10 Ιαν 2013

Η σιωπή των διανοουμένων


Διαβάστε την έκδοση του Vakxikon.gr εδώ

Του Ιορδάνη Κουμασίδη

Ο τίτλος που μόλις διαβάσατε είναι παραπλανητικός, ειρωνικός. Αναφέρεται σε ένα από τα ανυπόφορα κλισέ της κρίσης, τη διερώτηση «μα γιατί δε μιλάνε οι πνευματικοί άνθρωποι;». Διερώτηση πέρα ώς πέρα αβάσιμη.

Αβάσιμο πρώτο και σημαντικότερο: πού ακριβώς να μιλήσουν; Ο χρόνος στα τηλεοπτικά κανάλια είναι αφιερωμένος στη νομιμοποίηση της ανοησίας. Οι εφημερίδες με επίπεδο όλο και λιγοστεύουν. Και οι δημόσιες ομιλίες τέτοιων ανθρώπων συγκεντρώνουν ελάχιστο κόσμο, τελευταίο «κρούσμα» στην πόλη η εξαιρετική ομιλία του Δημήτρη Δημητριάδη στο Μακεδονικό Μουσείο που συγκέντρωσε περίπου εκατό ακροατές, μάλιστα νιώσαμε και ευχαριστημένοι από την προσέλευση. Αρα πολλοί διανοούμενοι αλλά και «διανοούμενοι» μιλούν, το ερώτημα είναι μάλλον ποιος τους προβάλλει και ποιος τους ακούει.

Αβάσιμο δεύτερο -το υπονόησαν τα εισαγωγικά στο προηγούμενο «διανοούμενοι»: ποιοι είναι διανοούμενοι σήμερα; Η βιβλιογραφία βρίθει αναφορών σχετικά με τον παρεμβατικό-κοινωνικό τους προσδιορισμό. Γκράμσι, Σαρτρ, Σαΐντ, Τσόμσκι οι πρώτοι που σκέφτομαι, και πιο πρόσφατα ο Ράσελ Τζάκομπι. Κατά σύμπτωση, όσοι μίλησαν για τη δημόσια παρουσία και παρεμβατικότητα των διανοουμένων, υπήρξαν και οι ίδιοι διανοούμενοι πρώτης γραμμής. Στη σημερινή Ελλάδα λοιπόν, ποιοι μπορούν να θεωρηθούν;

Αβάσιμο τρίτο: μπορεί η δημόσια παρέμβαση της διανόησης να επηρεάσει τα πολιτικοκοινωνικά πράγματα -ειδικά σε εποχή έξαρσης λαϊκισμού και ισοπέδωσης των κεκτημένων της μεταπολίτευσης, με αποτέλεσμα μεταξύ άλλων και την ενοχοποίηση της γνώσης και της κουλτούρας; Η διεγνωσμένη σημερινή κατάσταση καταδεικνύει τη διανόηση να μιλά είτε εξαίροντας τον όχλο, είτε χαϊδεύοντας τα αφτιά της εξουσίας – έχοντας απολέσει την ουσία της κριτικής σκέψης. Φθάνουμε λοιπόν συχνά στο σημείο να σκεφτόμαστε πως ορισμένοι «διανοούμενοι» καλύτερα να μην το ανοίγουν το απύλωτό τους...

Αβάσιμο τέταρτο: δεν πρέπει να θυμηθούμε -έστω κάποιες φορές- την αξία της σιωπής;

Και τι πράττουν οι νέοι καλλιτέχνες, συγγραφείς; Εδώ έχω πιο στιβαρή απάντηση: πράττουν πολλά, που επίσης δεν προβάλλονται. Μια τέτοια πρωτοβουλία είναι η συλλογή διηγημάτων για την κρίση που διανέμουμε δωρεάν σε e-book έντεκα συγγραφείς υπό τη σκέπη των εκδόσεων Vakxikon.gr.

Με σκοπό να σεβαστούν επιτέλους ορισμένοι και τη σιωπή και το δημόσιο λόγο...

*To κείμενο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Αγγελιοφόρος (9-1-13).