3 Φεβ 2013

ΝΟ στη χούντα


Του Νέστορα Πουλάκου 

Αυτή την εβδομάδα κινούμαστε σε λατινοαμερικάνικους ρυθμούς, και δεν εννοώ ούτε αυτούς της σάμπα ούτε τους άλλους του ποδοσφαίρου. Αλλά του κινηματογράφου, μια και οι χώρες της Λατινικής Αμερικής έχουν ικανούς και άξιους σκηνοθέτες που προβάλλονται οι ταινίες τους στο εξωτερικό και κερδίζουν βραβεία. Βραβευμένες και οι δυο στο Φεστιβάλ Καννών, με πανελλήνια πρεμιέρα στο πρόσφατο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, το χιλιανό «ΝΟ» του Πάμπλο Λορέν και το μεξικανικό «Μετά τη Λουτσία» του Μισέλ Φράνκο τραβούν την προσοχή αυτή την εβδομάδα χάρη στα ιδιαίτερα, προκλητικά και έξυπνα κινηματογραφημένα θέματα που πραγματεύονται. Ένα μεγάλο «ΝΟ» σε μια από τις πιο σκληρές στρατιωτικές χούντες στην Ιστορία του 20ου αιώνα, αυτή του Πινοσέτ, είπε με δημοψήφισμα ο λαός της Χιλής στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Σε εκείνες τις έντονες μέρες πρωταγωνιστής, αν και στο παρασκήνιο, ήταν ένας αμερικανοθρεμμένος Χιλιανός διαφημιστής που ευημερούσε μεν δεν το έβαλε κάτω δε και πήρε το μέρος της αντιπολίτευσης οργανώνοντας την καμπάνια του ΟΧΙ στη συνέχιση της δικτατορίας του Πινοσέτ, που έχασε την εξουσία όταν αποφάσισε να… εκδημοκρατιστεί. Εκείνο το συγκλονιστικό «όχι» των Χιλιανών εξακολουθεί να αντηχεί στα αυτιά όλου του κόσμου και να εμπνέει στις μέρες μας, τώρα που υπάρχει οικονομική χούντα αλλά και που κάθε είδους αναβίωση των στιγμών της δικής μας χούντας (ελέω θανάτου Ντερτιλή) μόνο ρίγη προκαλεί! Ταρακουνάει όμως και η ταινία «Μετά τη Λουτσία» του Μεξικανού Μισέλ Φράνκο, που καταδεικνύει την ενοχή και τις τύψεις της απώλειας, τις επιπτώσεις που αυτή επιφέρει, αλλά και επεκτείνεται σε κοινωνικό επίπεδο στο ψυχολογικό, σεξουαλικό και υπερβίαιο ενδοσχολικό bullying. Η πρωταγωνίστρια Αλεχάντρα – ψυχολογικό ράκος μετά τον απρόσμενο θάνατο της μητέρας της, γίνεται έρμαιο των συμμαθητών της που βγάζουν τα πιο σκοτεινά ένστικτα τους πάνω της. Όμως η εκδίκηση δεν αργεί να έρθει ακόμη και αν ελέγχεται για τον τρόπο που αυτή πραγματοποιείται. Ένα σκληρό, υπόκωφο κοινωνικό δράμα που σταδιακά κλιμακώνεται για να προκαλέσει το κοινό αίσθημα αλλά και τον καθένα μας, εσωτερικά. Στις υπόλοιπες ταινίες της εβδομάδας, η αμερικανική κομεντί «Οδηγός Αισιοδοξίας» με τους Μπράντλει Κούπερ και Τζένιφερ Λόρενς, η μεγάλη έκπληξη με τις οχτώ οσκαρικές υποψηφιότητες, αναδεικνύει τον έρωτα ως οδηγό αισιοδοξίας με στη γενική καταχνιά και την διαλυμένη προσωπική ψυχολογία. Όμορφη κομεντί με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Με ύφος αλά «Επικίνδυνες Αποστολές» επιστρέφει στις καλές εμφανίσεις ο Τομ Κρουζ με τη σκοτεινή και μυστήρια ιστορία ηρωϊκής δράσης «Jack Reacher». Διασκεδαστικό μπλοκμπάστερ χωρίς και να ξεχωρίζει. Τέλος, προβάλλεται και η χαζορομαντική κωμωδία τρόμου «Αγάπησα ένα Ζόμπι». 

Ζαν-Λυκ Γκοντάρ, Η Ελεγεία του Έρωτα 

Επανέρχεται στην επικαιρότητα η ταινία του νεωτεριστή, ιδιαίτερου και ιδιότροπου Γαλλοελβετού κινηματογραφιστή Ζαν-Λυκ Γκοντάρ, «Η Ελεγεία του Έρωτα» (παραγωγής 2001). Ο υποψήφιος διδάκτορας φιλοσοφίας στο ΑΠΘ και συγγραφέας Ιορδάνης Κουμασίδης καταπιάνεται με αυτό το φιλμικό δοκίμιο του άλλοτε πρωτοπόρου του Γαλλικού Νέου Κύματος (στα ‘60s) και το αναλύει διεξοδικά με φιλοσοφικούς όρους. Προλογίζει το βιβλίο ο κριτικός κινηματογράφου Στράτος Κερσανίδης, ενώ το κριτικό σημείωμα του βιβλίου αναφορικά με τον Γκοντάρ και την ταινία επιμελείται ο υπογράφων. Αν μη τι άλλο, πρόκειται για μια ιδιαίτερα προσεγμένη και καλαίσθητη έκδοση από τις -εκ Θεσσαλονίκης- Εκδόσεις Ζήτρος, που κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία τις τελευταίες εβδομάδες, και φέρνει ξανά στο προσκήνιο την άκρως συναρπαστική προσωπικότητα του Ζαν-Λυκ Γκοντάρ, που ποτέ δεν ήταν μόδα ούτε ήθελε να είναι στη μόδα, παρόλο που επηρεάζει τόσο με το έργο του όσο και με την εν γένει κοινωνική στάση του κόσμο και κοσμάκη πέντε δεκαετίες τώρα. 

*H στήλη Στοπ Καρέ δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία πολιτική εφημερίδα Το Χωνί (φύλλο 45, 3-2-13).

Oι ταινίες της 31ης Ιανουαρίου 2013 στο SevenArt.gr 

No (7/10) 

Με την ταινία αυτή κλείνει την τριλογία του ο Χιλιανός Πάμπλο Λορέν για την δικτατορία Πινοσέτ στη χώρα του, μια από τις πιο άγριες χούντες στην Ιστορία του 20ου αιώνα που κράτησε χρόνια και εξακολουθεί να συγκλονίζει τον κόσμο. Ο Λορέν δεν κάνει μια ακόμη κοινότυπη ταινία αντίστασης για εκείνα τα χρόνια (άλλωστε έχουν γίνει πάμπολλες, και από σκηνοθέτες όπως ο Γαβράς και ο Πολάνσκι) αλλά επικεντρώνεται σε ένα γεγονός που ελκύει και προκαλεί. Είμαστε στο τέλος της δικτατορίας, τη δεκαετία του 1980, όταν ο Πινοσέτ αποφασίζει να διεξάγει δημοψήφισμα για τη συνέχιση ή όχι της θητείας του, συμμορφούμενος κατά ένα μέρος με τις συστάσεις που του γίνανε από το εξωτερικό. Εκεί εμπλέκεται ένας αμερικανοθρεμμένος Χιλιανός διαφημιστής (τον ερμηνεύει έξοχα ο Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ) ο οποίος εντέλει γέρνει προς την πλευρά της αντιπολίτευσης και συμμετέχει ενεργά, παρά τον έμπρακτο πόλεμο που δέχεται, στην καμπάνια του ΟΧΙ. Ο Λορέν, όπως και στις άλλες ταινίες του, κινηματογραφεί επιδέξια, πρωτοποριακά, και αρκούντως προβοκατόρικα. Η κάμερα είναι στο χέρι και ο φωτογραφικός φακός που έχει χρησιμοποιηθεί έρχεται κατευθείαν από εκείνα τα χρόνια ώστε να φέρει πιο κοντά τους σημερινούς θεατές και να τους κάνει να αισθανθούν τον παλμό και την ένταση που επικρατούσαν τότε στον κόσμο της Χιλής. Ο Πάμπλο Λορέν είναι και με τη βούλα ένας από τους καλύτερους Λατινοαμερικάνους σκηνοθέτες, ο οποίος μεστώνει με τον καιρό και κάνει έναν κινηματογράφο που αφενός ξεχωρίζει από το μέσο όρο κινηματογραφικά, αφετέρου διαθέτει θεματολογικά ύφος και ουσία για ιστορίες και καταστάσεις που προκαλούν το ενδιαφέρουν το κοινού. Η ταινία βραβεύτηκε στις Κάννες, άρεσε στο κοινό της Θεσσαλονίκης και διεκδικεί το Όσκαρ ξένης ταινίας 2013 παρόλη την… «Αγάπη» του Χάνεκε. 

Μετά τη Λουτσία (7/10) 

Αυτή και αν είναι μια ταινία που προκάλεσε (και βραβεύτηκε) στο περυσινό Φεστιβάλ Καννών, αλλά και συζητήθηκε έντονα στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης όπου έκανε την πανελλήνια πρεμιέρα της. Το κοινωνικό δράμα του Μεξικανού Μισέλ Φράνκο συγκλονίζει με την ωμότητα και την βιαιότητα του, αλλά και με την παραδοξότητα των σκηνοθετικών επιλογών που θα σας ταλανίσουν. Είτε πρόκειται για τις τύψεις που συνοδεύει μια απώλεια είτε για τη θλίψη, τη μοναχικότητα και την ψυχολογική κατάρρευση που επιφέρει αυτή. Είτε για αυτό το διαρκές και αέναο ψυχολογικό, σεξουαλικό και υπερβίαιο ενδοσχολικό bullying. H σημασία της εκδίκησης σας αφήνει αμήχανους είτε αφορά τη μικρή Αλεχάντρα και την εξαφάνιση της είτε τον πατέρα της και την οργή του. Η ταινία «Μετά τη Λουτσία» είναι ένα υπόκωφο δράμα που κλιμακώνεται σταδιακά για να σας ταρακουνήσει στην κορύφωση του και να σας κάνει να ξεκαθαρίσετε ορισμένα πράγματα στην πραγματική ζωή σας. Είναι ακόμη μια ταινία για την απώλεια αλλά και όλο αυτό το κοινωνικό περιτύλιγμα που πνίγει, μαστιγώνει, ουσιαστικά παγώνει. Η βία και η βιαιότητα της θλίψης σε όλες τις μορφές τους ισοπεδώνουν το άτομο σε οποιαδήποτε ομάδα και αν είναι ενταγμένος. 

Οδηγός Αισιοδοξίας (6/10) 

Η μεγάλη έκπληξη των φετινών υποψηφιοτήτων στα Όσκαρ (8 συνολικά!) είναι αυτή η ιδιότυπη κομεντί του Ράσελ, ο οποίος απλώς επιβεβαιώνει την ετερόκλητη καριέρα του μια και έχει καταπιαστεί με πολλά κινηματογραφικά είδη. Η συγκεκριμένη ταινία που θα μπορούσε, υπό… κανονικές συνθήκες, να είναι μια ακόμη χαζοχαρούμενη και πολύ προβλέψιμη (είναι λιγότερο) κοινωνική/ρομαντική κομεντί, σώζεται από τους δυο πρωταγωνιστές της και από το feelgood μήνυμα της. Καταρχάς, ο Μπράντλει Κούπερ δίνει ερμηνεία καριέρας (επιτέλους!) ενώ η Τζένιφερ Λόρενς επιβεβαιώνει πόσο ταλαντούχα είναι και πόσο… χαλαρά θα πάρει πιθανώς το φετινό Όσκαρ, μόλις στα 23 της. Είναι οι δυο τους που κρατάνε υψηλό το επίπεδο σε αυτή την κομεντί των «πειραγμένων», με την καλή έννοια, μια και οι ήρωες με τα απίστευτα ψυχολογικά τους λόγω και των καταστάσεων που έχουν περάσει, λάλησαν τόσο που μόνο όταν βρήκαν ο ένας τον άλλο γιατρεύτηκαν. Η ταινία του Ράσελ θέλει να τονίσει ότι μες στη γενικότερη καταχνιά και απαισιοδοξία μόνο ο έρωτας μπορεί να λειτουργήσει ως οδηγός αισιοδοξίας. Γι’ αυτό άλλωστε και η ταινία καταφέρνει να ξεπεράσει τα στεγανά μιας κοινότυπης χολυγουντιανής κομεντί και να τραβήξει το ενδιαφέρον, χάρη πάντα και στους χαρισματικούς πρωταγωνιστές της. 

Jack Reacher (5/10) 

Σπινταριστό αστυνομικό θρίλερ, με τον Τομ Κρουζ να επιστρέφει στις καλές εμφανίσεις, άλλωστε υποδύεται ένα ρόλο τρόπον τινά γνωστό από το κινηματογραφικό παρελθόν του («Επικίνδυνες Αποστολές»). Δεν θα δείτε μια ταινία ιδιαίτερη που να ενέχει κάτι το διαφορετικό. Χολυγουντιανό τυποποιημένο αστυνομικό είναι, που όλο το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην ιστορία του. Ένας ήρωας βγαλμένος από τη διάσημη σειρά βιβλίων του Λι Τσάιλντ, που με τη σκοτεινιά, το μυστήριο και τη δυναμική που διαθέτει γίνεται εκείνος ο απόστρατος κυνηγός κακών που τον ζώνουν τα φίδια σαν θυμάται τα παλιά. Βία, εξυπνάδα, πιστολίδι, ο γοητευτικός βίος του και οι γυναίκες, προμηνύουν ένα φραντσάιζ ταινιών εκατό τοις εκατό. Στην ταινία θα βρείτε μέχρι και τον Γερμανό σκηνοθέτη Βέρνερ Χέρτζογκ, ο οποίος με φόρα από το αστυνομικό που γύρισε προ ετών με τον Νίκολας Κέιτζ, μπλέκεται και πάλι στους βρώμικους αμερικανικούς δρόμους της παρανομίας και της σαπίλας. Εν ολίγοις, πρόκειται για ένα διασκεδαστικό μπλοκμπάστερ που τηρεί τα προσχήματα και πωρώνει.