13 Ιαν 2013

Χόλιγουντ και CIA χέρι-χέρι (;)

 
Του Νέστορα Πουλάκου 

Αυτή την εβδομάδα ξεχωρίζει μια ταινία που θα προκαλέσει αίσθηση για πολλούς λόγους. Η «Επιχείρηση: Argo», σε σκηνοθεσία Μπεν Άφλεκ και παραγωγή Τζορτζ Κλούνει, μας μεταφέρει στην Τεχεράνη του 1980 όταν μια ομάδα φοιτητών, ανδρών και γυναικών, της επανάστασης του Χομεϊνί κρατούσε για 444 ημέρες τους υπαλλήλους (πράκτορες;) της αμερικανικής πρεσβείας ομήρους. Αίτημα τους ήταν να εκδοθεί ο Σάχης της Περσίας πίσω στη χώρα τους, ο οποίος κυβέρνησε από το 1941 έως το 1979 κάνοντας εκατομμύρια εγκλήματα κατά του λαού του και που βρήκε άσυλο στις ΗΠΑ μετά την ανατροπή του. Την ίδια στιγμή, έξι υπάλληλοι της πρεσβείας κατάφεραν να διαφύγουν και να βρουν καταφύγιο στην οικία του Καναδού πρέσβη, με κίνδυνο τη ζωή τους έτσι και τους ανακάλυπταν. Η ταινία του Άφλεκ βασίζεται σε δημοσιογραφικό άρθρο που δημοσιεύτηκε το 2007 στο Wired Magazine και αυτό με τη σειρά του στην απόρρητη έκθεση του αρχιπράκτορα της CIA Τόνι Μέντεζ που δόθηκε στη δημοσιότητα το 1997 και αυτός παρασημοφορήθηκε από τον τότε Πρόεδρο Μπιλ Κλίντον. Μέχρι εκείνη τη στιγμή ήταν γνωστό ότι οι μυστικές υπηρεσίες του Καναδά βοήθησαν στη φυγάδευση των έξι υπαλλήλων της πρεσβείας εκτός Ιράν. Η αλήθεια όμως είναι ότι η CIA με τη σημαντική βοήθεια του Χόλιγουντ έστησε μια ψεύτικη ταινία, με τον τίτλο «Argo», που είχε σκοπό να γυρίσει κάποιες σκηνές στο Ιράν. Αυτή η τολμηρή επιχείρηση στέφθηκε με επιτυχία και εξόργισε τον Χομεϊνί και τους συνεργάτες του. Τι είχε γίνει τότε: η CIA είχε απλώσει τα πλοκάμια της στο Χόλιγουντ όπου διέθετε τους δικούς της ανθρώπους, παραγωγούς και συντελεστές ταινιών βραβευμένους με Όσκαρ μάλιστα! Ένα εξ αυτών, ο μακιγιέρ Τζον Τσάμπερς, κάτοχος Όσκαρ για τη δουλειά του στην ταινία «Ο Πλανήτης των Πιθήκων» έστησε μια ολόκληρη ταινία. Βρήκε σενάριο που βασιζόταν σε γνωστό μυθιστόρημα, προσλήφθηκαν συντελεστές και ηθοποιοί, οργανώθηκε μια υπέρλαμπρη συνέντευξη τύπου στο ξενοδοχείο Μπέβερλι Χιλς και εξασφαλίστηκαν δημοσιεύματα στα σημαντικότερα έντυπα της εποχής, όπως στο The Hollywood Reporter και το Variety. Η ταινία «Argo» ήταν μια περιπέτεια επιστημονικής φαντασίας με εξωγήινους… Μια περίεργη ιστορία λοιπόν που γίνεται ταινία την πιο κρίσιμη ώρα, μια και οι Αμερικανοί όπως ακούγεται ετοιμάζονται να επέμβουν στην τρίτη χώρα της Μέσης Ανατολής τα τελευταία δέκα χρόνια, το Ιράν. Άλλωστε, για τους συνομωσιολόγους, αν και η έκθεση της CIA ήταν γνωστή από το 1997 εντούτοις το δημοσιογραφικό άρθρο βγήκε δέκα χρόνια μετά, τότε που τα περιβόητα πυρηνικά του Ιράν μονοπωλούσαν την επικαιρότητα. Κατά τα λοιπά, πρόκειται για μια εξαιρετική κατασκοπευτική περιπέτεια, με υπέροχες ερμηνείες και με το δημιουργικό ταλέντο του Μπεν Άφλεκ σε όλο το μεγαλείο του. Μια ταινία που σίγουρα θα διεκδικήσει πολλά Όσκαρ και Χρυσές Σφαίρες σε λίγες εβδομάδες. 

Οι υπόλοιπες ταινίες της εβδομάδας 

Αν και βρισκόμαστε στην προ-οσκαρική περίοδο, όπου προβάλλονται οι περισσότερες ταινίες που θα μονοπωλήσουν τα πιο σημαντικά κινηματογραφικά βραβεία παγκοσμίως, υπάρχουν και άλλες παραγωγές που παίζονται αυτές τις ημέρες στις αίθουσες. Καταρχάς, επανέρχεται το περίφημο θρίλερ της δεκαετίας του 1970 «Ο Δολοφόνος με το Πριόνι», στο δεύτερο ριμέικ του δέκα χρόνια μετά την πρώτη απόπειρα από τον Μάρκους Νίσπελ. Η εμβληματική ταινία τρόμου που γνώρισε και πολλά σίκουελ στις δεκαετίες 1980 και 1990 ουσιαστικά ανοίγει το δρόμο για μια νέα σειρά ταινιών που σκοπεύει να βγάλει η εταιρεία παραγωγής της με πρωταγωνιστή τον… φοβιστικό Leatherface. Σε περιορισμένη διανομή παίζεται αυτές τις ημέρες ένα πολύ ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ για τη γιόγκα, γερμανικής παραγωγής, με τίτλο «Breath of Gods», όπου μας μεταφέρει στην Ινδία και στους masters της γιόγκα, μια θρησκευτική/σωματική άσκηση που έχει γίνει μόδα στον δυτικό κόσμο. Τέλος, σε επανέκδοση προβάλλεται η κλασική βωβή ταινία του Βσεβολόντ Πουντόβκιν «Η Μάνα», σοβιετικής παραγωγής του 1926, που αναφέρεται στην επανάσταση των Μπολσεβίκων στην τσαρική Ρωσία. Την ίδια στιγμή, στον κινηματογράφο Τιτάνια Cinemax της Ομόνοιας παίζονται καθημερινά δυο ντοκιμαντέρ για τον Ούγκο Τσάβες ως ένδειξη αλληλεγγύης στα σοβαρά προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει αυτές τις ημέρες ο Πρόεδρος της Βενεζουέλας. 

*Η στήλη Στοπ Καρέ δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία πολιτική εφημερίδα Το Χωνί (αρ. φύλλου 42, 13-1-13). 

Επιχείρηση: Argo (7/10) 

Μια αληθινή ιστορία που αποκαλύφθηκε μετά από σχεδόν 20 χρόνια. Μια περίεργη ιστορία που αναζωπυρώνει τις «περίεργες» διαχρονικά σχέσεις της κινηματογραφικής βιομηχανίας με την CIA και ευρύτερα με τις διεθνείς μυστικές υπηρεσίες. Μια εντέλει επίκαιρη ιστορία αφού προβάλλεται παγκοσμίως την κατάλληλη στιγμή, τώρα που οι Αμερικανοί ψάχνουν το άλλοθι τους για να εισβάλλουν στην τρίτη χώρα της Μέσης Ανατολής τα τελευταία δέκα χρόνια, το Ιράν. Η «Επιχείρηση: Argo» είναι η τρίτη σκηνοθετική δουλειά του πετυχημένου ηθοποιού Μπεν Άφλεκ, ο οποίος παρουσιάζεται όλο και καλύτερος δημιουργικά ακολουθώντας τα βήματα τόσο του Κλιντ Ίστγουντ όσο και του Τζορτζ Κλούνει. Ο τελευταίος εμφανίζεται ως συμπαραγωγός και εκείνος που είχε αγοράσει αρχικά τα δικαιώματα του άρθρου «Απόδραση από την Τεχεράνη», που είχε γράψει ο δημοσιογράφος Τζόσουα Μπέαρμαν το 2007 στο Wired Magazine. Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους, πλάι στον Μπεν Άφλεκ συναντάμε τους Άλαν Άρκιν και Μπεν Γκούντμαν, ως τους ανθρώπους του Χόλιγουντ (ο παραγωγός Λέστερ Σίγκελ και ο βραβευμένος με Όσκαρ –για τον «Πλανήτη των Πιθήκων»- μακιγιέρ Τζον Τσάμπερς αντίστοιχα) που βοήθησαν την CIA. Τη συγκεκριμένη ταινία μπορώ να την προσεγγίσω σε δυο επίπεδα. Από τη μια μεριά ως μια σκοτεινή ιστορία που άθελα της (;) ξεγυμνώνει τις σχέσεις των μυστικών υπηρεσιών με τον χώρο του θεάματος αφήνοντας να εννοηθεί ότι τα πλοκάμια των πρακτόρων βρίσκονται παντού. Και από την άλλη μια μεριά ως μια δυναμική και έξυπνη περιπέτεια που σπάζει καρδιές και σε κρατά σε αγωνία μέχρι τέλους. Ο Μπεν Άφλεκ, σε συνεργασία με τον έμπειρο πια Τζορτζ Κλούνει σε ανάλογες παραγωγές, προσφέρει στο κοινό μια εξαιρετική κατασκοπευτική περιπέτεια που συγκλονίζει, έτσι και τη λάβουμε υπόψη μας απλώς σαν μια ψυχαγωγική ταινία. Υπάρχει πάντα όμως και η άλλη όψη του νομίσματος. Αυτή της πολιτικής ταινίας καθότι, ειδικώς ο Κλούνει τόσο με τις ως τώρα ταινίες του όσο και με την εν γένει ακτιβιστική δράση του, δηλώνει ένας φιλελεύθερος πολίτης που εναντιώνεται στον συντηρητισμό και σχολιάζει με θάρρος τα κακώς κείμενα της κεντρικής πολιτικής σκηνής των Η.Π.Α. Είναι τουλάχιστον περίεργο όμως που μια υπόθεση του 1980, που αποκαλύφθηκε πλήρως το 1997 (μάλιστα ο πράκτορας Τόνι Μέντεζ παρασημοφορήθηκε από τον τότε Πρόεδρο Μπιλ Κλίντον), επιστρέφει σε δημοσιογραφικό άρθρο το 2007 (όταν πλήθαιναν τα δημοσιεύματα για τα πυρηνικά του Ιράν και τελείωνε η αποστολή «Ιράκ») και ως ταινία τώρα που μια ακόμη αμερικανική εισβολή στην περιοχή προετοιμάζεται. Η ιστορία της ταινίας δεν μιλάει απλώς για μια ομάδα Ιρανών στρατιωτών που κατέλαβαν την αμερικανική πρεσβεία της Τεχεράνης και κρατούσαν ομήρους για σχεδόν ένα χρόνο (444 μέρες για την ακρίβεια) τους υπαλλήλους (πράκτορες;) της, όπως αναφέρεται στο δελτίο τύπου της ελληνικής εταιρείας διανομής της, αλλά για μια ομάδα φοιτητών, ανδρών και γυναικών της επανάστασης του Χομεϊνί η οποία ζητούσε επιτακτικά πίσω στο Ιράν τον Σάχη (Ρεζά Παχλαβί), τον άνθρωπο που βρισκόταν στην ηγεσία της χώρας από το 1941 έως το 1979 κάνοντας εγκλήματα κατά του λαού του. Ο Σάχης αμέσως μετά την ανατροπή του βρήκε άσυλο στις ΗΠΑ! Πιο συγκεκριμένα, η ταινία μιλάει για έξι υπαλλήλους της πρεσβείας που κατάφεραν να διαφύγουν τη στιγμή της εισβολής και να βρουν καταφύγιο στην κατοικία του Καναδού πρέσβη. Άλλωστε, από το 1981 έως το 1997 η Επιχείρηση: Argo είχε αποδοθεί στις υπηρεσίες του Καναδά! Στο συγκεκριμένο σημείο μπλέκεται το Χόλιγουντ, για τους καλά γνωρίζοντες η Columbia Pictures, άλλωστε στα στούντιο της είχε στηθεί το γραφείο παραγωγής («Studio Six Productions») της sci-fi ταινίας «Argo», που υποτίθεται ότι θα γύριζε σκηνές στο Ιράν. Πρώτα βρέθηκε ένα σενάριο (που βασίστηκε στο βιβλίο του Ρότζερ Ζελάζνι «Lord of Light»), στη συνέχεια στήθηκε ολόκληρος ο χολιγουντιανός μηχανισμός, ηθοποιοί, συντελεστές, γραφείο τύπου, και μετά δόθηκε συνέντευξη τύπου στο ξενοδοχείο Μπέρβερλι Χιλς με εξασφαλισμένα δημοσιεύματα σε όλα τα μεγάλα έντυπα και εφημερίδες της εποχής (π.χ. The Hollywood Reporter, Variety). Ο πράκτορας Μέντεζ (στην ταινία τον υποδύεται ο Μπεν Άφλεκ) αφού έστησε την υποτιθέμενη ταινία άψογα, και εξασφάλισε την υποστήριξη του Προέδρου των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ, στη συνέχεια βρέθηκε στο Ιράν με την αρωγή του Καναδά. Να μην ξεχνάμε, ότι μπορεί η «Επιχείρηση: Argo» να είναι η μυθοπλαστική προσέγγιση, άψογα σκηνοθετημένη και σχεδιασμένη, ενός αληθινού περιστατικού που συνέβη πριν τρεις δεκαετίες, όμως από πίσω της κρύβει σκοτεινά σημεία και μελανά χρώματα για ανθρώπους και καταστάσεις που επιζητούν την αθωότητα του κοινού νου. 

*Η κριτική δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία πολιτική εφημερίδα Δρόμος (αρ. φύλλου 148, 12-1-13) και στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (10-1-13).