7 Φεβ 2013

Συνέντευξη του Θάνου Αναστόπουλου


Στον Νέστορα Πουλάκο 

Ήταν η ταινία-έκπληξη του 18ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινημ/φου Αθήνας - Νύχτες Πρεμιέρας Cosmote και πλέον είναι η ταινία-έκπληξη της νέας εβδομάδας προβολών που ξεκινάει από αύριο. Βγαίνει τόσο γρήγορα στη διανομή ώστε κανείς δεν έχει καταλάβει από πού έρχεται αυτή η τρίτη σκηνοθετική δουλειά του Θάνου Αναστόπουλου, τέσσερα χρόνια μετά την πετυχημένη "Διόρθωση" του. Πρωτοπόρα και καινοτόμα απόφαση χαρακτηρίζει την κίνηση αυτή ο Αναστόπουλος, αιφνιδιαστική και απροσμένη τη λέω εγώ, όπως ακριβώς είναι και η "Κόρη", όπου ένα μικρό κορίτσι τα βάζει με την, εν γένει, κρίση που επικρατεί πρώτα απ' όλα στο ίδιο το μυαλό του. Για την ακρίβεια βρίσκεται σε πλήρη σύγχυση, κάτι που θέλει άμεσα, γρήγορα και δυναμικά να ξεδιαλύνει. Ο Θάνος Αναστόπουλος μίλησε στο SevenArt για τη νέα του ταινία, που θα παίζεται από αύριο στους κινηματογράφους Μικρόκοσμο και Ααβόρα. 

Η ταινία σας "H Kόρη" γυρίστηκε αυτή την εποχή "επειδή οι καλλιτέχνες οφείλουν να μιλήσουν για το τι συμβαίνει στη χώρα μας, για την οικονομική κρίση και την επαναδιαπραγμάτευση ηθών και αξιών;", καθώς λέγεται όλο και συχνότερα; 

Οι περισσότεροι καλλιτέχνες από την εποχή των αρχαίων τραγικών μιλάνε για όσα συμβαίνουν στις κοινωνίες τους και στην εποχή τους. Οι τρόποι είναι που αλλάζουν και τα ύφη, αλλά όχι η θεμελιώδης αυτή ανάγκη να μοιραστείς με την κοινωνία ερωτήματα, φόβους και αγωνίες. Από την άλλη μεριά, αυτό δεν πρέπει να γίνεται αυτοσκοπός. Χρειάζεται να συνοδεύεται από μια ανάγκη να παρακολουθήσεις πρόσωπα ν' αναρωτιόνται, να πάσχουν, να λαθεύουν. Αυτή την ανάγκη κουβαλάει η κόρη της ταινίας. 

Κινηματογραφήσατε μια ιστορία, η οποία και ως φόντο αλλά και στην ουσία της μιλάει για την οικονομική, εργασιακή, οικογενειακή κλπ. κρίση. Γιατί όμως επιλέξατε για πρωταγωνιστή της ένα μικρό κορίτσι και όχι, ας πούμε, κάποιον από τους υπόλοιπους βασικούς και ενήλικους χαρακτήρες της; 

Εδώ και πέντε χρόνια έχω γίνει πατέρας και αναρωτιέμαι συχνά τι επίδραση έχουν όλα όσα συμβαίνουν γύρω μας στα μικρότερα ή λίγο μεγαλύτερα παιδιά. Όταν ήμουν στην ηλικία τους αντιδρούσα στον φιλόλογο του σχολείου γιατί δεν μπορούσα να πιστέψω πως ο Οιδίποδας, όταν άκουγε την διήγηση των βοσκών δεν μπορούσε να καταλάβει ότι μιλούσαν για τον ίδιο. "Μα αυτό σημαίνει πλάνη" επέμενε ο φιλόλογός μου. Τον κοιτούσα με δυσπιστία. Τώρα όλοι μας βιώνουμε την πλάνη με τον πιο τραγικό τρόπο. Με την ευκαιρία, η πλάνη -και ως ξυλουργικό εργαλείο- θα μπορούσε να είναι μια ακόμη από τις λέξεις, τη σημασία των οποίων αναζητά η κόρη σ' αυτή τη βίαιη ενηλικίωση της. 

Στην ταινία σας βρίσκω αναφορές από το σινεμά των αδελφών Νταρντέν μέχρι τις ταινίες του Σεμίχ Καπλάνογλου. Είχατε τέτοιες εικόνες στο νου σας όταν γράφατε το σενάριο και σκηνοθετούσατε την ταινία; 

Ο κινηματογράφος των αδερφών Νταρντέν με συγκινεί πολύ. Δεν το κρύβω άλλωστε. Για τον Καπλάνογλου υποθέτω ότι αναφέρεστε στην σχέση του με την φύση. Η αλήθεια είναι ότι δεν τον είχα στο μυαλό μου. Αλλά ξέρετε, όταν κάνει κάποιος μια ταινια πολλά πράγματα που έχει δει ή έχει ακούσει στη ζωή του μπορούν να παρεισφρύσουν μ' έναν υπόγειο τρόπο χωρίς να το συνειδητοποιεί και το ίδιο ισχύει για τον θεατή. Κάθε εικόνα είναι και μια κρυφή σχέση, μια κρυφή συνάντηση. H αλήθεια είναι ότι γυρίσατε μια ταινία που υπηρετεί τον ωμό ρεαλισμό. Αυτή είναι η σκηνοθετική σας κατεύθυνση αναφορικά με το "γιατί κάνω κινηματογράφο σήμερα;" Μ' αρέσει ο ρεαλισμός αλλά μέσα από ένα στυλιζάρισμα. Δεν μ' αρέσει ο νατουραλισμός και σίγουρα δεν πιστεύω ότι ο κινηματογράφος αναπαράγει την πραγματικότητα. Ο κινηματογράφος -τουλάχιστον ο κινηματογράφος που μ' ενδιαφέρει- μετασχηματίζει την πραγματικότητα με στόχο ν' αγγίξει την αλήθεια των χαρακτήρων και των καταστάσεων. 

Δουλέψατε κυρίως με μικρά παιδιά αλλά και με ερασιτέχνες ηθοποιούς. Πόσο δυσκολευτήκατε στη δουλειά σας και γιατί κάνατε αυτή την επιλογή; 

Η αλήθεια είναι ότι όπως και στην προηγούμενη ταινία μου, την "Διόρθωση", δούλεψα μ' ένα μείγμα ερασιτεχνών κι επαγγελματιών ηθοποιών. Είναι μια μείξη που μ' ενδιαφέρει γιατί η συνάντηση τους δημιουργεί μια ιδιαίτερη δημιουργική έκρηξη. Επίσης με τους ερασιτέχνες ηθοποιούς δεν χρειάζεται να μιλάς για τα κίνητρα του χαρακτήρα. Αρκεί η δράση τους. Να υπάρχουν, με την οντολογική έννοια, μέσα στο κάδρο. Αυτό όμως που ψάχνω τόσο σε επαγγελματίες όσο και σε ερασιτέχνες είναι η αλήθεια που αποπνέουν. 

Προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η ταινία σας βγαίνει γρήγορα στις αίθουσες, χωρίς να έχει προηγηθεί το σχετικό publicity και χωρίς να έχετε επιδιώξει τη συμμετοχή της σε κάποιο σημαντικό φεστιβάλ του εξωτερικού. Ο λόγος; 

Η ταινία βγαίνει γρήγορα όπως λέτε εσείς ή στην αρχή της σεζόν οπως θα έλεγα εγώ. Σίγουρα όμως χωρίς να έχει προηγηθεί κάποιο ιδιαίτερο μάρκετιγκ. Οι λόγοι είναι δύο: Πρώτον γιατί δεν είμαι καλός στο ν' ακολουθώ καλούπια και συνταγές -μ'αρέσουν οι εκπλήξεις και προσπαθώ ν' αποφεύγω τα στερεότυπα. Και δεύτερον και πιο σημαντικό, γιατί τώρα υπήρχε αυτή η διαθεσιμότητα για δύο αίθουσες και δύο εβδομάδες προβολών, αλλιώς η ταινία θα έπρεπε να βγει πολύ αργότερα μέσα στη σεζόν, μετά τον Μάρτιο. Ένιωθα ότι αυτό που αφηγείται η ταινία δε μπορούσε να περιμένει. Όσο για τα φεστιβαλ του εξωτερικού, με κολακεύει που υπαινίσσεστε ότι η ταινία μου θα μπορούσε να είναι μέρος τους -και μπορεί και να είναι στο εγγύς μέλλον- αλλά δεν βλέπω τον λόγο γιατί θα πρέπει να επανεισάγουμε την ελληνική ταινία μεσα από την επιβράβευση του βλέμματος των ξένων θεατών. Ελπίζω στην κρίση και την εμπιστοσύνη των Ελλήνων θεατών. Kάνατε μια low budget ταινία. 

Ποιες διαφορές συναντήσατε σε σύγκριση με παλιότερες δουλειές σας; Και επειδή η ελληνική παραγωγή βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο, ποιες είναι οι προβλέψεις σας για το μέλλον της; 

Αυτή τη φορά ήταν δυσκολότερα από την προηγούμενη κι όσο πάει θα δυσκολεύει ολοένα περισσότερο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα γυρίζονται ταινίες. Το αντίθετο. Η κρίση φαίνεται ότι γονιμοποιεί τους Έλληνες κινηματογραφιστές. Αλλά χωρίς χρήματα δεν γίνεται να είναι κανόνας. Ο κινηματογράφος χρειάζεται χρήματα -έστω και λίγα- και αυτά πρέπει να τα διεκδικήσουμε από τους χρηματοδότες. 

Ποιο είναι το κόστος παραγωγής της ταινίας σας; Και γιατί δεν επιδώξατε κάποιας μορφής χορηγία ή άλλου είδους χρηματοδότησης; 

Το κόστος παραγωγής της ταινίας είναι ανεκτίμητο. Γιατί βασίζεται στην προσφορά όλων των συντελεστών που συμμετείχαν. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πληρώθηκαν και ότι όλα έγιναν τζάμπα. Δεν πιστεύω σ' αυτό το μοντέλο. Απλά πληρώθηκαν πολύ λιγότερο απ' ότι θα τους έπρεπε και τους ευγνωμονώ γι' αυτό. Η ταινία ανήκει σε όλους μας. Τώρα για την έλλειψη χρηματοδοτήσεων: Ένας λόγος είναι ότι δεν υπήρχε γραμμένο σενάριο για την ταινία, μόνο ο σκελετός της δομής, εξαιτίας αυτής της αίσθησης του κατεπείγοντος στην δημιουργία της. Αλλά ξέρετε, το σενάριο είναι κυρίως ένα οικονομικό εργαλείο και χωρίς αυτό οι χρηματοδοτήσεις είναι σχεδόν αδύνατες. Ελπίζω τώρα που η ταινία έχει τελειώσει, κάποιοι να ενδιαφερθούν να γίνουν μέρος της. 

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (3-10-12).