8 Οκτ 2012

Συνέντευξη του Γιάννη Σμαραγδή


Στον Νέστορα Πουλάκο

Πρόκειται για την πλέον αναμενόμενη ταινία της χρονιάς, μια και αποτελεί τη μεγαλύτερη και ακριβότερη παραγωγή στη σύγχρονη ελληνική κινηματογραφία, ειδικώς αυτή την εποχή. "Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι" είναι το νέο, ελπιδοφόρο και φιλόδοξο κινηματογραφικό πρότζεκτ του Γιάννη Σμαραγδή, που φτάνει στις αίθουσες πέντε χρόνια από την εισπρακτική επιτυχία του "Εl Greco".
 
Η ταινία πραγματεύεται την ιστορία του Ιωάννη Βαρβάκη, ενός πειρατή που γίνεται ζάμπλουτος έμπορος χαβιαριού και δεν σταματά να αγωνίζεται ενάντια σε κάθε εμπόδιο για την απόκτηση χρήματος, εξουσίας και πολιτικής επιρροής, για να χαρίσει στο τέλος όλα του τα υπάρχοντα στο όνομα της αγάπης. Η επική αυτή ιστορία, βασίζεται στην πραγματική ζωή του Ιωάννη Βαρβάκη και ξεκινά από τα Ψαρά του Αιγαίου Πελάγους, φτάνει στην αυλή της Μεγάλης Αικατερίνης στην Ρωσία, απλώνεται στις ακτές της Κασπίας Θάλασσας για να καταλήξει στην διχασμένη από εμφύλιες διαμάχες Ελλάδα, κατά την Επανάσταση του 1821.
Ο Γιάννης Σμαραγδής μίλησε στο SevenArt για τη νέα ταινία του, η οποία πραγματοποίησε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Φεστιβάλ Τορόντο, και από την προσεχή Πέμπτη 11 Οκτωβρίου θα παίζεται στις κινηματογραφικές αίθουσες της χώρας.
Η νέα ταινία σας "Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι" μπορεί να λειτουργήσει και ως μια φιλελληνική τονωτική ένεση στο πληγωμένο εγώ μας, ως λαού, αυτή την περίοδο;

Ο κινηματογράφος είναι η μεγάλη λαϊκή τέχνη των καιρών μας, όπως στην εποχή της ήταν η αρχαία τραγωδία. Μια τέχνη για όλους που παρηγορεί, μαλακώνει και δίνει απαλότητα στη ψυχή. Η ταινία μας "Ο Θεός Αγαπάει το χαβιάρι" εύχομαι και πιστεύω ότι μόνο καλό θα κάνει κυρίως στους Έλληνες, αυτή τη δύσκολη περίοδο που όλοι δοκιμαζόμαστε. Είχαμε την τιμή να προσκαλεστούμε από το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Τορόντο και να πραγματοποιήσουμε εκεί την επίσημη παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας μας, όπου ζήσαμε από κοντά την αγάπη του μεγάλου κοινού αλλά, ιδιαιτέρως, ζήσαμε εξαιρετικά συγκινητικές στιγμές από τους Έλληνες της Διασποράς. Δάκρυα, λυγμοί αλλά κυρίως λύτρωση, αγαλλίαση. Τους ευχαριστώ, τους ευγνωμονώ και εύχομαι η ταινία να ζήσει στη χώρα μας την ίδια αγάπη από το κοινό ώστε να συμβάλλει στην ψυχική τους ανάταση.
Γιατί αποφασίσατε να ασχοληθείτε με τη βιογραφία του Ιωάννη Βαρβάκη; Δεν πρόκειται για μια εντελώς διαφορετική περίπτωση από εκείνες του Καβάφη και του Ελ Γκρέκο, με τις οποίες είχατε καταπιαστεί στο παρελθόν;

Καταρχάς με ενδιέφεραν από πάντα οι κινηματογραφικές βιογραφίες. Το γεγονός δηλαδή ότι μέσα από τη βιογραφία, από ένα συγκεκριμένο άνθρωπο, έχω την ευκαιρία να δείξω στους συνανθρώπους μου τη διαδρομή της ψυχής αυτού του ανθρώπου. Και βεβαίως ο Βαρβάκης δεν ήταν άνθρωπος ούτε των τεχνών ούτε των γραμμάτων, πειρατής ήτανε... Έζησε από το 1770 μέχρι το 1825, ξεκίνησε ως πειρατής αλλά τελείωσε τη ζωή του ως άγιος. Αυτό που με ώθησε να ασχοληθώ μαζί του είναι ότι, παρότι αγράμματος και χωρίς στοιχειώδη μόρφωση κατανόησε ότι έπρεπε να φύγει από την ιδιοτέλεια του εγώ και να μετακινηθεί στην πλούσια, λυτρωτική περιοχή του εμείς, πράγμα που έκανε. Ξεκίνησε μεν ως πειρατής αλλά η ζωή του τον οδήγησε να γίνει πολύ γρήγορα πλούσιος, χάρις στην εξυπνάδα του, αφού έκανε παγκόσμια μόδα το χαβιάρι. Στο τέλος της ζωής του, το 1825, πούλησε την τεράστια περιουσία του και ήρθε να μορφώσει τους Έλληνες. Στο μεσοδιάστημα πρόφτασε να γίνει ευεργέτης της Ελλάδος και της Ρωσίας και να αγαπηθεί από τους ανθρώπους για τις αγαθοεργίες του και την φιλαλληλία του. Φανέρωσε δηλαδή σημαντικές αρετές της φυλής μας, με κυριότερη την κατανόηση των αδύναμων και των ηττημένων. Αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι και οι τέσσερις προσωπικότητες με τις οποίες ασχολήθηκα, ο Καβάφης, ο Παπαδιαμάντης, ο Ελ Γκρέκο αλλά και τώρα ο Βαρβάκης έχουν ένα κοινό: ήταν μπροστά από την εποχή τους και φορείς και μεταδότες των αιώνιων ελληνικών αξιών.
Πόσο συμβολικά μπορεί να λειτουργήσει η ιστορία του Ιωάννη Βαρβάκη στην εποχή μας;

Η ταινία και ο Ιωάννης Βαρβάκης πρεσβεύει μια καθόλου τυχαία φράση, ότι "τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο". Αυτό το μήνυμα καλούνται όλοι οι Έλληνες να εντοπίσουν, να βρουν το δικό τους ανώτερο εαυτό, τη μεγαλοσύνη που μόνο καλό θα τους κάνει και θα απαλύνει την ψυχή τους. Οι εποχές που βιώνουμε είναι αφάνταστα δυσχερείς και μοιάζουν να είναι ανεξιλέωτες. Ο κάθε Έλληνας, όμως, που θα δει την ταινία θα έχει την ευκαιρία, θέλω να πιστεύω, μέσα από την προσωπική διαδρομή του Ιωάννη Βαρβάκη, να εξερευνήσει τον άνθρωπο και να τον τοποθετήσει στη συνείδησή του ως πρότυπο. Να συνειδητοποιήσει, όπως και ο Ιωάννης Βαρβάκης, ότι παρά τον ασφυκτικό κλοιό μέσα στον οποίο ζούμε, ο καθένας μας θα πρέπει τώρα να δώσει το προσωπικό του, ανορθωτικό του σάλτο και το αδύνατο να καταφέρει να το κάνει δυνατό.
Τι φιλοδοξίες έχετε γι’ αυτή την ταινία; Πιστεύετε ότι μπορεί να φτάσει "ψηλότερα" κι από το "El Greco";

Ψηλότερα, εννοείτε, ο κεντρικός ήρωας να οδηγήσει σε υψηλότερα στρώματα προβληματισμού και αγαλλίασης τις ψυχές των θεατών; Ίσως, ναι...
Δυσκολευτήκατε να βρείτε τα χρήματα για την παραγωγή; Προφανώς πρόκειται για μια ακριβή ταινία, πάντα για τα ελληνικά δεδομένα. Κάνατε εκπτώσεις σε σύγκριση με αυτά που είχατε γράψει στο αρχικό σας σενάριο;

Ήταν η μοναδική δυσκολία που αντιμετωπίσαμε, η εύρεση δηλαδή οικονομικών πόρων και ακόμη την βιώνουμε. Το σενάριο γράφτηκε αρκετές φορές, όχι από "έκπτωση" αλλά από ανάγκη να καλυτερεύσει η πλοκή και να πάρουν ζωή οι ήρωες. Εκτιμώ όμως ότι το τελικό αποτέλεσμα θα επιβραβεύσει όλους όσους μόχθησαν και προσπάθησαν ώστε να ολοκληρωθεί μια τέτοια παραγωγή, που δεν ήταν καθόλου μα καθόλου εύκολη.
Πιστεύετε και εσείς ότι υπάρχει ένα νέο ρεύμα Ελλήνων δημιουργών που σπάζουν την εσωστρέφεια και βγάζουν την κινηματογραφία μας προς τα έξω;

Οι νέοι σκηνοθέτες που έρχονται πιστεύω πως θα μας καταπλήξουν. Ταλαντούχοι, ευαίσθητοι και καλλιτεχνικά εξοπλισμένοι, περισσότερο από τη γενιά μας. Δεν μένει παρά στους μέλλοντες καιρούς να καταφύγουν στη μεγάλη δεξαμενή των ελληνικών θεμάτων, που είναι αυτόματα διεθνή και να λαμπρύνουν εντός και εκτός Ελλάδος το εσωτερικό μεγαλείο αυτής της μικρής/μεγάλης χαράς.

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (8-10-12).