20 Ιαν 2013

Το χρήμα, ο Θεός των ισχυρών του κόσμου


Του Νέστορα Πουλάκου 

Αυτή την εβδομάδα ξεχωρίζουν οι ταινίες που τα βάζουν με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο με το καπιταλιστικό σύστημα και εν γένει με τη θεοποίηση του χρήματος στη ζωή μας. Ως κινητήρια δύναμη των πάντων χαρακτηρίζεται το χρήμα από τους δημιουργούς είτε αυτός είναι ο Κώστας Γαβράς, ο σπουδαίος Έλληνας σκηνοθέτης που ζει στο Παρίσι είτε ο βραβευμένος με Χρυσό Λιοντάρι Καλύτερης Ταινίας στο πρόσφατο Φεστιβάλ Βενετίας Κορεάτης Κιμ Κι Ντουκ είτε ο Αμερικανός Νίκολας Γιαρέτσκι. Τα διαβολεμένα χρήματα στοχοποιούνται και είναι αυτά που καθορίζουν τις ζωές και τις τύχες των ανθρώπων απ’ άκρη σ’ άκρη του κόσμου. Στο «Κεφάλαιο», την τελευταία ταινία του που προβλήθηκε στα Φεστιβάλ Τορόντο και Θεσσαλονίκης, ο Κώστας Γαβράς αφηγείται την ιστορία ενός φιλόδοξου τραπεζίτη ο οποίος κάνει τα πάντα για να πετύχει, να πλουτίσει και να ισχυροποιήσει και άλλο τους… ισχυρούς φίλους του. Με μια καταπληκτική ερμηνεία, ο Γκαντ Ελμαλέ μπορεί να μη μας λέει κάτι το καινούριο που θα μας εκπλήξει, όμως μας σοκάρει με την ωμότητα και τη βαναυσότητα που αποτυπώνει στο ρόλο του σκληροπυρηνικού τραπεζίτη. Υποθέτω πως δεν απέχει και πολύ από την πραγματικότητα. Στο «Pieta», την ταινία που σηματοδοτεί την επιστροφή του Κιμ Κι Ντουκ στο προσκήνιο και τις μεγάλες επιτυχίες, βλέπουμε τη μεταστροφή ενός μπράβου ο οποίος υπηρετεί πιστά τον τοκογλύφο αφέντη του και καταστρέφει κυριολεκτικά τις ζωές εκείνων που χρωστάνε. Ο ίδιος αποκομίζει το 10% επί των χρημάτων που τελικά εισπράττονται. Η ταινία που ενθουσίασε στο Φεστιβάλ Βενετίας κερδίζοντας το μεγάλο βραβείο, συγκλονίζει με τη βιαιότητα και τον κυνισμό των συναισθημάτων, μια και η οικογένεια, η θρησκεία και οι ανθρώπινες σχέσεις οχυρώνονται μπρος στην πολεμική του χρήματος. Τέλος, στο «Άλλοθι», την ταινία με την οποία επιστρέφει στους καλούς πρωταγωνιστικούς ρόλους ο Ρίτσαρντ Γκιρ, παρακολουθούμε την πτώση ενός πετυχημένου και ισχυρού επιχειρηματία, ο οποίος βλέπει μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα να διαλύεται η οικογένεια του, να καταρρέει η επιχείρηση του και να είναι ο ίδιος υπεύθυνος για τον θάνατο της ερωμένης του. Εννοείται πως κερδισμένος στο τέλος βγαίνει αυτός και το πανίσχυρο… άλλοθι του. Όσον αφορά τις υπόλοιπες ταινίες της εβδομάδας, μπορείτε να επιλέξετε ανάμεσα στη νέα ταινία του Κουέντιν Ταραντίνο «Django, ο Τιμωρός», που κινείται στο ίδιο τέμπο με την προηγούμενη ταινία του («Άδωξη Μπάσταρδη») μόνο που αυτή τη φορά οι μαύροι κατακεραυνώνουν τους λευκούς στα χρόνια της δουλείας. Στο αυτοβιογραφικό ντοκιμαντέρ «Ιστορίες της ζωής μας» της Καναδής Σάρα Πόλει, που έχει αναδειχθεί σε κορυφαία ταινία στην πατρίδα της. Καθώς και στην επαναπροβολή του κινουμένου σχεδίου «Ψάχνοντας τον Νέμο», αυτή τη φορά σε 3D. 

Χρυσές Σφαίρες στο πολιτικό σινεμά 

Στην αρχή της εβδομάδας δόθηκαν τα πρώτα σημαντικά βραβεία της χρονιάς. Οι Χρυσές Σφαίρες, τα βραβεία των Ανταποκριτών Ξένου Τύπου στο Χόλιγουντ, απονεμήθηκαν για 70η χρονιά, αυτή τη φορά με παρουσιάστριες τις ηθοποιούς Τίνα Φέι και Έιμι Πόλερ. Πάντως ο πολιτικός κινηματογράφος θριάμβευσε με τις ταινίες «Επιχείρηση: Argo» του Μπεν Άφλεκ και «Λίνκολν» του Στίβεν Σπίλμπεργκ να ξεχωρίζουν. Τα βραβεία καλύτερης ταινίας πήγαν στην «Επιχείρηση: Argo» και τους «Άθλιους» του Τομ Χούπερ. Ο Μπεν Άφλεκ τιμήθηκε με το βραβείο σκηνοθεσίας και ο Κουέντιν Ταραντίνο με το βραβείο σεναρίου. Στους άνδρες ηθοποιούς, βραβεύτηκαν ο Ντάνιελ Ντέι Λιούις ως Λίνκολν και ο Κρίστοφ Βαλτζ ως κυνηγός επικηρυγμένων, και στις γυναίκες ηθοποιούς, οι Τζένιφερ Λόρενς και Αν Χάθαγουει. Καλύτερη Ξένη Ταινία αναδείχθηκε όπως αναμενόταν η «Αγάπη» του Μίκαελ Χάνεκε. 

*Η στήλη Στοπ Καρέ δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα Το Χωνί (φύλλο 43, 20-1-13). 

Οι ταινίες της εβδομάδας στο SevenArt.gr 

Django, ο Τιμωρός (6/10) 

 Είναι δεδομένο πια ότι κάθε ταινία του Ταραντίνο είναι ένα γεγονός. Προσεγμένη παραγωγή, καλά δομημένη ιστορία, πάντα δεξιοτεχνική η σκηνοθεσία του κορυφαίου δημιουργού, απολαμβάνετε τρόπον τινά ένα βίαιο παραμύθι επί της οθόνης, ένα χορταστικό σινεμά κοντά τριών ωρών. Αυτός είναι ο Ταραντίνο με τις εμμονικές σινεφιλίες του, που μας εξιτάρει κάθε τόσο. Αυτή τη φορά βάλθηκε να κάνει κάτι μεταξύ σπαγγέτι γουέστερν και blaxploitation (το δεύτερο το επιχείρησε και στο «Jackie Brown»), χτίζοντας σιγά-σιγά το επικό τέλος της ιστορίας του με μια κλιμακούμενη βία έντασης και υψηλών κυβικών. Ο Αμερικανός σκηνοθέτης είναι ο απόλυτος entertainer ενός σινεμά για γερά νεύρα, από το οποίο πάντοτε όμως φεύγετε χορτάτοι και ορεξάτοι για να τα σπάσετε στο πρώτο μπαρ/πάρτι/μάζωξη που θα βρείτε μπροστά σας. Από την άλλη μεριά βέβαια υπάρχει και το προσωπείο του Ταραντίνο που επαναλαμβάνεται και αναμασάει ένα στυλ πιασάρικο αλλάζοντας μόνο το κουστούμι του κάθε φορά. Πριν μερικά χρόνια ήταν μια επίλεκτη ομάδα που αποφάσισε να κάνει τη ζωή των Ναζί κόλαση στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και όλοι ξετρελαθήκαμε. Τώρα, είναι οι κυνηγοί επικηρυγμένων με τον μαύρο πρώην σκλάβο, που θα καθαρίσουν όποιον λευκό βρεθεί στο δρόμο τους και θα τους θυμίσει αυτό που θέλουν να ξεχάσουν: την αποτρόπαιη σκλαβιά τους σαν να ήταν ζώα και όχι άνθρωποι. Και πάλι ξετρελαινόμαστε και πάλι γουστάρουμε. Όμως τι απομένει από όλο αυτό; Μήπως είδαμε κάτι καινούριο; Μια ακόμη ταινία του Ταραντίνο -εγγύηση για μια all time classic και pure διασκέδαση που όμως πια αρχίζει να χάνει την ουσία της. Αργά αλλά σταθερά. 

Άλλοθι (5/10) 

Με τον Ρίτσαρντ Γκιρ να γυρίζει στις καλές ερμηνείες του έχουμε και τον Ρίτσαρντ Γκιρ να επιστρέφει στα γνώριμα μονοπάτια του, ως γοητευτικός πενηντάρης δηλαδή που είναι πετυχημένος και στην ελίτ αλλά όλο και κάπου θα στραβώσει η πορεία του ώστε το success story που έχουμε μπρος στα μάτια μας να γίνει αστυνομικό θρίλερ. Πάντα βέβαια με νικητή τον Γκιρ. Το «Άλλοθι» είναι ένα καλό κοινωνικό/οικονομικό θρίλερ που παίζει με τα αρχέτυπα και με τους βασικούς κανόνες και γραμμές του Χόλιγουντ. Πετυχημένος επιχειρηματίας, με γνωριμίες, ζεστή οικογένεια και όμορφη ερωμένη, βλέπει τη ζωή του να ανατρέπεται και να πέφτει στα τάρταρα σαν ντόμινο. Τώρα, μόνο ο θεός, η τύχη του και οι έξυπνοι ελιγμοί του θα τον σώσουν. Όσο προβλέψιμη και αν είναι αυτή η ταινία. Όσο μεγάλη σε διάρκεια επίσης –αδικαιολόγητα για το βάθος της ιστορίας της. Τόσο αξίζει της προσοχής σας, βλέπεται με αγωνία και σας κρατά το ενδιαφέρον. 

Ιστορίες της ζωής μας (4/10) 

Αυτοβιογραφικό ντοκιμαντέρ της Καναδής Σάρα Πόλει, που πρόσφατα είδαμε την ταινία της «Το Δικό μας Βαλς». Αν και εντελώς διαφορετικής σύλληψης και εκτέλεσης, εντούτοις θυμίζει σε γενικό πλαίσιο τα «Ημερολόγια Αμνησίας» της Στέλλας Θεοδωράκη, επομένως η άποψη μου κινείται στο ίδιο τέμπο. Ότι δηλαδή ναι μεν η σκέψη που έγινε πράξη της Πόλει να αναπαράξει στο γυαλί και να εκθέσει οικογενειακές ιστορίες της με αφετηρία-επίκεντρο-βασικό ήρωα τη μητέρα της, έχουν ενδιαφέρον σαν μια κλειδαρότρυπα ριάλιτι σόου της τηλεόρασης, αλλά σε μια πολύ πιο καλοφτιαγμένη εκδοχή τους. Από την άλλη μεριά όμως πρέπει να σας ενδιαφέρει το συγκεκριμένο είδος ψευδό (;) ντοκιμαντέρ ώστε να μπείτε στο κλίμα και στην ουσία των μηνυμάτων που επιζητά να περάσει η δημιουργός μέσα από τα πολύ προσωπικά θέματα της, που σίγουρα δεν σας αφορούν εν ολίγοις. Για τους βαθιά σινεφίλ θεατές εκατό τοις εκατό. 

Το Κεφάλαιο (6/10) 

Πρόκειται για την ταινία που σηματοδοτεί την επιστροφή του γερόλυκου Γαβρά στον αμιγώς πολιτικό κινηματογράφο που άλλοτε μεσουρανούσε τις δεκαετίες 1960, 1970 και ελάχιστα 1980. Με αφορμή και την πλήρη ρετροσπεκτίβα που θα πραγματοποιηθεί στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας σε λίγες εβδομάδες, ο Γαβράς προβάλλει την τελευταία του ταινία, ένα αιχμηρό αν και παλιομοδίτικο σχόλιο στο δηλητήριο που εκτοξεύει ο σύγχρονος καπιταλισμός μέσω των τραπεζών. Η μια αλήθεια είναι ότι βλέπουμε μια συναρπαστική ταινία, με ρυθμό, ένταση, γρήγορους διαλόγους και σκέψεις, που μπορεί να χάνει σε διάφορα επιμέρους σημεία (π.χ. αχρείαστος είναι ο δεσμός με το μαύρο τοπ μόντελ) όμως σε κρατά σε αγωνία και σε συναρπάζει περνώντας σου μηνύματα την ίδια στιγμή για όλον αυτόν τον οικονομικό φασισμό που βιώνουμε. Και η άλλη αλήθεια είναι ότι δεν βλέπουμε και δεν ακούμε τίποτε καινούριο, σαν όλα να σταμάτησαν π.χ. στο ντοκιμαντέρ «Inside Job» ή στην ταινία «Ο Δρόμος του Χρήματος» με τον Κέβιν Σπέισι. Τίποτε φρέσκο, τίποτε κρυμμένο σε συρτάρια, όλα όσα εκθέτονται είναι αναμασήματα και γνωστά για όποιον παρακολουθεί στοιχειωδώς την επικαιρότητα. «Το Κεφάλαιο» του Γαβρά είναι μια ταινία που αξίζει να δει η νεότερη γενιά ως προς το «εκπαιδευτικό» της χαρακτήρα αναφορικά με τον οικονομικό πόλεμο που δεχόμαστε ειδικώς αυτή την περίοδο. Αλλά και εν γένει ως ένα οικονομικό θρίλερ που σου κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον ακόμη και αν όλα όσα βλέπεις τα ξέρεις ήδη.