι λοιπόν εμείς —οι άνθρωποι— επιμένουμε πως το σώμα πρέπει να κρατιέται στη ζωή έστω και από μια κλωστή. Αφαιρούμε τα αυτιά και τα μάτια και την κρατούμε εκεί, με ένα μπουκάλι φάρμακο, μια κούπα τσάι, μια τρεμάμενη φωτιά που σιγοσβήνει σαν μια κουρούνα στην πόρτα του στάβλου. Μια κουρούνα που επιμένει να ζει παρ' ότι πληγωμένη.

Στις 25 Ιανουαρίου του 1925 γεννιέται ο λαϊκός συνθέτης Γιώργος Ζαμπέτας.

Χειμώνας βαρύς, κρύο πολύ
κι εκείνο το βράδυ το φεγγάρι
δε βγήκε, τα σύννεφα χαμηλώσανε
και η βρόχα έπεφτε, στρέιτ θρου.

Εκείνη μονάχη της,
έψησε ένα καφεδάκι,
άναψε ένα τσιγαράκι, πήγε στη βιβλιοθήκη της,
πήρε τον πρώτο τόμο από
τ' απομνημονεύματά της,
ξάπλωσε στη ντιβανοκασέλα της
κι άρχισε να τα διαβάζει ένα-ένα.

Ο πρόλογος δεν έλεγε και πολλά
πράγματα. Μα σαν έφτασε στη
σελίδα 96 εκατομμύρια τετρακόσια
εβδομήντα τρία οχτακόσια είκοσι
έξι, κάθετος,παύλα και κάτι ψιλά,
έγραφε οτι συνεδέθη με νεαρόν,
αλλά το ειδύλλιο δεν εκράτησε
παρά μόνον τρία εικοσιτετράωρα
διότι ούτος εκ των υστέρων
απεδείχθη ακατάλληλος.
Κι έτσι "καθαρίσανε" ένα βράδυ
που το φεγγάρι δεν βγήκε
και η βρόχα έπεφτε, ράιτ θρου.

Σελίδα 9 του εβδομηκοστού
τετάρτου τόμου.
Έγραφε οτι ήτανε καλοκαιριά
κι οτι είχε βγει στην παραλία
να κάνει το μπάνιο της.
Εκεί γνώρισε ένα νεαρό,
τον επλησίασε, ανταλλάξανε
μερικές κουβέντες και τον
ρώτησε για τ' όνομά του.
Εγώ, της λέει αυτός, ονομάζομαι
Φριτς. Τον αγάπησε τρελά. Αλλά
σαν μπήκε το φθινόπωρο, αυτός
την πούλεψε για την πατρίδα του
και κείνη ξέμεινε μόνη της,
ένα βράδυ που το φεγγάρι
δεν βγήκε και η βρόχα έπεφτε,
ράιτ θρου.

Σελίδα 6, Άρθρο Βου,
Παράγραφος Ξου, Κεφάλαιο Θου.
Έγραφε οτι πήγε και τον
εσυνάντησε και του είπε οτι
θα έπρεπε να γίνει ο γάμος.
Αυτός δεν έφερε αντίρρηση και
προσδιορίστηκε Πέμπτη ώρα μηδέν
και τριάντα τρία πρώτα και
σαράντα εννέα δεύτερα.

Η μέρα πλησίασε,
εκείνη για να πάει να παντρευτεί,
μπήκε στο μπάνιο της,
έριξε τα αποσμητικά της,
τα απορρυπαντικά της, ντύθηκε,
φόρεσε το νυφικό ενώ απ' όξω
το φεγγάρι δεν βγήκε
και η βρόχα έπεφτε, ράιτ θρου.

Αυτή είναι
η ιστορία μιας κυρίας.

Αποσπάσματα από Έρωτες Πάρτη Του
Συστημένη επιστολή

Μετά το γάμο, δεν πέρασε πολύς καιρός
αυτός ένα βράδυ, πήρε δρόμο κι εξηφανίσθη
Οι λόγοι, της εξαφανίσεώς του
ήτανε τελείως μυστικοί
Εκείνη, πάλι ξέμεινε μόνη της
άναψε ένα τσιγαράκι, κίνγκ σάιζ
σηκώθηκε, πήγε ετάισε τους κύνας
τάισε και τας γαλάς
και καθήμενη στο ράντζο
απολάμβανε τη φύση
η οποία εκείνη τη βραδιά
ήτανε θλιμμένη, πολύ θλιμμένη
σκοτεινή και μαύρη
και η βρόχα έπιπτε ράι θρου

Πέρασαν χρόνια και χρόνια, κι αυτή τον περίμενε
κι όλο τον περίμενε, ξαπλωμένη στην ντιβανοκασέλα της
σηκώθηκε πήγε στο γκάρντεν, βγήκε απ' το γκάρντεν
ξαναπήγε ξαναξάπλωσε, όταν ξαφνικά άκουσε να χτυπάει το κουδούνι

Βγήκε και ήρθε αντιμέτωπη με τον ταχυδρόμο
Της έφερε ένα γράμμα συστημένο, από τα μακρινά
Το πήρε με λαχτάρα, υπόγραψε στο κιτάπι του
ταχυδρομικού διανομέα, το άνοιξε κι άρχισε να το διαβάζει:
Κεντρική Ευρώπη του μηνός τάδε
ημέρα τάδε και ώρα τάδε και κάτι ψηλά, κάθετος και παύλα
σου έρχομαι μετά από χρόνια, να σου πω το γκουντ μόρνινγκ μου
με το χάου αρ γιου μου, να σου ρίξω κι ένα
αϊ λαβ γιου, αϊ λαβ γιου, αϊ λαβ γιου
για να καταλάβεις ότι μέχρι τώρα δεν σε ξέχασα
αλλά οι ασχολίες μου με τα τέσσερα παιδιά μου
δεν μου επέτρεψαν να επικοινωνήσω τόσα χρόνια μαζί σου
διότι ο ένας μου γιος σπουδάζει στην Ελβετία πολιτικές επιστήμες
ο άλλος μου γιος είναι στο Μπερναμπούκο σπουδάζει δερματολογία
η κόρη μου αντικιτέρρρρρρρρρ στη Γαλλία
και το μεγαλύτερο μου παιδί απ' όλα
πάει από την Ουρακοτάγκα στην Ουγκάντα
κι έχει ο Θεός κάποτε ίσως σε συναντήσω, αμήν
Εκείνη δάκρυσε για το χαμένο έρωτα
έκλεισε το γράμμα, αποκοιμήθηκε απάνω στο γράμμα
με τις παλιές αναμνήσεις
ένα βράδυ που το φεγγάρι δε βγήκε
και η βρόχα έπεφτε ράι θρου.

24 Ιαν 2012

Μέριλ Στριπ: My lovely lady

Toυ Νέστορα Πουλάκου

Αυτή τη στιγμή είναι η “πάπισσα” της παγκόσμιας υποκριτικής σκηνής. Μπορεί να μην υπήρξε ποτέ το λαμπερό αστέρι τύπου Ώντρευ Χέμπορν, όμως οι κλασικές σπουδές της στο Γέιλ και οι στιβαρές υποκριτικές της βάσεις μαζί με την επιμονή και την τελειομανία που τη διακρίνουν, την έφεραν με τα χρόνια στην πρώτη θέση της κινηματογραφίας.

Η Μέριλ Στριπ, στα 62 της χρόνια έχει λάβει δύο Όσκαρ (για τις ερμηνείες της στο “Κράμερ εναντίον Κράμερ” του Ρόμπερτ Μπέντον, και στην “Εκλογή της Σόφι” του Άλαν Πάκουλα) και ακόμη 14 υποψηφιότητες, επτά Χρυσές Σφαίρες και 18 υποψηφιότητες, βραβεία ερμηνείας και προσφοράς της στο σινεμά στα βρετανικά BAFTA και τα γαλλικά Σεζάρ, στα φεστιβάλ των Καννών, του Βερολίνου, της Ρώμης, του Σαν Σεμπαστιάν, κ.ά.

Αν μη τι άλλο, πρόκειται για μια πλούσια καριέρα με περισσότερες από 60 ταινίες από το 1975 μέχρι και σήμερα, στις οποίες έχει συνεργαστεί με το πάνθεον των Αμερικανών σκηνοθετών: Φρεντ Ζίνεμαν, Μάικλ Τσιμίνο, Γούντυ Άλλεν, Άλαν Πάκουλα, Μάικ Νίκολς, Σίντνεϊ Πόλακ, Άλμπερτ Μπρουκς, Κληντ Ίστγουντ, Στήβεν Σπήλμπεργκ. Καταλαβαίνεις, λοιπόν, ότι σαφώς και πρόκειται για την αγαπημένη ηθοποιό που εγγυάται την επιτυχία, κι αυτό παρά την κρίσιμη καμπή που είχε η καριέρα της στην “καταραμένη” – κατά την ίδια- δεκαετία του 1990.

Η ηθοποιός από το Νιου Τζέρσεϊ τραβά και φέτος τα φώτα της δημοσιότητας υποδυόμενη την σιδηρά κυρία της βρετανικής πολιτικής, την Μάργκαρετ Θάτσερ. Αυτή τη δύστροπη πολιτικό που βρίσκεται εν ζωή, η οποία με την πολιτική της ως πρωθυπουργός της Αγγλίας τη δεκαετία του 1980 άλλαξε τα δεδομένα στην οικονομία και την κοινωνική πολιτική, ενώ έφερε και έναν “αξέχαστο” πόλεμο, εκείνο των νησιών Φώκλαντ. Άλλωστε ο θατσερισμός εξακολουθεί να στοιχειώνει την παγκόσμια πολιτική.

Η Στριπ ως Θάτσερ στην ταινία “The Iron Lady” που έχει κιόλας ξεσηκώσει αντιδράσεις, αναδεικνύει και το ερμηνευτικό εκτόπισμα της ηθοποιού που μπορεί και αποτυπώνει αληθινά πρόσωπα με επιτυχία. Το έχει ξανακάνει στο παρελθόν ουκ ολίγες φορές: η μαγείρισσα Τζούλια Τσάιλντ (“Τζούλι & Τζούλια”), η συγγραφέας Σούζαν Όρλεαν (“Adaptation”), η δασκάλα μουσικής Ρομπέρτα Γκουασπάρι (“Μια τρυφερή σχέση”), η τραγική μητέρα Λίντι Τσάμπερλειν (“Κραυγή στο σκοτάδι”), η μαχόμενη εργαζόμενη Κάρεν Σίλκγουντ (“Η εξαφάνιση της Κάρεν Σίλκγουντ”), έχουν γίνει παγκοσμίως γνωστές από την σπουδαία αυτή ηθοποιό.

Έχοντας ήδη υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα (η 25η συνολικά), η Μέριλ Στριπ, με έναν γάμο που βαστά τριάντα χρόνια και τέσσερα παιδιά, θα είναι και φέτος το πρόσωπο της χρονιάς. Ήδη στο Νησί έχει ξεκινήσει το σχετικό σούσουρο γύρω από την ερμηνεία της, μια και οι πρώτες ενστάσεις από κόσμο και πολιτικούς έχουν κιόλας εμφανιστεί μετά την πρεμιέρα της ταινίας εκεί, ενώ τα επικείμενα Όσκαρ την αναμένουν πώς και πώς ώστε να περπατήσει το κόκκινο χαλί του Kodak Theatre για 17η φορά.

*To κείμενο δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (9-1-12).

23 Ιαν 2012

SevenArt @ Στο Κόκκινο 105,5 fm

Ο Γιάννης Δηράκης & ο Νέστορας Πουλάκος,
διευθυντής και αρχισυντάκτης του SevenArt.gr,

ήταν καλεσμένοι του Νίκου Κουρμουλή
στην εκπομπή του 24 καρέ στο ραδιόφωνο

χθες το απόγευμα, 22 Γενάρη 2012, 18.00 - 19.30,
στο ρ/σ Στο Κόκκινο 105,5 fm

Ακούστε την εδώ.

Ένα Κλικ και Ζω


Σκοτάδι
Φοβάμαι
Με σαγηνεύεις
Θα μπορούσα
Με τον φόβο
Να ζώ
Μα σε βρίσκω
Τρομακτικά σαγηνευτικό


Δεκαπέντε ποιήματα από τη συλλογή ''Ένα Κλικ και Ζω'' ντύνουν με τους στίχους τους δεκαπέντε φωτογραφίες της συλλογής ''Chimere'' (βλ. επίσης εδώ) σ’ ένα ταξίδι εκκεντρικό - σκοτεινό.

Στράτος Π.



*Ανανέωση κάθε Δευτέρα
.

22 Ιαν 2012

Δουατζής x 5: Ποίηση, Θέατρο, Πεζό

Μιλούν για παγκοσμιότητα της
επικοινωνίας
μέσα από υπολογιστές της απομόνωσης

[Τα μικρά β', Εκδ. Εξάντας, 2004]

*

Στέλιος: Ο πελάτης ε; Μας καταχερίζει κανονικά. Και δεν έχω αντίλογο, να πάρει ο δαίμονας...

[To κουμπί, Εκδ. Εξάντας, 2004 / Ιωνικό Κέντρο, 2011]

*

Να παίρνεις
όσο κι αν είσαι μακριά
από τη χαρά του άλλου

[Σπονδές, Εκδ. Εξάντας, 2004]

*

Στην ίδια ομάδα ανήκουμε
Αλλά όντας μοναχικοί
δε συναντηθήκαμε

[Τα μικρά, Εκδ. Κάκτος, 1996]

*

Σου στέλνω του Αιγαίου τις μυρωδιές τις ανεπανάληπτες. Δημήτρη, είσαι πάντα εκεί;
[Προς Δέκα Επιστολή Τα Ανεπίδοτα, Εκδ. Εξάντας, 2004]


--> Διαβάστε τον Γιώργο Δουατζή στο Vakxikon.gr:


--> Eπισκεφτείτε τον ιστότοπο του Γιώργου Δουατζή.

21 Ιαν 2012

Λουκρητία Βοργία

Η Μικρή Όπερα του κόσμου αποτελεί έναν θεσμό ο οποίος συνδυάζει το θέατρο με την όπερα, συνδέοντας μέσω της τέχνης διάφορες πόλεις όπως η Αθήνα, το Παρίσι και το Μιλάνο ανεβάζοντας παραστάσεις με πολύ μεγάλη επιτυχία.

Η ψυχή της Μικρής Όπερας ο σκηνοθέτης Βασίλης Αναστασίου με αφορμή το ανέβασμα της παράστασης "Λουκρητία Βοργία" του Βίκτορος Ουγκώ μετά την μετάφραση και την δραματουργική επεξεργασία του κειμένου μας αναλύει το θεατρικό κείμενο και τις προεκτάσεις του.

Ποια ήταν ακριβώς η Λουκρητία Βοργία; Μια ρομαντική ηρωίδα γραμμένη για να κερδίσει την πόλη με το χρόνο; Μία αδίστακτη και αιμοσταγής γυναίκα βουτηγμένη σε εκατοντάδες εγκλήματα; Μια ευάλωτη μητέρα και μία σπουδαία Δούκισσα;

Ο Ουγκώ την παρουσιάζει σαν μία αδίστακτη γυναίκα η οποία με την εξουσία που της χαρίζει η γέννησή της (κόρη του Πάπα Βοργία) επιβάλλεται καθορίζοντας τις ζωές των άλλων ηρώων. Η Λουκρητία Βοργία, στην προσπάθειά της να κρύψει το νόθο της παιδί, προϊόν αιμομιξίας, καταλήγει λόγω της σκοτεινής φύσης της, να το μπλέξει σε μια παγίδα θανάτου στην οποία το κυριότερο θύμα θα είναι η ίδια.

Είναι λοιπόν η Λουκρητία ένα προιόν του κορυφαίου δραματουργού, ο οποίος με σκοπό την επιτυχία του δράματος παραποιήσε κάποια χαρακτηριστικά ενός ιστορικού προσώπου;

Αλεξία Νταμπίκη

20 Ιαν 2012

Άκι, ο μποέμ

Στα 54 χρόνια του θεωρείται ο σημαντικότερος Φινλανδός σκηνοθέτης, παρολαυτά όταν τον καλούν οι πρωθυπουργοί της χώρας του για να τον τιμήσουν, εκείνος αρνείται διακριτικά μεν πεισματικά δε. Καθότι παραμένει ένας τραχύς λούμπεν της τέχνης, εκατό τοις εκατό εργάτης της ζωής, που πλήρωσε το τίμημα της ανεξαρτησίας του (ίδρυσε από νωρίς τη δική του εταιρεία παραγωγής μαζί με τον αδελφό του Μίκα, επίσης κινηματογραφιστή) κάνοντας ένα σκασμό δουλειές μέχρι να καθιερωθεί: ταχυδρόμος, λαντζέρης, κ.ά.

Δηλώνει πεσιμιστής παρόλο που οι βαθιά μελαγχολικές ταινίες του στο τέλος φέρουν αισιοδοξία και οπτιμιστική διάθεση. Αθεράπευτος εραστής της λογοτεχνίας και της ποίησης, εμφανώς επηρεασμένος από τη γαλλική Νουβέλ Βανγκ (όπως και απ' τον Ρομπέρ Μπρεσόν και τον Ζαν Πιερ Μελβίλ), είναι θιασώτης της μικρής φόρμας στις ταινίες του, γι’ αυτό και σπανίως ξεπερνούν τη μιάμιση ώρα. Λάτρης και του ασπρόμαυρου, μια και ακόμη κι οι έγχρωμες ταινίες του εξακολουθούν να κουβαλούν την… ασπρόμαυρη διάθεση του δημιουργού τους.

Μακριά από κυκλώματα, φάμπρικες και παρέες του παγκόσμιου σινεμά, συνεχίζει να κινηματογραφεί τον σαρκασμό και την ειρωνεία της ζωής με χιούμορ, περίσσια ζωντάνια, λίγα λόγια και μπόλικη σάτιρα. Έχει τιμηθεί από πολλά φεστιβάλ παγκοσμίως, ενώ εκείνα του Βερολίνου και, κυρίως, των Καννών τον έχουν “αγκαλιάσει” παρόλο που δεν έχει λάβει ακόμη το μεγάλο βραβείο τους. Αρκετές φορές έχει τιμηθεί από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου, ενώ στην αντίστοιχη Αμερικανική, τα Όσκαρ δηλαδή, ήταν υποψήφιος στην κατηγορία της ξενόγλωσσης ταινίας με τον “Άνθρωπο χωρίς παρελθόν” (χωρίς φυσικά να δώσει το παρών στο Λος Άντζελες).

Εντέλει, τι είναι ο Καουρισμάκι; Ο μανιακός κινηματογραφιστής με ηθοποιούς-φετίχ (Μάτι Πελόνπα, Κάτι Ουτίνεν, Μάρκου Πελτόλα, Κάρι Βαανάνεν) και λάτρης του Ελσίνκι (το οποίο έχει “απαρνηθεί” δυο φορές, κινηματογραφώντας το Λονδίνο στο “Προσέλαβα έναν επαγγελματία δολοφόνο” και το Παρίσι στην “Μποέμικη ζωή”, όπως και στα -έτσι κι αλλιώς- οδοιπορικά των Leningrad Cowboys), που τρελαίνεται για αλκοόλ, έρωτα, τέχνη και ζωή. Ο απόλυτος σεβασμός στον μεγάλο δημιουργό λοιπόν, που ξέρει τουλάχιστον γιατί κάνει τέχνη και πώς να ζει.

Νέστορας Πουλάκος

Δες εδώ για όλες τις ταινίες του

*Το αφιέρωμα δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (4-1-12).

19 Ιαν 2012

Ταινίες 19ης Ιανουαρίου 2012

Του Νέστορα Πουλάκου

Αυτή την εβδομάδα κάνουν πρεμιέρα στις αίθουσες πέντε ταινίες. Κι ενώ οι νέες οσκαρικές δημιουργίες δυο σημαντικών σκηνοθετών του Χόλιγουντ αφήνουν χλιαρές εντυπώσεις, ένα ανεξάρτητο δράμα που αποθεώθηκε στο περυσινό Φεστιβάλ Σάντανς ξεχωρίζει. Την ίδια στιγμή κι ενώ καταλαγιάζει ο απόηχος των Χρυσών Σφαιρών, ν’ αναμένεις τις υποψηφιότητες για τα φετινά Όσκαρ. Ακόμη, να είσαι ενήμερος και για τα φεστιβαλικά ταξίδια των ελληνικών ταινιών. Ταινία της εβδομάδας είναι το “Μάρθα Μάρσι Μέι Μαρλίν”, ένα ανεξάρτητο αμερικανικό δράμα που αποθεώθηκε και βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Σάντανς (το οποίο διεξάγεται από σήμερα στη Γιούτα του Ντένβερ). Πρόκειται για μια εξαιρετική ψυχανάλυση του ανθρώπου σε αδυναμία. Μόνο η ερμηνεία του Λεονάρντο Ντι Κάπριο ξεχωρίζει στην, κατά τα λοιπά, ακαδημαϊκού τύπου βιογραφία “J. Edgar” δια χειρός Κλιντ Ίστγουντ. Ιδιαιτέρως ανιαρή, θα παρακολουθήσεις το ξεμπρόστιασμα αλλά και τον ύμνο στον ιδρυτή του FBI Έντγκαρ Χούβερ. Τη “Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν” με πρωταγωνιστή-ήρωα αυτή τη φορά ένα άλογο, θα παρακολουθήσεις στο νέο μπλοκμπάστερ του Στίβεν Σπίλμπεργκ, “Το άλογο του πολέμου”. Ανθρωπιά, ειρήνη, αισιοδοξία παρά τον πόλεμο και μια παιδικότητα, χαρακτηρίζουν μια ακόμη ακαδημαϊκότατη, χολιγουντιανή ταινία. Με τρία χρόνια καθυστέρηση φτάνει στη χώρα μας άλλη μια βιογραφία, “O τελευταίος χορευτής του Μάο”. Σε σκηνοθεσία Μπρους Μπέρεσφορντ, θα δεις την ανοδική εξέλιξη ενός χορευτή από την κομμουνιστική Κίνα στην καπιταλιστική Αμερική. Τις εντυπώσεις του σου γράφει ο Γωγάκης. Το –μάλλον- θρίλερ της εβδομάδας λέγεται “Η πιο σκοτεινή ώρα”, στο οποίο μια… άδεια Μόσχα (!) δέχεται την επίθεση εξωγήινων φωτιών, ενώ μια παρέα τουριστών προσπαθεί να σωθεί και να σώσει την ανθρωπότητα. Πάμε παρακάτω.

Μάρθα Μάρσι Μέι Μαρλίν (7/10)

Είναι ένα δράμα που στην αρχή σε αφήνει αμήχανο και μετά σε συγκλονίζει. Το είδα στην τελετή λήξης του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, κι έφυγα από την αίθουσα προβληματισμένος. Καθότι η ιστορία που εκτυλίσσεται εντέλει είναι τόσο καθημερινή. Κι ο ανθρώπινος ψυχισμός τόσο αδύναμος κι ευάλωτος, έτσι και τον εγκαταλείψεις, τον αφήσεις στο έλεος του, στα χέρια του κάθε επιτήδειου. Νεαρή κοπέλα καταφεύγει στην ήσυχη οικογενειακή ζωή της αδερφής της για να σωθεί. Χωρίς να αποκαλύπτεται τίποτε εξ αρχής, σιγά σιγά ανακαλύπτεις με τα απανωτά φλας μπακ τι ακριβώς της έχει συμβεί. Η ψυχολογική της κατάσταση είναι διαλυμένη, τα συνεχή ξεσπάσματα της βασίζονται στην ευθραυστότητα του μέσα της, παρόλο που οι δικοί της άνθρωποι τα θεωρούν αναίτια. Δεν ξέρουν, δεν καταλαβαίνουν. Η κοπέλα με ξεχαρβαλωμένη την οικογενειακή της ευτυχία, βρίσκει καταφύγιο σε μια αίρεση που ενώ στην αρχή μοιάζει παράδεισος εντέλει είναι η απόλυτη κόλαση. Η ζωή εκεί την καταστρέφει, τη βιάζει, την κατακρεουργεί. Η μόνη λύση η διαφυγή. Η ταινία του Σων Ντάρκιν κέρδισε το μεγάλο βραβείο στο περυσινό φεστιβάλ του Σάντανς, που ξέρει να ξεχωρίζει το ταλέντο και την ορμή του ανεξάρτητου. Έχει γυρίσει τα φεστιβάλ του κόσμου κι έχει αποθεωθεί. Είναι μια σπουδή στην ανθρώπινη ψυχή. Ένα μάθημα ζωής κανονικό.

J. Edgar (5/10)

Ο γερόλυκος παραμεγάλωσε και η ακαδημαϊκή του στάμπα είναι πλέον ορατή όσο ποτέ. Το μόνο που πετυχαίνει πια ο Ίστγουντ είναι σημαντικές ερμηνείες. Καθότι ναι μεν δείχνει ενδιαφέρουσες ιστορίες, όμως με τον πλέον ανιαρό και παρωχημένο τρόπο. Το “J. Edgar” είμαι μια τέτοια επιβεβαίωση. Όπως και στον “Ανίκητο”, ο Ίστγουντ χτίζει μια βιογραφία στείρα, ακαδημαϊκή, άνευ νεύρου. Ο θαυμάσιος Λεονάρντο Ντι Κάπριο υποδύεται τον ιδρυτή του FBI Έντγκαρ Χούβερ, πίσω στα ΄50s. Ο Ίστγουντ αφηγείται μια ταινία εποχής, άψογη στα τεχνικά της κομμάτια, παντελώς μέτρια σε όλα τα υπόλοιπα που είναι και τα σημαντικότερα. Η ταινία κινείται με φλας μπακ, με τον Χούβερ γερασμένο πια να γράφει και να θυμάται τη ζωή του: από τα νεανικά του χρόνια, στο όραμα του για την πάταξη του εγκλήματος, την ίδρυση του FBI, τις σχέσεις του με τις γυναίκες, τη μητέρα του, τον σύντροφο του… Η σκηνοθεσία και, κυρίως, το σενάριο είναι παντελώς άνισα. Η κρυπτο-ομοφυλοφιλία του Χούβερ ποτέ δεν αναπτύσσεται. Η ψυχωτική σχέση με τη μητέρα του κινείται στα όρια της νεύρωσης στην οθόνη. Οι σχέσεις του με συναδέλφους και λοιπούς δεν ολοκληρώνονται. Το κομμάτι που ελκύει περισσότερο όμως είναι εκείνο της πάταξης του εγκλήματος, και του οράματος που είχε ο Χούβερ για μια καλύτερη, καθαρότερη Αμερική. Και παρά το αντικομμουνιστικό μανιφέστο του, η λογική και οι πράξεις του μπορεί ν’ αντιμετώπιζαν αντιδράσεις, όμως είχαν την πυγμή ενός ισχυρού άνδρα. Το “J. Edgar” είναι μια ενδιαφέρουσα ταινία, με μια έξοχη κύρια ερμηνεία. Το υπόλοιπο κομμάτι θα μείνει στην κινηματογραφική ιστορία όμως.

Το Άλογο του Πολέμου (5/10)

Επικό δράμα τύπου “Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν”, μόνο που αυτή τη φορά πρωταγωνιστής-ήρωας είναι ένα άλογο, που διατρέχει την ιστορία και μπαίνει σε πολέμους (στον Α’ παγκόσμιο, εν προκειμένω), ενώ εξακολουθεί να κουβαλά τις αρχές των ανθρώπων που το μεγάλωσαν, καθώς και μια μαγεία και ένα αισιόδοξο μήνυμα περί ζωής. Ο Σπίλμπεργκ σε τέτοιες ταινίες είναι μανούλα. Το δυομισάωρο έπος του, φέρει το αντιπολεμικό μήνυμα, το αίσθημα της ειρήνης, καθώς και μια ανθρωπιά που μπορεί να κουβαλά και ένα άλογο. Άλλωστε ο σκοπός είναι ο διδακτισμός η θέληση για έναν καλύτερο κόσμο, παρά τους χαλεπούς καιρούς. Κλασικό μπλοκμπάστερ δια χερός Σπίλμπεργκ. Μακρόπνοο, με χαρακτηριστική φωτογραφία, υποβλητική μουσική και καθαρό ήχο, άψογη σκηνογραφία. Εντούτοις δεν ξεχωρίζει κανείς ηθοποιός. Άπαντες συνθλίβονται από το άλογο-πρωταγωνιστή. Άλλωστε δεν ολοκληρώνονται ποτέ οι χαρακτήρες τους, μια και κινούνται στις παρυφές του Φόρεστ Γκαμπ τετράποδου. Κατά τα λοιπά, μια ακαδημαϊκή ταινία θα δεις, στεγνή από κάθε άποψη, αφού ακόμη και οι φιοριτούρες κινούνται σε βαρομετρικό χαμηλό. Από την άλλη μεριά το σενάριο υπηρετεί το μυθιστόρημα χωρίς να παρεκκλίνει από το μήνυμα που αυτό μεταδίδει, ενώ η διεκπεραιωτική σκηνοθεσία του Σπίλμπεργκ κρατά τα δεδομένα σε σταθερή τροχιά. Δεν είναι το αγαπημένο μου σινεμά. Βασικά το αποφεύγω σαν ο διάολος το λιβάνι. Με κοιμίζει για την ακρίβεια.

Η Πιο Σκοτεινή Ώρα (2/10)

Υποτίθεται ότι είναι θρίλερ, ή ταινία τρόμου πάρτο όπως θες, μα προσωπικά δεν τρόμαξα ούτε μια στιγμή στη διάρκεια της. Υποτίθεται, πάλι, πως είναι περιπέτεια, ταινία δράσης δηλαδή, όμως ήταν τόσο άνευρη και χλιαρή ώστε νόμιζα ότι έβλεπα κομεντί με εξωγήινες φωτιές και οπλισμένους σαν αστακούς άντρες να περιφέρονται. Εν συντομία, είναι μια κλασικότατη αμερικανική teen movie, που μιμείται το “28 μέρες μετά” του Ντάνι Μπόιλ. Αδειάζει τη Μόσχα (!), που της επιτίθενται εξωγήινοι, και τοποθετεί μια παρέα νέων που έχουν διασωθεί από το θάνατο (και ω! του θαύματος, είναι Αμερικανοί τουρίστες), οι οποίοι προσπαθούν να διαφύγουν από την πόλη και να εξαλείψουν την απειλή. Έτσι και δεν πείστηκες από τα απλούστατα γραφόμενα μου, σου προτείνω όντως να δεις την ταινία με το αδιάφορο σενάριο και τη χαοτική σκηνοθεσία, για να πειστείς ότι έχεις χάσει εκατό τοις εκατό τα λεφτά σου άδικα.

*Tα κείμενα δημοσιεύτηκαν στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (19-1-12).

18 Ιαν 2012

"Τα πάντα απο-ρήτος / Ηistory of music and poetry : Vermillion" - No 1

Written by Guillemots



There's a man with a face like sorrow
Now he's gone for good
How could anyone hold you without feeling good?

There's a shop where the thoughts that I borrow
Swim around my head like snow
How could anyone ignore you?

So play on, play on, play on
The skies are made vermillion
We're singing in a concrete star
Oh we're all just castles in the cards

There's a hope in my blood when I see you
I hear crashing drums
How could any other language hope to lead me on?

Little sparks in the puddles shoot like darts
at all the things we might be
you and me

So play on, play on, play on
The skies are made vermillion
We're killing all the saints tonight

Oh play on, you shadows of the light

So play on, play on, play on
The skies are made vermillion

If all I was was all I felt
Then the sun itself would start to melt
Into waterfalls pouring down like song
Oh play on

So play on, play on, play on
The skies are made vermillion
Killing all the saints tonight
Oh we're all just dancers in the night


Στις 18 Ιανουαρίου του 1689, γεννήθηκε ο Γάλλος φιλόσοφος του Διαφωτισμού Μοντεσκιέ. Κυριότερο έργο του είναι το βιβλίο "Το Πνεύμα των Νόμων", όπου έκανε λόγο για τη διάκριση των εξουσιών επηρεάζοντας βαθύτατα το αμερικανικό Σύνταγμα, που τότε λάμβανε την υπόστασή του, αλλά και τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Θα θεωρούσα τον ευατό μου ως ευτυχέστερο των θνητών, αν μπορούσα να συμβάλω στο να θεραπευτούν οι άνθρωποι από τις προλήψεις τους. Ονομάζω εδώ προλήψεις όχι αυτό που προκαλεί την άγνοια ορισμένων πραγμάτων, αλλά αυτό που προκαλεί την άγνοια του ίδιου του ευατού μας.

Στις 18 Ιανουαρίου του 1914, γεννήθηκε ο Γερμανός συγγραφέας Άρνο Σμιντ. Τα έργα του είναι επηρεασμένα από τον ιμπρεσιονισμό αλλά το ιδιαίτερο στυλ γραφής του τα κάνει μοναδικά. Επίσης, έχει συγγράψει δοκίμια και έχει κάνει μεταφράσεις έργων του Γουίλιαμ Φώκνερ, του Έντγκαρ Άλαν Πόε και του Γουίλκινς.

Το ρουμάνι του Μπραντ

Το σπουδαιότερο μεταπολεμικό γερμανικό κείμενο για τον ηττημένο στρατιώτη που επιστρέφει στην πατρίδα για να παραμείνει κι εκεί πρόσφυγας και απομονωμένος. Ο Schmidt δεν παρουσιάζει τον ήρωά του αδικημένο και συντριμμένο: ο πόλεμος ήταν άδικος και η αδικία ευθύνη του λαού του. Ο ήρωας περιγράφει τον κόσμο όπου ζει όσο πιο ρεαλιστικά μπορεί και τον κόσμο της προσωπικής του εσωτερικής μετοικεσίας όσο πιο παραμυθένια γίνεται. Πλάι στην ερωτική περιπέτεια με την τραχιά Λόρε, στην αμήχανη φιλία με την "άσχημη" Γκρέτε, την καθημερινή αντιπαράθεση με ντόπιους αγρότες, δασκάλους και παπάδες, τη σχολαστική έρευνα για τη βιογραφία ενός ξεχασμένου ρομαντικού συγγραφέα εκτυλίσσεται ο μαγικός κόσμος του ονείρου, πραγματικότητα και μύθος μπλέκονται αξεδιάλυτα σε ένα κατηγορώ ενάντια στον κίβδηλο κόσμο των δολοφόνων και των βουβών τους συνοδοιπόρων. Πάντα στον αμείλικτο πρώτο ενικό του διαφωτιστή, ο συγγραφέας μάς πείθει ότι τα μόνα ερείσματα που μένουν για να αντισταθούμε στον ανθρωποβόρο παντοκράτορα Λεβιάθαν, είναι η ακριβής γνώση, η τέχνη και ο έρωτας.

(Από το εσώφυλλο του βιβλίου)

Ο Άρνο Σμιτ (Arno Schmidt) γεννήθηκε στο Αμβούργο τη χρονιά που ξέσπασε ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος, από γονείς Σιλέσιους. Τελείωσε το γυμνάσιο στο Λάουμπαν της Σιλεσίας με αναπάντεχα κακό απολυτήριο. Εργάστηκε ως λογιστής στο εργοστάσιο παραγωγής ενδυμάτων Greiff , και παντρεύεται την Alice Murawski. Η αδελφή του Lucy μετανάστευσε μαζί με τον εβραίο άντρα της στη Αμερική με την άνοδο των ναζιστών στην εξουσία το 1933. Το 1939 κλήθηκε από το στρατό πραγματοποιώντας εξάχρονη θητεία, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας το πέρασε στη Νορβηγία. Με την κατάρρευση του μετώπου έπεσε αιχμάλωτος πολέμου στα χέρια των Άγγλων και έπειτα από ένα μικρό διάστημα που εργάστηκε ως διερμηνέας της αστυνομίας των δυνάμεων κατοχής, εγκαταστάθηκε στη δυτική ζώνη και αφιερώθηκε στη συγγραφή. Το 1949 δημοσιεύει το Λεβιάθαν που βραβεύτηκε από την Ακαδημία Επιστημών και Λογοτεχνίας και το επαινεί πολύ ο Hermann Hesse. Μέχρι το 1960 εκδίδει μεταφράσεις και πρωτοποριακά έργα που του επιφέρουν μηνύσεις επί πορνογραφία και βλασφημία των θείων. Υπό την επήρεια του James Joyce και Sigmund Freud συγγράφει το Zettel’s traum που βραβεύεται με το βραβείο Γκαίτε. Αλλά το έργο του γνωρίζει τη μεγαλύτερη αναγνώριση μετά το θάνατό του το 1979. Οι επιφανέστεροι σύγχρονοι γερμανοί λογοτέχνες θεωρούν το έργο του αδύνατο χωρίς την επιρροή του Arno Schmidt. Εντυπωσιακό είναι ότι σήμερα υπάρχουν τέσσερα περιοδικά με αποκλειστικό αντικείμενό τους το έργο του Arno Schmidt, ένας σύλλογος φίλων και ένα ομώνυμο ίδρυμα.

(Aπό την εισαγωγή του βιβλίου "Το Ρουμάνι του Μπράντ" εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα 1994.)

Στις 18 Ιανουαρίου του 1936, πέθανε ο Βρετανός συγγραφέας Ράντγιαρντ Κίπλινγκ, που είχε τιμηθεί με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1907.

Αν να κρατάς μπορείς το λογικό σου όταν γύρω σου όλοι
το ' χουνε χαμένο και ρίχνουνε γι' αυτό το φταίξιμο σε σένα,

Αν να εμπιστεύεσαι μπορείς τον εαυτό σου,
όταν για σένα αμφιβάλλουν όλοι, αλλά να βρίσκεις ελαφρυντικά ακόμα και για την αμφιβολία τους αυτή,

Αν να προσμένεις το μπορείς δίχως από την προσμονή ετούτη ν' αποσταίνεις,

ή Αν και σε συκοφαντούν εσύ να μη βυθίζεσαι στο ψέμα,

ή Αν και σε μισούν το μίσος μέσα σου να μην αφήσεις να φουντώνει,
κι ωστόσο να μην δείχνεσαι πάρα πολύ καλός κι ούτε με πάρα πολλή σοφία να μιλάς,

Αν να ονειρεύεσαι μπορείς δίχως το όνειρο να κάνεις δάσκαλό σου,

Αν να στοχάζεσαι μπορείς δίχως να κάνεις το στοχασμό σκοπό σου,

Αν το μπορείς το Θρίαμβο και την Καταστροφή να αντικρίσεις
και σε αυτούς τους δυο αγύρτες όμοια να φερθείς,

Αν να ακούς αντέχεις την αλήθεια που εσύ είχες ειπωμένη
από πανούργους νοθευμένη ώστε παγίδα για τους άμυαλους να γίνει,
ή να θεωρείς όλα αυτά οπού 'χεις της ζωή σου αφιερώσει, τσακισμένα,
και πάλι ν' αρχινάς να τα στυλώνεις με εργαλεία φαγωμένα,

Αν να στοιβάζεις το μπορείς σ' ένα σωρό όλα εκείνα που 'χεις κερδισμένα.
Και όλα να τα παίξεις κορόνα γράμματα μεμιάς,
και να χάσεις, και κείθε που έχεις ξεκινήσει πάλι ν' αρχινήσεις
κι ούτε μπορείς καρδιά και νεύρα και μυώνες ν' αναγκάσεις
πάλι να σου δουλέψουνε κι ας είναι από καιρό αφανισμένα,
κι έτσι ολόρθος να κρατιέσαι μόλο που τίποτα
δε έχει μέσα σου απομείνει
εξόν από τη θέληση που τους μηνά: «Βαστάτε!»

Αν να μιλάς μπορείς με το λαό κι ωστόσο να κρατάς την αρετή σου,
με βασιλιάδες όντας μη χάνοντας το απλό το φέρσιμό σου,

Αν μήτε εχθροί μήτε και φίλοι ακριβοί μπορούν να σε πληγώσουν,

Αν όλοι οι άνθρωποι σε λογαριάζουν, όμως πάρα πολύ κανένας,

Αν το μπορείς την ώρα που ο θυμός σου θέλει να ξεσπάσει να κρατηθείς νηφάλιος
και την γαλήνη σου την πρώτη να ξαναβρείς, δικιά σου τότε θα ' ναι η Γη
κι όλα εκείνα πλου κατέχει, και ό,τι αξίζει πιο πολύ-
Άντρας σωστός τότε θε να 'σαι, γιε μου!

Στις 18 Ιανουαρίου του 1916, γεννήθηκε ο μουσικοσυνθέτης Βασίλης Τσιτσάνης, ενώ ύστερα από 68 χρόνια, την ίδια ημέρα, το 1984 πέθανε, έχοντας αφήσει πίσω του μια τεράστια κληρονομιά για το λαικό τραγούδι.

Πάλιωσε το σακάκι μου
θα σβήσω απ' το μεράκι μου
και καημό έχω μεγάλο
δεν μπορώ να πάρω άλλο

Τόσα κοστούμια χάρισα
μα τώρα που ρεστάρισα
φίλος δε με πλησιάζει
τα παλιόρουχα κοιτάζει

Ντυμένο σε προσέχουνε
κι από κοντά σου τρέχουνε
σαν παλιώσουν πέρα ως πέρα
δε σου λένε καλημέρα

17 Ιαν 2012

Στη θάλασσα κολυμπάνε κροκόδειλοι

Τα γεγονότα είναι σημαντικά. Η ιστορία είναι σημαντική. Αυτό που σου αλλάζει τη ζωή κι αυτό που σου συμβαίνει, όχι το που ή με ποιόν.

Ο χρόνος σε οποιοδήποτε σημείο της υφηλίου βρεθούμε "κυλάει" πάντα με τον ίδιο ρυθμό και προς μια μόνο κατεύθυνση -από το παρελθόν προς το μέλλον. Έχει παντού την ίδια μέτρηση, δευτερόλεπτα, λεπτά, ώρες κλπ. Αυτό που αλλάζει μονάχα είναι το πώς βιώνει ο καθένας από εμάς ξεχωριστά τις στιγμές του. Σε τι κατάσταση τον πετυχαίνει και πως τον εκμεταλλεύεται. Ανάλογα με την ηλικία της ζωής μας οφείλουμε σε γενικές γραμμές να γινόμαστε μέρος κάποιων τετριμμένων γεγονότων. Μια διαφορετική όμως προσέγγιση του χρόνου θα ανακαλύψουμε στην ιστορία του Εναϊτολάχ.

Μια αληθινή ιστορία που μας προσφέρει με γλαφυρότητα το τι σημαίνει να είσαι πρόσφυγας. Και πως ο χρόνος δεν κυλάει ο ίδιος σε όλους παρόλο που μετριέται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Αρκετοί ίσως από εμάς θα έχουμε ακούσει ιστορίες από μεγαλύτερες ανθρώπινες υπάρξεις με τέτοιου είδους βιώματα. Αυτό που θα διαφοροποιηθεί σε όσους επιλέξουν για ανάγνωσμα το βιβλίο του Φάμπιο Τζέντα ‘"Στη θάλασσα κολυμπάνε κροκόδειλοι" θα είναι πως θα μάθουν με περισσότερες λεπτομέρειες το πόσο δύσκολο και γεμάτο κακουχίες είναι για έναν πιτσιρικά στα προεφηβικά του χρόνια να απαρνείται το οικογενειακό του περιβάλλον και τη γενέτειρα του αναζητώντας σε ξένους τόπους την τύχη του.

Γεννημένος σε μια χώρα που λες και έχει υπογράψει συμβόλαιο ώστε να βρίσκεται σε μια μόνιμη εμπόλεμη κατάσταση (Αφγανιστάν) ο ήρωας μας αποφασίζει και με την προτροπή της μητέρας του να πάρει τη ζωή του στα δικά του χέρια και να μην την αφήσει τους καλοθελητάδες να αποφασίσουν χωρίς και τη δική του συμμετοχή. Έτσι αποφασίζει να ανοίξει πανιά ταξιδεύοντας σε άλλες πολιτείες επιδιώκοντας να ανακαλύψει μέσα από αντιξοότητες και δύσκολές εως απάνθρωπες σε αρκετές των περιπτώσεων καταστάσεις τη δική του γη της επαγγελίας.

Μέσα από αυτό το ταξίδι θα γνωρίσει ανθρώπους, συμπεριφορές, καταστάσεις που δύσκολα και υπο φυσιολογικές συνθήκες κάποιος συνάνθρωπός μας να προλάβει να ζήσει σε όλη του τη ζωή. Και όμως ο Εναϊτολάχ θα προλάβει να τα γνωρίσει πριν καλά καλά ολοκληρωθεί η δεύτερη δεκαετία της "άστατης" ζωής του. Ίσως το συγκεκριμένο βιβλίο μέσα από τις σελίδες του μας κάνει να δούμε με διαφορετικό μάτι από τούδε και στο εξής αυτούς τους πιτσιρικάδες και τους αντιμετωπίσουμε πλέον με περισσότερη αξιοπρέπεια ως επι το πλείστον. Και όλα αυτά μπορούν να σου συμβούν αν γεννηθείς σε λάθος μέρος, τη λάθος στιγμή.

Αυτό που σου προσφέρει το συγκεκριμένο βιβλίο δεν είναι τίποτε άλλο από μια αληθινή περιπέτεια του μικρού Εναϊτολάχ να υπερπηδήσει όσο εμπόδια του παρουσιαστούν στο διάβα του ώστε να γνωρίσει και να ζήσει επιτέλους όσα όλοι μας τόσο απλόχερα μας έχουν δοθεί μιας και για αυτόν τα δικά μας βιώματα αποτελούν όλη του τη ζωή…!!!

Νίκος Μπίνος

16 Ιαν 2012

12 (ξένες) ταινίες που (μου) άλλαξαν τη ζωή το 2011

Του Νέστορα Πουλάκου

Η τέχνη μπορεί να σου αλλάξει τη ζωή. Τουλάχιστον την κοσμοθεωρία της. Πόσω μάλλον αν ασχολείσαι με αυτή, και είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας σου. Προσωπικά λατρεύω τα βιβλία και τις ταινίες. Και μια και στο SevenArt.gr ασχολούμαστε με τις ταινίες (κι όχι με τα βιβλία), σου γράφω για τις 12 ταινίες που μου άλλαξαν τη ζωή μες το 2011. Μια για κάθε μήνα του χρόνου. Καθότι πάντοτε υπάρχει μια ταινία σε κάθε μήνα που αξίζει να τη δεις. Και να τη ζεις.

Ιανουάριος

Μαύρος Κύκνος, του Ντάρεν Αρονόφσκι

Μια μυσταγωγία είναι. Μπαίνεις, κάθεσαι, βλέπεις. Χάνεσαι. Φεύγεις παραπέρα. Παρασέρνεσαι. Και θα μαγευτείς και θα σ’ αρέσει πολύ. Και θα πονέσεις. Και δεν θα θέλεις να βγεις από εκεί. Να τελειώσει, δε θες να τελειώσει. Ο Αρονόφσκι χτένισε τον Τσαϊκόφσκι. Έκανε τη διαχρονική "Λίμνη των Κύκνων" ένα σκοτεινό, ερεβώδες σύμπαν. Στην ξαναδιαβάζει, την επαναλαμβάνεις, την ξαναμαθαίνεις. Και αυτός ο μπαγάσας ο μουσικός, ο Κλιντ Μάνσελ, γδέρνει την κλασική μουσική του έργου, την τρελαίνει, την τεμαχίζει, την κάνει ροκ. Όχι σαν ήχο, μα σαν ιδέα. Σαν κουλτούρα. Είναι παράνοια, είναι τρέλα η ταινία του Αρονόφσκι. Ο "Μαύρος Κύκνος". Ο ψυχολογικά ασταθής κόσμος μιας νεαρής πλην φιλόδοξης χορεύτριας του κλασικού μπαλέτου. Θέλει να φτάσει ψηλά. Μέσα της όμως δεν είναι καλά. Στην ψυχή, στο μυαλό της. Ο κόσμος της τρεμοπαίζει συνεχώς. Η οικογένειά της, οι φίλοι και συνάδελφοί της, ο δάσκαλος της. Όλοι τους ευχή και κατάρα της.

Φεβρουάριος

Blue Valentine, του Ντέρεκ Σιάνφρανς

Σκέφτεσαι με αυτή την ταινία. Αισθάνεσαι. Γιατί τα έχεις βιώσει και εσύ αυτά. Και από τις δυο πλευρές. Και γιατί -φυσικά- όλο και φοβάσαι να αντικρίσεις (πάλι) την αρνητική. Τη δύσκολη. Τη σκληρή. Να είσαι εσύ το θύμα. Ο χαμένος. Αυτός που θα πέσει στη φωτιά. Και ας αναγεννηθείς μετά. Το κομμάτι σου το αγνό θα έχει χαθεί. Ανεπιστρεπτί. Και πάπαλα το ρομάντζο και η φλυαρία του έρωτα... "Όταν θέλω εσύ δεν θέλεις, τώρα που δεν θέλω, θέλεις, μάθε τώρα, που δεν θέλω, για να θέλεις, όταν θέλω". Πόσο παιδική και ανώριμη είναι αυτή η παροιμία. Κι όμως είναι μια πραγματικότητα, είναι η αλήθεια. Και αν δεν θέλεις να την ακούσεις, να την δεις, πρόβλημα σου. Θα τη βρεις μπροστά σου. Η μάχη των δυο φύλων. Ο αδυσώπητος κόσμος του (συνήθως μη) αμοιβαίου έρωτα. Η αρχή μιας σχέσης βάσει σύμβασης. Και το τέλος της. Τον ερωτεύεται γιατί ο προηγούμενος την πλήγωσε, την έκανε να νιώσει άσχημα. Αυτή είναι η αλήθεια.

Μάρτιος

Ο Τρόπος του Μπάρνεϊ, του Ρίτσαρντ Λιούις

Είναι η ανθολογία ενός αρσενικού. Με τα όλα του. Στο λέω, ταυτίστηκα. Νέο ίνδαλμα μου ο Μπάρνεϊ Πανόφσκι. Άντρας. Ένα μακρόπνοο ποίημα η ζωή του, το διαβάζεις απνευστί, τη βλέπεις με δέος. Ο Μπάρνεϊ είναι ένας άντρας πληθωρικός, υψηλών τόνων, με εκτόπισμα, που κάνει την παρουσία του αισθητή. Γυναίκες, ποτά, πούρα, ξενύχτια, μεγάλες μπίζνες, παρέες, χόκεϊ, ταξίδια, ακρότητες, μα και αγάπες και έρωτες και τρυφερότητες και οικογένεια με παιδιά. Κάνει τα πάντα στο κόκκινο. Με υπερβολή. Μέχρι το τέλος. Ρουφάει και το μεδούλι. Το απολαμβάνει το καθετί. Το ξεζουμίζει. Το ξεκοκαλίζει. Είναι άντρας, που αγαπιέται πολύ. Και μισιέται, επίσης. Τα γράφει όλα εκεί που ξέρεις και συνεχίζει να κάνει το δικό του. Ένας τραχύς άνθρωπος, ένας μάγκας, ένας άντρακλας εν ολίγοις. Με τα καλά και τα κακά του. Δεν του λείπει όμως η ευαισθησία και το χάδι και η αγκαλιά. Έτσι και αγαπά, όλα τριγύρω του έχουν τελειώσει.

Απρίλιος

Το Άλογο του Τορίνο, του Μπέλα Ταρ

Αυτό είναι ένα προσωπικό σινεμά μεν, μια φιλοσοφική ελεγεία δε. Ξέρεις, υπάρχουν σκηνοθέτες που θα μπορούσαν να γράψουν και μια πραγματεία, ένα δοκίμιο, μια ελεγεία για τον άνθρωπο. Ο Μπέλα Ταρ είναι ένας από αυτούς. Ασπρόμαυρη φωτογραφία, μακρόσυρτα πλάνα, μεγάλες σιωπές (υπάρχει μάλιστα ένα 25λεπτο εισαγωγικό στο "Άλογο του Τορίνο" χωρίς διαλόγους, αρκούντως υποβλητικό, που σε συνεπαίρνει). Και με διαλόγους όπου χρειάζονται, μεστοί, μετρημένοι, ουσιαστικοί, χωρίς φλυαρίες. Ούτε φανφαρονισμοί ούτε λοιπές λεκτικές αηδίες. Στη συγκεκριμένη, τελευταία ταινία του Μπέλα Ταρ (ο ίδιος δήλωσε ότι κλείνει την καριέρα του), το νήμα πιάνεται από το γνωστό «κλάμα» του Νίτσε. Και ο Ούγγρος auter φιλμάρει τον αμαξά και την κόρη του, που έχουν στο ζυγό τους το άλογο για το οποίο έκλαψε ο σπουδαίος φιλόσοφος του 19ου αιώνα. Η ματιά του Ταρ είναι τελολογική. Βάσει και της θεωρίας του Νίτσε, κινηματογραφεί τις τελευταίες πέντε μέρες της φτωχικής, σαπισμένης οικογένειας προς τον απόλυτο όλεθρο, το έρεβος, το σκοτάδι που θα τα καλύψει όλα. Επί πέντε μέρες, σε ένα απόμερο σπίτι το οποίο και κλυδωνίζεται από το μανιασμένο τοπίο που ουρλιάζει για το τέλος της ανθρωπότητας, της γης, ένας αμαξάς και η κόρη του ζουν σαν ερείπια.

Μάιος

Το Δέντρο της Ζωής, του Τέρενς Μάλικ

Το ποίημα του Μάλικ, αυτό το φιλοσοφικό δοκίμιο των παραισθήσεων, που σου βάζει πέντε αρχέτυπα στη σειρά, στα κάνει πενηνταράκια, και σου λέει κοίτα τη ζωή στα μάτια μια και περνάει και χάνεται, μόνο σα μάθημα ζωής το είδα. Και δες το κι εσύ έτσι, θα με θυμηθείς. Γιατί, έτσι κι αφεθείς στην οπτική εξτραβαγκάντσα του Μάλικ μεταφέρεσαι αυτόματα σε έναν άλλο κόσμο. Εκεί, που παίζεις μόνο με τις αισθήσεις σου, κι είσαι εσύ κι εκείνη κι Αυτός, ο Θεός, για να τα πείτε ένα χεράκι. Από το μπινγκ μπανγκ στη φυλακή της οικογένειας. Κι από τις "αμαρτίες" του πατέρα που "παιδεύουσι" τέκνα μια για πάντα, χωρίς να υπάρχει επιστροφή. Το στίγμα μένει πάντως. Ο Μάλικ σου δείχνει μες σ’ ένα χρυσαφένιο μεγαλείο τον κόσμο, τον άνθρωπο, και το πώς αυτοί οι δύο πόλοι αλληλεπιδρούν.

Ιούνιος

Ο θάνατος σου, η ζωή μου, του Γέρζι Σκολιμόφσκι

Ο παλιός καλός Σκολιμόφσκι, ένας από τους γίγαντες του πολωνικού κινηματογράφου, γυρίζει μια ταινία επιβίωσης, ενστίκτου, και ανθρώπινου πόνου. Με φόντο, πιθανότατα, τον πόλεμο του Αφγανιστάν, παρακολουθείς τον αγώνα ενός μεσήλικα να ξεφύγει από τους Αμερικανούς στρατιώτες που τον καταδιώκουν (γιατί σκότωσε δικούς τους) μέσα από ερήμους, στέπες, δάση και χιονισμένα βουνά. Σε αυτή την περιπέτεια θα δει και θα κάνει τα πάντα. Η ιστορία του Σκολιμόφσκι, μπορεί να είναι ολιγόλογη αλλά στα σίγουρα είναι καθηλωτική, Μη σου πω και αποκαλυπτική. Δυο τα στοιχεία που την κάνουν αριστούργημα: η αριστοτεχνική σκηνοθεσία του Πολωνού δημιουργού, και η εξαιρετική, βωβή το τονίζω, ερμηνεία του Βινσέν Γκαλό.

Ιούλιος

Εμείς οι δύο, των Αντόνιο Ναχάρο & Αλβάρο Παστόρ

θα απολαύσεις ένα έξοχο ρομάντζο άκρως συγκινητικό και κυρίως ιδιαιτέρως ενδιαφέρον. Άνδρας με σύνδρομο down ερωτεύεται γοητευτική συνάδελφο του, η οποία έχοντας κουραστεί από τις εφήμερες σχέσεις που κάνει βρίσκει το ουσιώδες στο διαφορετικό. Ξεκάθαρα είναι μια ταινία ερμηνειών. Και στο λέω αυτό γιατί ενώ θα μπορούσε να απογειωθεί παραμένει χλιαρή, και η αιτία είναι η σκηνοθεσία της. Οι Ναχάρο και Παστόρ να έκαναν εξαίσια δουλειά με τους Πινέδα και Ντουένιας, και σου προσφέρουν μια τρυφερή ταινία ενός άλλου κόσμου από τον συνηθισμένο.

Αύγουστος

Οι πρωτάρηδες, του Μάικ Μιλς

Γοητευτικός νεαρός ερωτεύεται κορίτσι που τον συνεπαίρνει, ενώ θυμάται τη σχέση που είχε με τον προσφάτως εκλιπόντα πατέρα του, όταν του αποκάλυψε ότι είναι ομοφυλόφιλος. Καταρχάς σου ομολογώ ότι με ξετρέλανε η ερμηνεία του γερόλυκου Κρίστοφερ Πλάμερ. Μεστός, απλός, απέριττος, και με μια εκφραστικότητα που τσακίζει, είναι όλη η ταινία πάνω του. Ο Μιλς που, κατά τα άλλα, υποστήριξε την ταινία του με ό,τι δυνάμεις είχε, χωρίς να κάνει ουσιαστικά λάθη, και χωρίς να προδώσει το έμπειρο καστ του, καθοδήγησε τον Πλάμερ σε μια έξοχη ερμηνεία.

Σεπτέμβριος

Drive, του Νίκολας Βίντινγκ Ρεφν

Ένα αληθινό διαμάντι, ατόφιο, πραγματικό, που λάμπει μες στην καταχνιά, και τη βία, και την ένταση που είναι χωμένο. Με το “Drive” ο Δανός Βίντινγκ Ρεφν αναδεικνύεται σε σύγχρονο μάστορα του b-movie, άξιος συνεχιστής σκηνοθετών των ‘70s και των ‘80s όπως ο Κάρπεντερ. Η σκηνοθετική μαεστρία του Ρεφν στην ιστορία του ήσυχου, λιγομίλητου, πλην φονικού μηχανικού αυτοκινήτων και, εν γένει, “οδηγού”, με την υποβλητικότητα που έχει σαπισμένη, σκοτεινή ατμόσφαιρα. Η εξαίσια ερμηνεία του σύγχρονου Ντε Νίρο, του Ράιαν Γκόσλινγκ που μπορεί να παίξει τα πάντα (από το “Blue Valentine” στο “Crazy Stupid Love", κι έχεις να δεις ακόμη…), μαζί με την ψιθυριστή, όμορφη, μα κι έκφυλη έκφραση της Μάλιγκαν, ήταν τα στοιχεία ενός μείγματος εκρηκτικού.

Οκτώβριος

Ένας χωρισμός, του Ασγκάρ Φαραντί

Ο Φαραντί με τον “Ένα Χωρισμό” και τη Χρυσή Άρκτο στη φετινή Μπερλινάλε, επιβεβαίωσε με τον πλέον απλό, μινιμαλιστικό τρόπο ότι είναι ο νέος Κιαροστάμι, ο άξιος συνεχιστής ενός σινεμά ανθρωποκεντρικού, που διαπνέεται από την πολύ ιδιαίτερη κοινωνικοπολιτική κατάσταση που επικρατεί στο Ιράν. Μέσα από την διεισδυτική ματιά του Φαραντί όλες οι παθογένειες, οι έμφυτες κουλτούρες, οι μπερδεμένοι ψυχισμοί, και οι αλλοπρόσαλλες ματιές στο οτιδήποτε συμβαίνει, αποπνέουν αυτή την εξαιρετικά επικίνδυνη περιπλοκή του ευρωπαϊκού μοντέλου με το θεοκρατικό-θεοσεβούμενό κλίμα που επικρατεί ως αρρώστια πολλές φορές, κι όλο αμφισβητείται. Μέσα από την ιστορία της Σιμίν και του Ναντέρ, ο Φαραντί μιλάει όσο πιο απλά γίνεται για ότι πιο περίπλοκο συμβαίνει στην ιρανική κοινωνία. Επίτηδες, τοποθετεί τους κεντρικούς χαρακτήρες του να είναι σύγχρονοι και μοντέρνοι, όμορφοι και φιλελεύθεροι. Συνάμα, κουβαλούν κι όλα εκείνα τα συμπλέγματα μιας, έτσι κι αλλιώς, οπισθοδρομικής κοινωνίας, τις παραδοσιακές καταβολές της οικογένειας, τις αναστολές της θρησκείας, και τις εξωπραγματικές επιταγές της κρατικής μηχανής. Με το τσαντόρ να είναι εντελώς προσχηματικό, οι γυναίκες της ιστορίας του Φαραντί είναι δυναμικές, σοβαρές, με πυγμή, απόφαση, δυνατή θέληση και επιρροή (όπως ακριβώς συμβαίνει και στην προηγούμενη ταινία του, την αριστουργηματική “Τι απέγινε η Έλι”). Συγκρούονται με το ανδρικό πρότυπο, και κυρίως με το κατεστημένο.

Νοέμβριος

Τυραννόσαυρος, του Πάντι Κονσιντάιν

Αυτή είναι μια πραγματικά σημαντική ταινία που αντικατοπτρίζει πλήρως και τη σαθρότητα που ενέχει η βρετανική κοινωνία, μιλώντας βέβαια ανθρωποκεντρικά κι όχι με γενικότητες, και το άβατο του ανθρώπινου ψυχισμού για το τι είναι καλό και κακό εντέλει. Οι εξαιρετικές ερμηνείες των Πήτερ Μούλαν (έχει παίξει και σε άλλες αντίστοιχες ταινίες, όπως είναι η “Ασυμβίβαστη γενιά” και το “Boy A”) και Ολίβια Κόλμαν σε συγκλονίζουν, για την εναλλαγή καλού και κακού που συντελείται μέσα τους. Και οι δυο είναι χιλιοταλαιπωρημένοι από τους ανθρώπους, συγγενείς, φίλους, συντρόφους, γνωστούς ή απλώς περαστικούς, τους θανάτους, την κατήφεια, τη μιζέρια και την επιθετικότητα που κυριαρχούν γύρω τους, πάνω τους, στο μυαλό και την ψυχή τους. Εντέλει, το έγκλημα ή την αποστροφή μπορείς να την περιμένεις από τον οποιονδήποτε.

Δεκέμβριος

Faust, του Αλεξάντερ Σοκούροφ

Υποβλητική ατμόσφαιρα για την οποία ευθύνονται η φωτογραφία, τα κουστούμια και τα σκηνικά. Όλα τους αψεγάδιαστα. Ο Σοκούροφ χτίζει έναν κόσμο που επιπλέει στα σκατά και περιβάλλεται από τη σαπίλα, το απόλυτο σκοτάδι, την ολοκληρωτική διαφθορά, και το γενικότερο κακό. Σε έναν τέτοιο κόσμο άνθρωποι σαν τον Φάουστ δεν έχουν θέση. Επομένως, ο διάβολος είναι η σωτηρία του. Στο δραματουργικό του μέρος, ο Σοκούροφ φτιάχνει ένα πολυδαίδαλο σύμπαν χαρακτήρων, παρόλο που επικεντρώνει στο τραμπάλισμα καλού και κακού του Φάουστ, και τη σχέση του με τον σατανά (με το απεχθές σώμα και τα στρεβλά γεννητικά όργανα). Αναρίθμητοι ρόλοι, άψογα στημένοι, με αρχή και τέλος, παίρνουν τη δική τους θέση στις δυο πλευρές της Ιστορίας. Το καλό θα νικήσει ή το κακό θα επικρατήσει; Έντονες ερμηνείες αποτυπώνουν πολυσχιδείς προσωπικότητες, και γεμάτοι διάλογοι σε κρατούν σε συνεχή κίνηση. Το εξιλεωτικό τέλος, όπου πια η τρέλα επικρατεί, είναι και το απαύγασμα μιας μεγάλης ταινίας. Ο Φάουστ χάνεται στο άπειρο έχοντας ηττηθεί από τη δίψα του για γνώση. Ή μήπως του έδωσε το φάρμακο της λύτρωσης κι όπου τον οδηγήσει αυτό;

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (26-12-11).